Chương 1: Cơ sở lí luận về QL hoạt động BDTX cho GV tại trường THPT. Chương 2: Thực trạng QL hoạt động BDTX cho GV tại các trường THPT Huyện Trà Ôn, Tỉnh Vĩnh Long. 6 Chương 3: Biện pháp QL hoạt động BDTX cho GV tại các trường THPT Huyện Trà Ôn, Tỉnh Vĩnh Long. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN CHO GIÁO VIÊN TẠI TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Vấn đề đào tạo, bồi dưỡng và bồi dưỡng thường xuyên GV đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm, cả ở nước ngoài và ở trong nước. Các nghiên cứu ở nước ngoài Ở nhiều quốc gia trên thế giới, công tác bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên rất được quan tâm thực hiện và được xem là hoạt động bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ bắt buộc đối với giáo viên: Ở Pháp, một quốc gia có nền giáo dục rất phát triển ở Châu Âu, đã xây dựng 49 nguyên tắc mới cho giáo dục. Trong đó có đề cập đến công tác đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên GV: mỗi GV được hưởng ít nhất 35 giờ đối với công tác đào tạo tiếp tục hàng năm và thời gian làm việc của GV giảm từ 18 giờ xuống 15 giờ/tuần, thay vào đó GV phải có 4 giờ/tuần có mặt trong nhà trường để nghiên cứu tài liệu, chuẩn bị cho các hoạt động giảng dạy và tham gia làm việc theo nhóm để chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm giảng dạy lẫn nhau (Trích lại từ Hà Sĩ Hồ & Lê Tuấn, 1995). Ở Anh có chương trình cố vấn cho GV mới vào nghề (montering for beginning teachers) chương trình này cũng được xem như là một hình thức BDTX cho GV (Andrew J.
Tiếp tục phát triển nghề nghiệp cho GV sau tuyển dụng (Continuous professional development) là một mô hình BDTX khác cũng được các nước Châu Âu thực hiện để nâng cao chất lượng GV (Peter Lee, 2014). Còn ở Nhật Bản, quốc gia phát triển vào bậc nhất của Châu Á cũng đặc biệt chú trọng tới công tác bồi dưỡng phát triển đội ngũ GV. Theo luật Giáo dục Nhật Bản quy định: Để trở thành GV phổ thông phải có chứng chỉ sư phạm và ở quốc gia này cũng đưa ra quy chế bồi dưỡng bắt buộc hàng năm đối với GV phổ thông mới vào nghề với thời lượng là 300 giờ cho năm thứ nhất, 30 buổi trong năm thứ 10. GV đương nhiệm được bồi dưỡng bằng nhiều hình thức, ở nhiều cấp với phương thức đổi mới, đa dạng.
Nhìn chung, giống như các ngành nghề khác, nghề giáo cũng phải được bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, tu nghiệp hay đào tạo lại sau một thời gian làm việc để được bổ sung, cập nhật kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp đáp ứng kịp sự tiến bộ và thay đổi nhanh hiện nay của thế giới, đặt biệt là thay đổi không ngừng của thời đại công nghệ mới. Các nghiên cứu ở trong nước Ở Việt Nam, Đảng và nhà nước ta rất quan tâm đến công tác đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ giáo viên. Với quan điểm giáo viên là một trong những nhân tố quyết định chất lượng giáo dục của nhà trường và nhiệm vụ BDTX cho giáo viên được ưu tiên thực hiện. Cụ thể, việc thực hiện BDTX cho GV hàng năm được thể chế hóa tại Thông tư số 30/2011/TT-BGDĐT về ban hành Chương trình BDTX cho GV trung học phổ thông và Thông tư số 26/2012/TT-BGDĐT quy định Quy chế bồi dưỡng thường xuyên giáo viên mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên (sau đây gọi tắt là Thông tư 26).
Trong đó nhấn mạnh, công tác BDTX cho GV nhằm đạt mục tiêu “GV học tập BDTX để cập nhật kiến thức chính trị, kinh tế - xã hội, bồi dưỡng phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, phát triển năng lực dạy học, năng lực GD và những năng lực khác theo yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp GV, yêu cầu nhiệm vụ năm học, cấp học, yêu cầu phát triển GD của địa phương, yêu cầu đổi mới và nâng cao chất lượng GD. Phát triển năng lực tự học, tự bồi dưỡng của GV; năng lực tự đánh giá hiệu quả BDTX; năng lực tổ chức, quản lí hoạt động tự học, tự bồi dưỡng GV của nhà trường, của phòng GD&ĐT và của sở GD&DDT” (Bộ GD & ĐT, 2012) (trích mục tiêu của TT 26). Để đảm bảo thực hiện nhiệm vụ BDTX cho GV đạt hiệu quả, trong những năm qua có rất nhiều hội thảo khoa học và nhiều công trình nghiên cứu liên quan tới công tác BDTX cho GV và quản lí BDTX cho GV. Cụ thể có thể kể đến đó là : 9 Hội thảo khoa học cấp quốc gia về “Đào tạo bồi dưỡng GV tại các trường Đại học đa ngành đáp ứng yêu cầu đổi mới GD hiện nay” do Trường ĐH thủ đô Hà Nội thực hiện tháng 5 năm 2016, trong đó PGS.TS Phan Thu Hằng có bài “Đổi mới công tác BDTX giải pháp - nâng cao chất lượng đội ngũ GV THPT hiện nay” - bài viết đã đề xuất nhiều giải pháp về BDTX cho GV THPT.
Hội thảo “Hoạt động bồi dưỡng GV và CBQL giáo dục khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long” do trường Đại học Đồng Tháp chủ trì vào tháng 01 năm 2017, trong đó hội thảo đưa ra được nhiều biện pháp nâng cao hiệu quả công tác bồi dưỡng GV đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện GD. Hội thảo “Công tác QL trường THPT đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình GD phổ thông khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long” do trường ĐHSP TP Hồ Chí Minh liên kết với Sở GD Vĩnh Long thực hiện tháng 3 năm 2018 - trong hội thảo đã đặt ra nhiều vấn đề và đề ra được nhiều giải pháp về phát triển, đào tạo đội ngũ giáo viên, cán bộ QL chuẩn bị tốt cho thực hiện đổi mới chương trình GD phổ thông của khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long trong thời gian tới. Đặc biệt, trong kỉ yếu hội thảo có bài viết trao đổi về Kinh nghiệm quốc tế về công tác BDTX đối với CBQL trường học của TS. Phạm Bích Thủy, thông qua bài viết của tác giả, người nghiên cứu thấy rõ hơn được sự khác biệt và những tương đồng về công tác BDTX cho CBQL và công tác BDTX cho GV THPT.
Về các công trình nghiên cứu, có nhiều đề tài đề cập đến công tác BDTX và quản lí công tác BDTX cho GV ở nhiều bậc học, tiêu biểu như: Đề tài “Biện pháp QL công tác BDTX cho GV các trường THPT tại huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi” của tác giả Ngô Anh Hải thực hiện năm 2012; Luận văn năm 2014, của Vũ Hồng Quân đã nghiên cứu một cách sâu hơn về “Biện pháp quản lí hoạt động bồi dưỡng thường xuyên giáo viên THCS của Phòng GD&ĐT huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình”. Cả hai đề tài này đã khái quát chi tiết về thực trạng của công tác BDTX cho GV thông qua đánh giá về nội dung, phương pháp, hình thức BDTX cho GV và đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lí hoạt động bồi dưỡng đội ngũ GV phù hợp với đặc trưng điều kiện kinh tế - xã hội từng vùng, miền trên địa bàn từng tỉnh, thành phố và giai đoạn triển khai. 10 Trên các tạp chí chuyên ngành có khá nhiều bài viết về vấn đề BDTX cho GV như bài “Bồi dưỡng thường xuyên mới là yếu tố quyết định chất lượng giáo viên” của GS Đinh Quang Báo (2018). Tác giả Vũ Duy Tín (2013) với bài viết “Cần đổi mới công tác bồi dưỡng thường xuyên” và bài viết của tác giả Nhật Duy (2014) về “Công tác bồi dưỡng thường xuyên và những điều bất cập” đăng trên báo Giáo dục và thời đại Như vậy, nghiên cứu về đổi mới đào tạo, bồi dưỡng và BDTX cho GV đã có khá nhiều công trình đi sâu nghiên cứu, các đề tài này được triển khai ở nhiều bình diện khác nhau, đặc biệt được quan tâm trên bình diện QL giáo dục.
Nhưng riêng về lĩnh vực quản lí hoạt động BDTX cho GV tại các trường THPT, huyện Trà Ôn, tỉnh Vĩnh Long thì chưa có công trình nào đề cập tới. Đây là một vấn đề mà người nghiên cứu lựa chọn để thực hiện trong bối cảnh hiện tại. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm hoạt động bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên tại trường trung học phổ thông * Bồi dưỡng Theo Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học Việt Nam xuất bản năm 2006 thì “bồi dưỡng là làm cho tăng thêm năng lực hoặc phẩm chất”.
Hiện nay, trong nhiều bài báo khoa học về lĩnh vực giáo dục trên thế giới, nhiều tác giả có đề cập đến thuật ngữ “fostering”, theo từ điển Anh - Anh của Oxford thì “fostering - foster something to encourage something to develop”, có thể dùng từ tương đồng trong tiếng Anh là “promote” người nghiên cứu tạm dịch là “nuôi dưỡng thúc đẩy một cái gì đó để nó phát triển” Theo cách giải thích từ ngữ của Nghị định số 101/2017/NĐ-CP của Chính phủ về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức thì “bồi dưỡng là hoạt động trang bị kiến thức, kỹ năng, phương pháp thực hiện nhiệm vụ trong hoạt động công vụ của cán bộ, công chức và hoạt động nghề nghiệp của viên chức”. Bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch là trang bị kiến thức, kỹ năng hoạt động theo chương trình quy định cho ngạch công chức. Bồi dưỡng theo vị trí việc làm là trang bị, cập nhật kiến thức, kỹ năng, phương pháp cần thiết để làm tốt công việc được giao. 11 Tác giả Nguyễn Minh Đường quan niệm: “Bồi dưỡng có thể coi là quá trình cập nhật những kỹ năng còn thiếu hoặc đã lạc hậu trong một cấp học, bậc học và thường xác nhận bằng một chứng chỉ” (Trích lại từ Hồ Văn Liên, 2009).
Vậy, có thể hiểu bồi dưỡng là quá trình bổ sung kiến thức còn thiếu, cập nhật và làm giàu thêm tri thức mới, nhằm thúc đẩy mỗi cá nhân hoàn thiện và phát triển nghề nghiệp của bản thân đáp ứng được nhu cầu của xã hội hiện đại. * Bồi dưỡng giáo viên Trong sự nghiệp giáo dục và đào tạo, “Bồi dưỡng GV là việc nâng cao, hoàn thiện trình độ chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm cho các GV đang dạy học”; bên cạnh đó, “bồi dưỡng GV là sự tiếp tục phát huy năng lực tự học, tự đào tạo đã được tạo ra ở quá trình đào tạo ban đầu theo hình thức bồi dưỡng từ xa, theo định hướng tự đào tạo để dạy HS tự học” (Trần Bá Hoành, 2002).