Thực Trạng Và Giải Pháp Quản Lý Bệnh Tăng Huyết Áp Tại Trạm Y Tế Xã Tỉnh Nam Định

Chuyên khảo phân tích Luận văn thực trạng triển khai một số hoạt động chăm sóc và quản lý bệnh tăng huyết áp tại một, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Ngoan
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Minh Sinh
• Trường học: Trường Đại Học Điều Dưỡng Nam Định
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng
• Đề tài: Quản Lý Bệnh Tăng Huyết Áp Tại Trạm Y Tế Xã Tỉnh Nam Định: Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Nam Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Định ngĩa và phân loại tăng huyết áp
• 1.2. Dịch tễ học
• 1.3. Các yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp
• 1.4. Biến chứng của tăng huyết áp
• 1.5. Khuyến cáo về chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp
• 1.6. Chẩn đoán tăng huyết áp
• 1.7. Cơ sở thực tiễn
• 1.8. Vai trò và nhiệm vụ của trạm y tế xã trong chăm sóc và quản lý tăng huyết áp nói riêng và bệnh không lây nhiễm phổ biến nói chung
• 1.9. Thực trạng triển khai hoạt động chăm sóc và quản lý bệnh tăng huyết áp nói riêng và các bệnh mạn tính nói chung
• 1.10. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chăm sóc và quản lý bệnh tăng huyết áp nói riêng và bệnh không lây nhiễm nói chung
• 2. CHƯƠNG 2: LIÊN HỆ THỰC TIỄN
• 2.1. Thực trạng triển khai hoạt động chăm sóc và quản lý tăng huyết áp tại một số trạm y tế xã tại tỉnh Nam Định năm 2019
• 2.2. Thông tin chung về địa bàn nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp thực hiện nghiên cứu
• 2.4. Thực trạng công tác chăm sóc và quản lý bệnh tăng huyết áp tại các trạm y tế xã của tỉnh Nam Định năm 2019
• 2.5. Một số ưu điểm và tồn tại về thực trạng công tác chăm sóc và quản lý bệnh nhân tăng huyết áp tại các trạm y tế xã tỉnh Nam Định năm 2019
• 2.5.1. Một số ưu điểm và nguyên nhân
• 2.5.2. Một số tồn tại và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: KHUYẾN NGHỊ
• 3.1. Đối với Sở y tế
• 3.2. Đối với trạm y tế
• 3.3. Đối với nhân viên y tế trạm
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN
• 4.1. Thực trạng hoạt động chăm sóc bệnh tăng huyết áp
• 4.2. Thực trạng hoạt động quản lý bệnh tăng huyết áp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: PHIẾU KHẢO SÁT VỀ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DỰ PHÒNG VÀ PHÁT HIỆN SỚM BỆNH TĂNG HUYẾT ÁP TẠI CƠ SỞ Y TẾ TUYẾN XÃ CỦA TỈNH NAM ĐỊNH NĂM 2019
• PHỤ LỤC 2: BẢNG MÃ PHIẾU KHẢO SÁT
• PHỤ LỤC 3: QUY TRÌNH ĐO HUYẾT ÁP ĐÚNG
• PHỤ LỤC 4: ĐƠN XIN SỬ DỤNG SỐ LIỆU ĐỂ LÀM ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Bệnh Tăng Huyết Áp Tại Trạm Y Tế Xã

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh không lây nhiễm (BKLN) là bệnh mãn tính diễn tiến chậm, thường không xác định được nguyên nhân cụ thể mà chỉ có một nhóm yếu tố nguy cơ góp phần làm bệnh phát triển. Hoạt động phòng chống BKLN của Việt Nam tập trung vào các nhóm bệnh chính gồm: Tăng huyết áp (THA), bệnh tim mạch, đái tháo đường, các bệnh ung thư và hen phế quản. Đây là những BKLN có tỷ lệ mắc cao và là nguyên nhân chủ yếu gây tàn tật và tử vong ở người trưởng thành. Theo thống kê, gánh nặng của bệnh không lây nhiễm tăng mạnh, chiếm 66% tổng số DALY, mà trong đó phổ biến nhất là tăng huyết áp. Bệnh THA đã, đang và sẽ tiếp tục có những tác động to lớn đến sức khỏe cộng đồng cũng như sự phát triển kinh tế- xã hội của mỗi quốc gia. Với những biến chứng khôn lường, THA đã góp phần không nhỏ làm tăng tỷ lệ tử vong, tỷ lệ tàn tật và làm giảm chất lượng cuộc sống của con người.

1.1. Định nghĩa và phân loại bệnh tăng huyết áp hiện nay

Huyết áp (HA) là áp lực máu ở trong lòng động mạch tạo thành dòng máu đi nuôi cơ thể. Huyết áp được tạo bởi là do sức co bóp hút - đẩy máu của tim và sự co giãn của thành mạch. Hai chỉ số HA quan trọng là: HA tối đa (còn gọi là huyết áp tâm thu) phản ánh huyết áp của động mạch khi tim bóp, HA tối thiểu (còn gọi là huyết áp tâm trương) phản ánh huyết áp khi tim giãn ra trong một chu kì co bóp. Tăng huyết áp là một hội chứng tim mạch tiến triển phát sinh từ nguyên nhân phức tạp và liên quan đến nhau. Chẩn đoán THA khi đo HA phòng khám có HATT ≥ 140mmHg và/hoặc HATTr ≥ 90mmHg.

1.2. Dịch tễ học bệnh tăng huyết áp trên thế giới và Việt Nam

Tỷ lệ tăng huyết áp khác nhau giữa các khu vực và các nhóm thu nhập quốc gia. Năm 2013, Tổ chức y tế thế giới ước lượng xấp xỉ 40% người trưởng thành trên thế giới từ 25 tuổi trở lên bị mắc THA. Tỷ lệ THA ở các nước có thu nhập thấp và trung bình (40%) cao hơn ở các nước có thu nhập cao (35%). Tỷ lệ tăng huyết áp chung ở người trưởng thành là 30-45% vởi tỷ lệ mắc chuẩn theo tuổi toàn cầu là 24. Tăng huyết áp ngày càng phổ biến hơn với tuổi tiến bộ, với tỷ lệ lưu hành > 60% ở những người > 60 tuổi.

II. Thực Trạng Quản Lý Tăng Huyết Áp Tại Trạm Y Tế Xã Nam Định

Tại tỉnh Nam Định theo báo cáo của Trung tâm Y tế dự phòng tỉnh năm 2017 tỷ lệ số trạm y tế xã thực hiện chẩn đoán, điều trị, quản lý người bệnh không lây nhiễm hầu hết dưới 60% (trừ tâm thần phân liệt và động kinh). Cụ thể tỷ lệ số trạm y tế xã thực hiện quản lý điều trị bệnh tăng huyết áp chỉ đạt 58,5%. THA là bệnh mạn tính, nhưng hiện tại, các dịch vụ y tế tuyến YTCS mới phù hợp để giải quyết các bệnh cấp tính, bệnh truyền nhiễm. Nguồn nhân lực tại tuyến huyện và xã còn chưa đáp ứng được nhu cầu, còn thiếu và không ổn định. Cán bộ y tế ở đa số các cơ sở y tế tuyến huyện, tuyến xã thiếu tài liệu hướng dẫn, thiếu đào tạo tập huấn cập nhật về kiến thức chuyên môn trong phát hiện, tư vấn, dự phòng, quản lý THA nói riêng và các BKLN nói chung. Vì vậy việc chăm sóc và quản lý bệnh nhân THA còn nhiều bất cập.

2.1. Khó khăn trong triển khai quản lý tăng huyết áp tại tuyến xã

Các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi bao gồm tiền sử gia đình bị tăng huyết áp, tuổi trên 65 và các bệnh đồng thời như bệnh tiểu đường hoặc bệnh thận. Suy tim và bệnh mạch vành là hai biến chứng chính và nguyên nhân gây tử vong cao nhất đối với tăng huyết áp. Dày thất trái là biến chứng sớm do dày cơ tim trái. Ngoài ra tăng huyết áp còn làm gián đoạn quá trình chu chuyển máu đi nuôi các cơ quan, dẫn đến tai biến mạch não, thường gặp như nhũn não, xuất huyết não.

2.2. Đánh giá năng lực của nhân viên y tế xã về quản lý THA

Cán bộ y tế ở đa số các cơ sở y tế tuyến huyện, tuyến xã thiếu tài liệu hướng dẫn, thiếu đào tạo tập huấn cập nhật về kiến thức chuyên môn trong phát hiện, tư vấn, dự phòng, quản lý THA nói riêng và các BKLN nói chung. Vì vậy việc chăm sóc và quản lý bệnh nhân THA còn nhiều bất cập. Việc thiếu kiến thức và kỹ năng có thể dẫn đến chẩn đoán sai, điều trị không hiệu quả và tư vấn không đầy đủ cho bệnh nhân.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Tăng Huyết Áp Tại Nam Định

Nhận ra sự bức thiết cần phải xây dựng các chương trình y tế quốc gia về phòng và chống bệnh không lây nhiễm trong đó có THA, Bộ Y Tế đã khẳng định đây là trách nhiệm của các cấp, các ngành, các địa phương và của mỗi người dân, trong đó các cấp chính quyền trực tiếp chỉ đạo, ngành y tế là nòng cốt, trong đó y tế xã nắm tầm quan trọng đặc biệt. Đây được coi là điểm tựa chăm sóc sức khỏe của nhân dân do gần dân nhất, là xương sống và được gắn với vai trò “người gác cổng” của hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu. Bởi y tế cơ sở tầm quan trọng như vậy nên dự án phòng, chống THA đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 12 năm 2008 (Quyết định số 172/2008).

3.1. Tăng cường đào tạo và cập nhật kiến thức cho cán bộ y tế

Cần tăng cường đào tạo và cập nhật kiến thức chuyên môn cho cán bộ y tế tuyến xã về tăng huyết áp, bao gồm chẩn đoán, điều trị, quản lý và tư vấn cho bệnh nhân. Các khóa đào tạo nên tập trung vào các kỹ năng thực hành, sử dụng phác đồ điều trị chuẩn và cập nhật các hướng dẫn mới nhất. Điều này giúp nâng cao chất lượng chăm sóc và quản lý bệnh nhân THA tại tuyến cơ sở.

3.2. Cung cấp trang thiết bị y tế cần thiết cho trạm y tế xã

Các trạm y tế xã cần được trang bị đầy đủ các thiết bị y tế cần thiết để đo huyết áp chính xác, theo dõi bệnh nhân và phát hiện sớm các biến chứng. Điều này bao gồm máy đo huyết áp điện tử, ống nghe, máy điện tim (ECG) và các dụng cụ kiểm tra cơ bản khác. Việc đảm bảo trang thiết bị đầy đủ và hoạt động tốt sẽ giúp cải thiện khả năng chẩn đoán và quản lý bệnh THA.

3.3. Đẩy mạnh truyền thông giáo dục sức khỏe cộng đồng về THA

Cần tăng cường các hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe cộng đồng về tăng huyết áp, bao gồm các yếu tố nguy cơ, cách phòng ngừa và tầm quan trọng của việc kiểm soát huyết áp. Các hoạt động này có thể được thực hiện thông qua các buổi nói chuyện, tờ rơi, áp phích, video và các kênh truyền thông khác. Mục tiêu là nâng cao nhận thức của người dân về THA và khuyến khích họ thực hiện các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Thông Tin Trong Quản Lý Tăng Huyết Áp

Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) có thể giúp cải thiện hiệu quả quản lý tăng huyết áp tại tuyến xã. Việc sử dụng phần mềm quản lý bệnh nhân, hồ sơ điện tử và các ứng dụng theo dõi sức khỏe từ xa có thể giúp cán bộ y tế theo dõi bệnh nhân chặt chẽ hơn, đưa ra quyết định điều trị kịp thời và cải thiện tuân thủ điều trị của bệnh nhân. CNTT cũng có thể giúp thu thập và phân tích dữ liệu để đánh giá hiệu quả của các chương trình quản lý THA và đưa ra các điều chỉnh phù hợp.

4.1. Xây dựng phần mềm quản lý bệnh nhân tăng huyết áp

Phần mềm quản lý bệnh nhân tăng huyết áp nên bao gồm các chức năng như lưu trữ thông tin bệnh nhân, theo dõi huyết áp, lịch hẹn khám, nhắc nhở uống thuốc và báo cáo thống kê. Phần mềm này cần được thiết kế thân thiện với người dùng và dễ dàng tích hợp với các hệ thống thông tin y tế khác. Việc sử dụng phần mềm sẽ giúp cán bộ y tế quản lý bệnh nhân hiệu quả hơn và giảm thiểu sai sót.

4.2. Sử dụng ứng dụng theo dõi sức khỏe từ xa cho bệnh nhân

Các ứng dụng theo dõi sức khỏe từ xa có thể giúp bệnh nhân tự theo dõi huyết áp tại nhà, ghi lại các thông tin về lối sống và gửi dữ liệu cho cán bộ y tế. Cán bộ y tế có thể sử dụng dữ liệu này để theo dõi tình trạng bệnh nhân, đưa ra lời khuyên và điều chỉnh điều trị khi cần thiết. Việc sử dụng ứng dụng sẽ giúp bệnh nhân chủ động hơn trong việc quản lý bệnh THA và cải thiện tuân thủ điều trị.

V. Tăng Cường Hợp Tác Liên Ngành Trong Quản Lý Tăng Huyết Áp

Quản lý tăng huyết áp đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các ngành y tế, giáo dục, truyền thông và các tổ chức xã hội. Ngành y tế cần phối hợp với ngành giáo dục để giáo dục sức khỏe cho học sinh, sinh viên về THA. Ngành truyền thông cần tăng cường tuyên truyền về THA trên các phương tiện thông tin đại chúng. Các tổ chức xã hội có thể tham gia vào các hoạt động hỗ trợ bệnh nhân và vận động chính sách.

5.1. Phối hợp với các tổ chức xã hội để hỗ trợ bệnh nhân

Các tổ chức xã hội có thể tham gia vào các hoạt động hỗ trợ bệnh nhân tăng huyết áp, như thành lập các câu lạc bộ bệnh nhân, tổ chức các buổi tư vấn và hỗ trợ tâm lý, cung cấp thông tin về THA và các biện pháp phòng ngừa. Các tổ chức này cũng có thể vận động chính sách để cải thiện điều kiện sống và chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân THA.

5.2. Vận động chính sách để cải thiện chăm sóc sức khỏe

Cần vận động chính sách để tăng cường đầu tư cho công tác phòng chống tăng huyết áp, cải thiện cơ sở vật chất và trang thiết bị cho các trạm y tế xã, tăng cường đào tạo và cập nhật kiến thức cho cán bộ y tế, và xây dựng các chương trình quản lý THA hiệu quả. Việc vận động chính sách cần có sự tham gia của các nhà khoa học, chuyên gia y tế, các tổ chức xã hội và cộng đồng.

VI. Kết Luận Và Khuyến Nghị Về Quản Lý Tăng Huyết Áp

Thực trạng hoạt động chăm sóc bệnh tăng huyết áp còn nhiều hạn chế, cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả. Hoạt động quản lý bệnh tăng huyết áp cần được cải thiện để đảm bảo bệnh nhân được theo dõi và điều trị đầy đủ. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các tuyến y tế và các ngành liên quan để đạt được mục tiêu kiểm soát THA trong cộng đồng.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nghiên cứu đã chỉ ra những khó khăn và thách thức trong công tác quản lý tăng huyết áp tại các trạm y tế xã tỉnh Nam Định. Các giải pháp đề xuất cần được triển khai đồng bộ và có sự tham gia của tất cả các bên liên quan để đạt được hiệu quả cao nhất.

6.2. Khuyến nghị cho các cấp quản lý và nhân viên y tế

Các cấp quản lý cần tăng cường đầu tư cho công tác phòng chống tăng huyết áp, xây dựng các chính sách hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho nhân viên y tế. Nhân viên y tế cần nâng cao trình độ chuyên môn, tận tâm với bệnh nhân và tích cực tham gia vào các hoạt động phòng chống THA.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH NGUYỄN THỊ HỒNG NGOAN THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC VÀ QUẢN LÝ BỆNH TĂNG HUYẾT ÁP TẠI MỘT SỐ TRẠM Y TẾ XÃ CỦA TỈNH NAM ĐỊNH NĂM 2019 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NAM ĐỊNH – 2020 BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC ĐIỀU DƯỠNG NAM ĐỊNH NGUYỄN THỊ HỒNG NGOAN THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI MỘT SỐ HOẠT ĐỘNG CHĂM SÓC VÀ QUẢN LÝ BỆNH TĂNG HUYẾT ÁP TẠI MỘT SỐ TRẠM Y TẾ XÃ CỦA TỈNH NAM ĐỊNH NĂM 2019 Ngành: Điều Dưỡng Mã số: 7720301 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP NGƯỜI HƯỚNG DẪN: TS. ĐỖ MINH SINH NAM ĐỊNH – 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi là Nguyễn Thị Hồng Ngoan, sinh viên khóa 12, trường Đại học Điều dưỡng Nam Định, chuyên ngành Điều dưỡng đa khoa, xin cam đoan: 1. Đây là khóa luận do bản thân tôi trực tiếp thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Để thực hiện được khóa luận này tôi đã được Ban chủ nhiệm đề tài cấp tỉnh: “Một số giải pháp tăng cường hiệu quả hoạt động dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường tại tuyến xã của tỉnh Nam Định năm 2019” của Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định do ĐDCK I Hoàng Thị Vân Lan- Phó Giám đốc Trung tâm thực hành tiền lâm sàng là chủ nhiệm đề tài cho phép tôi tham gia và sử dụng một phần số liệu của đề tài. Khóa luận này không trùng lặp với bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác đã được công bố tại Việt Nam. Các số liệu và thông tin trong khóa luận là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp nhận của cơ sở nơi thực hiện đề tài. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Nam Định, ngày tháng 07 năm 2020 Người viết cam đoan Nguyễn Thị Hồng Ngoan ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng Đào tạo đại học, Khoa Y tế Công cộng – Trường Đại học Điều dưỡng Nam Định đã tận tình giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện khóa luận. Tôi xin trân trọng cảm ơn Đảng ủy, lãnh đạo và nhân viên y tế tại 15 xã thuộc 3 huyện/thành phố (Hải Hậu, Vụ Bản, Thành phố Nam Định) của tỉnh Nam Định đã giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thực hiện khóa luận. Tôi xin trân trọng cảm ơn cô Hoàng Thị Vân Lan – chủ nhiệm đề tài cấp tỉnh “Một số giải pháp tăng cường hiệu quả hoạt động dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh tăng huyết áp và đái tháo đường tại tuyến xã của tỉnh Nam Định năm 2019” của trường Đại học Điều dưỡng Nam Định đã cho phép, tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi trong quá trình thực hiện khóa luận. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Đỗ Minh Sinh – người hướng dẫn khoa học, đã tận tình chỉ bảo, dìu dắt tôi trong suốt quá trình thực hiện và hoàn thành khóa luận. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình và bạn bè, những người luôn sát cánh, giúp đỡ và động viên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện khóa luận cũng như trong cuộc sống. Nam Định, ngày tháng 07 năm 2020 Sinh viên Nguyễn Thị Hồng Ngoan iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC . iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT . v DANH MỤC BẢNG . vi DANH MỤC HÌNH VẼ .viii ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN . Định ngĩa và phân loại tăng huyết áp . Dịch tễ học . Các yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp . Biến chứng của tăng huyết áp . Khuyến cáo về chẩn đoán và điều trị tăng huyết áp. Chẩn đoán tăng huyết áp . Cơ sở thực tiễn . Vai trò và nhiệm vụ của trạm y tế xã trong chăm sóc và quản lý tăng huyết áp nói riêng và bệnh không lây nhiễm phổ biến nói chung. Thực trạng triển khai hoạt động chăm sóc và quản lý bệnh tăng huyết áp nói riêng và các bệnh mạn tính nói chung. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chăm sóc và quản lý bệnh tăng huyết áp nói riêng và bệnh không lây nhiễm nói chung. 15 Chương 2: LIÊN HỆ THỰC TIỄN . Thực trạng triển khai hoạt động chăm sóc và quản lý tăng huyết áp tại một số trạm y tế xã tại tỉnh Nam Định năm 2019. Thông tin chung về địa bàn nghiên cứu . Phương pháp thực hiện nghiên cứu . Thực trạng công tác chăm sóc và quản lý bệnh tăng huyết áp tại các trạm y tế xã của tỉnh Nam Định năm 2019 . Một số ưu điểm và tồn tại về thực trạng công tác chăm sóc và quản lý bệnh nhân tăng huyết áp tại các trạm y tế xã tỉnh Nam Định năm 2019 . Một số ưu điểm và nguyên nhân . Một số tồn tại và nguyên nhân . 29 Chương 3: KHUYẾN NGHỊ. Đối với Sở y tế . Đối với trạm y tế . Đối với nhân viên y tế trạm . 32 Chương 4: KẾT LUẬN . Thực trạng hoạt động chăm sóc bệnh tăng huyết áp . Thực trạng hoạt động quản lý bệnh tăng huyết áp . 33 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1: PHIẾU KHẢO SÁT VỀ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG DỰ PHÒNG VÀ PHÁT HIỆN SỚM BỆNH TĂNG HUYẾT ÁP TẠI CƠ SỞ Y TẾ TUYẾN XÃ CỦA TỈNH NAM ĐỊNH NĂM 2019 PHỤ LỤC 2: BẢNG MÃ PHIẾU KHẢO SÁT PHỤ LỤC 3: QUY TRÌNH ĐO HUYẾT ÁP ĐÚNG PHỤ LỤC 4: ĐƠN XIN SỬ DỤNG SỐ LIỆU ĐỂ LÀM ĐỀ TÀI TỐT NGHIỆP v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BKLN Bệnh không lây nhiễm DALY Disability Adjusted Life Years ĐTĐ Đái tháo đường HA Huyết áp HATT Huyết áp tâm thu HATTr Huyết áp tâm trương THA Tăng huyết áp TYT Trạm y tế WHO World Health Organization YLL Years of Life Lost YTCS Y tế cơ sở vi DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Định nghĩa và phân độ THA theo mức huyết áp đo tại phòng khám, liên tục và tại nhà (mmHg) . Định ngĩa và phân độ THA theo mức huyết áp đo tại phòng khám . Các thể THA dựa theo trị số HA phòng khám và HA tại nhà hoặc HA liên tục . Phân loại khuyến cáo về chẩn đoán và điều trị THA . Phân loại mức chứng cứ về chẩn đoán và điều trị THA . Khuyến cáo chẩn đoán THA . Thực trạng xây dựng kế hoạch triển khai các hoạt động dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh THA và ĐTĐ . Thực trạng triển khai các hoạt động dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh THA và ĐTĐ của TYT . Số lượng các dịch vụ đã được triển khai để dự phòng, phát hiện sớm, chẩn đoán, điều trị và quản lý bệnh THA và ĐTĐ của TYT . Thực trạng công tác quản quản lý và điều trị người bệnh THA của từng TYT trong năm 2019 . Thực trạng xây dựng báo cáo tổng kết hàng năm về triển khai các hoạt động dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh THA và ĐTĐ . Các lý do không thực hiện xây dựng báo cáo tổng kết . Đánh giá của trạm trưởng về hiệu quả của hoạt động dự phòng, phát hiện sớm và quản lý người bệnh THA . Đánh giá của trạm trưởng về hiệu quả của hoạt động dự phòng, phát hiện sớm và quản lý người bệnh ĐTĐ . Thực trạng thực hiện các dịch vụ dự phòng THA và ĐTĐ của NYYT . Thực trạng thực hiện các dịch vụ phát hiện sớm THA và ĐTĐ của y tế thôn . Thực trạng triển khai các dịch vụ dự phòng THA và ĐTĐ của NVYT trong tháng qua trước phỏng vấn . Thực trạng triển khai các dịch vụ phát hiện sớm THA và ĐTĐ của y tế thôn trong tháng qua trước phỏng vấn. Đánh giá của nhân viên y tế về hiệu quả của hoạt động dự phòng và phát hiện sớm bệnh THA và ĐTĐ mà họ đã thực hiện. 28 viii DANH MỤC HÌNH VẼ Hình 1. Sơ đồ khám đo chẩn đoán tăng huyết áp . Quy trình sàng lọc chẩn đoán tăng huyết áp . Mô hình quản lý bệnh tăng huyết áp của Phạm Thái Sơn . Mô hình quản lý, theo dõi, điều trị có kiểm soát THA ở Hà Nam . 19 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), bệnh không lây nhiễm [25] được hiểu là bệnh mãn tính diễn tiến chậm, thường không xác định được nguyên nhân cụ thể mà chỉ có một nhóm yếu tố nguy cơ góp phần làm bệnh phát triển, có thời gian ủ bệnh kéo dài và ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người bệnh trong một thời gian dài. Hiện nay, hoạt động phòng chống BKLN của Việt Nam đang tập trung vào các nhóm bệnh chính gồm: THA, bệnh tim mạch (đột quỵ, suy tim, bệnh mạch vành…), đái tháo đường, các bệnh ung thư và hen phế quản. Đây là những BKLN có tỷ lệ mắc cao và là nguyên nhân chủ yếu gây tàn tật và tử vong ở người trưởng thành. Theo thống kê gánh nặng bệnh tật thông qua số năm sống mất đi cho bệnh tật và tử vong (DALY) tại các nước đang phát triển giai đoạn 1990-2020 trên 3 nhóm: bệnh lây nhiễm, chấn thương và bệnh không lây nhiễm, đến năm 2020 gánh nặng của bệnh không lây nhiễm tăng mạnh, chiếm 66% tổng số DALY, mà trong đó phổ biến nhất là tăng huyết áp (THA)[5]. Theo báo cáo về gánh nặng bệnh tật toàn cầu, trong năm 2015 có khoảng 212 triệu năm sống mất đi (DALYs) do THA, tăng xấp xỉ 40% so với năm 1990. Tăng huyết áp là một yếu tố nguy cơ chính dẫn đến các biến cố tim mạch nặng nề, với tỷ lệ số năm sống bị mất đi do tử vong sớm liên quan đến bệnh tim mạch( YLL) tăng từ 2657 năm( 2000) lên 3219 năm( 2012). Các bệnh tim mạch cũng chiếm tỷ lệ tử vong lớn nhất (33%) trong tổng số tử vong [5]. Bệnh THA đã, đang và sẽ tiếp tục có những tác động to lớn đến sức khỏe cộng đồng cũng như sự phát triển kinh tế- xã hội của mỗi quốc gia [17]. Với những biến chứng khôn lường, THA đã góp phần không nhỏ làm tăng tỷ lệ tử vong, tỷ lệ tàn tật và làm giảm chất lượng cuộc sống của con người, đặc biệt ở những quốc gia đang phát triển, có thu nhập trung bình và khá, trong đó có Việt Nam [15]. Dự báo trong thời gian tới, gánh nặng do bệnh THA nói riêng và các bệnh KLN nói chung vẫn là một thách thức lớn và trở nên chiếm ưu thế trong tổng số gánh nặng bệnh tật cả nước.