BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM THIẾT KẾ NHANH Biên Soạn: ThS.KTS Hoàng Hải Yến www.vn THIẾT KẾ NHANH Ấn bản 2015 Các ý kiến đóng góp về tài liệu học tập này, xin gửi về e-mail của ban biên tập: tailieuhoctap@hutech.vn MỤC LỤC I MỤC LỤC MỤC LỤC. II BÀI 1: PHƯƠNG PHÁP TÌM Ý VÀ DIỄN HỌA TRONG THIẾT KẾ NHANH .1 TẦM QUAN TRỌNG CỦA THIẾT KẾ NHANH ĐỐI VỚI MỘT SỐ ĐỒ ÁN KIẾN TRÚC.1 Tình trạng thiết kế nhanh của sinh viên hiện nay .2 Phân biệt sơ phác, họa cảo, thiết kế nhanh, đồ án kiến trúc .3 Vai trò của thiết kế nhanh .2 PHƯƠNG PHÁP LÀM BÀI THIẾT KẾ NHANH .1 Nghiên cứu nhiệm vụ thiết kế .2 Ý tưởng cho bài thiết kế nhanh .3 Diễn họa trong bài thiết kế nhanh. 20 CÂU HỎI ÔN TẬP. 20 BÀI 2: NGHIÊN CỨU DÂY CHUYỀN CÔNG NĂNG VÀ TÌM Ý MẶT BẰNG .1 PHÂN TÍCH DÂY CHUYỀN CÔNG NĂNG ĐỂ ĐƯA RA SƠ ĐỒ PHÂN VÙNG CÔNG NĂNG.
33 CÂU HỎI ÔN TẬP. 33 BÀI 3: NGHIÊN CỨU VÀ TÌM Ý HÌNH KHỐI KIẾN TRÚC .1 ĐẶC TÍNH THỊ GIÁC CỦA HÌNH KHỐI .2 CÁC PHƯƠNG THỨC CẤU THÀNH HÌNH KHỐI KIẾN TRÚC .1 Sự biến đổi của hình thể kiến trúc .2 Quan hệ cấu thành giữa các hình khối .3 Quy tắc cấu thành hình thể đa nguyên .3 MỘT SỐ VÍ DỤ VỀ TÌM Ý HÌNH KHỐI KIẾN TRÚC. 47 CÂU HỎI ÔN TẬP. 47 BÀI 4: ĐỀ BÀI TẬP THIẾT KẾ NHANH .1 MỘT SỐ ĐỀ BÀI THIẾT KẾ NHANH NHÀ Ở .2 MỘT SỐ ĐỀ BÀI THIẾT KẾ NHANH NHÀ CÔNG CỘNG.3 KHỐI LƯỢNG VÀ TỶ LỆ THỂ HIỆN .1 Khối lượng và tỷ lệ thể hiện .2 Quy cách thể hiện.
53 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 54 HƯỚNG DẪN II HƯỚNG DẪN MÔ TẢ MÔN HỌC Sinh viên phân tích đề tài, xây dựng ý tưởng cũng như kỹ năng thể hiện ý tưởng thiết kế trong một khoảng thời gian hạn chế, với đối tượng là thể loại công trình nhà ở và nhà công cộng. NỘI DUNG MÔN HỌC Bài 1: PHƯƠNG PHÁP TÌM Ý VÀ DIỄN HỌA TRONG THIẾT KẾ NHANH Bài 2: NGHIÊN CỨU DÂY CHUYỀN CÔNG NĂNG VÀ TÌM Ý MẶT BẰNG Bài 3: NGHIÊN CỨU VÀ TÌM Ý HÌNH KHỐI KIẾN TRÚC Bài 4: ĐỀ BÀI TẬP THIẾT KẾ NHANH YÊU CẦU MÔN HỌC Người học phải tham dự đầy đủ các buổi học trên lớp, làm bài tập đầy đủ theo yêu cầu của giảng viên. Sau khi học môn học này, người học phải có kỹ năng tìm ý nhanh trong giai đoạn sơ phác trong quy trình thiết kế kiến trúc công trình thuộc thể loại nhà ở và nhà công cộng.
CÁCH TIẾP NHẬN NỘI DUNG MÔN HỌC Trang bị cho sinh viên các phương pháp cơ bản để thiết kế phác thảo một công trình thể loại nhà ở và nhà công cộng. Sinh viên có các kỹ năng diễn họa nhanh các ý tưởng thiết kế trên một bản vẽ phác thảo. Sinh viên thể hiện ý tưởng sáng tác công trình kiến trúc qua không gian mặt bằng và hình khối mặt đứng, mặt cắt, phối cảnh công trình. HƯỚNG DẪN III PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ MÔN HỌC Môn học được đánh giá gồm: - Kiểm tra- đánh giá quá trình: 50% điểm học phần, lấy từ điểm có trọng số chung của các điểm đánh giá: điểm trung bình các bài kiểm tra thường xuyên trong quá trình học tập, điểm chuyên cần, điểm đánh giá khối lượng tự học, tự nghiên cứu của sinh viên.
- Kiểm tra- đánh giá cuối kỳ: 50% điểm học phần, lấy từ bài thi cuối kỳ được được làm trên lớp vào buổi học cuối cùng kết thúc học phần (thời gian sẽ quy định cụ thể). BÀI 1: PHƯƠNG PHÁP TÌM Ý VÀ DIỄN HỌA TRONG THIẾT KẾ NHANH 1 BÀI 1: PHƯƠNG PHÁP TÌM Ý VÀ DIỄN HỌA TRONG THIẾT KẾ NHANH Sau khi học xong bài này, sinh viên có thể nắm được: - Tầm quan trọng của thiết kế nhanh đối với một số đồ án kiến trúc. - Phương pháp làm bài thiết kế nhanh.1 TẦM QUAN TRỌNG CỦA THIẾT KẾ NHANH ĐỐI VỚI MỘT SỐ ĐỒ ÁN KIẾN TRÚC 1.1 Tình trạng thiết kế nhanh của sinh viên hiện nay Do nhiều yếu tố chi phối nên bài vẽ thiết kế nhanh của các bạn sinh viên hiện nay không còn đúng với ý nghĩa của nó. Một số thì quá sơ sài, một số thì quá chi tiết đến nỗi có thể trở thành một đồ án kiến trúc, đó là chưa kể đến nhiều bạn không biết làm thế nào để có một bài thiết kế nhanh vừa mắt cả nội dung lẫn hình thức.
Có lẽ việc mò mẫm trong lối tư duy thiết kế và diễn họa đã dẫn đến sự không đồng nhất về trình độ thiết kế nhanh của các bạn sinh viên hiện nay. Như vậy làm thế nào để có được chỗ dựa vững chắc cho các đối tượng khi đặt bút làm bài thiết kế nhanh: Cách lý luận, cách vận dụng ý tưởng hay cách diễn họa…? 1.2 Phân biệt sơ phác, họa cảo, thiết kế nhanh, đồ án kiến trúc Sơ khởi để tránh nhầm lẫn với một số bản vẽ thiết kế cùng dạng liên quan, chúng ta cần có những nhận định đúng đắn như sau: 2 BÀI 1: PHƯƠNG PHÁP TÌM Ý VÀ DIỄN HỌA TRONG THIẾT KẾ NHANH 1. Sơ phác là bản vẽ kiến trúc thể hiện ý đồ sơ khai về đường nét kiến trúc của một đối tượng không gian kiến trúc. Họa cảo là bản vẽ kiến trúc thể hiện ý đồ sơ khai về các hình chiếu kiến trúc của một đối tượng không gian kiến trúc.2: Họa cảo BÀI 1: PHƯƠNG PHÁP TÌM Ý VÀ DIỄN HỌA TRONG THIẾT KẾ NHANH 3 3.
Thiết kế nhanh là bản vẽ kiến trúc thể hiện ý đồ sơ khai về công trình kiến trúc và hình chiếu kiến trúc của một đối tượng không gian kiến trúc. Như vậy thiết kế nhanh là bản vẽ tổng hợp của 2 hình thức: Sơ phác và Họa cảo.3: Thiết kế nhanh 4. Đồ án kiến trúc là bản vẽ kiến trúc thể hiện chi tiết các hình chiếu kiến trúc của một đối tượng không gian kiến trúc.4: Đồ án kiến trúc 4 BÀI 1: PHƯƠNG PHÁP TÌM Ý VÀ DIỄN HỌA TRONG THIẾT KẾ NHANH 1.3 Vai trò của thiết kế nhanh Quá trình nghiên cứu và thể hiện một đối tượng không gian kiến trúc là quá trình làm việc có lôgíc ở đó thiết kế nhanh đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành cá tính và phong cách mỗi cá nhân đối với tác phẩm của mình. Biết làm thiết kế nhanh thì đứa con tinh thần không những đẹp về hình thức, thuận về công năng mà còn có chiều sâu về ý nghĩa.
Thiết kế nhanh giúp sinh viên có tư duy logíc trong lối suy nghĩ đi từ lập luận → ý tưởng → không gian kiến trúc → thể hiện không gian kiến trúc tức là khả năng diễn họa. Trong môi trường học tập, thiết kế nhanh là cơ hội để sinh viên rèn luyện khả năng tư duy cho thiết kế cũng như diễn họa, là dịp để sinh viên thể hiện khả năng thẩm mỹ của mình. Ngoài thực tế, thiết kế nhanh là cột mốc đánh dấu quan trọng trong quy trình thiết kế để người thiết kế dựa vào đó và đi tiếp những phần còn lại.5: Các bước thiết kế nhanh 1.2 PHƯƠNG PHÁP LÀM BÀI THIẾT KẾ NHANH 1.1 Nghiên cứu nhiệm vụ thiết kế Nghiên cứu nhiệm vụ thiết kế, hay còn gọi là nghiên cứu đề bài, là bước đầu tiên sinh viên tiếp cận với một yêu cầu nhiệm vụ thiết kế mới. Sinh viên cần đọc kỹ nhiệm vụ thiết kế, hiểu rõ yêu cầu đề bài và thể loại công trình cần thiết kế.
BÀI 1: PHƯƠNG PHÁP TÌM Ý VÀ DIỄN HỌA TRONG THIẾT KẾ NHANH 5 a. Xác định thể loại công trình Sinh viên sau khi đọc đề bài cần xác định rõ thể loại công trình. Từ đó có những hình dung cơ bản ban đầu về công năng và hình khối công trình trước khi đưa ra ý tưởng thiết kế. Ở bước này sinh viên có thể tham khảo thêm một số đồ án mẫu và các công trình thực tế liên quan tới thể loại công trình để có thêm kiến thức.
Đồng thời, sinh viên cần xem các tiêu chuẩn, quy chuẩn thiết kế và nguyên lý thiết kế của loại công trình cần thiết kế. Xác định sơ đồ công năng Sau khi tìm hiểu về thể loại công trình cần thiết kế và những yêu cầu thiết kế chung, sinh viên cần tiến hành phân khu chức năng và vẽ sơ đồ công năng. Đây là bước đặc biệt quan trọng trước khi tìm ý thiết kế đối với các công trình có nhiều hạng mục và công năng phức tạp. Những hạng mục phòng có cùng chức năng được xếp vào các khu chức năng chung.
Phân tích mối liên hệ giữa các khu chức năng để sắp xếp bố trí công năng và hình khối cho phù hợp. Sau đó sinh viên tiến hành vẽ sơ đồ công năng, đưa các khu chức năng vào sơ đồ khối. diễn đạt bằng hình vẽ sơ đồ, thể hiện rõ mối quan hệ giữa các khu chức năng là trực tiếp hay gián tiếp bằng các mũi tên chỉ mối quan hệ giữa các khu. Sơ đồ công năng này là mô hình dẫn dắt đầu tiên để trên cơ sở đó, sinh viên có thể đưa ra ý tưởng thiết kế công trình cho phù hợp.
6 BÀI 1: PHƯƠNG PHÁP TÌM Ý VÀ DIỄN HỌA TRONG THIẾT KẾ NHANH Hình 1.2 Ý tưởng cho bài thiết kế nhanh a. Cách tìm nguồn cảm hứng từ đề tài Kiến trúc là nhịp cầu giao hòa giữa hai yếu tố lãng mạn và hiện thực. Nó không đơn thuần là không gian được giới hạn bởi các bức tường bê tông mà vượt lên trên các yếu tố kỹ thuật và các lĩnh vực thơ, nhạc, hội họa. Nó chứa đựng trong đó tính ẩn dụ và hàng loạt những cung bậc không gian khác nhau.
Nếu trong thơ có vần luật, trong hội họa có sắc độ, trong nhạc có âm điệu trầm bổng thì với kiến trúc không gian cũng biến đổi nhịp nhàng sinh động không kém. Đó cũng là một cách liên tưởng để tìm một cảm hứng nhỏ đối với không gian kiến trúc thông qua các ngành nghệ thuật liên quan. BÀI 1: PHƯƠNG PHÁP TÌM Ý VÀ DIỄN HỌA TRONG THIẾT KẾ NHANH 7 Mỗi một đề tài thiết kế nhanh mà giảng viên đưa ra đều có ngụ ý của mình. Họ đòi hỏi ở sinh viên một cách nhìn thoáng đạt và bay bổng hơn.
Chính vì vậy nếu sinh viên tự đóng khung mình trong dây chuyền công năng thì sẽ đi vào lối mòn. Nói như vậy không có nghĩa là công năng hay kỹ thuật là không quan trọng mà ta nêu quan điểm chúng như những điều kiện “đủ” mà điều kiện “cần” là căn cứ vào ý tứ nằm sau đó. Thế thì làm gì để có được ý tứ đó?