Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu
Trong hệ thống thông tin kinh tế, báo cáo tài chính (BCTC) là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ các bên liên quan như nhà đầu tư, ngân hàng thương mại, người mua trái phiếu và cơ quan quản lý nhà nước. Tuy nhiên, áp lực từ thị trường chứng khoán, kỳ vọng của cổ đông đối với giá trị cổ phiếu cũng như các điều khoản khắt khe trong hợp đồng tín dụng ngân hàng thường dẫn đến nguy cơ BCTC bị can thiệp, phản ánh không trung thực và hợp lý. Một trong những công cụ thường bị lạm dụng để điều chỉnh thông tin tài chính là các khoản ước tính kế toán. Bản chất của ước tính kế toán dựa vào xét đoán chủ quan của ban quản trị và tác động trực tiếp đến lợi nhuận kinh doanh cùng nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp, do đó rất dễ bị xử lý theo hướng có lợi cho doanh nghiệp.
Để đảm bảo độ tin cậy của BCTC, công tác kiểm toán các ước tính kế toán đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Mặc dù vậy, trong thực tế hành nghề kiểm toán, các thủ tục kiểm toán ước tính kế toán thường không được thiết kế thành một quy trình độc lập mà chỉ là các bước kiểm tra lồng ghép trong các phần hành kiểm toán chung, đôi khi còn mang tính sơ sài. Bên cạnh đó, bản thân ước tính kế toán là các giá trị xấp xỉ nên việc thu thập bằng chứng kiểm toán và đánh giá mức độ sai lệch mang tính phức tạp cao. Xuất phát từ thực tiễn trên, tác giả thực hiện khóa luận tốt nghiệp nhằm nghiên cứu sâu về phương pháp kiểm toán các ước tính kế toán tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO.
Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:
- Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về các ước tính kế toán và phương pháp kiểm toán ước tính kế toán trong kiểm toán BCTC.
- Khảo sát, phân tích và phản ánh thực trạng quy trình kiểm toán các ước tính kế toán do Công ty TNHH Kiểm toán VACO thực hiện trong thực tế, minh họa qua trường hợp kiểm toán tại Công ty ABC.
- Đánh giá những ưu điểm, hạn chế trong quy trình kiểm toán của công ty, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện phương pháp kiểm toán các ước tính kế toán tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp và quy trình kiểm toán các ước tính kế toán trong kiểm toán BCTC, tập trung vào 4 khoản mục trọng tâm: Dự phòng nợ phải thu khó đòi, Dự phòng giảm giá hàng tồn kho, Khấu hao tài sản cố định (TSCĐ) và Chi phí trả trước.
- Phạm vi không gian: Nghiên cứu thực tế tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO và hồ sơ kiểm toán tại khách hàng là Công ty ABC.
- Phạm vi thời gian: Khóa luận được thực hiện và bảo vệ vào tháng 05 năm 2017, sử dụng hệ thống chuẩn mực kế toán, kiểm toán Việt Nam và các văn bản pháp quy có hiệu lực trong giai đoạn 2013–2017.
Cơ sở lý thuyết và phương pháp
Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực chuyên ngành và văn bản quy phạm pháp luật của Bộ Tài chính Việt Nam:
- Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 540 (VSA 540) - "Kiểm toán các ước tính kế toán", ban hành kèm theo Thông tư số 214/2012/TT-BTC ngày 06/12/2012.
- Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 315 (VSA 315) - "Xác định và đánh giá rủi ro có sai sót trọng yếu thông qua hiểu biết về đơn vị được kiểm toán và môi trường của đơn vị", ban hành kèm theo Thông tư số 214/2012/TT-BTC.
- Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 200 (VSA 200) - "Mục tiêu tổng thể của kiểm toán viên và doanh nghiệp kiểm toán khi thực hiện kiểm toán theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam".
- Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (Hàng tồn kho), Chuẩn mực số 03 (Tài sản cố định hữu hình) và Chuẩn mực số 04 (Tài sản cố định vô hình).
- Thông tư số 228/2009/TT-BTC ngày 07/12/2009 và Thông tư số 89/2013/TT-BTC ngày 28/06/2013 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ trích lập và sử dụng các khoản dự phòng.
- Thông tư số 45/2013/TT-BTC ngày 25/04/2013 và Thông tư số 147/2016/TT-BTC ngày 13/10/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định.
- Quy trình kiểm toán chung theo hệ thống phương pháp Audit System 2 (AS/2) kế thừa từ Hãng kiểm toán Deloitte Touche Tohmatsu.
Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả áp dụng bao gồm:
- Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: Hệ thống hóa các quy định chuẩn mực kế toán, kiểm toán và văn bản pháp luật về trích lập dự phòng, khấu hao và phân bổ chi phí.
- Phương pháp nghiên cứu tình huống điển hình (Case study): Đi sâu khảo sát hồ sơ kiểm toán thực tế đối với các khoản ước tính kế toán tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO khi thực hiện kiểm toán BCTC cho khách hàng cụ thể là Công ty ABC.
- Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu: Sử dụng kỹ thuật phỏng vấn kiểm toán viên, quan sát thực tế quy trình kiểm toán, đối chiếu số liệu từ hệ thống giấy tờ làm việc (working papers), hồ sơ kiểm toán và sổ sách kế toán của doanh nghiệp.
Nguồn dữ liệu của nghiên cứu bao gồm: Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật do Bộ Tài chính ban hành; tài liệu nội bộ, quy chế kiểm soát chất lượng và hồ sơ quy trình kiểm toán mẫu của Công ty TNHH Kiểm toán VACO; số liệu kiểm toán tài chính tại Công ty ABC.
Nội dung chính theo từng chương
Chương 1: Lý luận chung về kiểm toán các ước tính kế toán trong kiểm toán BCTC
Chương 1 tập trung làm rõ bản chất, đặc điểm kế toán, nhận diện rủi ro sai phạm và phương pháp kiểm toán đối với 4 khoản mục ước tính kế toán phổ biến:
-
Khái niệm và bản chất của ước tính kế toán: Theo VSA 540, ước tính kế toán là một giá trị tiền tệ gần đúng trong trường hợp không có phương pháp đo lường chính xác. Các ước tính kế toán phát sinh do sự không chắc chắn của các sự kiện trong tương lai và chịu sự chi phối từ xét đoán chủ quan của Ban Giám đốc.
-
Kế toán 4 khoản ước tính trọng yếu:
- Dự phòng nợ phải thu khó đòi: Trích lập cho các khoản nợ quá hạn thanh toán hoặc chưa quá hạn nhưng khách nợ lâm vào tình trạng phá sản, giải thể, mất tích, qua đời. Mức trích lập căn cứ theo tuổi nợ quá hạn: 30% (từ trên 6 tháng đến dưới 1 năm), 50% (từ 1 năm đến dưới 2 năm), 70% (từ 2 năm đến dưới 3 năm) và 100% (từ 3 năm trở lên). Các khoản nợ xóa sổ được theo dõi ngoài Bảng cân đối kế toán từ 10 đến 15 năm. Tài khoản sử dụng: TK 2293 và ghi nhận vào chi phí quản lý doanh nghiệp (TK 642).
- Dự phòng giảm giá hàng tồn kho: Áp dụng khi giá gốc hàng tồn kho cao hơn giá trị thuần có thể thực hiện được (NRV). NRV được tính bằng giá bán ước tính trừ (-) chi phí hoàn thiện và chi phí tiêu thụ ước tính. Mức trích lập được hạch toán vào giá vốn hàng bán (TK 632) và đối ứng TK 2294. Khi hủy bỏ hàng tồn kho mất phẩm chất, doanh nghiệp phải thành lập Hội đồng xử lý.
- Khấu hao tài sản cố định: Toàn bộ TSCĐ hiện có đều phải trích khấu hao (trừ TSCĐ đã khấu hao hết nhưng vẫn sử dụng, TSCĐ mất, TSCĐ phúc lợi trừ nhà ăn/nhà nghỉ/xe đưa đón công nhân, đất lâu dài). 3 phương pháp trích khấu hao gồm: Phương pháp đường thẳng (cho phép khấu hao nhanh tối đa 2 lần nếu kinh doanh có lãi); Phương pháp số dư giảm dần có điều chỉnh (hệ số điều chỉnh 1,5 cho thời gian đến 4 năm; 2,0 cho từ trên 4 đến 6 năm; 2,5 cho trên 6 năm); Phương pháp khấu hao theo khối lượng sản phẩm (công suất thực tế không thấp hơn 100% công suất thiết kế). Thời gian trích khấu hao TSCĐ vô hình tối đa không quá 20 năm. Tài khoản sử dụng: TK 214.
- Chi phí trả trước: Phản ánh các chi phí thực tế đã phát sinh liên quan đến nhiều kỳ kinh doanh (TK 242). Chi phí thành lập doanh nghiệp, đào tạo, quảng cáo trước hoạt động và chi phí sửa chữa lớn TSCĐ được phân bổ tối đa không quá 3 năm.
-
Nhận diện 7 rủi ro và sai phạm thường gặp: (1) Nguyên tắc ước tính không rõ ràng, tiềm ẩn rủi ro tiềm tàng cao; (2) Lập ước tính dựa trên xét đoán chủ quan thiếu dữ liệu khách quan; (3) Tính toán phức tạp dễ phát sinh sai sót số học; (4) Áp lực dồn việc vào thời điểm cuối niên độ kế toán; (5) Bị lợi dụng để điều chỉnh lợi nhuận và nghĩa vụ thuế; (6) Chế độ kế toán thường xuyên thay đổi khiến đơn vị không cập nhật kịp thời; (7) Bằng chứng kiểm toán cho ước tính khó thu thập và tính thuyết phục không cao.
-
Mục tiêu và thủ tục kiểm toán ước tính kế toán:
Kiểm toán viên hướng tới 6 cơ sở dẫn liệu: Tính hiện hữu, Tính đầy đủ, Quyền và nghĩa vụ, Tính đánh giá, Tính chính xác, Phân loại và trình bày. Quy trình kiểm toán chung gồm: Kiểm tra quá trình lập ước tính và các giả định của đơn vị; Kiểm tra các phép tính toán; So sánh ước tính kỳ trước với thực tế phát sinh; Xem xét thủ tục phê duyệt của Ban Giám đốc; Lập ước tính độc lập để so sánh; Soát xét các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm. Đối với từng khoản mục cụ thể, KTV thiết kế hệ thống thử nghiệm kiểm soát, thủ tục phân tích và kiểm tra chi tiết tương ứng.
Chương 2: Thực trạng kiểm toán các ước tính kế toán tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO
Chương 2 trình bày tổng quan về Công ty TNHH Kiểm toán VACO và đi sâu phân tích thực tế thực hiện quy trình kiểm toán ước tính kế toán:
- Quá trình hình thành và phát triển của VACO:
- Thành lập ngày 13/05/1991 theo Quyết định số 165-TC/QĐ/TCCB của Bộ Tài chính, là công ty kiểm toán độc lập đầu tiên tại Việt Nam.
- Ngày 01/10/1997, VACO trở thành thành viên chính thức của Hãng kiểm toán quốc tế Deloitte Touche Tohmatsu (DTT) thông qua Phòng dịch vụ Quốc tế ISD.
- Tháng 06/2003, chuyển đổi thành Công ty TNHH một thành viên do Nhà nước sở hữu 100% vốn (Quyết định 1297/QĐ/TC/BTC).
- Tháng 03/2007, chuyển đổi thành Công ty TNHH hai thành viên trở lên và đổi tên thành Công ty TNHH Deloitte Vietnam.
- Tháng 11/2007, tách ra và tái lập Công ty TNHH Kiểm toán VACO theo Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp số 0102546856. Trụ sở chính tại Tầng 12A, Tòa nhà Tổng công ty 319 - Bộ Quốc phòng, 63 Lê Văn Lương, Cầu Giấy, Hà Nội cùng 3 chi nhánh tại Hải Phòng, TP. Hồ Chí Minh và Đồng Nai.
-
Cơ cấu tổ chức và dịch vụ cung cấp:
Bộ máy quản lý gồm Hội đồng thành viên, Ban Giám đốc, các phòng nghiệp vụ (Phòng NV1, Phòng NV2), Phòng Tư vấn, Văn phòng và các chi nhánh. Phương châm hoạt động: "Độc lập, trung thực, khách quan và bảo mật". VACO cung cấp các dịch vụ: Kiểm toán độc lập BCTC, kiểm toán quyết toán công trình xây dựng cơ bản, tư vấn thuế, dịch vụ kế toán, kiểm soát rủi ro doanh nghiệp (ERS), tư vấn tài chính và đào tạo nhân lực.
-
Quy trình kiểm toán chung và thực trạng kiểm toán ước tính kế toán:
VACO kế thừa phương pháp luận kiểm toán AS/2 (Audit System 2) do Deloitte phát triển cùng sự hợp tác của Microsoft, gồm 5 giai đoạn:
- Giai đoạn 1: Hoạt động trước kiểm toán và ký hợp đồng kiểm toán.
- Giai đoạn 2: Lập kế hoạch kiểm toán.
- Giai đoạn 3: Thực hiện kiểm toán.
- Giai đoạn 4: Kết thúc kiểm toán và lập báo cáo.
- Giai đoạn 5: Hoạt động sau kiểm toán.
Khóa luận phân tích chi tiết quy trình kiểm toán các khoản mục ước tính kế toán được KTV của VACO áp dụng tại khách hàng thực tế là Công ty ABC, bao gồm việc tìm hiểu kiểm soát nội bộ, lập bảng phân tích tuổi nợ, kiểm tra đối chiếu xác nhận công nợ, đánh giá tính toán trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho, kiểm tra phương pháp trích khấu hao TSCĐ và thẩm định thời gian phân bổ chi phí trả trước.
- Đánh giá quy trình kiểm toán tại VACO:
- Ưu điểm: Áp dụng phương pháp luận AS/2 tiên tiến, hệ thống giấy tờ làm việc chuẩn hóa, quy trình kiểm soát chất lượng nhiều cấp chặt chẽ.
- Nhược điểm: Việc kiểm toán các ước tính kế toán chưa được xây dựng thành một chương trình kiểm toán độc lập; thủ tục phân tích đối với các giả định ước tính của khách hàng còn đơn giản; việc sử dụng chuyên gia đánh giá kỹ thuật hoặc lập ước tính độc lập của KTV còn hạn chế do áp lực thời gian.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác kiểm toán các ước tính kế toán trong BCTC của Công ty TNHH Kiểm toán VACO
Chương 3 đề xuất các phương hướng và giải pháp cụ thể:
- Định hướng phát triển của VACO: Đa dạng hóa các loại hình dịch vụ, nâng cao chất lượng kiểm toán đạt chuẩn mực quốc tế, tăng cường liên kết và hợp danh kiểm toán với các hãng quốc tế lớn.
- Sự cần thiết phải hoàn thiện: Xuất phát từ yêu cầu khắt khe của chuẩn mực nghề nghiệp, áp lực cạnh tranh thị trường dịch vụ kiểm toán và giảm thiểu rủi ro kiểm toán liên quan đến các khoản mục mang tính xét đoán chủ quan.
- Hệ thống giải pháp đề xuất:
- Hoàn thiện tài liệu hướng dẫn và chương trình kiểm toán riêng biệt cho phần hành ước tính kế toán trong phần mềm AS/2.
- Tăng cường việc xây dựng mô hình ước tính độc lập của KTV để so sánh đối chiếu với số liệu của đơn vị được kiểm toán.
- Nâng cao chất lượng đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng đối với việc phê duyệt và thẩm định ước tính kế toán.
- Chú trọng đào tạo KTV về kỹ năng phân tích giả định thị trường và quy trình tham vấn chuyên gia độc lập khi kiểm toán các tài sản, dự phòng phức tạp.
Kết quả và đóng góp
Khóa luận đã tổng hợp toàn diện hệ thống quy định và căn cứ định lượng phục vụ công tác kiểm toán các khoản ước tính kế toán theo pháp luật Việt Nam:
| Khoản mục ước tính |
Căn cứ pháp lý & Chuẩn mực |
Tiêu chuẩn trích lập / Phương pháp hạch toán |
Tham số định lượng quy định |
| Dự phòng nợ phải thu khó đòi |
Thông tư 228/2009/TT-BTC, Thông tư 89/2013/TT-BTC; VSA 540 |
Trích lập dựa trên tuổi nợ quá hạn hoặc tình trạng phá sản/mất tích của khách nợ. Hạch toán TK 2293 / TK 642. |
- Quá hạn 6 tháng đến < 1 năm: 30%
- Quá hạn 1 năm đến < 2 năm: 50%
- Quá hạn 2 năm đến < 3 năm: 70%
- Quá hạn từ 3 năm trở lên: 100%
- Theo dõi nợ xóa ngoài bảng: 10 - 15 năm |
| Dự phòng giảm giá hàng tồn kho |
VAS 02; Thông tư 228/2009/TT-BTC; VSA 540 |
Lập khi Giá gốc > Giá trị thuần có thể thực hiện được (NRV). Hạch toán TK 2294 / TK 632. |
NRV = Giá bán ước tính - Chi phí hoàn thành - Chi phí tiêu thụ ước tính. Lập Hội đồng thẩm định khi hủy bỏ. |
| Khấu hao tài sản cố định |
Thông tư 45/2013/TT-BTC, Thông tư 147/2016/TT-BTC; VAS 03, VAS 04 |
3 phương pháp: Đường thẳng, Số dư giảm dần có điều chỉnh, Theo khối lượng sản phẩm. Hạch toán TK 214. |
- Khấu hao nhanh: Tối đa không quá 2 lần đường thẳng
- Hệ số điều chỉnh (số dư giảm dần):
+ t ≤ 4 năm: 1,5 lần
+ 4 < t ≤ 6 năm: 2,0 lần
+ t > 6 năm: 2,5 lần
- TSCĐ vô hình: Tối đa không quá 20 năm |
| Chi phí trả trước |
Chế độ kế toán doanh nghiệp; TK 242 |
Phân bổ vào chi phí SXKD nhiều kỳ theo tiêu thức phù hợp. |
- Chi phí thành lập DN, quảng cáo, đào tạo trước hoạt động: Phân bổ tối đa ≤ 3 năm
- Sửa chữa lớn TSCĐ: Phân bổ tối đa ≤ 3 năm |
Bên cạnh đó, khóa luận xác lập ma trận mục tiêu kiểm toán cụ thể tương ứng với từng cơ sở dẫn liệu:
| Mục tiêu kiểm toán chung |
Mục tiêu kiểm toán các ước tính kế toán |
| Mục tiêu chung |
Tất cả các khoản ước tính kế toán đều thể hiện hợp lý trên sổ kế toán và BCTC. |
| Tính hiện hữu |
Các khoản ước tính phản ánh trên sổ sách thực sự phát sinh và có căn cứ hợp lý tại ngày lập BCTC. |
| Tính đầy đủ |
Toàn bộ các khoản ước tính phát sinh được trích lập và phản ánh đầy đủ, không bỏ sót. |
| Quyền và nghĩa vụ |
Nợ phải thu, hàng tồn kho lập dự phòng và TSCĐ trích khấu hao thực sự thuộc quyền sở hữu của đơn vị. |
| Tính đánh giá |
Các khoản ước tính được tính toán chính xác, nhất quán với các giả định và kế hoạch của đơn vị. |
| Tính chính xác |
Số tổng cộng có sự thống nhất tuyệt đối giữa sổ kế toán chi tiết và sổ tổng hợp. |
| Phân loại và trình bày |
Phân loại đúng đối tượng trích lập và trình bày đúng tài khoản, khoản mục trên BCTC. |
Về mặt đóng góp học thuật và thực tiễn, tác giả đã kết nối lý luận của Chuẩn mực VSA 540 với quy trình phần mềm kiểm toán AS/2 kế thừa từ Deloitte tại VACO, phân tích thực tế trường hợp kiểm toán tại Công ty ABC để chỉ ra những lỗ hổng trong kiểm tra giả định và đề xuất quy trình hoàn thiện mang tính khả thi cho doanh nghiệp kiểm toán.
Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp
- Hạn chế của đề tài: Nghiên cứu tập trung chủ yếu vào 4 khoản mục ước tính kế toán truyền thống trong doanh nghiệp thương mại/sản xuất (dự phòng nợ khó đòi, dự phòng giảm giá hàng tồn kho, khấu hao TSCĐ, chi phí trả trước). Đề tài chưa mở rộng khảo sát các khoản ước tính phức tạp khác như dự phòng bảo hành công trình xây lắp, dự phòng tổn thất đầu tư tài chính phái sinh hoặc ước tính giá trị hợp lý trong sáp nhập doanh nghiệp. Đồng thời, phạm vi dữ liệu khảo sát thực tế bị giới hạn tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO và một khách hàng điển hình (Công ty ABC).
- Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quy trình kiểm toán các ước tính kế toán phức tạp trong các định chế tài chính, ngân hàng và tập đoàn đa quốc gia; khảo sát so sánh quy trình kiểm toán giữa nhiều công ty kiểm toán độc lập khác nhau tại Việt Nam; nghiên cứu cập nhật quy trình kiểm toán ước tính giá trị hợp lý khi Việt Nam áp dụng Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS).
Giá trị tham khảo
Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho các nhóm đối tượng:
- Sinh viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán: Tài liệu hữu ích để tìm hiểu về phương pháp luận kiểm toán ước tính kế toán theo chuẩn mực VSA 540, cách thức triển khai thủ tục kiểm toán thực tế và kết cấu của một hồ sơ kiểm toán BCTC.
- Trợ lý kiểm toán và kiểm toán viên tại các công ty kiểm toán độc lập: Cung cấp tài liệu tham khảo chi tiết về hệ thống câu hỏi tìm hiểu KSNB, kỹ thuật phân tích biến động, phương pháp kiểm tra chi tiết và cách lập bảng tính kiểm tra đối chiếu cho các phần hành dự phòng nợ phải thu khó đòi, dự phòng hàng tồn kho, khấu hao TSCĐ và chi phí trả trước.
- Cán bộ kế toán doanh nghiệp: Giúp nắm vững các quy định định lượng của pháp luật (Thông tư 228/2009/TT-BTC, Thông tư 45/2013/TT-BTC) về trích lập dự phòng và khấu hao tài sản, từ đó thiết lập hồ sơ chứng từ hợp lệ, tránh rủi ro bị cơ quan thuế bóc tách chi phí.
Câu hỏi thường gặp
1. Theo chuẩn mực VSA 540, ước tính kế toán được định nghĩa như thế nào và vì sao dễ tiềm ẩn rủi ro sai sót trọng yếu?
Theo VSA 540 (ban hành kèm Thông tư 214/2012/TT-BTC), ước tính kế toán là một giá trị tiền tệ gần đúng trong trường hợp không có phương pháp đo lường chính xác, được đo lường theo giá trị hợp lý khi có sự không chắc chắn. Khoản mục này tiềm ẩn rủi ro sai sót trọng yếu cao do phụ thuộc lớn vào xét đoán chủ quan của Ban Giám đốc, thiếu dữ liệu khách quan tại ngày lập BCTC và chịu tác động từ sự thiên lệch nhằm làm đẹp kết quả kinh doanh hoặc giảm nghĩa vụ thuế.
2. Tỷ lệ trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi quá hạn thanh toán được quy định theo các mức thời gian nào?
Căn cứ Thông tư 228/2009/TT-BTC, mức trích lập dự phòng đối với nợ phải thu quá hạn được xác định theo 4 khung tuổi nợ:
- Quá hạn từ trên 6 tháng đến dưới 1 năm: Trích lập 30% giá trị.
- Quá hạn từ 1 năm đến dưới 2 năm: Trích lập 50% giá trị.
- Quá hạn từ 2 năm đến dưới 3 năm: Trích lập 70% giá trị.
- Quá hạn từ 3 năm trở lên: Trích lập 100% giá trị.
3. Trong phương pháp trích khấu hao TSCĐ theo số dư giảm dần có điều chỉnh, hệ số điều chỉnh được xác định ra sao?
Căn cứ Thông tư 45/2013/TT-BTC, hệ số điều chỉnh áp dụng để tính tỷ lệ khấu hao nhanh theo thời gian trích khấu hao của TSCĐ như sau:
- Thời gian trích khấu hao đến 4 năm ($t \le 4$ năm): Hệ số điều chỉnh là 1,5 lần.
- Thời gian trích khấu hao trên 4 đến 6 năm ($4 < t \le 6$ năm): Hệ số điều chỉnh là 2,0 lần.
- Thời gian trích khấu hao trên 6 năm ($t > 6$ năm): Hệ số điều chỉnh là 2,5 lần.
4. Quy trình kiểm toán chung của Công ty TNHH Kiểm toán VACO theo phương pháp luận AS/2 gồm những giai đoạn nào?
Quy trình kiểm toán chung theo hệ thống AS/2 của VACO gồm 5 giai đoạn:
- Hoạt động trước kiểm toán, ký hợp đồng kiểm toán;
- Lập kế hoạch kiểm toán;
- Thực hiện kiểm toán;
- Kết thúc kiểm toán và báo cáo;
- Hoạt động sau kiểm toán.
5. Hồ sơ cần chuẩn bị khi xử lý xóa nợ phải thu không có khả năng thu hồi gồm những gì và doanh nghiệp phải theo dõi khoản nợ này trong bao lâu?
Hồ sơ xử lý nợ không thu hồi được bao gồm: Biên bản của Hội đồng xử lý nợ; Bảng kê chi tiết các khoản nợ đã xóa kèm biên bản đối chiếu nợ/bản thanh lý hợp đồng/xác nhận của cơ quan thẩm quyền; Sổ sách kế toán và chứng từ chứng minh nợ chưa thu hồi được. Sau khi xử lý bù đắp tổn thất bằng dự phòng hoặc quỹ dự phòng tài chính, doanh nghiệp vẫn phải tiếp tục theo dõi riêng khoản nợ này ngoài Bảng cân đối kế toán trong thời hạn tối thiểu 10 năm và tối đa 15 năm.
Kết luận
Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Khánh Huyền đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về các khoản ước tính kế toán và quy trình kiểm toán ước tính theo Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 540. Nghiên cứu phản ánh chi tiết thực trạng kiểm toán 4 khoản mục ước tính chủ yếu tại Công ty TNHH Kiểm toán VACO theo hệ thống phương pháp AS/2 và việc vận dụng tại Công ty ABC. Các giải pháp đề xuất trong khóa luận bám sát thực tiễn hoạt động của VACO, mang lại giá trị tham khảo rõ ràng cho việc hoàn thiện phương pháp kiểm toán các khoản mục mang tính xét đoán trên báo cáo tài chính.
