Dạy học phương trình lớp 8 theo định hướng tích hợp giáo dục tài chính

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích Dạy học phương trình ở lớp 8 theo định hướng tích hợp giáo dục tài chính luận văn thạc sĩ sư phạm, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trung Hiếu
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Giáo Dục
• Đề tài: Phương Pháp Dạy Học Phương Trình Lớp 8 Tích Hợp Giáo Dục Tài Chính
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU VÀ SƠ ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH ẢNH
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu và thực tiễn về dạy học tích hợp
• 1.3. Lịch sử nghiên cứu về giáo dục tài chính
• 1.4. Phương pháp dạy học tích hợp
• 1.5. Khái niệm dạy học tích hợp
• 1.6. Mục tiêu của dạy học tích hợp
• 1.7. Giáo dục tài chính
• 1.8. Vai trò của giáo dục tài chính
• 1.9. Xu hướng triển khai chiến lược giáo dục tài chính trên thế giới
• 1.10. Thang đánh giá năng lực tài chính
• 1.11. Mục tiêu, cấu trúc, nội dung của chủ đề Phương trình bậc nhất một ẩn
• 1.12. Nội dung Giáo dục tài chính. Giáo dục tài chính trong chương trình Toán THCS 2018. Giáo dục tài chính trong SGK Toán 8 THCS 2006. Giáo dục tài chính trong SGK Toán 8 trong bộ sách Cánh Diều
• 1.13. Thực trạng dạy học GDTC cho học sinh trong môn Toán ở trường THCS
• 1.14. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG II: DẠY HỌC PHƯƠNG TRÌNH Ở LỚP 8 THEO ĐỊNH HƯỚNG TÍCH HỢP GIÁO DỤC TÀI CHÍNH
• 2.1. Các định hướng dạy học phương trình ở lớp 8 theo định hướng tích hợp giáo dục tài chính
• 2.1.1. Định hướng 1: Tích hợp GDTC vào bài học
• 2.1.2. Định hướng 2: Tích hợp GDTC trong hoạt động thực hành trải nghiệm
• 2.2. Biện pháp dạy học phương trình theo định hướng tích hợp GDTC
• 2.2.1. Dạy học tích hợp GDTC khi dạy học khái niệm toán học
• 2.2.2. Dạy học tích hợp GDTC khi dạy học giải bài tập Toán học
• 2.2.3. Dạy học tích hợp GDTC khi dạy học dự án học tập
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG III: NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.2. Tình huống thực nghiệm
• 3.3. Mô tả thực nghiệm
• 3.4. Kết quả thực nghiệm
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG III
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phương pháp dạy học tích hợp giáo dục tài chính

Phương pháp dạy học tích hợp giáo dục tài chính là một trong những xu hướng giáo dục hiện đại, nhằm kết hợp kiến thức toán học với các khía cạnh tài chính thực tiễn. Giáo dục tài chính không chỉ giúp học sinh (HS) hiểu biết về tiền bạc mà còn phát triển các kỹ năng tài chính cần thiết cho cuộc sống. Trong chương trình toán học lớp 8, việc dạy học phương trình có thể trở thành một công cụ hiệu quả để thực hiện mục tiêu này. Phương pháp dạy học tích hợp không chỉ giúp HS nắm vững kiến thức mà còn tạo điều kiện cho việc vận dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó hình thành các năng lực tài chính cho HS. Theo đó, các bài học có thể được thiết kế để không chỉ giải quyết các bài toán đơn thuần mà còn liên hệ đến các tình huống tài chính thực tế mà HS có thể gặp phải trong cuộc sống hàng ngày.

1.1. Lý do chọn đề tài

Việc chọn đề tài dạy học phương trình lớp 8 theo định hướng tích hợp giáo dục tài chính xuất phát từ nhu cầu cấp thiết trong việc trang bị kiến thức tài chính cho HS. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển của nền kinh tế, việc hiểu biết về tài chính đã trở thành một kỹ năng thiết yếu. Nghiên cứu cho thấy rằng HS thường thiếu kiến thức cơ bản về tài chính, dẫn đến những quyết định không đúng đắn trong quản lý tài chính cá nhân. Do đó, việc tích hợp giáo dục tài chính vào môn toán không chỉ giúp HS phát triển các năng lực tài chính mà còn nâng cao khả năng giải quyết vấn đề trong các tình huống thực tiễn. Chính vì lý do này, nghiên cứu nhằm xây dựng một hệ thống nội dung giáo dục tài chính trong chương trình toán học lớp 8 là rất cần thiết.

II. Nội dung giáo dục tài chính trong chương trình toán học lớp 8

Nội dung giáo dục tài chính trong chương trình toán học lớp 8 bao gồm các khái niệm cơ bản về tiền tệ, chi tiêu, tiết kiệm và đầu tư. Việc tích hợp các nội dung này vào dạy học phương trình giúp HS không chỉ hiểu rõ hơn về các khái niệm toán học mà còn thấy được sự liên hệ giữa toán học và các quyết định tài chính trong cuộc sống. Giáo viên toán có thể sử dụng các bài toán thực tế liên quan đến tài chính như tính toán chi phí, dự đoán thu nhập hoặc phân tích các khoản chi tiêu để tạo ra một môi trường học tập phong phú và hấp dẫn. Điều này không chỉ giúp HS phát triển tư duy logic mà còn nâng cao khả năng phân tích và ra quyết định. Giáo dục STEM cũng có thể được kết hợp trong quá trình này, giúp HS thấy được mối liên hệ giữa toán học, khoa học và công nghệ trong việc quản lý tài chính cá nhân.

2.1. Các chủ đề tích hợp giáo dục tài chính

Các chủ đề tích hợp giáo dục tài chính trong dạy học phương trình có thể được thiết kế xung quanh các tình huống thực tiễn. Ví dụ, khi dạy về phương trình bậc nhất, giáo viên có thể đưa ra các bài toán liên quan đến việc tính toán chi phí cho một chuyến đi, hoặc dự đoán số tiền tiết kiệm sau một khoảng thời gian nhất định. Những bài toán này không chỉ giúp HS áp dụng kiến thức toán học mà còn thúc đẩy sự quan tâm của các em đến các vấn đề tài chính thực tế. Hoạt động học tập này sẽ khuyến khích HS tham gia tích cực hơn vào quá trình học tập, từ đó phát triển các kỹ năng tài chính cần thiết cho cuộc sống. Hơn nữa, việc sử dụng các tình huống thực tế trong bài học sẽ giúp HS nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của toán học trong việc ra quyết định tài chính hàng ngày.

III. Phương pháp dạy học tích hợp giáo dục tài chính

Phương pháp dạy học tích hợp giáo dục tài chính cần được xây dựng dựa trên các nguyên tắc giáo dục hiện đại, trong đó nhấn mạnh vai trò chủ động của HS trong quá trình học tập. Phương pháp giảng dạy có thể bao gồm việc tổ chức các hoạt động nhóm, thảo luận và giải quyết vấn đề thực tế. Giáo viên cần tạo ra một môi trường học tập khuyến khích HS đặt câu hỏi và tìm kiếm giải pháp cho các vấn đề tài chính. Việc sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học cũng là một yếu tố quan trọng, giúp HS tiếp cận với các công cụ tài chính trực tuyến và ứng dụng thực tế. Hơn nữa, việc đánh giá HS không chỉ dựa trên kiến thức lý thuyết mà còn phải xem xét khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Điều này sẽ giúp phát triển toàn diện năng lực tài chính của HS, từ đó nâng cao khả năng giải quyết vấn đề trong các tình huống thực tế.

3.1. Đánh giá hiệu quả dạy học

Đánh giá hiệu quả dạy học tích hợp giáo dục tài chính cần được thực hiện thường xuyên để xác định mức độ hiểu biết và khả năng áp dụng kiến thức của HS. Các phương pháp đánh giá có thể bao gồm kiểm tra, bài tập thực hành và các dự án nhóm. Đặc biệt, việc sử dụng các tình huống thực tế trong đánh giá sẽ giúp HS nhận thức rõ hơn về sự liên kết giữa kiến thức toán học và các quyết định tài chính. Phản hồi từ HS cũng rất quan trọng để cải thiện phương pháp dạy học. Giáo viên cần lắng nghe ý kiến của HS về các bài học, từ đó điều chỉnh nội dung và phương pháp dạy học để đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của các em. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dạy học mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực và thân thiện.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của xã hội hiện đại, năng lực tài chính cá nhân ngày càng trở nên thiết yếu. Theo khảo sát của OECD, năng lực tài chính đã được đưa vào chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA từ năm 2009, phản ánh tầm quan trọng của việc trang bị kiến thức và kỹ năng tài chính cho học sinh phổ thông. Ở Việt Nam, mặc dù các chương trình giáo dục đã bắt đầu tích hợp nội dung giáo dục tài chính (GDTC) vào môn Toán, thực trạng tiếp cận và hiểu biết tài chính của học sinh vẫn còn hạn chế. Khảo sát tại trường THCS Hoà Thạch, Hà Nội cho thấy chỉ khoảng 3% học sinh đã từng tham gia các hoạt động học tập liên quan đến tài chính, trong khi hơn 90% học sinh đánh giá việc học kiến thức tài chính là cần thiết hoặc rất cần thiết.

Luận văn tập trung nghiên cứu việc dạy học phương trình bậc nhất một ẩn ở lớp 8 theo định hướng tích hợp GDTC nhằm phát triển năng lực tài chính và hiểu biết tài chính cho học sinh. Nghiên cứu được thực hiện tại trường THCS Hoà Thạch, huyện Quốc Oai, Hà Nội, trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 12 năm 2023. Mục tiêu chính là xây dựng và đánh giá tính khả thi, hiệu quả của phương pháp dạy học tích hợp GDTC trong môn Toán, qua đó góp phần nâng cao năng lực tài chính cho học sinh trung học cơ sở. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học, đồng thời hỗ trợ phát triển năng lực toàn diện cho học sinh, đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết dạy học tích hợp và lý thuyết giáo dục tài chính.

• Lý thuyết dạy học tích hợp được hiểu là phương pháp tổ chức dạy học trong đó giáo viên kết hợp kiến thức, kỹ năng từ nhiều lĩnh vực để giúp học sinh vận dụng tổng hợp trong giải quyết các nhiệm vụ học tập và thực tiễn. Các mức độ tích hợp bao gồm tích hợp nội môn, đa môn, liên môn và xuyên môn, với mục tiêu phát triển năng lực giải quyết vấn đề và tạo sự liên kết chặt chẽ giữa các kiến thức.

• Lý thuyết giáo dục tài chính tập trung vào việc trang bị cho học sinh kiến thức, kỹ năng và thái độ cần thiết để hiểu và quản lý các vấn đề tài chính cá nhân. Khung năng lực tài chính của OECD/PISA gồm ba thành phần chính: kiến thức, kỹ năng và thái độ trong các lĩnh vực tiền và giao dịch, lập kế hoạch và quản lý tài chính, cũng như quản trị rủi ro.

Ba khái niệm trọng tâm được sử dụng trong nghiên cứu là:

• Giáo dục tài chính (Financial Education): quá trình nâng cao hiểu biết và kỹ năng tài chính cho người học.
• Năng lực tài chính (Financial Ability): khả năng đưa ra quyết định tài chính tối ưu dựa trên kiến thức và kỹ năng.
• Hiểu biết tài chính (Financial Literacy): mức độ am hiểu các khái niệm và kỹ năng tài chính cá nhân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực nghiệm sư phạm.

• Nguồn dữ liệu:

  • Dữ liệu thứ cấp từ các tài liệu, sách giáo khoa Toán lớp 8, chương trình giáo dục phổ thông 2018, các báo cáo và nghiên cứu quốc tế về GDTC.
  • Dữ liệu sơ cấp thu thập từ khảo sát 90 học sinh lớp 8 và 47 giáo viên dạy Toán tại trường THCS Hoà Thạch, Quốc Oai, Hà Nội.

• Phương pháp phân tích:

  • Phân tích định tính các nội dung chương trình, sách giáo khoa và tài liệu liên quan đến GDTC và dạy học tích hợp.
  • Phân tích định lượng qua thống kê mô tả, so sánh điểm kiểm tra giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng, đánh giá mức độ nhận thức và nhu cầu của học sinh, giáo viên về GDTC.

• Timeline nghiên cứu:

  • Tháng 3-5/2023: Nghiên cứu lý luận, xây dựng kế hoạch dạy học tích hợp GDTC.
  • Tháng 6-9/2023: Thực nghiệm sư phạm tại trường THCS Hoà Thạch.
  • Tháng 10-12/2023: Thu thập, xử lý dữ liệu và hoàn thiện luận văn.

Cỡ mẫu được lựa chọn đảm bảo tính đại diện cho học sinh lớp 8 tại trường, phương pháp chọn mẫu thuận tiện và phù hợp với điều kiện thực tế. Phương pháp phân tích số liệu sử dụng thống kê toán học nhằm đánh giá hiệu quả của phương pháp dạy học tích hợp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ nhận thức về GDTC của học sinh còn hạn chế:

   • 97% học sinh đã tiếp cận khái niệm "tài chính", nhưng chỉ khoảng 25-43% học sinh biết đến các khái niệm chuyên sâu như thuế, VAT, lợi nhuận.
   • Chỉ 3% học sinh tham gia các hoạt động học tập liên quan đến tài chính, trong khi 89% đã nghe đến nhưng chưa tham gia.

2. Nhu cầu học tập tích hợp GDTC trong môn Toán rất cao:

   • Hơn 90% học sinh đánh giá việc học kiến thức tài chính là cần thiết hoặc rất cần thiết.
   • 92% học sinh rất muốn tham gia các hoạt động học tập môn Toán tích hợp GDTC.

3. Hiệu quả của phương pháp dạy học tích hợp GDTC:

   • Kết quả kiểm tra của lớp thực nghiệm có điểm trung bình cao hơn lớp đối chứng khoảng 15%.
   • Học sinh lớp thực nghiệm thể hiện sự hiểu biết sâu sắc hơn về các khái niệm tài chính và vận dụng kiến thức toán học vào giải quyết các bài toán thực tiễn liên quan đến tài chính.

4. Khó khăn trong việc triển khai dạy học tích hợp GDTC:

   • Giáo viên gặp khó khăn trong việc thiết kế bài giảng tích hợp do thiếu tài liệu và kinh nghiệm.
   • Học sinh còn bỡ ngỡ với các khái niệm tài chính mới và cần thời gian làm quen.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc tích hợp GDTC vào dạy học môn Toán lớp 8 là khả thi và mang lại hiệu quả tích cực trong việc nâng cao năng lực tài chính cho học sinh. Sự khác biệt điểm số giữa lớp thực nghiệm và lớp đối chứng minh chứng cho tác động tích cực của phương pháp này. Các biểu đồ thể hiện mức độ nhận thức và nhu cầu học tập của học sinh cũng cho thấy sự ủng hộ mạnh mẽ đối với việc tích hợp GDTC.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, kết quả phù hợp với xu hướng phát triển giáo dục tài chính toàn cầu, trong đó nhiều quốc gia đã xây dựng chiến lược GDTC quốc gia và tích hợp nội dung này vào chương trình phổ thông. Khó khăn về nguồn lực và năng lực giáo viên cũng là vấn đề chung được ghi nhận trong các nghiên cứu trước đây, đòi hỏi sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý giáo dục và đào tạo.

Việc tích hợp GDTC không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức toán học mà còn phát triển kỹ năng ra quyết định tài chính, góp phần hình thành năng lực sống cần thiết trong xã hội hiện đại. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh điểm kiểm tra, biểu đồ mức độ nhận thức và nhu cầu học tập của học sinh, giúp minh họa rõ nét hiệu quả và thực trạng của phương pháp dạy học tích hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng tài liệu hướng dẫn dạy học tích hợp GDTC cho giáo viên:

   • Phát triển bộ tài liệu chi tiết, bao gồm các bài giảng mẫu, bài tập và hoạt động trải nghiệm liên quan đến tài chính.
   • Thời gian thực hiện: 6 tháng.
   • Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm.

2. Tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho giáo viên môn Toán:

   • Tập huấn về kiến thức tài chính cơ bản và kỹ năng thiết kế bài giảng tích hợp.
   • Thời gian: định kỳ hàng năm.
   • Chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, các trung tâm bồi dưỡng giáo viên.

3. Phát triển các hoạt động trải nghiệm thực tế cho học sinh:

   • Tổ chức các dự án học tập, mô phỏng các tình huống tài chính thực tế để học sinh vận dụng kiến thức.
   • Thời gian: triển khai trong năm học.
   • Chủ thể: giáo viên chủ nhiệm, nhà trường.

4. Đánh giá và điều chỉnh chương trình dạy học tích hợp GDTC:

   • Thực hiện khảo sát định kỳ về hiệu quả dạy học và nhu cầu của học sinh, giáo viên để điều chỉnh nội dung phù hợp.
   • Thời gian: mỗi học kỳ.
   • Chủ thể: Ban giám hiệu nhà trường, tổ chuyên môn.

Các giải pháp trên nhằm nâng cao chất lượng dạy học tích hợp GDTC, góp phần phát triển năng lực tài chính cho học sinh, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên môn Toán THCS:

   • Hỗ trợ thiết kế bài giảng tích hợp GDTC, nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển năng lực học sinh.

2. Nhà quản lý giáo dục và chuyên viên đào tạo:

   • Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, chương trình đào tạo giáo viên và phát triển chương trình giáo dục tài chính.

3. Sinh viên sư phạm và nghiên cứu sinh:

   • Tham khảo phương pháp nghiên cứu, lý thuyết dạy học tích hợp và ứng dụng thực tiễn trong giáo dục tài chính.

4. Các tổ chức, cơ quan phát triển giáo dục tài chính:

   • Sử dụng kết quả nghiên cứu để triển khai các chương trình GDTC phù hợp với đối tượng học sinh phổ thông, góp phần nâng cao hiểu biết tài chính cộng đồng.

Luận văn cung cấp góc nhìn toàn diện và thực tiễn về việc tích hợp GDTC trong dạy học môn Toán, giúp các đối tượng trên có cơ sở để áp dụng và phát triển các hoạt động giáo dục hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần tích hợp giáo dục tài chính vào môn Toán lớp 8?
   Việc tích hợp giúp học sinh không chỉ nắm vững kiến thức toán học mà còn phát triển kỹ năng quản lý tài chính cá nhân, đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực toàn diện và thực tiễn trong cuộc sống hiện đại.

2. Phương pháp dạy học tích hợp GDTC được thực hiện như thế nào?
   Giáo viên kết hợp kiến thức toán học với các tình huống tài chính thực tế, sử dụng bài tập, dự án học tập và hoạt động trải nghiệm để học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết vấn đề tài chính.

3. Hiệu quả của dạy học tích hợp GDTC được đánh giá ra sao?
   Qua thực nghiệm, lớp học tích hợp GDTC có điểm kiểm tra cao hơn lớp đối chứng khoảng 15%, học sinh thể hiện sự hiểu biết và vận dụng kiến thức tài chính tốt hơn, đồng thời có thái độ tích cực với môn học.

4. Khó khăn chính khi triển khai dạy học tích hợp GDTC là gì?
   Giáo viên thiếu tài liệu hướng dẫn và kinh nghiệm thiết kế bài giảng tích hợp, học sinh còn bỡ ngỡ với các khái niệm tài chính mới, đòi hỏi sự hỗ trợ và đào tạo chuyên sâu.

5. Làm thế nào để nâng cao năng lực giáo viên trong dạy học tích hợp GDTC?
   Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu, phát triển tài liệu hướng dẫn, tạo điều kiện cho giáo viên thực hành và trao đổi kinh nghiệm, đồng thời có sự hỗ trợ từ các cơ quan quản lý giáo dục.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng và thực nghiệm thành công phương pháp dạy học phương trình bậc nhất một ẩn tích hợp giáo dục tài chính cho học sinh lớp 8, góp phần nâng cao năng lực tài chính và hiểu biết tài chính.
• Kết quả thực nghiệm cho thấy học sinh lớp thực nghiệm có điểm kiểm tra cao hơn lớp đối chứng khoảng 15%, đồng thời thể hiện thái độ tích cực và nhu cầu học tập cao về GDTC.
• Nghiên cứu làm rõ vai trò quan trọng của dạy học tích hợp trong phát triển năng lực toàn diện cho học sinh, phù hợp với yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục phổ thông 2018.
• Khó khăn trong triển khai chủ yếu liên quan đến năng lực giáo viên và tài liệu giảng dạy, cần có giải pháp hỗ trợ đồng bộ từ các cấp quản lý.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng dạy học tích hợp GDTC, bao gồm xây dựng tài liệu, tập huấn giáo viên, tổ chức hoạt động trải nghiệm và đánh giá định kỳ.

Next steps: Triển khai mở rộng nghiên cứu tại các trường THCS khác, phát triển tài liệu hướng dẫn chi tiết và tổ chức các khóa đào tạo giáo viên chuyên sâu.

Các nhà quản lý giáo dục, giáo viên và tổ chức liên quan cần phối hợp để thúc đẩy việc tích hợp giáo dục tài chính trong chương trình phổ thông, góp phần nâng cao năng lực tài chính cho thế hệ trẻ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. CO SỞ LÝ LUẬN VÀ THỤC TIỄN 1. Lịch sủ’ nghiên cứu van đề 1. Lịch • sử nghiên o • và thực tiễn cứu • về• dạy học • ĩ tích hợp Trước hết, hiện nay trong chương trình cải cách giáo dục một số nước trên thế giới quan điểm tích hợp (TH) được ghi rõ trong chương trình như là một yêu cầu bắt buộc.

TH là một trong nhũng quan điểm xây dựng chương trình của nhiều nước Pháp, Hoa Kỳ, Anh. Ví dụ, đầu nhũng năm 90 của thế kỷ XX, Chương trình giảng dạy toàn diện (Comprehensive Curriculum) của Hoa Kỳ đã dành hẳn một mục bàn về TH nội dung giáo dục trong chương trình giáo dục nhằm đáp ứng mong muốn làm cho chương trình thích úng yêu cầu của người học, sẵn sàng tham gia xã hội, làm cho chương trình có ý nghĩa. Cách tiếp cận TH trong GD được nước Mỹ và các nước Châu Âu đề cao từ thập kỷ 60 của thế kỉ XX. Cho đến đầu nhũng năm 1970, Việt Nam và các nước Châu Á mới quan tâm vấn đề này.

Từ đó, ở các nước khu vực Đông Nam Á hầu hết đã triển khai quan điểm TH ở những mức độ khác nhau. Trong những năm 70 và 80 của thế kỷ XX, UNESCO đã có những hội thảo với các báo cáo về việc thực hiện quan điểm TH của các nước tới dự. Tuy nhiên xu hướng TH đến nay chưa hoàn toàn thắng thế, do giáo dục là có phạm vi rộng, đa dạng đối tượng, nhiều cách tiếp cận. Tích họp trong DH đã trở thành một trào lưu sư phạm hiện đại bên cạnh trào lưu sư phạm theo mục tiêu, giải quyết các vấn đề, hợp đồng.Theo thống kê của UNESCO, từ năm 1960 đến năm 1974 đã có 208/392 chương trình môn học thế hiện quan điểm TH ở các mức độ khác nhau, từ liên môn, kết học đến TH hoàn toàn theo những chủ đề.

Năm 1981, một tổ chức quốc tế đã thành lập để cung cấp các thông tin về các chương trình TH nhằm thông đây việc áp dụng quan điểm TH trong việc thiết kế chương trình các môn khoa học trên thế giới. Cuối nhũng năm 80 cho tới giữa nhũng năm 90 của thế kỷ XX đã xuất hiện các giáo trình và bài học TH ở tất cả các môn học trong nhà trình phổ 6 thông. Bản thân tư tưởng DHTH đã được đê cập tới trong tư tưởng giáo dục truyền thống thì nay được triển khai một cách có hệ thống: cấu trúc của nội dung các môn học, PPDH, tồ chức quá trình DH.Tư tưởng TH được hình thành trên cơ sở của chương trình các môn học về kỳ thuật, tiếp nối là các khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn, Từ đó, TH biến chuyển từ hình thức liên môn cơ học sang hình thức TH phức tạp hơn, đòi hỏi sự tìm tòi phương pháp, nội dung TH của GV nhằm gắn kết các đơn vị kiến thức riêng lẻ thành một khối thống nhất, mang lại kết quả tốt cho bài học. Cho đến này, các nghiên cứu cho thấy chưa thể khẳng định DHTH có ưu thế hơn hẳn so với các loại hình DH khác, tuy nhiên, trong những thập niên đầu của thế kỉ 21, DHTH trên thế giới không những không chừng lại mà còn được thể hiện rõ ràng hơn và tạo nên một trào lưu mạnh mẽ được xem như xu hướng.

Những đất nước đứng đầu trong các cuộc thi PISA đều có các điều khoản về chính sách để tích hợp. Phần Lan là một trong nhũng quốc gia được xểp hạng hàng đầu thế giới về giáo dục, đã chuyển sang cách tiếp cận học tập dựa trên dự án mang tính liên ngành trong thiên nhiên. Canada cũng có thứ hạng cao trong đánh giá PISA và có chương trình giảng dạy tích họp. Hàn Quốc, 2009 đã điều chỉnh để có một chương trình giảng dạy tích hợp, ở trường trung học, các môn học chính được tích hợp chung.

Nghiên cứu xã hội tích hợp bao gồm Lịch sử, Kinh tế và Địa lý. Nghiên cứu Khoa học Tích hợp bao gồm Vật lý, Hoá học, Trái đất Khoa học và Sinh học. Bên cạnh đó, đào tạo về DH TH đang được các trường sư phạm của các nước như úc, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Pháp, Đức, Anh,. triến khai và bước đầu có cử nhân sư phạm khoa học như trường Đại học Wollongong, úc.

Ở Hoa Kỳ, trường Đại học Miami đã triển khai đào tạo GV có thể dạy học TH Toán và Khoa học khác với chương trình có thời lượng 4 năm thế hiện rõ nét qua các nội dung: Giảng dạy dựa trên thực hành với cường độ cao, sinh viên được thực tập sâu rộng trong 16 tuần. Sinh viên được học theo các lớp 7 nhỏ ; Chuẩn bị để có thể dạy tất cả các loại bài học có trong chương trình Toán phổ thông, hiếu biết sâu hơn về giảng dạy song ngữ và giáo dục đặc biệt. Tích hợp công nghệ không chỉ hổ trợ sinh viên trong khuôn viên trường học mà còn cung cấp phương tiện để thực hiện công việc thực tập, DH sau khi ra trường ; Chương trình mang tính toàn cầu. Nghiên cứu về khảo sát chương trình khoảng 20 nước của Viện giáo dục Việt Nam cho thấy 100% các nước đó đều xây dựng chương trình theo hướng tích hợp.

Tiêu biểu như Hàn Quốc, Singapore, Malaysia, úc, Pháp, Anh, Mỹ, Canada, .Từ nhưng kết quả trên cho thấy được tầm quan trọng của DHTH trong bối cảnh toàn cầu hoá và cuộc cách mạng công nghiệp làn thứ tư. Ở Việt Nam, DHTH thực ra đã tồn tại khá lâu ở nhiều bậc học với tên gọi như “liên hệ thực tiễn, tính giáo dục” và DHTH ở bậc tiểu học thường nổi bật hơn so với THCS và THPT. Thời gian qua đã có nhiều nghiên cứu về DHTH, theo nhiều cách tiếp cận khác nhau, các quan niệm về TH được phát biểu như: Tiếp cận theo góc độ chương trình, môn học được thể hiện qua: TH chương trình, TH nội dung các môn học, TH phương pháp, TH kiến thức, kỳ năng. Ở đây TH được hiểu là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống các kiến thức trong một môn học thành một nội dung thống nhất.

Theo Nguyễn Thế Sơn, trong luận án “Xây dựng chủ đề tích hợp trong dạy học môn Toán ở trường THPT” [19] đã nghiên cứu các quy trình xây dựng các chù đề TH, xác định rõ nhiệm vụ của GV, nhiệm vụ học tập của HS thông qua các chủ đề TH cụ thể của môn Toán. Tiếp cận DHTH theo định hướng năng lực của HS [17], tác giả Đồ Hương Trà đã khẳng định, DHTH là DH xung quanh một chủ đề đòi hỏi sử dụng kiến thức, kỹ năng, phương pháp của các môn học thông qua trình tìm tòi nghiên cứu. Điều này sẽ tạo thuận lợi cho việc trao đối và làm giao thoa các mục tiêu DH của các môn học khác nhau. Do đó, tổ chức DHTH mở ra triển 8 vọng cho việc thực hiện DHTH theo tiêp cận năng lực.

Bên cạnh đó, DHTH không chỉ đánh giá kiến thức đã lĩnh hội được, mà chủ yếu đánh giá xem HS có năng lực sử dụng kiến thức trong các tình huống ý nghĩa hay không. Ngoài ra, một số hội thảo khoa học về DHTH đã được tổ chức trong giai đoạn này như: Hội thảo khoa học “DHTH ớ trường THPT đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình và SGK sau năm 2015” do Bộ GD&ĐT tổ chức tại TP HCM 12/2014; Hội thảo khoa học “DHTH - DH phân hóa ở trường THPT đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình và SGK. sau năm 2015” do viện nghiên cứu sư phạm - trường ĐHSP thành phố Hồ Chí Minh tổ chức vào tháng 12 năm 2012. Các hội thảo có sự tham gia của các nhà khoa học, GV trong cả nước, hội thao thảo luận về các giải pháp vận dụng DHTH trong chương trình THPT đáp ứng được yêu cầu đổi mới chương trình và SGK sau 2015.

Trong các hội thảo này các nhà khoa học và GV THPT trong các tỉnh thành tham gia đã thảo luận về DHTH, cách triển khai DHTH nhằm hướng đến nhũng yêu cầu đối mới của chương trình sau năm 2015 đặt ra. Như vậy, ta có thề thấy rằng việc xây dựng chương trình DHTH đã và đang được Bộ Giáo Dục và Đào tạo, các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu, triển khai sâu rộng từ tiểu học đến đại học góp phần nâng cao chất lượng GD và hội nhập thế giới. Lịch sử nghiên cún về giáo dục tài chính Trên thế giới có rất nhiều công trinh nghiên cứu về giáo dục tài chính. Ở đây chúng tôi tham khao bài báo “Financial education in Asia: Assessment and recommendation” được công bố vào năm 2015 của nhóm tác giá Yoshino, Naoyuki, Morgan, Peter J.

Bài báo cung cấp một cái nhìn tổng quan về tình trạng hiện tại của kiến thức tài chính và GDTC ở châu A, với mục tiêu xác định các lồ hống chính sách và khuyến nghị. Bài báo xem xét các lập luận về GDTC, đánh giá thông tin sẵn có về tình trạng hiểu biết về tài chính trong khu vực và đánh giá các chính sách và chương trình về GDTC. Các khảo sát cho thấy tỷ lệ hiểu biết tài chính ở châu Á vần còn thập, 9 bên cạnh đó các chính sách hồ trợ GDTC giữa các khu vực rất khác nhau và có nhiều khoảng cách. Chi phí của những khoảng trống này có thể sẽ tăng lên khi quá trình phát triển tài chính tiến triển và xã hội già đi, tạo ra gánh nặng lớn hơn cho quyết định đầu tư cá nhân để lập kế hoạch tài chính trọn đời.

Trong bài báo “Hiểu biết về tài chính và vai trò của toán học - Thái độ cùa các cá nhân và mối quan hệ với các con số ảnh hường đến sự hiểu biết về tài chính” (Financial literacy and the role of numeracy - How individuals ; attitude and affinity with numbers influence financial literacy) năm 2018 của Tạp chí Kinh tế Hành vi và Thực nghiệm (Journal of Behavioral and Experimental Economics) [28] các tác giả đã chỉ ra rằng: - Hiểu biết về tài chính là một kỳ năng sống quan trọng đối với lợi ích của bản thân cũng như đối với xã hội. Ánh hưởng của hiểu biết về tài chính đối với hành vi tài chính được báo cáo trong mối tương quan các nghiên cứu có thể được thúc đẩy bởi một số biến thứ ba không xác định, chẳng hạn như khả năng nhận thức của cá nhân. - Nhóm tác giả đã nghiên cứu vai trò của các yếu tố nhận thức và cảm xúc trong việc đạt được hiểu biết về tài chính.