Khóa luận phương pháp giảng dạy hát và nhạc cụ lớp 7 - THCS Tây Sơn

Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu phương pháp giảng dạy hát và nhạc cụ cho học sinh lớp 7 THCS Tây Sơn Đà Nẵng. Ứng dụng phương pháp Wave nâng cao hiệu quả học tập âm nhạc.

• Tác giả: Lê Văn Hạnh Nguyên
• Người hướng dẫn: PTS. Phan Quỳnh Lam
• Trường học: Đại học Sư phạm Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Giáo dục Nghệ thuật
• Đề tài: Áp dụng phương pháp giảng dạy nhằm nâng cao học hát và nhạc cụ cho HS lớp 7 tại trường THCS Tây Sơn, thành phố Đà Nẵng
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• Lí do chọn đề tài
• Lịch sử nghiên cứu
• Mục đích nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Đối tượng nghiên cứu
• Phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Bố cục của khóa luận
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ SẮC THÁI CƯỜNG ĐỘ TRONG ÂM NHẠC
• 1.1. Khái niệm về cường độ
• 1.2. Một số từ, kí hiệu chỉ sắc thái cường độ thường dùng
• 1.3. Ảnh hưởng sắc thái cường độ đến âm nhạc
• 1.3.1. Tầm quan trọng của sắc thái cường độ trong âm nhạc
• 1.3.2. Hiệu quả của sắc thái cường độ trong âm nhạc
• 1.4. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP VỀ GIẢNG DẠY SẮC THÁI CƯỜNG ĐỘ TRONG ÂM NHẠC LỚP 7 TẠI TRƯỜNG THCS TÂY SƠN
• 2.1. Khảo sát về việc giảng dạy cho HS về sắc thái cường độ trong một tiết học âm nhạc tại trường THCS Tây Sơn
• 2.1.1. Vài nét về trường THCS Tây Sơn
• 2.1.1.1. Tìm hiểu lịch sử trường THCS Tây Sơn
• 2.1.1.2. Cơ cấu tổ chức và cơ sở vật chất
• 2.1.2. Thực trạng dạy cường độ trong một tiết học âm nhạc tại trường THCS Tây Sơn
• 2.1.3. Chương trình và SGK
• 2.1.4. Đặc điểm tâm sinh lý của HS lớp 7
• 2.1.4.1. Đặc điểm tâm lý
• 2.1.4.2. Đặc điểm sinh lý
• 2.1.5. Thực trạng về độ hiểu biết cũng như áp dụng cường độ vào âm nhạc của HS lớp 7 tại trường THCS Tây Sơn
• 2.2. Giải pháp giảng dạy cường độ cho HS lớp 7 tại trường THCS Tây Sơn, thành phố Đà Nẵng
• 2.2.1. Khả năng bắt chước
• 2.2.2. Phương pháp Wave
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP WAVE DẠY THỰC NGHIỆM CƯỜNG ĐỘ TRONG ÂM NHẠC LỚP 7 TẠI TRƯỜNG THCS TÂY SƠN
• 3.1. Mục đích, yêu cầu, nội dung và cách thức thực nghiệm
• 3.1.1. Mục đích thực nghiệm
• 3.1.2. Yêu cầu thực nghiệm
• 3.1.3. Nội dung thực nghiệm
• 3.1.4. Cách thức thực nghiệm
• 3.2. Tổ chức thực nghiệm
• 3.2.1. Chọn lớp thực nghiệm
• 3.2.2. Thiết kế kế hoạch giảng dạy thực nghiệm
• 3.2.3. Dạy thực nghiệm
• 3.3. Phân tích và đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.3.1. Các tiêu chí đánh giá thực nghiệm
• 3.3.2. Xử lí số liệu thực nghiệm
• 3.3.2.1. Giai đoạn trước khi vận dụng phương pháp
• 3.3.2.2. Giai đoạn trong khi vận dụng phương pháp
• 3.3.2.3. Giai đoạn sau khi vận dụng phương pháp
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám phá Phương pháp Dạy Hát và Nhạc Cụ Lớp 7 THCS Tây Sơn Hiệu Quả

Việc nâng cao chất lượng giáo dục âm nhạc tại các trường trung học cơ sở đóng vai trò then chốt trong việc phát triển toàn diện học sinh. Đặc biệt, việc tìm kiếm và áp dụng những phương pháp dạy hát và nhạc cụ lớp 7 THCS Tây Sơn hiệu quả luôn là mối quan tâm hàng đầu của các nhà giáo dục. Chủ đề này không chỉ xoay quanh việc truyền thụ kiến thức mà còn tập trung vào khả năng khơi gợi niềm đam mê, phát triển năng khiếu âm nhạc và kỹ năng biểu diễn cho học sinh. Một nghiên cứu chuyên sâu đã được thực hiện tại Trường THCS Tây Sơn, thành phố Đà Nẵng, nhằm khảo sát thực trạng và đề xuất giải pháp cải thiện việc học hát và chơi nhạc cụ, đặc biệt là sáo Recorder, cho học sinh lớp 7. Khóa luận tốt nghiệp của Lê Văn Hạnh Nguyên (2024) đã chỉ ra tầm quan trọng của việc áp dụng các phương pháp giảng dạy tiên tiến để giải quyết những thách thức hiện hữu, từ đó góp phần nâng cao kỹ năng hát lớp 7 và chơi nhạc cụ. Bài viết này sẽ phân tích các phương pháp này, từ tổng quan chương trình đến những giải pháp cụ thể, mang lại cái nhìn sâu sắc về một hành trình giáo dục âm nhạc đổi mới.

1.1. Tổng quan về chương trình âm nhạc lớp 7 hiện hành

Chương trình giáo dục âm nhạc lớp 7 được thiết kế nhằm tiếp nối và phát triển các kiến thức, kỹ năng đã học ở cấp tiểu học. Chương trình tập trung vào việc củng cố kiến thức về lý thuyết âm nhạc cơ bản, giới thiệu các thể loại âm nhạc đa dạng, và rèn luyện kỹ năng thực hành thông qua học hát và làm quen với một số nhạc cụ. Đối với học sinh lớp 7, việc tiếp cận âm nhạc không chỉ dừng lại ở nghe và cảm thụ mà còn chú trọng đến việc tự thể hiện. Các chủ đề thường bao gồm tìm hiểu về nhịp điệu, giai điệu, hòa âm cơ bản, cùng với việc học các bài hát truyền thống và hiện đại, cũng như giới thiệu về nhạc cụ phổ biến như sáo Recorder. Mục tiêu chính là giúp học sinh hình thành tư duy âm nhạc, phát triển tai nghe, và có khả năng tự tin biểu diễn, đóng góp vào sự phát triển năng khiếu âm nhạc của từng cá nhân. Chương trình cũng đặt ra yêu cầu về việc hiểu và áp dụng các yếu tố biểu cảm trong âm nhạc, đặc biệt là sắc thái cường độ.

1.2. Tầm quan trọng của việc phát triển kỹ năng âm nhạc cho học sinh THCS Tây Sơn

Việc phát triển kỹ năng âm nhạc cho học sinh tại THCS Tây Sơn không chỉ là một phần của chương trình giáo dục mà còn là yếu tố quan trọng trong việc hình thành nhân cách và tư duy sáng tạo. Âm nhạc giúp học sinh rèn luyện sự tập trung, tính kỷ luật, khả năng làm việc nhóm và sự tự tin khi biểu diễn. Đặc biệt, đối với lứa tuổi THCS, âm nhạc còn là phương tiện giải tỏa căng thẳng, phát triển cảm xúc lành mạnh. Tại Trường THCS Tây Sơn, việc trang bị cho học sinh khả năng hát đúng giai điệu, nhịp điệu và chơi thành thạo một nhạc cụ như sáo Recorder giúp các em có thêm kênh thể hiện bản thân, khám phá tiềm năng ẩn chứa. Điều này không chỉ tạo ra môi trường học tập sôi động mà còn bồi dưỡng tình yêu nghệ thuật, góp phần vào sự phát triển văn hóa của cộng đồng. Nâng cao các kỹ năng hát và nhạc cụ còn chuẩn bị nền tảng cho những học sinh có định hướng theo đuổi con đường âm nhạc chuyên nghiệp.

II. Thách Thức Khi Dạy Hát và Nhạc Cụ Lớp 7 THCS Tây Sơn Nhận Diện và Giải Quyết

Quá trình dạy hát và nhạc cụ lớp 7 THCS Tây Sơn luôn đối mặt với nhiều thách thức đặc thù, đòi hỏi giáo viên phải có sự thấu hiểu sâu sắc về tâm lý lứa tuổi và thực trạng học tập của học sinh. Mặc dù chương trình giáo dục âm nhạc đã được chuẩn hóa, việc triển khai hiệu quả vẫn còn tồn tại những khó khăn nhất định. Từ việc nắm bắt đặc điểm tâm sinh lý của lứa tuổi dậy thì đến việc cải thiện chất lượng giảng dạy cường độ trong âm nhạc, các vấn đề này cần được nhận diện và có chiến lược giải quyết phù hợp. Theo nghiên cứu của Lê Văn Hạnh Nguyên (2024) tại THCS Tây Sơn, thực trạng cho thấy nhiều học sinh vẫn gặp khó khăn trong việc kiểm soát hơi thở, áp dụng sắc thái cường độ khi hát hoặc chơi sáo Recorder. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng biểu cảm và chất lượng tổng thể của màn trình diễn. Hiểu rõ những rào cản này là bước đầu tiên để xây dựng các phương pháp dạy hát và nhạc cụ mang lại hiệu quả bền vững.

2.1. Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh lớp 7 và ảnh hưởng đến việc học âm nhạc

Học sinh lớp 7 đang trong giai đoạn chuyển tiếp quan trọng về tâm sinh lý, với nhiều thay đổi về thể chất và tinh thần. Đặc điểm tâm lý của lứa tuổi này bao gồm sự phát triển mạnh mẽ về cảm xúc, mong muốn thể hiện bản thân, đồng thời cũng xuất hiện những sự tự ti, ngại ngùng. Sự thay đổi về giọng nói (vỡ giọng) ở một số học sinh nam có thể gây khó khăn trong việc học hát, ảnh hưởng đến độ cao và âm sắc. Về mặt sinh lý, sự phát triển chưa đồng đều của các hệ cơ quan cũng ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát hơi thở và các kỹ thuật chơi nhạc cụ như sáo Recorder. Giáo viên cần nhận thức rõ những đặc điểm này để điều chỉnh phương pháp giảng dạy âm nhạc, tạo môi trường thoải mái, khuyến khích sự tự tin và kiên nhẫn. Việc hiểu rõ những thay đổi này giúp xây dựng bài học phù hợp, không gây áp lực, mà thay vào đó là khơi gợi hứng thú, từ đó nâng cao kỹ năng hát lớp 7 và chơi nhạc cụ.

2.2. Thực trạng giảng dạy cường độ trong âm nhạc tại THCS Tây Sơn

Khảo sát thực trạng tại Trường THCS Tây Sơn cho thấy việc giảng dạy sắc thái cường độ trong âm nhạc vẫn còn gặp nhiều hạn chế. Mặc dù cường độ là yếu tố biểu cảm quan trọng, nhưng việc truyền đạt các kỹ thuật làm to nhỏ âm thanh chưa thực sự hiệu quả. Theo nghiên cứu, nhiều học sinh lớp 7 THCS Tây Sơn cảm thấy khó khăn trong việc kiểm soát hơi thở để tạo ra độ mạnh nhẹ của âm thanh khi hát hoặc chơi sáo Recorder. Một số học sinh thừa nhận rằng "chưa thể phân biệt được to và nhỏ để có thể dễ dàng áp dụng vào bài" (Phụ lục 1, Bảng câu hỏi điều tra thực trạng). Điều này dẫn đến các màn biểu diễn thiếu sắc thái, không truyền tải được trọn vẹn cảm xúc của tác phẩm. Thực trạng này đòi hỏi giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy hát và nhạc cụ, tập trung vào các kỹ thuật thực hành và luyện tập chuyên sâu về cường độ, giúp học sinh không chỉ hiểu mà còn có thể áp dụng thành thạo yếu tố biểu cảm này trong âm nhạc.

III. Bí Quyết Nâng Cao Kỹ Năng Hát và Nhạc Cụ Lớp 7 Tập Trung Cường Độ Âm Nhạc

Để nâng cao kỹ năng hát và nhạc cụ lớp 7, đặc biệt là tại Trường THCS Tây Sơn, việc tập trung vào sắc thái cường độ trong âm nhạc là một bí quyết quan trọng. Cường độ không chỉ là một yếu tố kỹ thuật mà còn là linh hồn của sự biểu cảm, giúp học sinh truyền tải cảm xúc và ý nghĩa của tác phẩm. Việc thành thạo cường độ trong âm nhạc đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức lý thuyết và kỹ năng thực hành vững chắc. Theo tài liệu nghiên cứu của Lê Văn Hạnh Nguyên (2024), nhiều học sinh THCS Tây Sơn gặp khó khăn trong việc áp dụng cường độ, dẫn đến việc các em cảm thấy "kĩ thuật làm to nhỏ âm thanh quá khó" hoặc "khó kiểm soát hơi thở khi tạo ra độ mạnh nhẹ". Do đó, việc thiết kế các phương pháp dạy hát và nhạc cụ phải đặc biệt chú trọng đến việc giải quyết những thách thức này, cung cấp cho học sinh những công cụ và kỹ thuật cụ thể để làm chủ cường độ, từ đó mở rộng khả năng biểu đạt của mình.

3.1. Khái niệm và vai trò thiết yếu của sắc thái cường độ trong âm nhạc

Sắc thái cường độ trong âm nhạc đề cập đến độ mạnh nhẹ hay to nhỏ của âm thanh, là một trong những yếu tố biểu cảm cơ bản và thiết yếu nhất. Các ký hiệu như piano (nhẹ), forte (mạnh), mezzo piano (hơi nhẹ), mezzo forte (hơi mạnh), crescendo (mạnh dần) và diminuendo (nhẹ dần) là những công cụ giúp nhạc sĩ và người biểu diễn truyền tải cảm xúc. Cường độ có vai trò quyết định trong việc tạo nên sự đa dạng, kịch tính và chiều sâu cho một tác phẩm âm nhạc. Một bài hát hoặc bản nhạc cụ sẽ trở nên vô vị nếu thiếu đi sự biến đổi về cường độ. Đối với học sinh lớp 7, việc nắm vững khái niệm và vai trò của cường độ trong âm nhạc giúp các em không chỉ hát hay chơi nhạc cụ đúng nốt mà còn biểu cảm, có hồn. Sự thiếu hiểu biết về cường độ có thể dẫn đến màn trình diễn đơn điệu, không thu hút người nghe. Vì vậy, việc giảng dạy cường độ trong âm nhạc cần được ưu tiên hàng đầu.

3.2. Các kỹ thuật dạy cường độ cơ bản và nâng cao cho học sinh lớp 7

Để giảng dạy cường độ trong âm nhạc hiệu quả cho học sinh lớp 7, giáo viên có thể áp dụng nhiều kỹ thuật từ cơ bản đến nâng cao. Ban đầu, cần giúp học sinh nhận biết các ký hiệu cường độ qua ví dụ thực tế và các bài nghe mẫu. Kỹ thuật cơ bản bao gồm việc luyện tập điều hòa hơi thở, nguồn gốc của việc tạo ra cường độ khác nhau. Học sinh cần thực hành giữ hơi, đẩy hơi từ bụng để tạo ra âm thanh to (forte) và giảm dần áp lực hơi để tạo ra âm thanh nhỏ (piano). Đối với nhạc cụ sáo Recorder, điều này liên quan đến kỹ thuật thổi và kiểm soát luồng hơi. Kỹ thuật nâng cao bao gồm việc thực hành crescendo (mạnh dần) và diminuendo (nhẹ dần) trong các đoạn nhạc ngắn, sau đó mở rộng sang các bài hát hoặc bản nhạc cụ phức tạp hơn. Việc sử dụng các trò chơi âm nhạc, ví dụ như hát theo hiệu lệnh cường độ, bắt chước âm thanh to nhỏ từ môi trường xung quanh cũng là phương pháp dạy hát và nhạc cụ giúp học sinh dễ tiếp thu và ứng dụng hơn. "Các em có thấy việc giữ hơi thở quan trọng trong khi hát hay chơi sáo Recorder không?" (Phụ lục 1) là một câu hỏi quan trọng, nhấn mạnh sự cần thiết của việc rèn luyện hơi thở.

IV. Hướng Dẫn Áp Dụng Phương Pháp Wave Để Dạy Hát và Nhạc Cụ Lớp 7 Tây Sơn

Trong nỗ lực tối ưu hóa phương pháp dạy hát và nhạc cụ lớp 7 THCS Tây Sơn, một trong những giải pháp nổi bật được đề xuất là Phương pháp Wave. Đây là một cách tiếp cận sáng tạo, tập trung vào việc tạo ra một môi trường học tập linh hoạt và tương tác, giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức và phát triển kỹ năng âm nhạc một cách tự nhiên. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả trong việc giúp học sinh khắc phục những khó khăn liên quan đến kiểm soát hơi thở và áp dụng sắc thái cường độ, vốn là vấn đề chung được ghi nhận trong nghiên cứu tại THCS Tây Sơn. Việc áp dụng phương pháp Wave trong giáo dục âm nhạc không chỉ đơn thuần là thay đổi cách truyền đạt mà còn là việc xây dựng một trải nghiệm học tập toàn diện, nơi học sinh được khuyến khích khám phá và thực hành thông qua các hoạt động đa dạng. Đây là một định hướng quan trọng để nâng cao kỹ năng hát lớp 7 và chơi nhạc cụ một cách bền vững.

4.1. Giới thiệu chi tiết về Phương pháp Wave trong giáo dục âm nhạc

Phương pháp Wave là một kỹ thuật giảng dạy được thiết kế để nâng cao khả năng kiểm soát cường độ âm nhạc, đặc biệt thông qua việc quản lý hơi thở và sự bắt chước. Tên gọi 'Wave' gợi lên hình ảnh sự chuyển động nhịp nhàng, lên xuống của âm thanh, tương tự như các đợt sóng. Phương pháp này nhấn mạnh vào việc học sinh cảm nhận và điều chỉnh hơi thở của mình để tạo ra các sắc thái cường độ khác nhau (từ piano đến forte và ngược lại) một cách tự nhiên và liên tục. Cốt lõi của Wave là sự kết hợp giữa hướng dẫn trực quan, luyện tập hơi thở, và khả năng bắt chước âm thanh. Giáo viên sử dụng các động tác tay, hình ảnh hoặc thậm chí là biểu đồ sóng để minh họa sự thay đổi cường độ, giúp học sinh dễ dàng hình dung và thực hiện. Phương pháp này đã được khảo sát và áp dụng thực nghiệm nhằm giảng dạy cường độ cho HS lớp 7 tại trường THCS Tây Sơn, cho thấy tiềm năng đáng kể trong việc cải thiện kỹ năng kiểm soát âm thanh của các em.

4.2. Quy trình triển khai phương pháp Wave hiệu quả tại trường THCS Tây Sơn

Quy trình triển khai Phương pháp Wave tại THCS Tây Sơn được thực hiện qua các bước cụ thể nhằm tối ưu hóa việc dạy hát và nhạc cụ. Đầu tiên, giáo viên giới thiệu khái niệm về cường độ và tầm quan trọng của hơi thở thông qua các bài tập khởi động. Tiếp theo, học sinh được hướng dẫn các bài tập hít thở sâu và điều hòa hơi thở, tập trung vào việc kiểm soát luồng hơi ra vào một cách từ tốn và ổn định. Giáo viên sẽ sử dụng các ký hiệu tay hoặc hình ảnh sóng để minh họa sự thay đổi cường độ, yêu cầu học sinh bắt chước. Các bài tập hát và chơi sáo Recorder được lồng ghép các yếu tố cường độ, từ piano đến forte và crescendo/diminuendo. Ví dụ, khi chơi sáo Recorder, học sinh sẽ tập thổi nhẹ dần hoặc mạnh dần theo hiệu lệnh. Đặc biệt, phương pháp này còn khai thác khả năng bắt chước của học sinh, khuyến khích các em nghe và tái tạo lại các sắc thái cường độ từ giáo viên hoặc các bản ghi âm mẫu. Việc thực hành lặp đi lặp lại trong các bài tập và tác phẩm âm nhạc giúp học sinh tự tin hơn trong việc áp dụng cường độ, nâng cao kỹ năng hát và nhạc cụ.

V. Đánh Giá Hiệu Quả Thực Tiễn Ứng Dụng Phương Pháp Dạy Hát và Nhạc Cụ Lớp 7

Việc ứng dụng phương pháp dạy hát và nhạc cụ lớp 7 đã được tiến hành thử nghiệm tại Trường THCS Tây Sơn với những kết quả đáng khích lệ. Mục tiêu chính là đánh giá hiệu quả của các giải pháp giảng dạy cường độ mới, đặc biệt là Phương pháp Wave, trong việc cải thiện khả năng biểu diễn âm nhạc của học sinh. Quá trình này bao gồm việc thu thập dữ liệu thông qua các bảng câu hỏi khảo sát và quan sát thực tế trong các tiết học. Những phân tích từ nghiên cứu của Lê Văn Hạnh Nguyên (2024) đã cung cấp cái nhìn định lượng và định tính về sự thay đổi trong nhận thức và kỹ năng của học sinh. Kết quả không chỉ phản ánh sự tiến bộ trong việc kiểm soát hơi thở và áp dụng cường độ mà còn cho thấy sự tăng cường hứng thú và tự tin của học sinh khi tham gia các hoạt động âm nhạc. Đây là minh chứng rõ ràng cho tiềm năng của các phương pháp giảng dạy được đổi mới để nâng cao kỹ năng hát và nhạc cụ lớp 7 THCS Tây Sơn.

5.1. Phân tích kết quả khảo sát về sự hiểu biết và ứng dụng cường độ của học sinh

Kết quả khảo sát tại THCS Tây Sơn trước và sau khi áp dụng các phương pháp giảng dạy mới đã hé lộ những chuyển biến tích cực. Ban đầu, nhiều học sinh lớp 7 THCS Tây Sơn gặp khó khăn trong việc định nghĩa và áp dụng cường độ trong âm nhạc. Bảng câu hỏi điều tra thực trạng (Phụ lục 1) cho thấy một tỷ lệ đáng kể học sinh "chưa thể phân biệt được to và nhỏ để có thể dễ dàng áp dụng vào bài". Sau giai đoạn thực nghiệm với Phương pháp Wave, nhận thức của học sinh về cường độ đã được cải thiện rõ rệt. Các em không chỉ hiểu rõ hơn về các ký hiệu cường độ mà còn thể hiện khả năng kiểm soát hơi thở tốt hơn khi hát và chơi sáo Recorder. Phân tích cũng chỉ ra rằng việc thực hành thông qua khả năng bắt chước và các bài tập cụ thể đã giúp học sinh tự tin hơn khi thể hiện các sắc thái cường độ, minh chứng cho hiệu quả của phương pháp giảng dạy mới.

5.2. Minh chứng từ thực nghiệm Cải thiện rõ rệt kỹ năng âm nhạc

Các buổi thực nghiệm tại THCS Tây Sơn đã cung cấp những minh chứng sống động về sự cải thiện kỹ năng âm nhạc của học sinh. Giáo viên nhận thấy rằng học sinh không còn cảm thấy "hụt hơi khi hát hay chơi sáo Recorder" như trước, và khả năng điều tiết hơi thở đã được cải thiện đáng kể. Những màn biểu diễn của các em trở nên biểu cảm hơn, có chiều sâu hơn nhờ việc áp dụng đúng sắc thái cường độ. Đặc biệt, khả năng chuyển đổi linh hoạt giữa piano và forte, cũng như thực hiện crescendo và diminuendo, đã trở nên mượt mà hơn. Sự tự tin của học sinh tăng lên rõ rệt, thúc đẩy các em chủ động tham gia vào các hoạt động âm nhạc. Điều này chứng tỏ phương pháp dạy hát và nhạc cụ tập trung vào cường độ và ứng dụng Phương pháp Wave không chỉ giúp nâng cao kỹ năng hát lớp 7 mà còn nuôi dưỡng tình yêu và sự say mê âm nhạc bền vững cho các em tại THCS Tây Sơn.

VI. Tương Lai Dạy Hát và Nhạc Cụ Lớp 7 THCS Tây Sơn Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Để đảm bảo sự phát triển bền vững của giáo dục âm nhạc, việc định hướng và mở rộng các phương pháp dạy hát và nhạc cụ lớp 7 THCS Tây Sơn là vô cùng cần thiết. Những thành công ban đầu từ việc áp dụng các giải pháp giảng dạy cường độ và đặc biệt là Phương pháp Wave đã mở ra nhiều triển vọng mới. Tuy nhiên, để những thành tựu này không chỉ dừng lại ở phạm vi nghiên cứu mà còn được nhân rộng và duy trì, cần có những khuyến nghị cụ thể cho giáo viên và các nhà quản lý giáo dục. Việc không ngừng cải tiến chương trình, bồi dưỡng năng lực chuyên môn cho giáo viên, và đầu tư vào cơ sở vật chất sẽ góp phần tạo ra một môi trường học tập âm nhạc lý tưởng. Tương lai của dạy âm nhạc THCS Tây Sơn cần hướng tới việc phát triển toàn diện, không chỉ về kỹ năng mà còn về tư duy sáng tạo và tình yêu nghệ thuật cho mỗi học sinh. Điều này sẽ củng cố vị thế của âm nhạc trong hệ thống giáo dục và đóng góp vào sự phát triển năng khiếu âm nhạc của thế hệ trẻ.

6.1. Những khuyến nghị và đề xuất cho giáo viên âm nhạc

Dựa trên kết quả nghiên cứu và thực nghiệm tại THCS Tây Sơn, một số khuyến nghị quan trọng được đưa ra cho giáo viên âm nhạc. Đầu tiên, giáo viên cần tiếp tục nghiên cứu và cập nhật các phương pháp dạy hát và nhạc cụ tiên tiến, đặc biệt là Phương pháp Wave, để áp dụng linh hoạt vào thực tế giảng dạy. Thứ hai, tăng cường các hoạt động thực hành, luyện tập hơi thở và kỹ thuật điều chỉnh cường độ một cách thường xuyên. Thứ ba, chú trọng đến việc tạo môi trường học tập thoải mái, khuyến khích sự tự tin và khả năng bắt chước của học sinh. Việc sử dụng các ví dụ trực quan, trò chơi âm nhạc và các bài tập nhóm sẽ giúp học sinh dễ dàng tiếp thu. Cuối cùng, giáo viên nên thường xuyên đánh giá, phản hồi cho học sinh về sự tiến bộ của các em trong việc kiểm soát cường độ trong âm nhạc, giúp các em nhận ra giá trị và hiệu quả của việc học. Sự nỗ lực này sẽ góp phần nâng cao kỹ năng hát lớp 7 và chơi nhạc cụ hiệu quả hơn.

6.2. Triển vọng mở rộng phương pháp Wave trong các cấp học khác

Phương pháp Wave đã chứng minh hiệu quả đáng kể trong việc dạy hát và nhạc cụ lớp 7 THCS Tây Sơn, mở ra triển vọng lớn để mở rộng ứng dụng trong các cấp học khác. Với nguyên lý tập trung vào hơi thở, cường độ và khả năng bắt chước, phương pháp này có thể được điều chỉnh để phù hợp với học sinh tiểu học (làm quen với cường độ cơ bản) và học sinh THPT (nâng cao kỹ thuật biểu cảm phức tạp hơn). Việc triển khai rộng rãi phương pháp Wave trong giáo dục âm nhạc sẽ tạo ra một sự thống nhất trong cách tiếp cận giảng dạy cường độ, giúp học sinh có một nền tảng vững chắc từ sớm. Để thực hiện điều này, cần có sự hợp tác giữa các trường học, phòng giáo dục và các tổ chức đào tạo giáo viên để phổ biến kiến thức và kỹ năng áp dụng phương pháp này. Việc đầu tư vào các tài liệu giảng dạy, công cụ hỗ trợ và chương trình bồi dưỡng giáo viên sẽ là chìa khóa để phát triển năng khiếu âm nhạc toàn diện và bền vững trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nghiên cứu được đặt trong bối cảnh triển khai Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018 đối với môn Âm nhạc cấp Trung học cơ sở (THCS). Theo định hướng của chương trình, môn Âm nhạc nhằm tạo cơ hội cho học sinh trải nghiệm và phát triển năng lực thẩm mỹ âm nhạc toàn diện qua các hoạt động thể hiện, cảm nhận, hiểu biết, cũng như khả năng ứng dụng và sáng tạo. Tuy nhiên, thông qua quá trình dự giờ và thực tập sư phạm tại Trường THCS Tây Sơn (quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng), tác giả ghi nhận thực trạng học sinh khối lớp 7 còn thiếu hụt kỹ năng thể hiện sắc thái cường độ khi học hát và học chơi nhạc cụ. Việc thiếu kiểm soát hơi thở và không chú trọng cường độ khiến giọng hát yếu, hụt hơi, biểu diễn nhạc cụ sáo Recorder thiếu biểu cảm và mờ nhạt. Nhằm giải quyết sự hạn chế này, tác giả lựa chọn nghiên cứu việc ứng dụng phương pháp Wave vào giảng dạy thực nghiệm.

Mục tiêu tổng quát của đề tài là đề xuất các biện pháp sư phạm thông qua phương pháp Wave giúp học sinh khối 7 hiểu rõ tầm quan trọng của sắc thái cường độ và vận dụng chuẩn xác vào phân môn học hát và nhạc cụ sáo Recorder.

Để đạt được mục tiêu này, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài được xác định gồm ba nội dung chính:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý thuyết về sắc thái cường độ trong nghệ thuật âm nhạc, sự biến đổi cường độ qua các thời kỳ lịch sử và tác động tâm lý - thẩm mỹ của cường độ đối với người biểu diễn và người nghe.
2. Khảo sát, đánh giá thực trạng dạy học cường độ âm nhạc tại Trường THCS Tây Sơn; phân tích đặc điểm chương trình, sách giáo khoa môn Âm nhạc lớp 7 và đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi 12-13 của học sinh.
3. Thiết kế kế hoạch bài dạy, tổ chức thực nghiệm sư phạm phương pháp Wave tại các lớp 7 được lựa chọn, tiến hành thu thập, xử lý và phân tích số liệu thực nghiệm qua ba giai đoạn nhằm kiểm chứng tính hiệu quả của phương pháp.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động dạy học sắc thái cường độ trong môn Âm nhạc cho học sinh khối 7 thông qua phương pháp Wave.
• Khách thể khảo sát và thực nghiệm: Giáo viên bộ môn Âm nhạc và học sinh thuộc khối lớp 7 tại Trường THCS Tây Sơn, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng.
• Phạm vi không gian: Trường THCS Tây Sơn, phường Hòa Cường Bắc, quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng.
• Phạm vi thời gian: Đề tài được tiến hành điều tra, triển khai thực nghiệm sư phạm và hoàn thành trong năm học 2023 - 2024 (nghiệm thu vào tháng 04 năm 2024).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của đề tài được xây dựng trên cơ sở lý luận âm nhạc cơ bản và phương pháp dạy học âm nhạc:

• Khái niệm cường độ âm thanh: Là phạm vi giữa âm lượng to và nhỏ của âm thanh được xác định bởi biên độ dao động của nguồn phát âm; biên độ dao động càng rộng thì âm thanh càng to và ngược lại. Đơn vị đo lường vật lý của cường độ âm thanh là Decibel (dB).
• Hệ thống thuật ngữ và ký hiệu sắc thái âm nhạc phương Tây: Hệ thống ký hiệu chữ viết tắt bắt nguồn từ tiếng Ý biểu thị mức độ âm lượng tương đối, bao gồm nhóm chỉ độ nhẹ (piano - p, pianissimo - pp, pianississimo - ppp, pianissississimo - pppp, mezzo piano - mp), nhóm chỉ độ mạnh (forte - f, fortissimo - ff, fortississimo - fff, fortissississimo - ffff, mezzo forte - mf), và nhóm chỉ sự biến đổi mức độ âm lượng (crescendo - cresc. chỉ sự to dần; decrescendo - decres. và diminuendo - dim. chỉ sự nhỏ dần).
• Cơ sở thẩm mỹ và tâm lý học âm nhạc: Tác giả dẫn chiếu các tài liệu chuyên môn của Board of Studies NSW (1999) về kỹ thuật thể hiện phong cách; lý giải lịch sử âm nhạc phương Tây qua các giai đoạn Trung cổ, Phục hưng, Baroque (đặc trưng cường độ bậc thang gắn liền với hạn chế cơ học của đàn Harpsichord), thời kỳ Cổ điển (sự xuất hiện của đàn Pianoforte cho phép thay đổi âm lượng linh hoạt) đến thời kỳ Lãng mạn và Hiện đại; quan điểm của Jon Chappell về vai trò biểu cảm nền tảng của cường độ; nghiên cứu của Toshie Nakamura (1987) về sự tương tác giữa nhạc công và người nghe thông qua kỹ thuật crescendo/decrescendo; luận điểm của Stephen Davies (1994) về cơ chế lây lan cảm xúc thông qua hành vi bắt chước sinh lý của người nghe; và quan điểm giáo dục của Maria Montessori về tiềm năng âm nhạc của trẻ em.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được phối hợp đồng bộ trên hai phương diện lý thuyết và thực tiễn:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu: Thu thập, phân loại và hệ thống hóa lý thuyết âm nhạc cơ bản, các công trình nghiên cứu về phương pháp giảng dạy âm nhạc của các tác giả trong và ngoài nước (Luis Villegas, Letts, Phạm Thị Thu Hương, Vakhrameev...).
• Phương pháp quan sát sư phạm: Ghi nhận trực tiếp thái độ, phản ứng học tập, kỹ thuật kiểm soát hơi thở và khả năng điều tiết sắc thái âm thanh của học sinh trong các tiết học hát và nhạc cụ.
• Phương pháp điều tra - khảo sát bằng bảng hỏi: Thiết kế phiếu thăm dò thực trạng gồm 10 câu hỏi để ghi nhận nhận thức, thói quen giữ hơi thở, hiện tượng hụt hơi và những khó khăn của học sinh khối 7 khi tiếp cận sắc thái cường độ.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy học thực nghiệm theo kế hoạch bài dạy ứng dụng phương pháp Wave tại 4 lớp học sinh khối 7 trường THCS Tây Sơn.
• Phương pháp thống kê toán học: Thu thập, phân loại, tính toán tỉ lệ phần trăm và đối sánh số liệu định lượng thu được từ phiếu đánh giá qua 3 giai đoạn của quá trình thực nghiệm sư phạm.

Nguồn dữ liệu:

• Dữ liệu thứ cấp: Chương trình Giáo dục phổ thông tổng thể và Chương trình Giáo dục phổ thông môn Âm nhạc ban hành năm 2018; SGK Âm nhạc 7; các báo cáo lịch sử và thống kê cơ sở vật chất, đội ngũ của Trường THCS Tây Sơn.
• Dữ liệu sơ cấp: Kết quả khảo sát thực tế và dữ liệu theo dõi thực nghiệm sư phạm thu thập trên tổng số mẫu gồm 182 học sinh lớp 7 tại Trường THCS Tây Sơn.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về sắc thái cường độ trong âm nhạc

Chương này tập trung làm rõ bản chất lý tính và giá trị nghệ thuật của sắc thái cường độ trong âm nhạc. Về mặt vật lý, cường độ là mức độ to nhỏ của âm thanh được đo bằng đơn vị decibel (dB), phụ thuộc trực tiếp vào biên độ dao động của nguồn âm. Trong nghệ thuật biểu diễn, cường độ (dynamics) không mang tính tuyệt đối mà là tương đối, đóng vai trò định hình cấu trúc, phong cách và truyền tải nội dung cảm xúc của tác phẩm.

Tác giả hệ thống hóa đầy đủ các thuật ngữ tiếng Ý chỉ mức độ nhẹ (từ p đến pppp, mp) và mức độ mạnh (từ f đến ffff, mf), cùng các thuật ngữ biến đổi âm lượng liên tục (crescendo, decrescendo, diminuendo). Lịch sử âm nhạc phương Tây cho thấy sự tiến hóa rõ rệt của cường độ: từ chỗ không được ghi nhận trong thời kỳ Trung cổ và Phục hưng, sang dạng "cường độ bậc thang" (chuyển đổi đột ngột giữa to và nhỏ do hạn chế của đàn harpsichord) ở thời kỳ Baroque, đến việc làm chủ sự chuyển tiếp âm lượng mềm mại, liên tục trong thời kỳ Cổ điển và Lãng mạn nhờ sự ra đời của đàn pianoforte.

Chương 1 cũng phân tích sâu sắc các hiệu quả thẩm mỹ của sắc thái cường độ: tạo động lực và sức mạnh cảm xúc, gia tăng sự phong phú cho bản nhạc, duy trì sự tập trung chú ý của người nghe, tạo ra sự kỳ vọng hoặc bất ngờ (minh họa qua Giao hưởng "Giật mình" của Haydn, các tác phẩm của Beethoven, Tchaikovsky, Hans Zimmer) và thiết lập mối liên kết cảm xúc hai chiều giữa người biểu diễn với khán giả thông qua phản xạ sinh lý tự nhiên.

Chương 2: Thực trạng và giải pháp về giảng dạy sắc thái cường độ trong âm nhạc lớp 7 tại trường THCS Tây Sơn

Chương 2 mô tả chi tiết địa bàn khảo sát: Trường THCS Tây Sơn đóng trên địa bàn phường Hòa Cường Bắc, quận Hải Châu, Đà Nẵng; được thành lập từ năm 1973 (vừa kỷ niệm 50 năm thành lập vào ngày 25/03/2023). Trường có diện tích khoảng 6.500m2, đội ngũ gồm 115 cán bộ, giáo viên, nhân viên chia thành 7 tổ chuyên môn và 1 tổ văn phòng; sở hữu phòng chức năng bộ môn Âm nhạc riêng biệt được trang bị máy chiếu, loa, tranh ảnh, đàn phím điện tử và piano.

Phân tích chương trình môn Âm nhạc lớp 7 cho thấy nội dung được phân chia thành 6 phân môn: hát, nghe nhạc, đọc nhạc, nhạc cụ, lý thuyết âm nhạc và thường thức âm nhạc. Mặc dù chương trình có phân môn lý thuyết âm nhạc dạy về cường độ và các phân môn thực hành đòi hỏi học sinh thể hiện sắc thái, nhưng trên thực tế chỉ có 1 tiết dạy lý thuyết riêng biệt. Thêm vào đó, thời lượng mỗi tiết học chỉ có 45 phút, trong khi SGK không cung cấp đầy đủ tài liệu và ví dụ minh họa trực quan về sắc thái cường độ.

Về mặt tâm sinh lý, học sinh lớp 7 (độ tuổi 12-13) đang ở giai đoạn dậy thì, tâm lý có xu hướng muốn khẳng định tính độc lập cá nhân nhưng lại dễ e ngại, khép kín; thể chất đang biến đổi mạnh mẽ khiến các em gặp khó khăn trong việc điều hòa hơi thở sâu khi phát âm hoặc thổi nhạc cụ.

Để giải quyết thực trạng này, tác giả đề xuất giải pháp giảng dạy cường độ thông qua phương pháp Wave kết hợp với cơ chế học hỏi qua bắt chước:

• Khai thác khả năng bắt chước tự nhiên của học sinh thông qua thị phạm trực tiếp của giáo viên và video mẫu.
• Áp dụng phương pháp Wave nhằm hướng dẫn học sinh kỹ thuật lấy hơi kết hợp đồng thời từ cơ hoành (bụng) và ngực để tạo điểm tựa hơi thở ổn định.
• Sử dụng bài tập thực hành trực quan bằng cách thổi bong bóng xà phòng: hướng dẫn học sinh điều tiết luồng hơi nhẹ nhàng hoặc tăng dần lực thổi để quan sát kích thước bong bóng phồng lên đều đặn mà không bị vỡ đột ngột, từ đó liên hệ sang kỹ thuật kiểm soát luồng hơi khi học hát và khi thổi sáo Recorder.

Chương 3: Áp dụng phương pháp Wave dạy thực nghiệm cường độ trong âm nhạc lớp 7 tại trường THCS Tây Sơn

Chương 3 trình bày toàn bộ quy trình và kết quả thực nghiệm sư phạm. Tác giả tiến hành chọn 4 lớp thuộc khối 7 tại trường THCS Tây Sơn gồm: 7/1, 7/2, 7/13 và 7/15 với tổng số 182 học sinh tham gia. Quá trình thực nghiệm được triển khai lồng ghép vào các tiết học hát và học nhạc cụ sáo Recorder theo kế hoạch bài dạy đã thiết kế.

Hai tiêu chí cốt lõi được xây dựng để đánh giá sự tiến bộ của học sinh gồm:

1. Đảm bảo hơi thở được lấy từ giữa bụng và ngực: Đánh giá khả năng hít thở sâu, điều hòa cơ hoành, duy trì cột hơi ổn định trong suốt quá trình phát âm hoặc thổi sáo.
2. Hiểu và áp dụng được cường độ vào trong hát hay chơi sáo Recorder: Đánh giá khả năng nhận biết ký hiệu và điều tiết độ mạnh - nhẹ, to - nhỏ, xử lý biến đổi âm lượng linh hoạt theo đúng yêu cầu tác phẩm.

Dữ liệu thực nghiệm được đo đạc và xử lý qua 3 giai đoạn: trước khi vận dụng phương pháp, trong quá trình vận dụng phương pháp và sau khi hoàn thành vận dụng phương pháp Wave. Kết quả ghi nhận sự chuyển biến rõ rệt về nhận thức và kỹ năng thực hành của học sinh qua từng giai đoạn can thiệp sư phạm.

---

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã thu thập và xử lý đầy đủ số liệu định lượng của 182 học sinh khối 7 trường THCS Tây Sơn qua ba giai đoạn khảo sát - thực nghiệm. Kết quả đối sánh được tổng hợp trong bảng sau:

Tiêu chí đánh giá	Phân loại kết quả	Trước thực nghiệm (N=182)	Trong thực nghiệm (N=182)	Sau thực nghiệm (N=182)
1. Đảm bảo hơi thở được lấy từ giữa bụng và ngực	Thực hiện được	36 HS (19,78%)	110 HS (60,43%)	162 HS (89,00%)
	Không thực hiện được	146 HS (80,21%)	72 HS (39,56%)	20 HS (10,98%)
2. Hiểu và áp dụng cường độ vào hát hoặc chơi sáo Recorder	Thực hiện được	25 HS (13,73%)	105 HS (57,69%)	157 HS (86,26%)
	Không thực hiện được	157 HS (86,26%)	77 HS (42,30%)	25 HS (13,73%)

Số liệu cho thấy trước khi can thiệp, đa số học sinh gặp khó khăn nghiêm trọng về hơi thở (80,21% không biết cách lấy hơi từ bụng và ngực) và không kiểm soát được cường độ khi biểu diễn (86,26% không áp dụng được). Nhóm ít ỏi thực hiện được ban đầu (13,73% - 19,78%) chủ yếu là các em đã có nền tảng âm nhạc từ trước. Sau khi áp dụng phương pháp Wave với bài tập trực quan thổi bong bóng xà phòng và bắt chước mẫu, tỉ lệ học sinh làm chủ kỹ thuật lấy hơi tăng vọt lên 89,00% (tăng 69,22%), và tỉ lệ học sinh hiểu, áp dụng thành công cường độ vào hát và chơi sáo Recorder đạt 86,26% (tăng 72,53%).

Các giải pháp và kiến nghị sư phạm do tác giả đề xuất:

• Khuyến khích giáo viên sử dụng các công cụ và hình ảnh trực quan (như bài tập thổi bong bóng xà phòng, video thị phạm) để cụ thể hóa các khái niệm trừu tượng về áp lực và luồng hơi.
• Mở rộng phạm vi áp dụng phương pháp Wave cho các khối lớp khác (khối 6, khối 8, khối 9) trong trường THCS Tây Sơn.
• Nhà trường và tổ chuyên môn cần tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn chuyên môn nhằm chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy sắc thái âm nhạc cho giáo viên.
• Chủ động biên soạn, tích lũy tài liệu học tập bổ trợ và kho học liệu trực quan chuyên sâu về kỹ thuật hơi thở và cường độ để khắc phục sự thiếu hụt ví dụ trong SGK.
• Đẩy mạnh liên kết giữa nhà trường với các tổ chức, cộng đồng âm nhạc bên ngoài nhằm tạo thêm sân chơi thực hành biểu diễn cho học sinh.

Đóng góp của đề tài so với các nghiên cứu trước: Tác giả tự chỉ ra rằng các nghiên cứu quốc tế trước đây (như nghiên cứu của Luis Villegas về dạy cường độ qua trò chơi, nghiên cứu của Letts năm 2009 về nhận diện ký hiệu biểu diễn) chủ yếu dừng lại ở các nguyên tắc chung hoặc lý thuyết nhận thức ký hiệu. Tại Việt Nam, các đề tài về rèn luyện hơi thở thường tập trung vào bậc đại học chuyên nghiệp (như nghiên cứu của Phạm Thị Thu Hương năm 2016 cho sinh viên ĐHSP). Cho đến thời điểm tác giả thực hiện, chưa có đề tài nào đi sâu nghiên cứu giải pháp giảng dạy cường độ âm nhạc dành riêng cho học sinh cấp THCS. Đề tài đã cụ thể hóa việc ứng dụng phương pháp Wave kết hợp bài tập trực quan vào phân môn học hát và nhạc cụ sáo Recorder lớp 7, cung cấp bộ số liệu thực nghiệm định lượng rõ ràng tại một trường THCS cụ thể.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Sau khi kết thúc thực nghiệm, vẫn còn một bộ phận nhỏ học sinh chưa làm chủ được kỹ năng: 10,98% (20 học sinh) chưa thực hiện được kỹ thuật lấy hơi từ giữa bụng và ngực; 13,73% (25 học sinh) vẫn gặp khó khăn trong việc điều tiết sắc thái cường độ khi biểu diễn. Tác giả lý giải nguyên nhân là do kỹ thuật hơi thở đòi hỏi thời gian luyện tập kiên trì, một số em chưa bắt nhịp kịp hoặc thiếu thời gian tự rèn luyện.
• Thời lượng tiết dạy âm nhạc chính khóa bị giới hạn (45 phút/tiết), gây khó khăn cho giáo viên trong việc theo sát, uốn nắn tư thế và sửa lỗi kỹ thuật hơi thở cho từng cá nhân học sinh trong lớp học đông.
• Tài liệu SGK hiện hành còn thiếu hệ thống bài tập minh họa sắc thái chuyên biệt, đòi hỏi giáo viên phải tự tìm kiếm và thiết kế học liệu ngoài chương trình.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Tác giả định hướng tiếp tục theo dõi, mở rộng quy mô áp dụng phương pháp Wave sang các lớp và các khối học khác tại Trường THCS Tây Sơn.
• Nghiên cứu xây dựng một hệ thống cẩm nang tài nguyên giảng dạy và bài tập bổ trợ chuyên đề về rèn luyện hơi thở và biểu diễn sắc thái cho toàn cấp THCS.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho các nhóm đối tượng cụ thể:

• Giáo viên giảng dạy môn Âm nhạc tại các trường THCS: Cung cấp phương pháp thực hành trực quan (phương pháp Wave kết hợp bài tập thổi bong bóng xà phòng) để xử lý triệt để tình trạng học sinh hát yếu, hụt hơi hoặc thổi sáo Recorder bị chói, đều đều không cảm xúc.
• Sinh viên chuyên ngành Sư phạm Âm nhạc và Giáo dục Nghệ thuật: Tham khảo cấu trúc thiết kế một đề tài thực nghiệm sư phạm chuyên ngành âm nhạc, quy trình xây dựng phiếu khảo sát thực trạng và phương pháp xử lý số liệu thống kê giáo dục.
• Cán bộ quản lý chuyên môn bộ môn Nghệ thuật: Cung cấp góc nhìn thực tiễn về sự thiếu hụt tài liệu minh họa trong SGK mới, làm cơ sở định hướng các chuyên đề bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên cấp cơ sở.

Các nội dung có giá trị tham khảo ứng dụng cao nhất:

• Kế hoạch bài dạy thực nghiệm tích hợp kỹ thuật lấy hơi bụng - ngực vào phân môn Hát và Nhạc cụ sáo Recorder.
• Hệ thống tiêu chí đánh giá kỹ năng kiểm soát hơi thở và biểu diễn cường độ âm nhạc.
• Mẫu phiếu hỏi khảo sát thực trạng gồm 10 câu hỏi điều tra nhận thức và thói quen giữ hơi của học sinh THCS.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khảo sát thực trạng ban đầu tại trường THCS Tây Sơn cho thấy bao nhiêu phần trăm học sinh lớp 7 gặp khó khăn trong việc kiểm soát hơi thở khi hát và thổi sáo Recorder?
Dữ liệu khảo sát trước thực nghiệm trên 182 học sinh cho thấy có đến 80,21% học sinh (146 em) không đảm bảo được việc lấy hơi kết hợp từ giữa bụng và ngực, và 86,26% học sinh (157 em) không biết cách áp dụng sắc thái cường độ vào biểu diễn âm nhạc do thường xuyên bị hụt hơi.

2. Bài tập thực hành trực quan chính được tác giả lồng ghép vào phương pháp Wave là gì?
Tác giả đã sử dụng bài tập thổi bong bóng xà phòng. Bài tập này giúp học sinh hình dung trực quan về lực đẩy và lưu lượng hơi thở: hít sâu bằng bụng và ngực rồi điều tiết luồng hơi thở ra nhẹ nhàng, đều đặn để tạo ra bong bóng mà không làm vỡ bóng, từ đó chuyển giao kỹ thuật này sang việc giữ cột hơi khi hát và thổi sáo Recorder.

3. Mức độ cải thiện kỹ năng của học sinh sau khi hoàn thành thực nghiệm phương pháp Wave đạt con số cụ thể nào?
Tỉ lệ học sinh thực hiện đúng kỹ thuật lấy hơi bụng - ngực đã tăng từ 19,78% lên 89,00% (đạt 162/182 em). Tỉ lệ học sinh hiểu và vận dụng thành công cường độ vào phân môn hát và sáo Recorder tăng từ 13,73% lên 86,26% (đạt 157/182 em).

4. Vì sao cấu tạo nhạc cụ trong lịch sử âm nhạc phương Tây lại quy định tính chất của sắc thái cường độ trong thời kỳ Baroque?
Thời kỳ Baroque sử dụng phổ biến đàn Harpsichord (nhạc cụ dây phím gảy bằng que nhọn), cấu trúc này không cho phép thay đổi độ to nhỏ của âm thanh theo lực bấm của ngón tay. Do đó, âm nhạc thời kỳ này chỉ có hai cấp độ âm lượng tách biệt (lớn hoặc nhỏ) mà không có sự chuyển tiếp dần dần, hình thành nên hiện tượng gọi là "cường độ bậc thang".

5. Những khó khăn khách quan từ phía chương trình và SGK lớp 7 được đề tài chỉ ra là gì?
Chương trình chỉ bố trí 1 tiết lý thuyết riêng về cường độ trong khi thời lượng mỗi tiết học chỉ vỏn vẹn 45 phút. Thêm vào đó, SGK hiện hành không cung cấp đủ bài tập, ví dụ minh họa trực quan về các sắc thái cường độ để giáo viên thuận tiện giảng dạy và học sinh dễ tiếp thu.

---

Kết luận

Khóa luận của sinh viên Lê Văn Hạnh Nguyên đã giải quyết thỏa đáng vấn đề thực tiễn về việc nâng cao kỹ năng thể hiện sắc thái cường độ cho học sinh lớp 7 tại Trường THCS Tây Sơn. Bằng việc xây dựng cơ sở lý luận vững chắc và kiểm chứng qua thực nghiệm sư phạm trên 182 học sinh, đề tài đã chứng minh tính hiệu quả của phương pháp Wave kết hợp bài tập thổi bong bóng xà phòng trực quan. Kết quả nghiên cứu không chỉ cải thiện rõ rệt kỹ thuật lấy hơi bụng - ngực và năng lực biểu diễn hát, thổi sáo Recorder của học sinh, mà còn đóng góp một giải pháp sư phạm thiết thực cho công tác đổi mới phương pháp dạy học môn Âm nhạc theo Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu của "Military Polonaise" cũng được đánh dấu với kí hiệu “forte”, tạo cảm giác mạnh mẽ và hào hùng. Điều này cho thấy rằng, mặc dù cường độ chỉ tập trung vào âm lượng, nhưng nó cũng có thể ảnh hưởng đến tính chất âm thanh của các nhạc cụ khác, và không phải lúc nào cũng dễ dàng để hiểu và thực hiện.” Trước khi xuất hiện thói quen viết cường độ trực tiếp vào bản nhạc, người sáng tác thường chỉ gợi ý về cảm xúc và độ đầy đủ của âm nhạc thông qua các thuật ngữ , ký hiệu nhạc và từ ngữ như "allegro", "adagio",. Người chơi nhạc sẽ phải tự hiểu và tinh chỉnh sự thay đổi trong cường độ dựa trên cảm nhận của họ về tác phẩm. Ngoài ra, cường độ còn là “ sợi dây” kết nối giữa người biển diễn và người nghe.

Đây là một khía cạnh quan trọng trong việc diễn đạt cảm xúc và ý nghĩa của một tác phẩm âm nhạc. Trong một bài nghiên cứu “Dynamics Between Musicians And Listeners” của Toshie Nakamura đã cho thấy rằng khi một “crescendo” được thực hiện đúng cách – với độ mạnh tang dần dần – thì hầu hết người nghe đều cảm nhận được các giai điệu trở nên mạnh mẽ. Về thực tế, việc thực hiện “crescendo” thường thể hiện dễ dàng hơn so với “decrescendo”. Mặc dù cường độ thường được hiểu là việc điều chỉnh âm lượng từ mạnh đến nhẹ và ngược lại, nhưng các kí hiệu như “p” và “f” không phản ánh hết độ mạnh hay nhẹ tuyệt đối của âm thanh.

Nhưng sự thay đổi về các mức độ này ở các điểm khác nhau trên bản nhạc có thể đáng kể, phụ thuộc vào ngữ cảnh khác nhau của âm nhạc. Điều này có thể giải thích tại sao có thể nói cường độ là sự kết nối giữa người biểu diễn và người nghe. Cường độ âm nhạc không chỉ là yếu tố quan trọng trong việc truyền đạt cảm xúc và ý nghĩa mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự phong phú và đa dạng trong trải nghiệm âm nhạc. Từ việc điều chỉnh cường độ, cả người chơi nhạc và người nghe đều có thể trải nghiệm sự thăng trầm của cảm xúc, từ sự nhẹ nhàng và dịu dàng đến sự mạnh mẽ và mãnh liệt.

Sự thay đổi cường độ trong âm nhạc không chỉ làm cho âm nhạc trở nên sống động hơn mà còn giúp tạo ra các điểm nhấn quan trọng trong tác phẩm. Khi cường độ tăng lên, âm nhạc trở nên sôi động và sắc nét hơn, tạo ra sự tương phản và đưa ra thông 20 điệp sâu sắc đến người nghe. Ngược lại, khi cường độ giảm đi, âm nhạc trở nên êm dịu và lắng đọng hơn, mang lại cho người nghe cảm giác thư giãn và ấm áp. Quá trình điều chỉnh cường độ cũng là một phần quan trọng của việc diễn đạt cảm xúc và ý nghĩa của âm nhạc.

Bằng cách thay đổi cường độ, người chơi nhạc có thể tạo ra các phong cách biểu diễn đa dạng, từ những bản nhạc nhẹ nhàng và du dương cho đến những bản nhạc mạnh mẽ và hùng vĩ. Điều này giúp tăng tính hấp dẫn và sức sống của một tác phẩm âm nhạc, làm cho nó trở nên đa chiều và sâu sắc hơn trong mắt người nghe. Sự hiểu biết và thực hiện cường độ một cách chính xác là điều cần thiết cho cả người chơi nhạc và người nghe. Đối với người chơi nhạc, việc điều chỉnh cường độ đòi hỏi sự linh hoạt và kỹ năng trong biểu diễn, giúp họ truyền đạt cảm xúc và ý nghĩa của âm nhạc một cách chính xác và hiệu quả.