mở đầu, kiến thức mới, luyện tập, vận dụng - sáng tạo. Các bộ sách đã lựa chọn các chất liệu, ngữ liệu, tác phẩm âm nhạc có giá trị nghệ thuật tiêu biểu của Việt Nam và nước ngoài, song cũng rất gần gũi, gắn bó với cuộc sống hằng ngày của lứa tuổi, phù hợp với tri thức và trải nghiệm đã có của người học trên tinh thần thừa nhận, tôn trọng sự khác biệt của mỗi cá nhân. Tích hợp các nội dung GD Mỗi chủ đề, nội dung âm nhạc được lồng ghép tích hợp một cách nhuần nhuyễn với các kiến thức, hiểu biết của các môn học/lĩnh vực liên quan và gần gũi như: Tiếng Việt, Mĩ thuật, Đạo đức, Tự nhiên và Xã hội,. Do đó, thông qua mỗi bối cảnh của bài học đều góp phần hình thành các PC như: yêu thương, nhân ái, chăm chỉ, lắng nghe, chia sẻ, hợp tác, giúp đỡ các bạn trong khi cùng học tập, trong sinh hoạt ở nhà trường và cộng đồng.
Sự chủ động, tự tin và tích cực tham gia các HĐ trong tập thể, nhóm và cá nhân sẽ giúp các em phát triển các chỉ số cảm xúc và tương tác xã hội rất tốt, đây cũng là những PC và NL rất cần với các em trong bối cảnh hội nhập và toàn cầu hóa. Chủ đề 3: Một số PP DH phát triển NL môn Âm nhạc. Tìm hiểu về một số PP DH môn Âm nhạc theo CT 2018 Nhiệm vụ của học viên: - Nghiên cứu tài liệu. - Thảo luận nhóm về nội dung: Tìm hiểu về PP DH phát triển PC, NL môn Âm nhạc ở cấp tiểu học.
Vận dụng PP DH phát triển NL vào một ví dụ minh hoạ cho nội dung tự chọn. Sản phẩm: Trình bày trên giấy A0 hoặc trình chiếu trên máy. Thông tin cho HĐ 3 3. Một số PP DH phát triển NL môn Âm nhạc 3.
Một số vấn đề chung Hiểu theo nghĩa hẹp, PPDH là đề cập đến các PPDH cụ thể. Hiểu theo nghĩa rộng, PPDH có cấu trúc “được phân chia thành 3 cấp độ là: cấp độ vĩ mô, cấp độ trung gian và cấp độ vi mô” 12 - Cấp độ vĩ mô: là những quan điểm dạy học hoặc là những định hướng mang tính tổng thể, chiến lược, cương lĩnh, là mô hình lý thuyết của PPDH. Cấp độ này chưa nêu ra các phương pháp cụ thể mà chỉ nêu ra các mô hình, chẳng hạn như dạy học lấy HS làm trung tâm, dạy học định hướng đầu ra, dạy học tiếp cận nội dung, dạy học phát triển năng lực, dạy học giải quyết vấn đề, dạy học khám phá. - Cấp độ trung gian: Chỉ PPDH theo nghĩa hẹp, là những PPDH cụ thể, được thể hiện trong hình thức tổ chức dạy học và tiến trình dạy học.
Người ta thống kê có tới hàng trăm PPDH khác nhau của dạng này, như: thuyết trình, thực hành, luyện tập, trực quan, trình diễn tác phẩm, làm mẫu, theo nhóm, theo góc, thảo luận, thực nghiệm, nghiên cứu trường hợp, tự phát hiện, giải quyết vấn đề, dự án, thông qua hoạt động trải nghiệm, đóng vai, trò chơi. “Người ta ước tính có tới hàng trăm PPDH cụ thể, bao gồm các phương pháp chung cho nhiều môn và các phương pháp đặc thù bộ môn”. - Cấp độ vi mô: Còn gọi là kĩ thuật dạy học, “là những động tác, cách thức hành động của GV và HS trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học. Nói cách khác là cách thức hành động của GV và HS trong các tình huống cụ thể, “nhằm giải quyết nội dung cụ thể, trong thời gian ngắn”.
Các KTDH vô cùng phong phú về số lượng, có thể tới hàng ngàn, có thể kể ra một số KTDH như: KT đặt câu hỏi, KT gợi mở, vấn đáp, KT động não, tia chớp, kĩ thuật ổ bi, lược đồ tư duy, trải khăn bàn, kĩ thuật bể cá.{11, tr 18} Mỗi quan điểm dạy học có những phương pháp cụ thể phù hợp, mỗi PPDH cụ thể có các KTDHđặc thù và có những KTDH được sử dụng trong nhiều PPDH khác nhau. Có những PPDH học chung dùng cho nhiều môn học, có những PPDH đặc thù của từng môn hoặc nhóm môn học.PP DH ÂN là PP DH ở phạm vi cụ thể được hiểu là hình thức, cách thức hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS nhằm thức hiện mục tiêu GDAN trong nhà trường. Một số điểm khác nhau giữa dạy học truyền thụ kiến thức và dạy học phát triển năng lực HS (phương pháp dạy học tích cực) 13 PP DH truyền thụ kiến thức: PP DH tích cực - Nội dung chương trình thống nhất và - Nội dung chương trình có tính mở, tạo điều triển khai đồng loạt ở các địa phương, do kiện cho người dạy dễ cập nhật tri thức mới. đó chưa phù hợp với các yếu tố vùng GV vừa là người tổ chức các hoạt động tập miền.
phong phú, đa dạng; vừa là người giữ vai trò - GV là người truyền đạt kiến thức chủ đạo trong điều khiển, điều chỉnh các HS hầu như thụ động tiếp thu kiến thức hoạt động dạy học phù hơp với nhận thức và - GV truyền thụ những kiến thức có sẵn năng lực của HS. trong SKG Thông qua các mỗi tiết học, giáo viên xây HS học thuộc kiến thức dựng các kịch bản dạy học hấp dẫn, đa dạng - Chưa chú ý đến tổ chức hoạt động dạy nhằm khơi gợi cảm xúc, tạo động lực giúp học tạo môi trường thân thiện tương tác HS hào hứng tìm tòi, khám phá, sôi nổi tranh giữa GV và HS, giữa HS- HS giúp cho luận, tích cực tham gia vào các dạng hoạt người học chủ động tìm tòi, khám phá, động tương tác cùng giáo viên và các bạn. chiếm lĩnh kiến thức và thể hiện bản - Coi trọng sự trải nghiệm và huy động vốn thân. kinh nghiệm sống sẵn có của học sinh trong - GV là người đánh giá HS.
quá trình khám phá, chiếm lĩnh tri thức của bài học. - Dạy học chú trọng hình thành và rèn luyện cho HS khả năng tự học, tự khám phá, tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng của HS GV đánh giá theo năng lực HS. Theo tác giả Trần Bá Hoành, PP dạy học tích cực có những dấu hiệu sau: “- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động học của HS, GV giữ vai trò chủ đạo, là người gợi mở, xúc tác, động viên, cố vấn, trọng tài trong các hoạt động tìm tòi của HS - Dạy học chú trọng đến rèn luyện PP tự học: +Tăng cường học tập thể, phối hợp học hợp tác + Kết hợp đánh giá của GV với tự đánh giá của HS” {8- tr 51} 3.Một số phương pháp dạy học phát triển phẩm chất năng lực Trong thực tế dạy học âm nhạc ở bậc tiểu học, các phương pháp dạy học tích cực đã được các giáo viên linh hoạt khi sử dụng kết hợp với các phương pháp dạy học truyền thống, các phương pháp dạy học đặc thù để phù hợp với nội dung bài học và đối tượng học sinh các vùng miền. Nhóm phương pháp dạy học truyền thống thường sử dụng trong dạy học âm nhạc Các phương pháp dạy học truyển thống luôn được sử dụng trong dạy học và được kết hợp linh hoạt, sáng tạo với các PP DH tích cực và đặc biệt là các PPDH 14 đặc thù môn Âm nhạc với cách tiếp cận phát triển phẩm chất và năng lực học sinh theo CT GDPT môn Âm nhạc 2018.Phương pháp dùng lời: Là những phương pháp cơ bản được sử dụng trong dạy học ở tất cả các môn học.
Trong dạy học âm nhạc, các phương pháp này được kết hợp sử dụng ở nhiều bối cảnh và mục đích dạy học khác nhau, cụ thể: - Giáo viên dùng lời nói để giới thiệu bài, dẫn dắt, trình bày, tóm tắt,. những nội dung kiến thức của bài học chuyển tải đến học sinh. - Phương pháp đàm thoại cũng chính là việc giáo viên đưa ra các câu hỏi, câu lệnh để yêu cầu học sinh trả lời, trao đổi hoặc thực hiện. Cách triển khai Khi sử dụng phương pháp thuyết trình và đàm thoại giáo viên cần: bám sát nội dung và mục đích của hoạt động để đặt các câu hỏi phù hợp.
Với các dạng câu hỏi có mục đích khác nhau như: khơi gợi cảm xúc, hoặc đưa ra các yêu cầu học sinh quan sát, nhận xét (bức tranh, hình ảnh nhân vật, hành động, bản nhạc,.) kết hợp với các thiết bị/ nhạc cụ để làm sáng tỏ nội dung bài học, củng cố, đào sâu và mở rộng hiểu biết, kiến thức, kĩ năng đã tiếp thu được, từ đó tổng kết, hệ thống hóa tri thức. Phương pháp đàm thoại trong dạy học âm nhạc sử dụng với dạng: + Đàm thoại tái hiện kiến thức đã học: Giáo viên cần đặt ra các câu hỏi yêu cầu học sinh nhớ lại, nhắc lại (nêu / kể) các kiến thức, trả lời bằng trí nhớ, không cần suy luận. Dạng câu hỏi này dùng khi đặt mối liên hệ giữa kiến đã học với kiến thức sắp học hoặc khi cần củng cố. + Đàm thoại diễn giải minh họa: Với mục đích làm sáng tỏ một vấn đề nào đó trong bài học.
Giáo viên lần lượt đưa ra các câu hỏi kèm theo những ví dụ minh họa kết hợp với phương tiện thiết bị. Thực tế tổ chức dạy học âm nhạc cho thấy, phương pháp thuyết trình, phương pháp đàm thoại và vấn đáp (hỏi -đáp nhanh) luôn được kết hợp, bổ sung và hỗ trợ cho nhau trong tiết dạy, trong tổ chức các hoạt động âm nhạc, tổ chức các sự kiện. Lưu ý: Khi sử dụng giáo viên có thể kết hợp với các nguồn tư liệu khác tạo sự hấp dẫn, sinh động. GV Cũng cần lưu ý tới mục đích, tính chất và yêu cầu của hoạt động để sử dụng âm lượng, ngữ điệu, sắc thái cho phù hợp 3.2 Phương pháp trực quan Là PP sử dụng các phương tiện trực quan (trình bày, đồ dùng dạy học, tranh ảnh, mô hình…) sử dụng trong quá trình dạy học âm nhạc, và ở một số nội dung có kết hợp làm mẫu của giáo viên.
VD: GV sử dụng giọng hát, tiếng đàn, các phương tiện thiết bị, công nghệ, đồ dùng dạy học, vật thật, tranh ảnh minh họa, trước, trong và sau khi dạy học các kiến thức mới. 15 Ý nghĩa Phương pháp này có sự tác động mạnh mẽ tới cảm xúc của học sinh, tạo cho các em niềm yêu thích với môn học, đồng thời cũng giúp học sinh tri giác trọn vẹn tác phẩm trước khi vào bài học. Do đó, khi sử dụng phương pháp trực quan và làm mẫu trong khi hát/ đàn trực tiếp hoặc sử dụng các ngữ liệu khác, giáo viên cần lưu ý đảm bảo tính khoa học, tính nghệ thuật và yêu cầu về thẩm mĩ.