Chương 1: Một số vấn đề lý luận về phóng sự truyền hình. Chương 2: Thực trạng sử dụng phóng sự trong chương trình thời sự của đài truyền hình địa phương. Chương 3: Những vấn đề đặt ra và giải pháp để nâng cao chất lượng trong việc phóng sự trong chương trình thời sự trên sóng truyền hình địa phương. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA PHÓNG SỰ TRUYỀN HÌNH 1.
Khái niệm phóng sự truyền hình 1.1 Nguồn gốc sự ra đời của phóng sự truyền hình Thuật ngữ " phóng sự" bắt nguồn từ các thuật ngữ " repotage" ( tiếng Pháp) và " report" ( tiếng Anh), có nghĩa là thống báo, báo cáo. Gốc chung của hai từ ấy là từ Latinh "report" (chuyển tải). Cùng với sự phát triển có tính tiền đề của báo chí và điện ảnh, phóng sự truyền hình đầu tiên do hãng phát thanh và truyền hình Anh quốc (BBC) thực hiện vào năm 1937 khi vua George VI đăng quang. Trước đó, hàng loạt các bộ phim nhựa " Tầu vào ga Lixiôta", " Bữa ăn sáng của em bé",.
được công chiếu như là những phóng sự hình ảnh, bởi vì họ đã " không sắp xếp các sự kiện, không có yếu tố trình bày, diễn xuất kiểu sân khấu, chưa hề có các diễn viên, kịch bản, cảnh trí là những phần tất yếu của phim truyện hiện đại". Sự ra đời của những bộ phim này nhằm mục đích thỏa mãn đầu óc hiếu kỳ của người xem về các sự kiện, về các vùng đất xa xôi và mới lạ. Có thể nói, phóng sự truyền hình là bước phát triển về chất lượng của phóng sự tài liệu điện ảnh. Tại Việt Nam trước năm 1945, hành trình của viễn chinh Pháp đã kéo theo sự du nhập các tác phẩm điện ảnh, cùng với những ảnh hưởng của những nền văn hóa phương Tây.
Nền điện ảnh cách mạng được đánh dấu bằng những bộ phim tài liệu đầu tiên như: " Hồ Chủ tịch từ Pháp trở về", " Trận đánh Ô Cầu Dền năm 1946", và sau đó là bộ phim truyện nhựa " Chung một dòng sông" (1958). Tiếp theo đó, sự ra đời đều đặn hơn của những thước phim thời sự đã kịp thời bám sát cuộc kháng chiến chống Mỹ ví đại của toàn dân tộc. " Đây là những viên gạch đầu tiên xây dựng thể loại phóng sự trên truyền hình". Kể từ ngày 7/9/1970, sự ra đời của vô tuyến truyền hình Việt Nam đã tạo một diện mạo cho nền báo chí nước nhà.
Là một thể loại độc lập, phóng 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sự truyền hình cũng đã bắt đầu nổi danh với những tác phẩm như" " Hà Nội năm ngày đọ sức", " Tiếng trống trường" và đặc biệt là " Điện Biên Phủ trên không". Phóng sự truyền hình thời kỳ này đã phản ánh kịp thời những thắng lợi vang dội của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Với trình độ của đội ngũ những người làm báo hình ngày càng cao, cùng với phương tiện kỹ thuật và công nghệ ngày càng hiện đại, phóng sự truyền hình đang được thể hiện dưới nhiều hình thức, làm cho chương trình truyền hình ngày càng trở nên phong phú, hấp dẫn và thiết thực, gần gũi hơn với cuộc sống hàng ngày.2 Khái niệm phóng sự truyền hình Theo nhóm các nhà nghiên cứu của người Nga G.Xvích và A.Iurốppsxki: Phóng sự là thể loại báo chí thông tin nhanh chóng trên báo chí, đài phát thanh, đài truyền hình về một sự kiện nào đó mà phóng viên đã chứng kiến hoặc can dự vào. Trong thể loại phóng sự, yếu tố đứng đầu là sự cảm nhận của cá nhân đối với sự kiện, hiện tượng, sự lựa chọn các sự việc do tác giả bào phóng sự thực hiện.
Trong cuốn " Báo chí truyền hình" ( Tài liệu tham khảo nghiệp vụ của tổ chức Quốc tế các nhà báo), nhà nghiên cứu R. Borestsky quan niệm rằng: Phóng sự truyền hình là một thể loại tác phẩm truyền thống và luôn giữ trung tâm trong các chương trình truyền hình. Mục đích của nó là chuyển tải sự kiện một cách nhanh chóng, chân thực và chặt chẽ tới người xem. Người phóng viên trong các phóng sự của mình có một vị trí tối ưu.
Họ vừa là nhân chứng trực tiếp, vừa là người dân dắt, định hướng công chúng tiếp cận sự kiện nhanh chóng và hiệu quả [2]. Theo Pierre Ganz, một phóng sự truyền hình đúng nghĩa, hiểu một cách đơn giản là: Cho khán giả xem và nghe. Một phóng sự về cuộc mít tinh tất nhiên phải nói về nội dung diễn văn của diễn giả. Để cho đầy đủ, người phóng 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com viên cũng phải chỉ ra bằng hình ảnh hoặc miêu tả bằng lời về khung cảnh mít tinh, các phản ứng của những người tham dự, những câu chuyện " hậu trường" [11,tr.
Nằm trong hệ thống lý luận về phóng sự truyền hình, Giáo trình báo chí truyền hình của PGS. TS Dương Xuân Sơn cho rằng: " Phóng sự truyền hình là một thể loại báo chí truyền hình thuộc nhóm chính luận nghệ thuật, phản ánh các sự kiện, con người, tình huống, hoàn cảnh điển hình trong quá trình phát sinh, phát triển, đồng thời thẩm định hiện thực qua các tôi trần thuật, vừa tỉnh táo lý trí, vừa cảm xúc bằng phương tiện kỹ thuật truyền hình". Tác giả Trần Bảo Khánh trong cuốn " Sản xuất chương trình truyền hình, VXB Văn hóa - Thông tin 2003 định nghĩa: " Phóng sự truyền hình là thể loại báo chí phản ánh sự kiện, hiện tượng, vấn đề theo logic khách quan trong quá trình phát sinh, phát triển bằng ngôn ngữ hình ảnh và âm thanh". Phóng sự truyền hình trong cuốn " Tuyên truyền vận động dân số và phát triển" (Phân viện báo chí và Tuyên truyền - UNFPA 2000) đã được viết như sau: Phóng sự truyền hình là thể loại tác phẩm, trong đó phản ánh các vấn đề, sự kiện thời sự bằng hình ảnh, lời nói, tiếng động một cách cụ thể, sinh động, trong diễn biến thực của chúng.Phóng sự truyền hình giúp cho công chúng hiểu được toàn bộ logic vận động của các sự kiện, vấn đề cũng như hiểu được tính cách của những con người trong các sự kiện, vấn đề với thái độ, tâm trạng, quan điểm và tình cảm của họ [20,tr.
Nhiều người làm nghề ở Đài truyền hình Việt Nam đã đưa ra một định nghĩa đơn giản, cho rằng trong phóng sự thì có phỏng vấn, còn trong tin thì không có phỏng vấn. Theo nhà báo Nguyễn Thanh Lâm, Nguyên Phó trưởng Ban Thời sự cho rằng, hiện nay những định nghĩa về phóng sự vẫn dưa trên kinh nghiệm làm việc chứ chưa được viết " lý thuyết hóa", hoặc những lý thuyết đó nằm trong nhà trường nhưng lại chưa phù hợp với thực tế công việc. 19 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chính vì vậy, thường nảy sinh các cuộc tranh luận không tìm ra được sự thống nhất khi bàn về vấn đề thể loại liên quan đến phóng sự. Nhà báo Nguyễn Thanh Lâm cho rằng phóng sự truyền hình thực chất là một câu chuyện được kể bằng hình ảnh.
Người phóng viên truyền hình thực hiện phóng sự, tức là đang kể về một câu chuyện nào đó cho người xem, với đầy đủ những cứ liệu, những nhân chứng - vật chứng để người ta tin rằng câu chuyện đó là có thật. Sự tham gia của nhiều nhân tố, sự tôn trọng sự thật cũng như tôn trọng các góc nhìn của những nhân tố trong câu chuyện đó đã làm nê nmột sản phẩm mà chúng ta gọi đó là " phóng sự", mang đặc trưng bản chất khác với " tin). Cũng bàn về khái niệm " phóng sự truyền hình", tác giả Tô Hoàng trong bài viết " Một vài hướng mở cho phim phóng sự, tài liệu truyền hình" ( Tạp chí Người làm báo số tháng 4/1999) cho rằng: Nói đến phim phóng sự - tài liệu truyền hình là nói đến những gì liên quan trực tiếp, gần gũi với mục đích tuyên truyền, cổ động, thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, đó là nói tới những vấn đề vĩ mô thuộc phương diện dân số - kế hoạch hóa gia đình, kinh tế, là nói đến những kích thước hoành tráng của các lễ lạt, các dịp kỷ niệm, năm chẵn của các binh chủng, các ngành, các nghề,. Với sự mở rộng cả về không gian và thời gian, phóng sự cho phép nhà báo truyền hình khắc họa một cách chi tiết, cụ thể về tiến trình vận động của các sự kiện, hiện tượng, về logic phát triển cũng như các quan hệ chính yếu của vấn đề.
Vì thế, phóng sự truyền hình tác động mạnh mẽ đến nhận thức, cũng như tình cảm của công chúng khán giả, tạo ra ở họ những thái độ, phản ứng một cách nhanh chóng và tức thời. Phóng sự truyền hình còn là thể loại mà ở đó nhà báo truyền hình có thể sử dụng tất cả các thủ pháp có tính nghệ thuật trong phản ánh hiện thực, 20 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com như các thủ pháp ghi hình, âm nhạc, dàn dựng. nhằm làm tăng hiệu quả tác động về phương diện thông tin và thẩm mỹ. Trong phóng sự, hiện thực cuộc sống được phản ánh không chỉ đơn giản, cụ thể, mà là hiện thực đã được nhận thức, trong những mối quan hệ, thể hiện tình cảm, thái độ và trách nhiệm của nhà báo truyền hình.
Tóm lại, tổng hợp từ những quan niệm nói trên và qua kinh nghiệm thực tiễn hoạt động nghề nghiệp, tác giả đã mạnh dạn đưa ra một khái niệm về phóng sự truyền hình như sau: Phóng sự truyền hình là một thể loại tác phẩm của báo chí truyền hình, trong đó tập trung phản ánh các sự kiện, hiện tượng, vấn đề bằng hình ảnh, lời nói, tiếng động một cách cụ thể, chân thực và sinh động. Xuất hiện thường xuyên trong các chương trình truyền hình, phóng sự truyền hình giúp cho công chúng khán giả hiểu được tiến trình vận động của các sự kiện, hiện tượng, vấn đề, cũng như hiểu được tính cách của từng nhân vật trong các sự kiện, hiện tượng, vấn đề với đầy đủ quan điểm, tâm trạng, thái độ và tình cảm của họ.