CHƯƠNG I: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ PHONG CÁCH LÃNH ĐẠO CHUYỂN ĐỔI VÀ SỰ HÀI LÒNG TRONG CÔNG VIỆC CỦA NHÂN VIÊN 1. Lý luận chung về lãnh đạo và phong cách lãnh đạo 1. Khái niệm lãnh đạo “Nhà lãnh đạo” đây là khái niệm mà không phải bất kì ai cũng hiểu rõ, mọi người thường ngộ nhận và có cái nhìn chưa sâu sắc về lãnh đạo, họ thường cho rằng lãnh đạo, nhà quản lý hay chủ doanh nghiệp đều giống nhau, việc nhầm lẫn và không hiểu đúng bản chất nhà lãnh đạo khiến hoạt động điều hành tổ chức không có hiệu quả. Chính vì vậy hiểu rõ khái niệm “Nhà lãnh đạo” là điều rất quan trọng để nhân viên định hướng được mục tiêu và cơ chế điều hành của tổ chức.
Bảng 2: Một số định nghĩa về lãnh đạo Tác giả Lãnh đạo Hemphill và “hành vi của một cá nhân…tác động đến những hoạt động của Coons, 1957 nhóm thông qua việc chia sẻ mục tiêu”. “khi con người…huy động…thể chế, chính trị và tâm lý các tài Theo Burn, 1978 nguyên nhằm đánh thức, động viên và thỏa mãn động của người theo”. Rechards và “là việc làm rõ tầm nhìn, các giá trị tiêu biểu và tạo nên môi Engle, 1986 trường thuận lợi nhất để có thể hoàn thành tốt công việc”. “khả năng bức phá khỏi văn hóa…nhằm thực hiện một quá trình Schein, 1992 thay đổi tiến hóa mang tính thích ứng cao” “là khả năng của một cá nhân nhằm gây ảnh hưởng, thúc đẩy, là Theo House và cho mọi người góp phần vào sự hiệu quả và thành công của tổ cộng sự ,1999 chức họ đang là thành viên”.
SVTH: Hoàng Thị Bích Ngọc 11 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Hoàng Quang Thành “là quá trình gây ảnh hưởng đến người khác để họ hiểu và đồng ý về những công việc cần thực hiện và thực hiện nó như thế nào Yukl, 2002 một cách hiệu quả…quá trình tạo sự điều kiện thuận lợi cho các cá nhân và tập thể nổ lực đạt được mục tiêu của tổ chức để ra”. (Nguồn: Gregorie và Arendt, 2004) Thông qua các định nghĩa trên, có thể hiểu một cách đơn giản nhà lãnh đạo là hợp nhất của các yếu tố: khả năng gây ảnh hưởng đến người khác, người tạo ra tầm nhìn, người biết cách thúc đẩy động lực của người khác một cách tự nguyện và hướng họ đến mục tiêu của tổ chức. Như đã nói ở trên, nhiều người thường hay nhầm lẫn giữa lãnh đạo và quản lý, nếu nhà quản lý là việc sử dụng quyền lực gắn liền với chức vụ chính thức để đạt được sự phục tùng của cấp dưới, thì nhà lãnh đạo có được sự tự nguyện của cấp dưới bằng quá trình ảnh hưởng, truyền cảm hứng.
Cả hai đều là việc thực thi quyền lực chỉ khác nhau ở cách thức thực hiện. Một nhà lãnh đạo sinh ra để làm những điều khác với nhà quản lý, một nhà lãnh đạo giỏi có thể là một người quản lý chuyên nghiệp, nhưng một người quản lý giỏi chưa chắc đã là một nhà lãnh đạo. Bảng 3: Phân biệt lãnh đạo và quản lý Lãnh đạo Quản lý Điều hành công việc như một bộ môn Được đào tạo, có kỹ năng, dày dặn kinh nghệ thuật, thường đàm nhận những vai nghiệm thực tế, là người giám sát trực trò trung gian, tác phong hòa nhã, quản tiếp, thích ứng với sự phức tạp tức duy lý từ xa. Thích ứng với sự thay đổi tức trì sự ổn định của chức năng.
tạo ra sự thay đổi với chức năng. Làm mọi việc trở nên hoàn hảo, phù Cố gắng làm việc theo hướng hiệu quả, hợp, hiệu quả. Đưa tổ chức đến với tận dụng mọi kỹ năng để giải quyết khó SVTH: Hoàng Thị Bích Ngọc 12 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Hoàng Quang Thành những mục tiêu mới bằng phương khăn, hướng tổ chức theo những mục hướng, viễn cảnh.
Đạt được mục tiêu tiêu quen thuộc. Đạt mục tiêu thông qua thông qua định hướng, động viên và mệnh lệnh hành chính. khuyến khích. Người phát triển tầm nhìn chiến lược Lập kế hoạch trên cơ sở điều hành và cho công ty.
giải quyết vấn đề. Khi giải quyết công việc là người động Giải quyết công việc thông qua nội quy, viên, khích lệ nhân viên. chế độ giám sat. Thay đổi trình tự, có những sáng tạo, Duy trì trật tự, thực tế và coi trọng hiệu nếu thất bại sẽ có ngay kế hoạch thay quả trước mắt thế.
Chú trọng mục tiêu dài hạn, tầm nhìn và Chú trọng những mục tiêu ngắn hạn mà sứ mạng của tổ chức trong tương lai. tổ chức đạt được trong thời gian tới. Tầm nhìn bao quát của nhà lãnh đạo khi Thường chỉ tuân theo và thực hiện một có một kế hoạch mới cách khuôn mẫu. Chú trọng vào mục đích.
Chú trọng vào phương tiện. Phong cách lãnh đạo 1. Khái niệm phong cách lãnh đạo Phong cách lãnh đạo là một nhân tố quan trọng trong việc thành bại của nhà lãnh đạo, trong tập thể phản ứng đầu tiên của người lao động đối với nhà quản trị là phản ứng phong cách người lãnh đạo. Phương pháp, cách thức của người lãnh đạo có thể làm mọi người tham gia hoạt động chung, bởi vì họ xác định được mục đích chung.
Phương pháp, cách thức làm việc đó làm cho mọi người đoàn kết, khuyến khích họ nâng cao bồi dưỡng chuyên môn. Chính vì vậy, phong cách lãnh đạo có ý nghĩa vô cùng quan trọng, nhiều công trình nghiên cứu về nó để tìm ra đặc trưng, biều hiện, cũng như lựa chọn một phong cách lãnh đạo thích hợp cho mình. SVTH: Hoàng Thị Bích Ngọc 13 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS. Hoàng Quang Thành Có nhiều quan điểm khác nhau về phong cách lãnh đạo: Theo A.Panov phong cách là hệ thống những biện pháp mà người ta thường dùng trong hoạt động hằng ngày.
Những phẩm chất cá nhân cần có của người lãnh đạo ảnh hưởng lớn đến phong cách làm việc của người lãnh đạo. Nói đến phong cách lãnh đạo bao hàm cả nguyên tắc và phương pháp lãnh đạo. Tác giả Trần Ngọc Khuê phong cách lãnh đạo là nói đến hệ thống hành vi của cá nhân người lãnh đạo, quản lý trong việc sử dụng những quyền hạn, quyền lực, tri thức và trách nhiệm được giao. Nhìn chung các định nghĩa trên chỉ đề cập và phản ánh khá nhiều mặt, nhiều đặc trưng khác nhau của phong cách lãnh đạo.
Tuy nhiên phần lớn các định nghĩa chỉ nhấn mạnh đến mặt chủ quan, mặt cá tính của chủ thể lãnh đạo còn chưa đề cập, xem xét phong cách lãnh đạo như một kiểu hoạt động. Kiểu hoạt động đó diễn ra như thế nào còn phụ thuộc vào yếu tố môi trường xã hội trong đó có sự ảnh hưởng của hệ thống tư tưởng, của nền văn hóa…Như vậy có thể định nghĩa phong cách lãnh đạo như sau: Phong cách lãnh đạo là tông thể các biện pháp, các thói quen, các cách thức cư xử mang tính đặc trưng, điển hình và tương đối ổn định mà người lãnh đạo sử dụng trong việc giải quyết các công việc hằng ngày với tư cách là nhà lãnh đạo (theo giáo trình Quản trị học - TS. Nguyễn Tài Phúc và TS. Hoàng Quang Thành) 1.
Các kiểu phong cách lãnh đạo a) Các phong cách dựa trên việc sử dụng quyền lực Căn cứ vào cách sử dụng quyền lực của nhà lãnh đạo khi đưa ra các quyết định đến người thực hiện, có 3 kiểu phong cách khác nhau: - Phong cách lãnh đạo kiểu độc đoán Được đặt trưng bởi sự áp đặt của nhà quản trị đối với nhân viên. Người lãnh đạo nắm bắt tất cả các quan hệ và thông tin, tập trung quyền lực trong tay. Cấp dưới chỉ được cấp trên cung cấp thông tin tối thiểu, cần thiết để thực hiện nhiệm vụ. Các quyết định, mệnh lệnh được đề ra trên cơ sở kiến thức, kinh nghiệm của người lãnh SVTH: Hoàng Thị Bích Ngọc 14 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.
Hoàng Quang Thành đạo, không quan tâm người dưới quyền. Người dưới quyền phải chấp hành các chỉ thị, mệnh lệnh một cách tập trung, chính xác của người lãnh đạo, người lãnh đạo kiểm tra nghiêm ngặt các hành vi của nhân viên dưới quyền. Ưu điểm của phong cách này là cho phép giải quyết công việc một cách nhanh chóng dựa trên cơ sở kinh nghiệm và ý chí của cá nhân nhà lãnh đạo, không có sự tham gia của tập thể. Phong cách lãnh đạo kiểu độc đoán đặc biệt cần khi tổ chức mới đi vào hoạt động, chưa có kỷ luật kỷ cương, khi nội bộ cần giải quyết vấn đề bí mật.
Hạn chế của phong cách này là không phát huy được tính tự chủ do không để cấp dưới và tập thể tham gia vào quá trình bàn bạc, quyết định nên phong cách này không tập trung được sự sáng tạo, kinh nghiệm của người dưới quyền, hiệu quả công việc không cao, không kích thích được mọi người trong tổ chức làm việc. - Phong cách lãnh đạo kiểu dân chủ Nhà lãnh đạo kiểu dân chủ thường thu hút tập thể tham gia vào việc thảo luận ra quyết định về các vấn đề của tổ chức. Bản thân nhà lãnh đạo chỉ tự quyết định các vấn đề thuộc phạm vi trách nhiệm, còn các vấn đề khác thường ủy quyền cho cấp dưới tự quyết định trong giới hạn cho phép. Những người có phong cách này thường tôn trọng nhân cách của người khác, biết lắng nghe và tiếp thu ý kiến của người khác một cách tự nguyện.
Ưu điểm của phong cách dân chủ là phát huy được tính sáng tạo của đội ngủ nhân viên, tạo ra bầu không khí tin tưởng, thân thiện, gần gũi, thống nhất cao trong tổ chức. Nhược điểm của phong cách này người lãnh đạo nếu là người nhu nhược dễ dẫn đến tình trạng “theo đuổi quần chúng”. Thường xuyên họp hành, trao đổi thảo luận nên mất nhiều thời gian. - Phong cách lãnh đạo tự do SVTH: Hoàng Thị Bích Ngọc 15 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.
Hoàng Quang Thành Nhà lãnh đạo theo phong cách tự do thường giao hết quyền hạn và trách nhiệm cho mọi người và các thành viên được tự do hành động theo điều họ nghĩ. Vai trò của nhà quản tri ở đây là giúp đỡ, tạo điều kiện cho cấp dưới thông qua việc cung cấp thông tin và các phương tiện khác, hành động như một mối liên hệ với môi trường bên ngoài. Ưu điểm của phong cách này là phát huy tối đa năng lực của người dưới quyền, bầu không khí tổ chức thoải mái. Nhưng hạn chế là dễ dẫn đến hỗn loạn, vô chính phủ trong tổ chức do thiếu vắng các chỉ dẫn của người lãnh đạo nên năng xuất, hiệu quả công việc thường thấp.
SVTH: Hoàng Thị Bích Ngọc 16 Khóa luận tốt nghiệp GVHD: TS.