Tài liệu Module 2.8: Phương pháp dạy học Âm nhạc phát triển năng lực, phẩm chất tiểu học

Tài liệu về phương pháp dạy học giáo dục phát triển phẩm chất năng lực môn Âm nhạc, module 2, bài 8. Hỗ trợ giáo viên nâng cao hiệu quả giảng dạy.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Bình
• Trường học: Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Âm nhạc
• Đề tài: Âm nhạc Tiểu học: Phát triển NL, PC theo Module 2.8
• Loại tài liệu: Tài liệu bồi dưỡng
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• TÁC GIẢ TÀI LIỆU
• NỘI DUNG CHÍNH
• HÌNH THỨC TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG
• TÀI LIỆU VÀ THIẾT BỊ DH
• DH PHÁT TRIỂN PC, NL HS TIỂU HỌC QUA MÔN ÂM NHẠC
• 1. CHƯƠNG 1: PP DH MÔN ÂM NHẠC PHÁT TRIỂN PC, NL HS
• MỤC TIÊU:
• NỘI DUNG
• 1.1. Chủ đề 1: Những yêu cầu về PC và NL đặc thù trong CT môn Âm nhạc 2018
• 1.2. Chủ đề 2: SGK âm nhạc phát triển NL
• 1.3. Chủ đề 3: Một số PP DH phát triển PC, NL HS
• 1.4. Chủ đề 4: Một số KT DH phát triển PC, NL
• 1.5. Chủ đề 5: Chiến lược DH phát triển NL trong DH môn Âm nhạc
• 1.6. Chủ đề 1: Những yêu cầu về PC và NL đặc thù trong CT môn Âm nhạc 2018
• 1.6.1. HĐ 1. Tìm hiểu những yêu cầu về PC và NL đặc thù trong CT 2018
• 1.6.2. Thông tin cơ bản cho HĐ 1
• 1.6.2.1. 1.1 Đặc điểm môn học Âm nhạc
• 1.6.3. Quan điểm xây dựng CT
• 1.6.4. Mục tiêu của CT
• 1.6.4.1. 1. Mục tiêu chung
• 1.6.5. Mục tiêu cấp tiểu học
• 1.6.6. 3 Những điểm mới của CT GDPT 2018
• 1.6.7. Nội dung của môn học Âm nhạc ở bậc tiểu học
• 1.6.8. PP và hình thức tổ chức DH âm nhạc ở bậc tiểu học
• 1.6.9. 1. Đánh giá kết quả học tập môn Âm nhạc ở bậc tiểu học
• 1.6.10. Các NL đặc thù của môn học
• 2. CHƯƠNG 2: QUI TRÌNH LỰA CHỌN VÀ XÂY DỰNG NỘI DUNG, PP VÀ KT DH
• 2.1. Chủ đề 1: Quy trình thiết kế chủ đề và nội dung bài học
• 2.2. Chủ đề 2: Lựa chọn PP và KT DH phát triển PC, NL HS
• 2.3. Chủ đề 3: Phương tiện và thiết bị DH
• 2.4. Chủ đề 4: Vận dụng qui trình thiết kế một chủ đề/ bài học
• PHẦN 2: KẾ HOẠCH BÀI DẠY MINH HOẠ DH PHÁT TRIỂN PC, NL HS TIỂU HỌC
• 2.5. Kế hoạch bài dạy minh họa lớp 1 và câu hỏi
• 2.6. Kế hoạch bài dạy minh họa lớp 2 và câu hỏi
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 2.7. Chủ đề 2: Sách giáo khoa Âm nhạc phát triển NL
• 2.7.1. HĐ 2. Tìm hiểu những điểm chung của sách giáo khoa Âm nhạc phát triển NL
• 2.7.2. Thông tin cơ bản cho HĐ 2
• 2.7.2.1. 2. Sách giáo khoa Âm nhạc phát triển NL
• 2.7.2.2. 2. Cấu trúc sách giáo khoa âm nhạc phát triển NL
• 2.7.2.3. Triển khai các mạch nội dung trong chủ đề
• 2.7.2.4. Tích hợp các nội dung GD
• 2.8. Chủ đề 3: Một số PP DH phát triển NL môn Âm nhạc
• 2.8.1. Tìm hiểu về một số PP DH môn Âm nhạc theo CT 2018
• 2.8.2. Thông tin cho HĐ 3
• 2.8.2.1. 3. Một số PP DH phát triển NL môn Âm nhạc
• 2.8.2.2. 3. Một số vấn đề chung
• 2.8.2.3. Một số điểm khác nhau giữa dạy học truyền thụ kiến thức và dạy học phát triển năng lực HS (phương pháp dạy học tích cực)
• 2.8.2.4. 3.Một số phương pháp dạy học phát triển phẩm chất năng lực
• 2.8.2.5. Nhóm phương pháp dạy học truyền thống thường sử dụng trong dạy học âm nhạc

Tóm tắt

I. Khám phá Module 2

Module 2.8 môn Âm nhạc Tiểu học là một tài liệu cốt lõi, định hướng phương pháp dạy học và giáo dục nhằm phát triển phẩm chất, năng lực học sinh theo tinh thần của Chương trình GDPT 2018. Module này không chỉ cung cấp kiến thức mà còn là một chiến lược toàn diện, giúp giáo viên chuyển đổi từ phương pháp truyền thụ một chiều sang tổ chức các hoạt động học tập chủ động, sáng tạo. Trọng tâm của Module 2.8 là trang bị cho giáo viên những công cụ sư phạm hiện đại để khơi dậy tiềm năng, nuôi dưỡng tình yêu nghệ thuật và hình thành nhân cách cho học sinh ngay từ bậc tiểu học. Theo tài liệu, mục tiêu chính là giúp học viên "Lựa chọn, sử dụng được các PP, KT DH, GD phù hợp ở tiểu học nhằm phát triển PC, NL HS qua môn Âm nhạc". Điều này nhấn mạnh vai trò của việc lựa chọn phương pháp phù hợp với đối tượng và mục tiêu bài học. Nội dung của module tập trung vào việc phân tích các năng lực đặc thù môn âm nhạc và các phẩm chất chủ yếu cần hình thành, từ đó đề xuất các phương pháp dạy học tích cực và kỹ thuật dạy học cụ thể. Sự ra đời của Module 2.8 đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong giáo dục âm nhạc tiểu học, đặt mục tiêu phát triển con người toàn diện lên hàng đầu, thay vì chỉ tập trung vào kỹ năng âm nhạc đơn thuần. Đây là kim chỉ nam cho mọi hoạt động bồi dưỡng thường xuyên giáo viên, đảm bảo sự đồng bộ và hiệu quả trong việc triển khai chương trình mới trên cả nước.

1.1. Mục tiêu cốt lõi theo Chương trình GDPT 2018

Chương trình GDPT 2018 đặt ra mục tiêu tổng thể là phát triển con người Việt Nam toàn diện, hài hòa về đức, trí, thể, mỹ. Đối với môn Âm nhạc, chương trình nhấn mạnh việc "tập trung phát triển ở HS NL âm nhạc, biểu hiện của NL thẩm mĩ". Mục tiêu này không chỉ dừng lại ở việc dạy hát hay đọc nhạc, mà còn hướng đến việc nuôi dưỡng cảm xúc, bồi dưỡng tình yêu nghệ thuật, và hình thành nhân cách. Module 2.8 cụ thể hóa mục tiêu này bằng cách giúp học sinh hình thành các năng lực chung (tự chủ và tự học; giao tiếp và hợp tác; giải quyết vấn đề và sáng tạo) và các phẩm chất chủ yếu thông qua các hoạt động âm nhạc đa dạng. Chương trình mới cũng đề cao tính mở, cho phép giáo viên linh hoạt điều chỉnh nội dung cho phù hợp với điều kiện vùng miền, tạo cơ hội cho mọi học sinh được tiếp cận giáo dục âm nhạc một cách công bằng và hiệu quả.

1.2. Các năng lực đặc thù môn âm nhạc cần hình thành

Module 2.8 xác định rõ ba thành phần của năng lực đặc thù môn âm nhạc cần phát triển ở học sinh tiểu học. Thứ nhất là Năng lực thể hiện âm nhạc, bao gồm khả năng hát đúng giai điệu, lời ca, chơi nhạc cụ đúng tiết tấu và đọc nhạc đúng cao độ, trường độ. Thứ hai là Năng lực cảm thụ âm nhạc, là khả năng cảm nhận vẻ đẹp của tác phẩm, phân biệt được các thuộc tính âm nhạc và vận động cơ thể phù hợp với nhịp điệu. Cuối cùng là Năng lực ứng dụng và sáng tạo âm nhạc, thể hiện qua việc mô phỏng âm thanh, lặp lại các mẫu tiết tấu đơn giản, và biết chia sẻ, biểu diễn âm nhạc với hình thức phù hợp. Việc phát triển đồng bộ ba năng lực này giúp học sinh không chỉ là người tiếp thu thụ động mà còn là chủ thể tích cực trong các hoạt động nghệ thuật.

1.3. Năm phẩm chất chủ yếu và vai trò trong giáo dục

Bên cạnh năng lực, Module 2.8 nhấn mạnh việc hình thành 5 phẩm chất chủ yếu: Yêu nước, Nhân ái, Chăm chỉ, Trung thực, và Trách nhiệm. Trong môn Âm nhạc, các phẩm chất này được lồng ghép một cách tự nhiên. Phẩm chất Yêu nước được nuôi dưỡng qua các bài hát về quê hương, đất nước. Phẩm chất Nhân ái hình thành khi học sinh cùng hợp tác, chia sẻ và giúp đỡ bạn bè trong các hoạt động nhóm. Phẩm chất Chăm chỉ thể hiện qua quá trình luyện tập để hát đúng, gõ đệm đều. Phẩm chất Trung thực được rèn luyện khi học sinh tự đánh giá khả năng của bản thân và bạn bè. Phẩm chất Trách nhiệm được xây dựng khi mỗi cá nhân hoàn thành nhiệm vụ được giao trong một tiết mục biểu diễn chung. Giáo dục phẩm chất qua âm nhạc giúp học sinh phát triển nhân cách một cách toàn diện và bền vững.

II. Thách thức dạy Âm nhạc Tiểu học theo định hướng NL PC

Việc chuyển đổi sang mô hình dạy học phát triển năng lực học sinh trong môn Âm nhạc đặt ra không ít thách thức cho giáo viên. Thách thức lớn nhất đến từ sự thay đổi trong tư duy và phương pháp giảng dạy. Thay vì là người "truyền đạt kiến thức", giáo viên giờ đây phải trở thành người "tổ chức, điều khiển" các hoạt động học tập, một vai trò đòi hỏi sự linh hoạt, sáng tạo và khả năng quan sát tinh tế. Một khó khăn khác là việc xây dựng hệ thống kiểm tra đánh giá theo năng lực. Đánh giá không còn chỉ dựa vào việc học sinh có thuộc bài hát hay không, mà phải bao quát cả quá trình tham gia, khả năng hợp tác, sự sáng tạo và mức độ hình thành các phẩm chất chủ yếu. Điều này yêu cầu giáo viên phải thiết kế các công cụ đánh giá đa dạng như phiếu quan sát, bảng kiểm, đánh giá qua sản phẩm... Hơn nữa, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị như nhạc cụ, phòng học chức năng ở nhiều địa phương còn hạn chế, gây khó khăn cho việc tổ chức các phương pháp dạy học tích cực như dạy học trải nghiệm hay dự án. Việc chuẩn bị một kế hoạch bài dạy âm nhạc theo Module 2.8 cũng tốn nhiều thời gian và công sức hơn so với giáo án truyền thống, đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc về chuyên môn từ mỗi giáo viên.

2.1. Hạn chế của phương pháp dạy học truyền thụ kiến thức

Phương pháp dạy học truyền thống, tập trung vào việc truyền thụ kiến thức một chiều (thầy giảng - trò ghi chép), bộc lộ nhiều hạn chế trong bối cảnh giáo dục hiện đại. Trong môn Âm nhạc, phương pháp này thường biến giờ học thành những buổi "tập hát" khô cứng, nơi học sinh chỉ lặp lại một cách máy móc theo giáo viên. Điều này làm giảm hứng thú, triệt tiêu tính sáng tạo và không tạo cơ hội cho học sinh phát triển các kỹ năng mềm như giao tiếp, hợp tác. Học sinh hầu như thụ động tiếp thu kiến thức, ít có cơ hội thể hiện bản thân, bộc lộ năng lực cảm thụ âm nhạc hay năng lực sáng tạo âm nhạc. Hơn nữa, phương pháp này khó có thể lồng ghép việc giáo dục phẩm chất chủ yếu một cách hiệu quả, vì nó thiếu các hoạt động tương tác và trải nghiệm thực tế.

2.2. Yêu cầu mới trong kiểm tra đánh giá theo năng lực

Kiểm tra đánh giá theo năng lực là một sự thay đổi căn bản so với đánh giá kiến thức. Mục tiêu không phải là để xếp loại học sinh, mà là để cung cấp thông tin phản hồi giúp các em tiến bộ và giúp giáo viên điều chỉnh phương pháp dạy. Tài liệu Module 2.8 nhấn mạnh việc đánh giá cần "tôn trọng sự khác biệt về NL âm nhạc của cá nhân". Đánh giá phải dựa trên quá trình, kết hợp giữa đánh giá của giáo viên, tự đánh giá của học sinh và đánh giá đồng đẳng (bạn bè đánh giá lẫn nhau). Các tiêu chí đánh giá phải rõ ràng, bám sát các mức độ của khung năng lực: Biết, Hiểu, Vận dụng - Sáng tạo. Điều này đòi hỏi giáo viên phải xây dựng các rubric đánh giá chi tiết cho từng hoạt động, từ việc hát, chơi nhạc cụ đến tham gia trò chơi, làm việc nhóm, thay vì chỉ cho điểm cuối kỳ.

III. Top phương pháp dạy học Âm nhạc phát triển NL PC hiệu quả

Để vượt qua các thách thức và hiện thực hóa mục tiêu của Chương trình GDPT 2018, Module 2.8 giới thiệu một hệ thống các phương pháp dạy học tích cực và đặc thù. Cốt lõi của các phương pháp này là lấy học sinh làm trung tâm, tổ chức các hoạt động học tập thông qua trải nghiệm và tương tác. Thay vì giảng giải lý thuyết, giáo viên sẽ thiết kế các trò chơi, các dự án học tập, các buổi làm việc nhóm để học sinh tự mình khám phá và chiếm lĩnh tri thức. Ví dụ, phương pháp Body Percussion (vận động cơ thể) giúp học sinh cảm nhận tiết tấu một cách tự nhiên nhất thông qua vỗ tay, dậm chân. Phương pháp Kodály sử dụng ký hiệu bàn tay để dạy cao độ, biến việc học đọc nhạc trở nên trực quan và sinh động. Việc kết hợp linh hoạt giữa các phương pháp dạy học truyền thống (thuyết trình, làm mẫu) với các phương pháp hiện đại (dạy học theo dự án, lớp học đảo ngược) và tích hợp dạy học đa phương tiện sẽ tạo ra những giờ giáo dục âm nhạc tiểu học đầy hứng khởi. Qua đó, các năng lực đặc thù môn âm nhạc như năng lực biểu diễn âm nhạc hay năng lực cảm thụ âm nhạc được hình thành và phát triển một cách tự nhiên, không gò ép.

3.1. Vận dụng phương pháp dạy học tích cực Trò chơi nhóm

Phương pháp trò chơi và làm việc nhóm là hai công cụ sư phạm hữu hiệu được Module 2.8 khuyến khích. Trò chơi âm nhạc không chỉ giúp khởi động, tạo không khí vui vẻ mà còn là một hình thức luyện tập, củng cố kiến thức hiệu quả. Các trò chơi như "nghe giai điệu đoán tên bài hát", "ai nhanh hơn"... giúp học sinh ghi nhớ bài học một cách tự nhiên và phát triển tai nghe âm nhạc. Trong khi đó, làm việc nhóm tạo cơ hội cho học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác, và giải quyết vấn đề. Khi cùng nhau xây dựng một tiết mục biểu diễn, học sinh học cách phân công nhiệm vụ, lắng nghe ý kiến của nhau và cùng chịu trách nhiệm về sản phẩm chung. Đây chính là môi trường lý tưởng để các phẩm chất chủ yếu như nhân ái, trách nhiệm được hình thành.

3.2. Sáng tạo với Vận động cơ thể Body Percussion và Kodály

Hai phương pháp đặc thù được giới thiệu trong Module 2.8 là Body Percussion và Kodály. Phương pháp Vận động cơ thể theo nhịp điệu (Body Percussion) sử dụng chính cơ thể học sinh (vỗ tay, vỗ đùi, dậm chân, búng tay) để tạo ra âm thanh và tiết tấu. Phương pháp này giúp học sinh cảm thụ nhịp điệu một cách bản năng, phát triển khả năng phối hợp vận động và giải phóng năng lượng một cách tích cực. Phương pháp đọc nhạc theo ký hiệu bàn tay (Kodály) sử dụng các ký hiệu bàn tay tương ứng với 7 nốt nhạc cơ bản. Với đặc điểm tư duy trực quan của học sinh tiểu học, phương pháp này giúp các em học cao độ một cách dễ dàng, biến việc đọc nhạc khô khan thành một hoạt động hấp dẫn, giống như một trò chơi ngôn ngữ ký hiệu. Cả hai phương pháp này đều thể hiện rõ quan điểm "học thông qua chơi, học thông qua trải nghiệm".

IV. Hướng dẫn thiết kế kế hoạch bài dạy Âm nhạc theo Module 2

Một trong những nội dung trọng tâm của Module 2.8 là hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch bài dạy âm nhạc (giáo án) theo định hướng phát triển năng lực. Một giáo án hiệu quả không còn là bản liệt kê các bước lên lớp của giáo viên, mà là một kịch bản chi tiết tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh. Cấu trúc một bài học thường bao gồm các hoạt động chính: Khởi động, Khám phá, Luyện tập, và Vận dụng - Sáng tạo. Mỗi hoạt động phải xác định rõ mục tiêu (nhắm đến năng lực, phẩm chất nào), nội dung, sản phẩm dự kiến của học sinh và cách thức tổ chức. Việc lựa chọn phương pháp dạy học tích cực và thiết bị dạy học phù hợp với từng hoạt động là yếu tố then chốt. Ví dụ, hoạt động Khám phá có thể sử dụng phương pháp đàm thoại, trực quan, trong khi hoạt động Luyện tập lại phù hợp với làm việc nhóm, trò chơi. Việc thiết kế một giáo án minh họa chi tiết không chỉ giúp giáo viên chủ động trong giảng dạy mà còn là công cụ quan trọng để thực hiện kiểm tra đánh giá theo năng lực ngay trong quá trình dạy học, đảm bảo mọi hoạt động đều hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện cho học sinh.

4.1. Quy trình 5 bước xây dựng kế hoạch bài dạy âm nhạc

Module 2.8 gợi ý một quy trình logic để thiết kế kế hoạch bài dạy âm nhạc. Bước 1: Xác định mục tiêu, yêu cầu cần đạt, dựa trên chương trình và đặc điểm học sinh, xác định rõ sau bài học, học sinh sẽ hình thành được những năng lực, phẩm chất cụ thể nào. Bước 2: Lựa chọn nội dung dạy học, bám sát sách giáo khoa và các nguồn học liệu khác để lựa chọn kiến thức, kỹ năng cốt lõi. Bước 3: Thiết kế chuỗi hoạt động học tập, xây dựng các hoạt động (Khởi động, Khám phá, Luyện tập, Vận dụng) một cách logic, hấp dẫn. Bước 4: Lựa chọn phương pháp và phương tiện dạy học, quyết định sẽ sử dụng phương pháp, kỹ thuật và thiết bị nào cho từng hoạt động để đạt hiệu quả cao nhất. Bước 5: Xây dựng công cụ đánh giá, thiết kế các phiếu quan sát, bảng kiểm, câu hỏi để thu thập minh chứng về sự tiến bộ của học sinh trong suốt bài học.

4.2. Lựa chọn phương tiện và thiết bị dạy học phù hợp

Thiết bị dạy học đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ các phương pháp dạy học tích cực. Module 2.8 liệt kê các phương tiện cần thiết bao gồm: nhạc cụ cho giáo viên (đàn phím điện tử), nhạc cụ cho học sinh (trống con, thanh phách, song loan...), các phương tiện trực quan (tranh ảnh, video clip), và các thiết bị công nghệ (máy tính, máy chiếu). Việc lựa chọn phương tiện phải dựa trên mục tiêu và nội dung của hoạt động. Ví dụ, khi dạy về nhạc cụ, việc cho học sinh trực tiếp quan sát, chạm và chơi thử sẽ hiệu quả hơn nhiều so với chỉ mô tả bằng lời. Việc sử dụng các file âm thanh, video chất lượng cao trong hoạt động Nghe nhạc sẽ giúp kích thích năng lực cảm thụ âm nhạc của học sinh. Giáo viên cũng được khuyến khích sử dụng các nhạc cụ tự chế, phù hợp với điều kiện địa phương để tăng tính sáng tạo và gần gũi.

V. Phân tích giáo án minh họa Dạy Âm nhạc phát triển NL PC

Để cụ thể hóa lý thuyết, Module 2.8 cung cấp các giáo án minh họa chi tiết cho từng khối lớp. Phân tích các giáo án này cho thấy rõ cách áp dụng các phương pháp dạy học tích cực vào thực tiễn giáo dục âm nhạc tiểu học. Ví dụ, trong một tiết học hát lớp 1 bài "Chú Ếch Con", hoạt động Khởi động không phải là việc ổn định lớp thông thường mà là một trò chơi "Ghép tranh" vui nhộn để dẫn dắt vào bài học. Hoạt động Khám phá (học bài hát) được chia nhỏ thành từng câu, kết hợp giữa việc giáo viên hát mẫu và học sinh thực hiện, đảm bảo tất cả đều tham gia. Hoạt động Luyện tập được tổ chức đa dạng với nhiều hình thức: cả lớp, nhóm, cặp đôi, kết hợp vỗ tay theo phách, gõ đệm bằng thanh phách. Hoạt động Vận dụng khuyến khích học sinh tự nghĩ ra động tác phụ họa. Thông qua chuỗi hoạt động này, học sinh không chỉ thuộc bài hát (Năng lực thể hiện âm nhạc) mà còn rèn luyện khả năng hợp tác, sự tự tin (phẩm chất chủ yếu và năng lực chung). Đây là minh chứng rõ ràng cho việc một kế hoạch bài dạy âm nhạc được thiết kế tốt có thể đồng thời đạt được nhiều mục tiêu giáo dục.

5.1. Giáo án minh họa lớp 1 Chủ đề Động vật và bài hát

Giáo án minh họa lớp 1 với bài hát "Chú Ếch Con" là một ví dụ điển hình. Mục tiêu không chỉ là "hát được bài hát" mà còn là "biết hát kết hợp vỗ tay hoặc vận động đơn giản", "biết chia sẻ ý kiến và tích cực tham gia hoạt động". Các hoạt động được thiết kế rất sinh động: trò chơi "Kể tên loài vật" để kết nối với vốn sống của học sinh, hoạt động luyện tập theo nhóm đơn trình độ để các em hỗ trợ lẫn nhau. Đặc biệt, phần Vận dụng yêu cầu học sinh hát kết hợp gõ đệm theo hình tiết tấu, một yêu cầu cao hơn giúp phân hóa và phát triển năng lực biểu diễn âm nhạc. Cuối tiết học, giáo viên không chỉ nhận xét mà còn đặt câu hỏi để học sinh tự đánh giá ("Con cảm nhận bài hát này như thế nào?"), qua đó rèn luyện năng lực tự chủ và tự học.

5.2. Cách tổ chức hoạt động để bồi dưỡng năng lực cảm thụ

Năng lực cảm thụ âm nhạc là một trong những mục tiêu khó đo lường nhất, nhưng Module 2.8 đã đưa ra nhiều gợi ý hiệu quả. Trong các hoạt động Nghe nhạc, thay vì chỉ yêu cầu học sinh ngồi yên lắng nghe, giáo viên có thể đặt các câu hỏi gợi mở: "Giai điệu bản nhạc khiến con cảm thấy vui hay buồn?", "Con tưởng tượng ra khung cảnh gì khi nghe nhạc?". Một kỹ thuật khác là khuyến khích học sinh vận động tự do theo tính chất của âm nhạc. Ví dụ, với bản nhạc "Mùa xuân" của Vivaldi, học sinh có thể múa, lượn nhẹ nhàng để thể hiện sự bay bổng, vui tươi. Việc cho học sinh tiếp xúc với nhiều thể loại âm nhạc khác nhau, từ dân ca đến nhạc không lời, cũng là cách để làm giàu vốn cảm xúc và thẩm mỹ âm nhạc, từ đó bồi dưỡng năng lực cảm thụ âm nhạc một cách sâu sắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NGÂN HÀNG THẾ GIỚI DỰ ÁN HỖ TRỢ ĐỔI MỚI GDPT TÀI LIỆU BỒI DƯỠNG SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HỌC SINH TIỂU HỌC Môn Âm nhạc (Mô-đun 2.8) HÀ NỘI, 2020 1 TÁC GIẢ TÀI LIỆU 1. Nguyễn Thị Thanh Bình, Giảng viên chính_Khoa SP Tiểu học- ĐHSP Hà Nội. Đỗ Thị Minh Chính, Nguyên giảng viên chính_Phó hiệu trưởng trường CĐSP Trung Ương. NỘI DUNG CHÍNH.

HÌNH THỨC TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG. TÀI LIỆU VÀ THIẾT BỊ DH. DH PHÁT TRIỂN PC, NL HS TIỂU HỌC QUA MÔN ÂM NHẠC. PP DH MÔN ÂM NHẠC PHÁT TRIỂN PC, NL HS.

6 Chủ đề 1: Những yêu cầu về PC và NL đặc thù trong CT môn Âm nhạc 2018. 7 Chủ đề 2: Sách giáo khoa Âm nhạc phát triển NL. 11 Chủ đề 3: Một số PP DH phát triển NL môn Âm nhạc. 12 Chủ đề 4: Một số KT DH phát triển PC, NL.

25 Chủ đề 5: Xây dựng chiến lược DH phát triển NL Âm nhạc. 27 CHƯƠNG 2: QUI TRÌNH LỰA CHỌN VÀ XÂY DỰNG NỘI DUNG, PP VÀ KT DH 31 Chủ đề 1: Quy trình thiết kế chủ đề và nội dung bài học. 31 Chủ đề 2: Lựa chọn PP và KT DH phát triển PC, NL HS. 33 Chủ đề 3: Phương tiện và thiết bị DH.

34 Chủ đề 4: Vận dụng qui trình thiết kế một chủ đề/ bài học. 36 PHẦN 2: KẾ HOẠCH BÀI DẠY MINH HOẠ DH PHÁT TRIỂN PC, NL HS TIỂU HỌC. 40 Kế hoạch bài dạy minh họa lớp 1 và câu hỏi. 40 Kế hoạch bài dạy minh họa lớp 2 và câu hỏi.

66 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 82 3 CÁC CHỮ VIẾT TẮT CT Chương trình DH Dạy học GDPT Giáo dục phổ thông PP Phương pháp KT Kĩ thuật AN Âm nhạc HS Học sinh GV Giáo viên GD Giáo dục HĐ Hoạt động NL Năng lực PC Phẩm chất 4 A. Phân tích được những vấn đề chung về PP, KT DH và GD phát triển PC, NL HS tiểu học. Lựa chọn, sử dụng được các PP, KT DH, GD phù hợp ở tiểu học nhằm phát triển PC, NL HS qua môn Âm nhạc trong CT GDPT 2018.

Lựa chọn, xây dựng được các chiến lược DH, GD hiệu quả phù hợp với đối tượng HS tiểu học. NỘI DUNG CHÍNH Phần 1. DH phát triển PC, NL HS tiểu học qua môn Âm nhạc Chương 1. PP DH môn Âm nhạc phát triển PC, NL HS.

Quy trình lựa chọn và xây dựng nội dung, PP, KT DH môn Âm nhạc. Giáo án minh họa DH phát triển NL HS tiểu học Giáo án minh họa lớp 1: Động vật. Giáo án minh họa lớp 2: Góc thiên nhiên. HÌNH THỨC TỔ CHỨC BỒI DƯỠNG Bồi dưỡng tập trung (trước khi bồi dưỡng tập trung học viên tự nghiên cứu qua hệ thống LMS).

TÀI LIỆU VÀ THIẾT BỊ DH 1. CT GDPT, Bộ GDĐT, 2018 2. Tài liệu tập huấn cho học viên “Sử dụng PP DH và GD phát triển PC, NL HS TH” môn Âm nhạc 3. Nhạc cụ: đàn phím điện tử, nhạc cụ gõ (trống con, thanh phách, Triangle), mỗi loại nhạc cụ 15 chiếc.

Máy tính kết nối internet, máy chiếu Projector. Bút dạ, giấy A0, khung kế hoạch bài học in sẵn trên giấy A3. DH PHÁT TRIỂN PC, NL HS TIỂU HỌC QUA MÔN ÂM NHẠC CHƯƠNG 1. PP DH MÔN ÂM NHẠC PHÁT TRIỂN PC, NL HS  MỤC TIÊU: Học xong CT này học viên: - Hiểu được những định hướng chung về PP DH phát triển NL PC trong môn Âm nhạc trong CT 2018.

- Phân tích được các đặc điểm, yêu cầu về PP DH phát triển NL PC môn Âm nhạc. - Biết được một số PP và KT DH tích cực phát triển PC, NL HS. - Vận dụng được PP và KT DH vào thiết kế, tổ chức và triển khai các HĐ DH môn Âm nhạc phát triển PC, NL HS. - Xây dựng được chiến lược DH phát triển NL phù hợp với đối tượng.

- Chia sẻ những tưởng và sáng tạo cá nhân trong HĐ chuyên môn, nghiệp vụ với đồng nghiệp.  NỘI DUNG Chủ đề 1 Những yêu cầu về PC và NL đặc thù trong CT môn Âm nhạc 2018. Chủ đề 2 SGK âm nhạc phát triển NL. Chủ đề 3 Một số PP DH phát triển PC, NL HS.

Chủ đề 4 Một số KT DH phát triển PC, NL HS. Chủ đề 5 Chiến lược DH phát triển NL trong DH môn Âm nhạc. 6 Chủ đề 1: Những yêu cầu về PC và NL đặc thù trong CT môn Âm nhạc 2018 HĐ 1. Tìm hiểu những yêu cầu về PC và NL đặc thù trong CT 2018.

 Nhiệm vụ của học viên: - Nghiên cứu tài liệu. - Thảo luận nhóm về nội dung: những yêu cầu về PC và NL đặc thù trong CT 2018. Yêu cầu: Sản phẩm được trình bày bằng sơ đồ hóa. Thông tin cơ bản cho HĐ 1 Theo CT môn học (2018), để hình thành và phát triển các PC và NL cho HS trong DH môn Âm nhạc.

GV cần tổ chức cho HS được tích cực tham gia các HĐ học tập sau: - Tổ chức cho HS học thông qua trải nghiệm. Thực hiện các HĐ tìm tòi, khám phá, liên hệ, tạo cơ hội cho các em được trải nghiệm thực tiễn, được giao lưu, học hỏi, được bộc lộ bản thân, được tự tin khẳng định mình. Từng bước hình thành ở các em tính tích cực, sự hoạt bát, lanh lợi, sức sáng tạo, ý thức tổ chức kỉ luật và tinh thần tập thể. - Tổ chức cho HS học thông qua tương tác.

Thực hiện các HĐ trò chơi, đóng vai, trao đổi, thảo luận, thực hành, tìm tòi,. Từ đó, tăng cường sự tự tin, kĩ năng giao tiếp, hợp tác thông qua việc các em trình diễn ca hát, chơi nhạc cụ, đọc nhạc, nêu được cảm nhận của bản thân khi nghe nhạc và bước đầu biết sáng tạo trong các dạng HĐ âm nhạc. - Tuỳ theo mục tiêu của mỗi bài học, mỗi chủ đề của môn Âm nhạc, tùy theo PC, NL cần hình thành và phát triển, GV có thể lựa chọn các PP DH, KT DH cụ thể cho phù hợp. CT môn Âm nhạc 2018 1.1 Đặc điểm môn học Âm nhạc là loại hình nghệ thuật sử dụng âm thanh để diễn tả tư tưởng, tình cảm, nhận thức của con người trong cuộc sống.

GD âm nhạc tạo cơ hội cho HS được trải nghiệm và phát triển NL âm nhạc – biểu hiện của NL thẩm mĩ với các thành phần sau: thể hiện âm nhạc, cảm thụ và hiểu biết âm nhạc, ứng dụng và sáng tạo âm nhạc; góp phần phát triển, bồi dưỡng những HS có năng khiếu âm nhạc. Trong nhà trường phổ thông nói chung và ở tiểu học nói riêng, GD âm nhạc, thông 7 qua nội dung các bài hát, các HĐ âm nhạc, các PP và hình thức tổ chức HĐ âm nhạc sẽ giúp HS hình thành và phát triển hài hòa về nhân cách: đức, trí, thể, mĩ. Quan điểm xây dựng CT CT môn Âm nhạc tuân thủ các quy định cơ bản được nêu trong CT GDPT tổng thể, bao gồm: Định hướng chung cho tất cả các môn học (quan điểm, mục tiêu, yêu cầu cần đạt, kế hoạch GD và định hướng về nội dung GD, PP GD và đánh giá kết quả GD, điều kiện thực hiện và phát triển CT); Định hướng xây dựng CT môn Âm nhạc ở ba cấp học. Đồng thời, xuất phát từ đặc điểm môn học, CT môn Âm nhạc được xây dựng trên các quan điểm sau: - Tập trung phát triển ở HS NL âm nhạc, biểu hiện của NL thẩm mĩ trong lĩnh vực âm nhạc thông qua nội dung GD với những kiến thức cơ bản, thiết thực; chú trọng thực hành; góp phần phát triển hài hoà về đức, trí, thể, mĩ và định hướng nghề nghiệp cho HS.

- Kế thừa và phát huy những ưu điểm của CT môn Âm nhạc hiện hành, đồng thời tiếp thu kinh nghiệm xây dựng CT của một số nền GD tiên tiến trên thế giới. Nội dung GD của CT môn Âm nhạc mới được thiết kế theo hướng kết hợp giữa đồng tâm với tuyến tính; thể hiện rõ đặc trưng của nghệ thuật âm nhạc và bản sắc văn hoá dân tộc. - Xây dựng những HĐ học tập đa dạng, phong phú về nội dung và hình thức, đáp ứng nhu cầu, sở thích của HS; tạo được cảm xúc, niềm vui và hứng thú trong học tập. - Đảm bảo những nội dung GD cốt lõi thống nhất trong cả nước, có tính mở để phù hợp với điều kiện và khả năng học tập của HS các vùng miền.

Mục tiêu của CT 1. Mục tiêu chung CT môn Âm nhạc giúp HS hình thành, phát triển NL âm nhạc dựa trên nền tảng kiến thức phổ thông và các HĐ học tập đa dạng để trải nghiệm và khám phá nghệ thuật âm nhạc; nuôi dưỡng cảm xúc thẩm mĩ và tình yêu âm nhạc; nhận thức được sự đa dạng của thế giới âm nhạc và mối liên hệ giữa âm nhạc với văn hoá, lịch sử, xã hội cùng các loại hình nghệ thuật khác; hình thành ý thức bảo vệ và phổ biến các giá trị âm nhạc truyền thống; có đời sống tinh thần phong phú với những PC cao đẹp; có định hướng nghề nghiệp phù hợp, phát huy tiềm năng HĐ âm nhạc và phát triển các NL chung của HS. Mục tiêu cấp tiểu học 8 CT môn Âm nhạc cấp tiểu học giúp HS hình thành, phát triển NL âm nhạc dựa trên nền tảng kiến thức âm nhạc phổ thông và các HĐ học tập đa dạng để trải nghiệm và khám phá nghệ thuật; nuôi dưỡng cảm xúc, góp phần hình thành và phát triển cho HS những PC: yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm và NL chung: tự chủ và tự học; giao tiếp và hợp tác; giải quyết vấn đề và sáng tạo.3 Những điểm mới của CT GDPT 2018 CT GDPT do Bộ GD và Đào tạo ban hành ngày 26 tháng 12 năm 2018, môn Âm nhạc đã được đưa vào bậc Trung học phổ thông theo định hướng nghề nghiệp. Nội dung của môn học Âm nhạc ở bậc tiểu học Nội dung được triển khai ở 5 mạch, Hát, Nghe nhạc, Đọc nhạc, Nhạc cụ, Thường thức âm nhạc, trong đó: - Đọc nhạc triển khai từ lớp 1 – 5.

- Nhạc cụ tiết tấu: Triển khai từ lớp 1 – 5; nhạc cụ giai điệu triển khai từ lớp 4 – 5, VD: Trống con, thanh phách, song loan, mõ, triangle, maracas… sáo Recorder; Đàn phím điện tử; Ukulele,. Việc lựa chọn các nhạc cụ triển khai DH ở từng khối lớp tùy theo khả năng của HS và điều kiện của địa phương. - Nghe nhạc được tách từ nội dung Phát triển khả năng âm nhạc ở CT môn học Âm nhạc 2003.