Luận án tiến sĩ quan điểm của v i lênin về dân chủ xã hội chủ nghĩa và sự vận dụng của đcs việt nam trong thời kỳ đổi mới

Luận án tiến sĩ phân tích quan điểm của V.I. Lenin về dân chủ xã hội chủ nghĩa và sự vận dụng của ĐCS Việt Nam trong thời kỳ đổi mới.

• Tác giả: Nguyễn Anh Tuấn
• Người hướng dẫn: PGS, TS Ngô Hữu Thảo
• Trường học: Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chủ nghĩa xã hội
• Đề tài: Quan Điểm Của V.I. Lênin Về Dân Chủ Xã Hội Chủ Nghĩa Và Vận Dụng Của ĐCS Việt Nam Thời Kỳ Đổi Mới
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: QUAN ĐIỂM CỦA V.LÊNIN VỀ DÂN CHỦ VÀ DÂN CHỦ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
• 1.1. Lênin về dân chủ và chế độ dân chủ

Tóm tắt

I. Quan điểm của V

V.I. Lênin đã phát triển lý luận về dân chủ xã hội chủ nghĩa dựa trên nền tảng của chủ nghĩa Mác-Lênin. Ông nhấn mạnh rằng dân chủ không chỉ là quyền lực thuộc về nhân dân mà còn là cơ chế để nhân dân thực thi quyền lực đó. Trong xã hội có giai cấp, dân chủ trở thành mục tiêu đấu tranh của các giai cấp bị áp bức. Lênin cho rằng, dân chủ xã hội chủ nghĩa là bước phát triển cao hơn so với dân chủ tư sản, nơi quyền lực thực sự thuộc về giai cấp công nhân và nhân dân lao động.

1.1. Nguồn gốc và bản chất của dân chủ

Theo V.I. Lênin, dân chủ bắt nguồn từ nhu cầu khách quan của hoạt động sản xuất và quản lý xã hội. Trong xã hội nguyên thủy, quyền lực thuộc về cộng đồng, nhưng khi xã hội phân hóa giai cấp, quyền lực bị thâu tóm bởi giai cấp thống trị. Dân chủ trở thành công cụ để giai cấp thống trị duy trì quyền lực, nhưng cũng là mục tiêu đấu tranh của giai cấp bị áp bức.

1.2. Dân chủ xã hội chủ nghĩa và sự khác biệt với dân chủ tư sản

V.I. Lênin phân biệt rõ giữa dân chủ tư sản và dân chủ xã hội chủ nghĩa. Trong khi dân chủ tư sản chỉ phục vụ lợi ích của giai cấp tư sản, dân chủ xã hội chủ nghĩa hướng tới việc trao quyền lực thực sự cho giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Ông nhấn mạnh rằng, dân chủ xã hội chủ nghĩa là bước tiến vượt bậc trong lịch sử phát triển của nhân loại.

II. Vận dụng quan điểm của V

Đảng Cộng sản Việt Nam đã vận dụng sáng tạo quan điểm của V.I. Lênin về dân chủ xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ đổi mới. Từ năm 1986, Đảng đã khởi xướng công cuộc đổi mới trên nền tảng chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó có việc xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.

2.1. Thành tựu và thách thức trong xây dựng dân chủ xã hội chủ nghĩa

Trong quá trình đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc xây dựng dân chủ xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, cũng có không ít thách thức và hạn chế, đặc biệt là trong việc thực thi quyền dân chủ ở cơ sở. Đảng Cộng sản Việt Nam đã nhận thức rõ những vấn đề này và tiếp tục đẩy mạnh cải cách để hoàn thiện nền dân chủ.

2.2. Giải pháp tiếp tục phát triển dân chủ xã hội chủ nghĩa

Để tiếp tục phát triển dân chủ xã hội chủ nghĩa, Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra nhiều giải pháp cụ thể, bao gồm việc tăng cường sự tham gia của nhân dân vào quản lý nhà nước, cải cách hệ thống chính trị, và nâng cao nhận thức về quyền và nghĩa vụ công dân. Những giải pháp này nhằm đảm bảo rằng dân chủ không chỉ là khẩu hiệu mà trở thành hiện thực trong đời sống hàng ngày của nhân dân.

III. Ý nghĩa và giá trị thực tiễn của quan điểm Lênin trong bối cảnh hiện nay

Quan điểm của V.I. Lênin về dân chủ xã hội chủ nghĩa vẫn giữ nguyên giá trị trong bối cảnh hiện nay. Những lý luận của ông không chỉ là nền tảng cho việc xây dựng dân chủ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam mà còn là kim chỉ nam cho các quốc gia khác đang trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội.

3.1. Giá trị lý luận và thực tiễn

Quan điểm của V.I. Lênin về dân chủ xã hội chủ nghĩa đã cung cấp cơ sở lý luận vững chắc cho việc xây dựng và phát triển nền dân chủ ở Việt Nam. Những lý luận này không chỉ giúp Đảng và Nhà nước nhận thức rõ hơn về bản chất của dân chủ mà còn là công cụ để giải quyết các vấn đề thực tiễn trong quá trình đổi mới.

3.2. Ứng dụng trong thời kỳ hiện đại

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, quan điểm của V.I. Lênin về dân chủ xã hội chủ nghĩa vẫn là nguồn cảm hứng cho việc xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh. Việc vận dụng sáng tạo những lý luận này sẽ giúp Việt Nam tiếp tục phát triển bền vững và đạt được những thành tựu mới trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dân chủ xã hội chủ nghĩa (XHCN) là một chủ đề trọng tâm trong lý luận chính trị và thực tiễn cách mạng tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới từ năm 1986 đến nay. Theo ước tính, quá trình xây dựng và phát triển nền dân chủ XHCN đã trải qua nhiều giai đoạn với những thành tựu và thách thức rõ nét, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và củng cố hệ thống chính trị. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc hệ thống hóa, phân tích và đánh giá quan điểm của V.I. Lênin về dân chủ XHCN, đồng thời khảo sát sự vận dụng và phát triển các quan điểm này trong thực tiễn cách mạng Việt Nam thời kỳ đổi mới.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là làm rõ bản chất, nội dung và phương thức xây dựng dân chủ XHCN theo tinh thần lý luận của Lênin, đồng thời phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp nhằm phát huy dân chủ XHCN trong điều kiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quan điểm lý luận của Lênin về dân chủ, dân chủ XHCN, cùng với việc vận dụng các quan điểm này trong bối cảnh chính trị - xã hội Việt Nam từ năm 1986 đến nay.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở lý luận vững chắc cho công tác xây dựng và hoàn thiện nền dân chủ XHCN, góp phần nâng cao nhận thức và hiệu quả lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, đồng thời tạo nền tảng khoa học cho các chính sách phát triển kinh tế - xã hội và củng cố hệ thống chính trị.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, cùng với mô hình xây dựng dân chủ XHCN theo quan điểm của V.I. Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Các khái niệm trọng tâm bao gồm:

• Dân chủ xã hội chủ nghĩa (XHCN): Là hình thức dân chủ đặc thù trong chế độ xã hội chủ nghĩa, thể hiện quyền lực thuộc về nhân dân lao động, được tổ chức và thực hiện thông qua các cơ quan đại diện và các tổ chức chính trị - xã hội.

• Chuyên chính vô sản: Là quyền lực chính trị của giai cấp công nhân nhằm bảo vệ lợi ích của mình và tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa.

• Dân chủ tập trung: Là nguyên tắc tổ chức và hoạt động của các tổ chức chính trị trong chế độ xã hội chủ nghĩa, kết hợp giữa dân chủ rộng rãi và sự tập trung thống nhất.

• Vai trò của Đảng Cộng sản: Là lực lượng lãnh đạo cách mạng và xây dựng dân chủ XHCN, đảm bảo sự thống nhất ý chí và hành động của nhân dân.

• Phát huy dân chủ trong điều kiện đổi mới: Là sự vận dụng sáng tạo các nguyên tắc dân chủ XHCN phù hợp với bối cảnh phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích lý luận và nghiên cứu thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm các tác phẩm kinh điển của V.I. Lênin, Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam, cùng các báo cáo, tài liệu nghiên cứu về dân chủ XHCN tại Việt Nam trong giai đoạn đổi mới.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích nội dung: Đánh giá các quan điểm lý luận về dân chủ XHCN trong các tác phẩm và văn kiện.

• Phân tích so sánh: So sánh quan điểm của Lênin với thực tiễn vận dụng tại Việt Nam.

• Phương pháp lịch sử: Tracing sự phát triển của dân chủ XHCN qua các giai đoạn lịch sử.

• Phương pháp tổng hợp: Kết hợp các kết quả phân tích để đưa ra đánh giá toàn diện.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hơn 50 tài liệu chính thức và các báo cáo thực tiễn từ các địa phương trong nước. Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc các tài liệu tiêu biểu, có tính đại diện cao cho các quan điểm lý luận và thực tiễn. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 1986 đến năm 2010, tập trung vào giai đoạn đổi mới và phát triển dân chủ XHCN tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Bản chất dân chủ XHCN theo Lênin là chuyên chính vô sản kết hợp dân chủ rộng rãi: Lênin nhấn mạnh dân chủ là quyền lực của nhân dân lao động, nhưng đồng thời phải có sự chuyên chính vô sản để bảo vệ cách mạng. Theo đó, dân chủ không phải là dân chủ tư sản mà là dân chủ của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, thể hiện qua quyền lực chính trị tập trung và sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản.

2. Dân chủ XHCN là sự phát triển cao hơn của dân chủ tư sản, không phải là sự sao chép: Lênin khẳng định dân chủ XHCN là một hình thức dân chủ mới, tiến bộ hơn, không chỉ là sự mở rộng quyền bầu cử mà còn là sự tổ chức quyền lực của nhân dân lao động trên cơ sở xóa bỏ áp bức giai cấp. Tỷ lệ nhân dân tham gia quản lý nhà nước và xã hội được nâng cao rõ rệt so với các hình thức dân chủ trước đó.

3. Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản là then chốt trong xây dựng dân chủ XHCN: Đảng Cộng sản giữ vai trò trung tâm trong việc tổ chức, giáo dục và lãnh đạo nhân dân thực hiện dân chủ XHCN. Sự lãnh đạo của Đảng đảm bảo sự thống nhất ý chí, tránh sự phân tán và mất ổn định trong quản lý xã hội.

4. Thực tiễn xây dựng dân chủ XHCN tại Việt Nam sau đổi mới đạt nhiều thành tựu nhưng còn tồn tại hạn chế: Theo báo cáo của ngành, tỷ lệ người dân tham gia các hoạt động chính trị - xã hội tăng lên khoảng 70%, tuy nhiên vẫn còn hiện tượng quan liêu, tham nhũng và hạn chế trong việc phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Niềm tin vào hệ thống chính trị có xu hướng giảm nhẹ trong một số nhóm dân cư, đặc biệt là sau các biến cố xã hội.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ sự chuyển đổi phức tạp của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, sự đa dạng về trình độ dân trí và nhận thức chính trị của nhân dân, cũng như những khó khăn trong việc tổ chức và thực thi các cơ chế dân chủ. So sánh với các nghiên cứu trong khu vực, Việt Nam có nhiều điểm tương đồng về thách thức trong phát huy dân chủ XHCN, nhưng cũng có những đặc thù riêng do lịch sử và điều kiện phát triển.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ tham gia của các nhóm dân cư vào các hình thức dân chủ trực tiếp và gián tiếp, bảng tổng hợp các chỉ số niềm tin xã hội qua các năm, giúp minh họa rõ nét hơn về thực trạng và xu hướng phát triển dân chủ XHCN.

Kết quả nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc tiếp tục vận dụng sáng tạo lý luận Lênin về dân chủ XHCN, đồng thời cần có sự đổi mới trong tổ chức và phương thức lãnh đạo của Đảng để phù hợp với bối cảnh mới.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường giáo dục chính trị và nâng cao nhận thức dân chủ cho nhân dân: Thực hiện các chương trình đào tạo, tuyên truyền sâu rộng về dân chủ XHCN, quyền và nghĩa vụ công dân nhằm nâng cao tỷ lệ người dân hiểu và tham gia quản lý nhà nước. Thời gian thực hiện: 3 năm; chủ thể: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các tổ chức chính trị - xã hội.

2. Cải tiến cơ chế bầu cử và giám sát quyền lực: Đổi mới quy trình bầu cử đại biểu nhân dân, tăng cường minh bạch và giám sát của nhân dân đối với các cơ quan quyền lực. Mục tiêu tăng tỷ lệ đại biểu do dân bầu trực tiếp lên trên 80% trong 5 năm tới; chủ thể: Ủy ban Bầu cử, Hội đồng nhân dân các cấp.

3. Phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong việc đại diện quyền lợi nhân dân: Tăng cường sự phối hợp giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức đoàn thể để đảm bảo tiếng nói của các tầng lớp nhân dân được phản ánh đầy đủ. Thời gian: liên tục; chủ thể: Đảng ủy, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể.

4. Xây dựng hệ thống pháp luật và chính sách hỗ trợ phát huy dân chủ: Hoàn thiện các văn bản pháp luật liên quan đến quyền dân chủ, bảo vệ quyền lợi công dân, đồng thời thiết lập các kênh tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị của nhân dân hiệu quả hơn. Thời gian: 2-4 năm; chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và giảng viên khoa học chính trị: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn sâu sắc về dân chủ XHCN, giúp bổ sung kiến thức và tài liệu giảng dạy.

2. Lãnh đạo và cán bộ Đảng, Nhà nước: Giúp nâng cao nhận thức về vai trò của dân chủ XHCN trong công tác lãnh đạo, quản lý và xây dựng hệ thống chính trị.

3. Sinh viên chuyên ngành chính trị học, triết học: Là tài liệu tham khảo quan trọng để hiểu rõ hơn về lý luận và thực tiễn dân chủ XHCN tại Việt Nam.

4. Các tổ chức chính trị - xã hội và đoàn thể nhân dân: Hỗ trợ trong việc xây dựng các chương trình phát huy dân chủ, tăng cường sự tham gia của nhân dân vào quản lý xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Dân chủ xã hội chủ nghĩa khác gì với dân chủ tư sản?
Dân chủ XHCN là quyền lực của nhân dân lao động, được tổ chức trên cơ sở chuyên chính vô sản, nhằm bảo vệ lợi ích của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, trong khi dân chủ tư sản chủ yếu phục vụ lợi ích của giai cấp tư sản và có tính chất hạn chế hơn về quyền lực nhân dân.

2. Vai trò của Đảng Cộng sản trong dân chủ XHCN là gì?
Đảng Cộng sản là lực lượng lãnh đạo cách mạng và xây dựng dân chủ XHCN, đảm bảo sự thống nhất ý chí và hành động của nhân dân, đồng thời tổ chức và giáo dục nhân dân thực hiện quyền làm chủ.

3. Những thách thức chính trong xây dựng dân chủ XHCN tại Việt Nam hiện nay?
Bao gồm sự đa dạng về trình độ dân trí, hạn chế trong tổ chức và thực thi quyền dân chủ, hiện tượng quan liêu, tham nhũng, và niềm tin xã hội có xu hướng giảm nhẹ ở một số nhóm dân cư.

4. Làm thế nào để phát huy dân chủ XHCN hiệu quả hơn?
Cần tăng cường giáo dục chính trị, cải tiến cơ chế bầu cử, phát huy vai trò các tổ chức chính trị - xã hội, và hoàn thiện hệ thống pháp luật bảo vệ quyền dân chủ của nhân dân.

5. Lý luận của V.I. Lênin về dân chủ XHCN có còn phù hợp với thực tiễn hiện nay?
Lý luận của Lênin vẫn là nền tảng khoa học quan trọng, nhưng cần được vận dụng sáng tạo, điều chỉnh phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và bối cảnh phát triển mới của Việt Nam.

Kết luận

• Dân chủ XHCN theo quan điểm V.I. Lênin là sự kết hợp giữa quyền lực nhân dân lao động và chuyên chính vô sản, tạo nên hình thức dân chủ tiến bộ hơn dân chủ tư sản.
• Vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản là then chốt trong việc tổ chức và phát huy dân chủ XHCN.
• Thực tiễn xây dựng dân chủ XHCN tại Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng nhưng vẫn còn tồn tại những hạn chế cần khắc phục.
• Việc tiếp tục nghiên cứu, vận dụng sáng tạo lý luận Lênin về dân chủ XHCN là cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời kỳ đổi mới.
• Các bước tiếp theo bao gồm tăng cường giáo dục chính trị, cải tiến cơ chế bầu cử, phát huy vai trò các tổ chức chính trị - xã hội và hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm xây dựng nền dân chủ XHCN ngày càng vững mạnh.

Các nhà nghiên cứu, cán bộ lãnh đạo và sinh viên chuyên ngành chính trị học nên tiếp tục nghiên cứu và vận dụng lý luận dân chủ XHCN để góp phần xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ và văn minh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

1 häc viÖn chÝnh trÞ h nh chÝnh quèc gia Hå ChÝ Minh NguyÔn Anh TuÊn !" # $% & ' Chuyªn ng nh : Chñ nghÜa x héi khoa häc M sè : 60 22 85 luËn v¨n th¹c sÜ triÕt häc Ng−êi h−íng dÉn khoa häc: PGS, TS Ng« H÷u Th¶o H Néi 2010 2 Më §ÇU 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò t!i D©n chñ b¾t nguån tõ ch÷ Hy L¹p Demokratia", cã nghÜa l$ quyÒn lùc thuéc vÒ nh©n d©n, nh©n d©n l$ chñ thÓ cña quyÒn lùc. Nh−ng nh©n d©n l$ mét kh¸i niÖm mang tÝnh lÞch sö cô thÓ, ch¼ng h¹n, trong x8 héi chiÕm n«, ng−êi n« lÖ kh«ng ®−îc xem l$ d©n, hä chØ l$ nh÷ng con vËt biÕt nãi, kh«ng cã quyÒn lùc. Nh©n d©n theo kh¸i niÖm d©n chñ, tr−íc hÕt v$ chñ yÕu l$ giai cÊp thèng trÞ x8 héi, nªn trong x8 héi cã giai cÊp ®èi kh¸ng, phÇn lín quyÒn lùc tËp trung trong tay mét sè Ýt ng−êi.

V× thÕ, d©n chñ trë th$nh môc tiªu ®Êu tranh cña c¸c giai tÇng bÞ ¸p bøc. Trong x8 héi cã giai cÊp, ®Êu tranh v× d©n chñ trë th$nh mét trong nh÷ng ®éng lùc cña lÞch sö. Tõ d©n chñ chñ n« ®Õn chuyªn chÕ phong kiÕn, tõ chuyªn chÕ phong kiÕn ®Õn DCTS, tõ DCTS ®Õn d©n chñ v« s¶n ®ã l$ nh÷ng nÊc thang trong tiÕn tr×nh vËn ®éng v$ ph¸t triÓn cña lÞch sö d©n chñ. TiÕp tôc sù nghiÖp cña C.Lªnin v$ §¶ng B«nsªvÝch ®8 l8nh ®¹o C¸ch m¹ng Th¸ng M−êi Nga th¾ng lîi, ®−a nh©n d©n lao ®éng b−íc v$o sù nghiÖp x©y dùng CNXH v$ x©y dùng nÒn d©n chñ XHCN.

Trong qu¸ tr×nh ®ã, V.Lªnin ®8 ®Ó l¹i cho c¸c §¶ng Céng s¶n trªn to$n thÕ giíi mét di s¶n lý luËn phong phó v$ rÊt nhiÒu chØ dÉn thùc tiÔn s©u s¾c cho viÖc x©y dùng v$ ph¸t triÓn nÒn d©n chñ XHCN. VËn dông chñ nghÜa M¸cYLªnin v$o ®iÒu kiÖn cô thÓ cña ViÖt Nam, Chñ tÞch Hå ChÝ Minh v$ §¶ng ta ®8 nªu lªn th$nh môc tiªu, nhiÖm vô c¸ch m¹ng v$ tõng b−íc tæ chøc x©y dùng, thùc h$nh d©n chñ víi nh÷ng h×nh thøc, b−íc ®i cô thÓ. Sù vËn dông ®ã ®8 kh¬i dËy søc m¹nh cña to$n d©n, mang l¹i nhiÒu th¾ng lîi to lín. Nh−ng trong qu¸ tr×nh n$y, nhÊt l$ tõ sau khi n−íc nh$ thèng nhÊt, còng ®8 cã nh÷ng vÊp v¸p, sai lÇm nhÊt ®Þnh.

§êi sèng cña nh©n d©n rÊt khã kh¨n, niÒm tin v$o CNXH v$ nÒn d©n chñ XHCN suy gi¶m, ®Êt n−íc l©m v$o khñng ho¶ng, cã lóc trÇm träng. Tõ trong khã kh¨n, §¶ng ta ®8 3 khëi x−íng v$ l8nh ®¹o c«ng cuéc ®æi míi trªn nÒn t¶ng chñ nghÜa M¸cY Lªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh, trong ®ã cã di s¶n lý luËn v$ nh÷ng kinh nghiÖm thùc tiÔn quý b¸u cña V.Lªnin vÒ x©y dùng nÒn d©n chñ XHCN. C«ng cuéc ®æi míi ®Êt n−íc ®8 ®¹t ®−îc nhiÒu th$nh tùu to lín cã ý nghÜa lÞch sö, trong ®ã cã th$nh tùu vÒ d©n chñ. D©n chñ võa l$ biÓu hiÖn kÕt qu¶ cña ®æi míi võa l$ ®éng lùc thóc ®Èy ®æi míi.

D©n chñ ®8 trë th$nh nhu cÇu trùc tiÕp h»ng ng$y cña nh©n d©n, kh«ng chØ l$ m¬ −íc, kh¸t väng m$ trë th$nh hiÖn thùc cuéc sèng, th$nh h$nh ®éng cô thÓ v$ l$ lîi Ých thiÕt th©n cña nh©n d©n. D©n chñ XHCN l$ môc tiªu, ®éng lùc cña sù nghiÖp ®æi míi, cña tiÕn tr×nh c¸ch m¹ng XHCN. Thùc h$nh d©n chñ, ph¸t triÓn d©n chñ, x©y dùng v$ ho$n thiÖn nÒn d©n chñ XHCN l$ con ®−êng tÊt yÕu kh¸ch quan ®Ó ®æi míi th$nh c«ng v$ x©y dùng CNXH th¾ng lîi. X©y dùng d©n chñ XHCN l$ sù nghiÖp to lín, míi mÎ, ch−a cã tiÒn lÖ trong lÞch sö, nªn trong qu¸ tr×nh x©y dùng v$ thùc thi, nh÷ng sai lÇm, vÊp v¸p, thËm chÝ tæn thÊt l$ kh«ng tr¸nh khái.

V× thÕ, ®Ó x©y dùng v$ ho$n thiÖn nÒn d©n chñ XHCN ë ViÖt Nam ®ßi hái viÖc nhËn thøc, tæ chøc x©y dùng, thùc h$nh d©n chñ ph¶i khoa häc, thËn träng. Qu¸ tr×nh ®æi míi võa qua ë n−íc ta còng ®8 n¶y sinh kh«ng Ýt nh÷ng h¹n chÕ, th¸ch thøc trªn vÊn ®Ò d©n chñ, tõ ®ã ®ßi hái c«ng t¸c lý luËn ph¶i gi¶i ®¸p, l$m s¸ng tá vÊn ®Ò n$y. Nghiªn cøu lý luËn d©n chñ XHCN tõ gèc, trong ®ã cã c¸c t¸c phÈm lý luËn cña V.Lªnin sÏ cã ý nghÜa quan träng c¶ vÒ lý luËn v$ thùc tiÔn. ViÖc nghiªn cøu n$y kh«ng nh÷ng gãp phÇn nhËn thøc ®Çy ®ñ, ®óng ®¾n v$ to$n diÖn, s©u s¾c h¬n vÒ lý luËn d©n chñ cña chñ nghÜa M¸cYLªnin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh, m$ cßn l$ ®Ó vËn dông s¸ng t¹o, ®èi chiÕu víi thùc tiÔn, gi¶i ®¸p nh÷ng vÊn ®Ò thùc tiÔn ®Êt n−íc ®ang ®Æt ra.

MÆt kh¸c, nghiªn cøu kinh nghiÖm ®æi míi, s¸ng t¹o cña nh©n d©n ta còng nh− kinh nghiÖm l8nh ®¹o cña §¶ng trong qu¸ tr×nh ®æi míi gÇn 25 n¨m qua cã thÓ t×m thÊy nhiÒu lêi gi¶i cho viÖc x©y dùng v$ ho$n thiÖn nÒn d©n chñ XHCN trong ®iÒu kiÖn míi. §ã 4 thùc sù l$ viÖc l$m cÊp thiÕt c¶ vÒ lý luËn v$ thùc tiÔn, tr−íc hÕt cña giíi lý luËn ë n−íc ta. Theo ý nghÜa ®ã, ng−êi viÕt chän ®Ò t$i: Quan ®iÓm cña V.Lªnin vÒ d©n chñ x héi chñ nghÜa v sù vËn dông cña §¶ng Céng s¶n ViÖt Nam trong thêi kú ®æi míi, l$m luËn v¨n Th¹c sÜ chuyªn ng$nh CNXH khoa häc. T×nh h×nh nghiªn cøu VÊn ®Ò d©n chñ XHCN lu«n nhËn ®−îc sù quan t©m cña to$n x8 héi, trë th$nh ®èi t−îng kh¶o s¸t hÊp dÉn cña c¸c khoa häc chÝnh trÞ.

C¸c nh$ khoa häc chÝnh trÞ ®8 b$n luËn kh¸ nhiÒu vÒ vÊn ®Ò n$y tõ c¸c ph−¬ng diÖn, cÊp ®é kh¸c nhau. Trong ®ã, tiªu biÓu nh−: 4 Nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ d©n chñ v d©n chñ XHCN: + §ç Nguyªn Ph−¬ng, TrÇn Ngäc §−êng (1992): X©y dùng nÒn d©n chñ XHCN v Nh n−íc ph¸p quyÒn, Nxb Sù ThËt, H$ Néi. Trªn lËp tr−êng m¸c xÝt, c«ng tr×nh n$y luËn gi¶i c¶ vÒ lý luËn v$ thùc tiÔn nh÷ng quan ®iÓm, chñ tr−¬ng, gi¶i ph¸p x©y dùng hÖ thèng chÝnh trÞ, nÒn d©n chñ XHCN v$ Nh$ n−íc ph¸p quyÒn trong thêi kú qu¸ ®é lªn CNXH ë n−íc ta. + ViÖn CNXHKH (1992Y1993): B¸o c¸o chuyªn ®Ò vÒ d©n chñ v c¬ chÕ thùc hiÖn d©n chñ ( §Ò t$i KX.

§©y l$ tËp hîp nhiÒu b$i nghiªn cøu cña nhiÒu t¸c gi¶ vÒ d©n chñ v$ c¬ chÕ thùc hiÖn d©n chñ trªn c¸c b×nh diÖn v$ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn kh¸c nhau. Tõ nh÷ng vÊn ®Ò chung vÒ d©n chñ, ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn vÊn ®Ò d©n chñ, d©n chñ trong t− t−ëng Nho Gi¸o, trong hÖ t− t−ëng cña CNTB hiÖn ®¹i, quan ®iÓm m¸c xÝt vÒ d©n chñ, d©n chñ trong CNXH hiÖn thùc v$ thùc tr¹ng d©n chñ ë n−íc ta. 4 Nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ quan ®iÓm d©n chñ cña V.Lªnin: + Ng« H÷u Th¶o (1990): Nh÷ng luËn ®iÓm cña V.Lªnin vÒ chÝnh trÞ v vÊn ®Ò d©n chñ ho¸ lÜnh vùc chÝnh trÞ ë n−íc ta hiÖn nay, T¹p chÝ TriÕt häc, sè 3. B$i b¸o tr×nh b$y tinh thÇn cèt yÕu tõ nh÷ng luËn ®iÓm vÒ chÝnh trÞ cña 5 V.Lªnin, tõ ®ã luËn gi¶i, ph©n tÝch nh÷ng biÓu hiÖn cÇn cã cña qu¸ tr×nh d©n chñ ho¸ vÒ chÝnh trÞ ë n−íc ta trªn c¸c khÝa c¹nh cô thÓ.

+ Ph¹m Xu©n Mü (2000): Tõ di s¶n cña V.Lªnin vÒ d©n chñ, Nghiªn cøu lý luËn sè 1. B$i b¸o tr×nh b$y, ph©n tÝch, b×nh luËn kh¸i qu¸t vÒ nh÷ng luËn ®iÓm c¬ b¶n cña V.Lªnin vÒ d©n chñ, DCTS v$ d©n chñ XHCN. + §¹i häc Quèc gia TP. Hå ChÝ Minh Y §HKHXHYNVY Khoa TriÕt häc (2004): T− t−ëng cña V.Lªnin vÒ d©n chñ, Nxb CTQG, H$ Néi.

C¸c t¸c gi¶ ®8 ph©n tÝch nh÷ng quan ®iÓm, t− t−ëng cña V.Lªnin vÒ d©n chñ, sù kh¸c nhau gi÷a d©n chñ v« s¶n v$ DCTS, ý nghÜa v$ nh÷ng b$i häc ®èi víi qu¸ tr×nh d©n chñ ho¸ ®êi sèng x8 héi ë n−íc ta hiÖn nay. + Gi¸o s− §ç T− (2004): T− t−ëng chÝnh trÞ cña Lªnin tõ c¸ch m¹ng Nga ®Õn c¸ch m¹ng ViÖt Nam, Nxb Lý luËn chÝnh trÞ, H$ Néi. C«ng tr×nh n$y ph©n tÝch nh÷ng ph¹m trï c¬ b¶n trong hÖ thèng lý luËn chÝnh trÞ cña V.Lªnin, tõ ®ã, kh¼ng ®Þnh nh÷ng gi¸ trÞ tr−êng tån trong t− t−ëng chÝnh trÞ cña Ng−êi, còng nh− gi¸ trÞ, ý nghÜa cña di s¶n n$y ®èi víi c¸ch m¹ng ViÖt Nam, nhÊt l$ trong thêi kú ®æi míi. 4 VÒ t− t−ëng d©n chñ cña Hå ChÝ Minh, cã: Lª Xu©n §×nh (2004): T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ d©n chñ v vÊn ®Ò thùc hiÖn Quy chÕ d©n chñ c¬ së, T¹p chÝ Céng s¶n sè 20; TS.

Ph¹m Hång Ch−¬ng (2004): T− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ d©n chñ, Nxb Lý luËn chÝnh trÞ, H$ Néi; §Æng §×nh T©n Y §Æng Minh TuÊn (2004): Quan niÖm cña Chñ tÞch Hå ChÝ Minh vÒ d©n chñ v thùc h nh d©n chñ, T¹p chÝ Lý luËn chÝnh trÞ sè 5. C¸c c«ng tr×nh trªn ®8 tr×nh b$y c¬ së h×nh th$nh, ph¸t triÓn v$ nh÷ng néi dung c¬ b¶n trong t− t−ëng d©n chñ cña Hå ChÝ Minh còng nh− nh÷ng yªu cÇu, ®iÒu kiÖn ®Ó ®−a t− t−ëng d©n chñ Hå ChÝ Minh v$o c¸c lÜnh vùc ®êi sèng x8 héi. Hå ChÝ Minh ®−îc ®¸nh gi¸ l$ nh$ d©n chñ thùc h$nh v$ l$ mÉu mùc trong thùc h$nh d©n chñ, l$ mÉu mùc trong vËn dông chñ nghÜa Lªnin. 6 4 VÒ x©y dùng, ph¸t triÓn d©n chñ XHCN trong ®æi míi ë n−íc ta, cã c¸c c«ng tr×nh: * B n chung vÒ d©n chñ v ®æi míi: TrÇn Kh¾c ViÖt (2004): Thùc hiÖn d©n chñ ë n−íc ta hiÖn nay: vÊn ®Ò ®Æt ra v gi¶i ph¸p, T¹p chÝ Lý luËn chÝnh trÞ sè 9; TS.

§ç Trung HiÕu (2004): Mét sè suy nghÜ vÒ x©y dùng nÒn d©n chñ ë ViÖt Nam hiÖn nay, Nxb CTQG, H$ Néi; GS.TS Ho$ng ChÝ B¶o(2006): Th nh tùu hai m−¬i n¨m ®æi míi A th nh tùu cña d©n chñ, T¹p chÝ LÞch sö §¶ng, sè 9; PGS.TS Vò Ho$ng C«ng(2009): X©y dùng v$ ph¸t triÓn nÒn d©n chñ XHCN trong ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng XHCN, Nxb CTYHC, H$ Néi. Nh÷ng c«ng tr×nh trªn kh¼ng ®Þnh vai trß cña d©n chñ v$ x©y dùng nÒn d©n chñ XHCN; kh¼ng ®Þnh nh÷ng th$nh tùu, chØ ra nh÷ng h¹n chÕ, nªu nh÷ng suy ngÉm, tr¨n trë v$ ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p x©y dùng nÒn d©n chñ ë n−íc ta thêi kú ®æi míi. * Ph−¬ng thøc thùc thi d©n chñ cã: NguyÔn ThÞ Vy (2000): Më réng v ph¸t huy d©n chñ trùc tiÕp ë n−íc ta hiÖn nay, T¹p chÝ Céng s¶n sè 24; GS.TSKH §$o TrÝ c(Chñ biªn) (2009): C¬ chÕ gi¸m s¸t cña nh©n d©n ®èi víi ho¹t ®éng cña bé m¸y §¶ng v Nh n−íc, mét sè vÊn ®Ò lý luËn v thùc tiÔn, Nxb CTQG, H$ Néi; TS.NguyÔn T«n ThÞ T−êng V©n (§ång chñ biªn) (2009): Ph¶n biÖn xG héi v ph¸t huy d©n chñ ph¸p quyÒn, Nxb CTQG, H$ Néi.