Chương 1: Những chặng đường thơ Nguyễn Đức Mậu Chương 2: Những cảm hứng chính trong thơ Nguyễn Đức Mậu Chương 3: Nghệ thuật biểu hiện trong thơ Nguyễn Đức Mậu LUAN VAN CHAT LUONG download 9 : add luanvanchat@agmail.com PHẦN NỘI DUNG Chƣơng 1: NHỮNG CHẶNG ĐƢỜNG THƠ NGUYỄN ĐỨC MẬU 1. Nguyễn Đức Mậu - từ ngƣời chiến sĩ đến nhà thơ mặc áo lính 1. Con người – Quê hương – Gia đình Nhà thơ Nguyễn Đức Mậu lấy tên khai sinh làm bút danh, sinh ngày 14 tháng 1 năm 1948 tại làng Vị Khê – xã Nam Điền - huyện Nam Trực - tỉnh Nam Định. Quê hương Nguyễn Đức Mậu – làng quê đồng bằng Bắc bộ nghèo như bao làng quê chiêm trũng khác – đã hứng chịu biết bao biến động của lịch sử, bao khắc nghiệt của thiên nhiên và bao tấn bom đạn của kẻ thù trong chiến tranh.
Mảnh đất ấy cũng là nơi quy tụ và sinh thành những ngôi sao sáng chói trong lịch sử văn học nước nhà: Trần Tế Xương, Á Nam Trần Tuấn Khải, Vũ Hoàng Chương, Nguyễn Bính,. Mảnh đất Nam Định bên dưới lớp sỏi cằn khô là mạch nước nguồn trong mát nuôi dưỡng bao thế hệ sáng tác suốt cả thời kỳ lịch sử dài. Sức sống dồi dào, sự trỗi dậy kiên cường, bất diệt của quê hương Nam Định khắc khổ mà anh dũng đã ảnh hưởng không nhỏ đến phẩm chất con người và phẩm chất thơ Nguyễn Đức Mậu. Nguyễn Đức Mậu sinh ra trong một gia đình trung nông lớp dưới nhưng cha lại là người rất ham học và say mê văn chương.
Ngay từ nhỏ, cuộc sống gia đình vốn gắn bó với đồng ruộng đã đào luyện nên ở Nguyễn Đức Mậu một niềm say mê với đất đai và sự nhạy cảm với thiên nhiên tạo vật. Ông còn được thừa hưởng truyền thống văn hoá, tinh thần yêu nước cách mạng của gia đình. Say mê sống và say mê sáng tạo, Nguyễn Đức Mậu là người đam mê thơ ca từ thủa ấu thơ. Ngay từ nhỏ, ông đã làm thơ và có tác phẩm đăng báo.
Mười bảy tuổi lên đường nhập ngũ theo tiếng gọi của tổ quốc, Nguyễn Đức Mậu đã phải sống những tháng ngày gian khổ, đã giáp mặt với chiến tranh, cận kề với bom đạn và cái chết. những thử thách đó, như lửa thử vàng càng làm sáng tỏ lý tưởng cách mạng kiên định trong tâm hồn nhà thơ. Cuộc đời LUAN VAN CHAT LUONG download 10 : add luanvanchat@agmail.com chiến sĩ cùng với năng khiếu thơ bẩm sinh, Nguyễn Đức Mậu đã biết chắt lọc từ trong khói lửa, trong hy sinh mất mát những vần thơ mang âm hưởng sử thi hào hùng. Nói đến duyên thơ của Nguyễn Đức Mậu không thể không nhắc đến sự song song và thống nhất của con đường văn nghiệp và con đường binh nghiệp.
Đến nay, với trên hai chục đầu sách gồm cả thơ, văn, tác phẩm viết cho thiếu nhi,. tất cả đã cho thấy Nguyễn Đức Mậu có một sức sáng tạo thật dồi dào. Với công việc biên tập thơ cho Tạp chí Văn nghệ Quân đội, nhà thơ Nguyễn Đức Mậu càng được góp sức nhiều hơn cho sự nghiệp thơ ca. Bằng kinh nghiệm sáng tác của mình, Nguyễn Đức Mậu góp phần phát hiện và vun đắp những tài năng thơ đương đại.
Hiện nay, ông đã nghỉ hưu nhưng ông vẫn tiếp tục bền bỉ trên con đường sáng tác, như ngày nào ông viết những vần thơ trong nỗi đam mê không thể dứt: Với nhà thơ, thơ là nỗi đam mê Họ theo đuổi, suốt đời chƣa dứt đƣợc .Khi kết thúc tập thơ mới nhất Lại bắt đầu vỡ đất tập thơ sau (Ghi chép về thơ) 1. Người chiến sĩ – Nhà thơ mặc áo lính Nguyễn Đức Mậu trong phong trào thơ ca chống Mỹ Ngay sau khi chiến đấu và chiến thắng thực dân Pháp, cả dân tộc ta lại bước vào một cuộc kháng chiến đối mặt với một kẻ thù rất tàn bạo và hùng mạnh là đế quốc Mỹ. Suốt những năm kháng chiến chống Mỹ, đất nước và con người Việt Nam đã phải chịu nhiều đau thương mất mát. Nhưng chính trong sự đau thương và mất mát ấy, lòng yêu nước và truyền thống đấu tranh anh dũng, bất khuất của nhân dân ta một lần nữa được khẳng định.
Nhà thơ Cuba Phêlích Pita Rôđighết đã viết nhiều về Việt Nam với cảm hứng thơ sâu sắc: Nếu thế giới này tạo đƣợc nhiều Việt Nam Nỗi tủi thẹn làm ngƣời không còn nữa Và vị bánh mỳ mà chúng ta ăn đắng cổ sẽ không còn. Nếu thế giới này tạo đƣợc nhiều Việt Nam LUAN VAN CHAT LUONG download 11 : add luanvanchat@agmail.com Đất nước Việt Nam diệu kỳ với tiềm lực và sức mạnh có tính chất thần thoại ấy là đối tượng ngợi ca của bạn bè năm châu trong những ngày chống Mỹ. Cùng với các loại hình nghệ thuật khác, thơ ca trở thành một phương tiện hữu hiệu để phản ánh cuộc chiến đấu anh dũng, sự kiên cường bất khuất của cả dân tộc Việt Nam. Và chính cuộc kháng chiến với những gian khổ, với những tấm gương anh dũng, những chiến tích hào hùng lại là chất liệu và nguồn cảm hứng dồi dào và phong phú, giàu sức sống đối với các nhà thơ.
Có thể nói, đây là thời kỳ rực rỡ của thơ ca Việt Nam “Một không khí sáng tác và sinh hoạt thơ ca rầm rộ, hào hứng chưa từng thấy” [37; 277]. Không chỉ phản ánh cuộc kháng chiến, thơ ca giai đoạn này còn trở thành vũ khí đánh giặc sắc bén: “Khi tiếng súng chống Mỹ cứu nước bùng nổ thì lời ca ngợi và cháy bỏng căm thù cũng vang lên một nhịp, thơ vẫn phát huy được tính chiến đấu kịp thời và tính thời sự nhạy bén. Trên tuyến lửa của lòng căm thù và trong chiều sâu của mỗi trái tim yêu nước, thơ ca có mặt ở khắp mọi nơi” [120; 1]. Cuộc sống phong phú, sôi nổi chứa đựng những tư tưởng tình cảm và hành động lớn của dân tộc đã tập hợp được xung quanh rất nhiều nhà thơ.
Các nhà thơ đã ý thức được trách nhiệm của mình đối với dân tộc. Nhiều thế hệ nhà thơ đã có mặt trong cuộc chiến đấu với những đóng góp xứng đáng. Tố Hữu viết Ra trận và Máu và hoa; Chế Lan Viên viết Hoa ngày thƣờng, Chim báo bão, Những bài thơ đánh giặc; Xuân Diệu có Hai đợt sóng, Tôi giàu đôi mắt; Huy Cận với Những năm sáu mƣơi và Chiến trƣờng gần đến chiến trƣờng xa; Nguyễn Đình Thi với Dòng sông trong xanh; Hoàng Trung Thông với Đầu sóng và Trong gió lửa; Chính Hữu viết Đầu súng trăng treo,. Thế hệ các nhà thơ lớn lên trong thời kỳ chống Mỹ có đóng góp quan trọng.
Giang Nam viết Quê hƣơng; Thanh Hải với Những đồng chí trung kiên; Lê Anh Xuân với Hoa dừa và trường ca Nguyễn Văn Trỗi; Phạm Tiến Duật viết Vầng trăng và quầng lửa; Xuân Quỳnh với Hoa dọc chiến hào và Gió Lào cát trắng; Nguyễn Khoa Điềm với Đất ngoại ô và trường ca Mặt đƣờng khát vọng; Nguyễn Đức Mậu viết Mƣa trong rừng cháy và Cây xanh đất lửa; Dương Hương Ly với Mảnh đất nuôi ta thành chiến sĩ;. Sự điêu luyện của các nhà thơ lớn tuổi và cái tươi mát của các cây bút trẻ đã tạo nên sự phong phú, đa dạng, giàu màu sắc của thơ ca chống Mỹ. Các nhà thơ có một cái nhìn mới đối với chiến tranh, đối với những mất mát hy sinh và sự LUAN VAN CHAT LUONG download 12 : add luanvanchat@agmail.com bất tử, lòng căm thù giặc, tình bạn chiến đấu, tình yêu và lòng tin, ước mơ chiến thắng, suy nghĩ về số phận của nhân dân, của Tổ quốc. “Thơ chống Mỹ mang nhiều phẩm chất đẹp, vừa giàu lý tưởng, vừa giàu chất hiện thực, có bề rộng của cuộc đời lẫn chiều sâu của tâm trạng.
Sự phong phú và sôi nổi của thơ Việt Nam những năm chống Mỹ đã tạo nên hình ảnh đẹp và độc đáo của một dân tộc vừa đánh giặc vừa làm thơ. Tính thời sự nhạy bén bao giờ cũng là yêu cầu trước hết đối với nền thơ chiến đấu. Với một lực lượng sáng tác đông đảo bám chắc mọi vị trí, mọi lĩnh vực của cuộc sống sản xuất và chiến đấu, nhất là những điểm nóng bỏng của hiện thực chống Mỹ nên thơ có sức phản ánh nhạy bén, mang tính thời sự cao. Thực tế chống Mỹ đã gắn bó máu thịt với tâm hồn nhà thơ, vì thế, thơ nói chính trị, nói sự kiện mà sức lay động sâu xa.
Các nhà thơ đã tự hào về sự gắn bó của mình với đồng bào, đồng chí trong cuộc ra trận lớn lao: Tôi cùng xƣơng thịt với nhân dân tôi Cùng đổ mồ hôi, cùng sôi giọt máu (Xuân Diệu) Sung sƣớng bao nhiêu tôi là đồng đội Của những ngƣời đi vô tận hôm nay (Chính Hữu) Có thể nói, những năm chống Mỹ, không một mảnh đất nào, một chiến công lớn nào, một anh hùng tiêu biểu, một sự kiện có tầm quan trọng nào lại không có mặt trong thơ, và có ngay trong cái dáng dấp sống động và không khí nóng hổi chất thời sự. Để có được những thành tựu đáng kể của nền thơ chống Mỹ, các nhà thơ đã có một quá trình tu dưỡng, rèn luyện và bám sát đời sống với ý thức chính trị nhạy bén, tạo được cảm hứng kịp thời trước một sự kiện mới mẻ. Sự nhạy bén, tính thời sự kịp thời của nền thơ chống Mỹ đã thực sự tạo nên một nét mới rất đáng tự hào trong truyền thống chiến đấu của thơ ca cách mạng. Trong ngọn lửa của cuộc chiến đấu vĩ đại, đội ngũ các nhà thơ được tôi luyện và luôn được bổ sung.
Ở một số nhà thơ trẻ trưởng thành trong thời kỳ chống Mỹ, giai đoạn này chính là giai đoạn giúp họ tìm cho mình hướng đi riêng trong cách nhìn, cách cảm, cách biểu hiện để tạo cho mình một phong cách thơ độc đáo, mới lạ cho bản thân. LUAN VAN CHAT LUONG download 13 : add luanvanchat@agmail.com Các nhà thơ trẻ - ở mỗi người - vốn văn hoá cùng lý tưởng sống, lý tưởng thẩm mỹ đã được bồi dưỡng và hình thành từ trong nhà trường xã hội chủ nghĩa. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, họ đã lên đường ra trận, có mặt bên những chiến hào chống Mỹ. Cuộc sống chiến trường đã tôi luyện, bồi đắp cho thơ họ những phẩm chất mới.
Thơ Phạm Tiến Duật vừa hiện thực, vừa phóng túng, tươi trẻ. Đó là hiện thực của tình cảm giữa nhà thơ và đồng đội hòa vào cách nói của quần chúng, của ngôn ngữ đời sống, dân gian. Có thể thấy rõ điều đó qua các bài thơ: Lửa đèn, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Gửi em cô thanh niên xung phong,. Giọng thơ Phạm Tiến Duật thường xen vào cái hồn nhiên tinh nghịch của tuổi trẻ.