Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đề tài "Phát triển website bán thác khói trầm hương Thiền Việt" do tác giả Bùi Thị Thúy thực hiện (ngành Công nghệ Thông tin, Trường Đại học Công nghệ Đông Á, năm 2023 dưới sự hướng dẫn của ThS. Nguyễn Thị Thúy Nga) xuất phát từ bối cảnh ứng dụng Internet và thương mại điện tử ngày càng sâu rộng trong sản xuất kinh doanh. So với hình thức kinh doanh truyền thống, thương mại điện tử giúp tối ưu hóa chi phí vận hành, nâng cao hiệu quả quảng bá sản phẩm và hỗ trợ tiếp cận người tiêu dùng mọi lúc, mọi nơi. Đối với các đơn vị bán lẻ sản phẩm đặc thù như thác khói trầm hương, việc xây dựng website kinh doanh trực tuyến kết hợp dịch vụ giao hàng tận nơi và thanh toán qua ngân hàng hoặc bưu điện là giải pháp cấp thiết nhằm mở rộng kênh phân phối.

Văn bản đồ án xác định 6 mục tiêu nghiên cứu cụ thể như sau:

  1. Nắm bắt được phương pháp kinh doanh thực tế của cửa hàng.
  2. Xây dựng thành công website có đầy đủ các chức năng cần thiết và hoạt động hiệu quả, ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản trị mặt hàng (văn bản gốc ghi nhận nội dung "quản lý các mặt hàng điên thoại cho cửa hàng").
  3. Trình bày được các vấn đề liên quan đến nền tảng ASP.NET, HTML, CSS và các thao tác với Web Server trong lập trình web.
  4. Phân tích hệ thống chương trình bao gồm giao diện, các user control nhằm đáp ứng tốt nhu cầu người dùng.
  5. Triển khai và thiết lập khả năng truy cập website trong môi trường web.
  6. Kiểm chứng những kiến thức đã tích lũy trên giảng đường đại học, đồng thời trang bị kiến thức và kỹ năng thực hành phục vụ công việc.

Về đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

  • Đối tượng nghiên cứu: Quy trình khảo sát, phân tích, thiết kế hệ thống và xây dựng ứng dụng website thương mại điện tử chuyên biệt cho sản phẩm thác khói trầm hương của cửa hàng Thiền Việt.
  • Phạm vi khảo sát thực tế: Khảo sát hệ thống tham chiếu tại trang web https://tinhhoatramviet.com (địa chỉ tại TT02, 15, Khu đô thị HD Mon, Nam Từ Liêm, Hà Nội).
  • Phạm vi kỹ thuật và dữ liệu: Tập trung xử lý dữ liệu nghiệp vụ kinh doanh trầm hương, ứng dụng các công nghệ HTML, CSS, mô hình ASP.NET MVC và hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL Server trên môi trường máy chủ web.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Đồ án ứng dụng các cơ sở lý thuyết, mô hình kiến trúc và phương pháp phát triển phần mềm bao gồm:

  • Phân tích thiết kế hướng đối tượng (OOAD): Phương pháp phát triển mô hình dựa trên các đối tượng và khái niệm thực tế, mang lại ưu điểm nổi bật về khả năng tái sử dụng thành phần trong suốt vòng đời dự án.
  • Ngôn ngữ mô hình hóa thống nhất (UML): Sử dụng hệ thống ký hiệu trực quan của UML để đặc tả, trực quan hóa và lập tư liệu cho hệ thống hướng đối tượng, tập trung vào 9 loại biểu đồ cơ bản: biểu đồ ca sử dụng (Use Case Diagram), biểu đồ lớp (Class Diagram), biểu đồ đối tượng (Object Diagram), biểu đồ trình tự (Sequence Diagram), biểu đồ cộng tác (Collaboration Diagram), biểu đồ trạng thái (State Diagram), biểu đồ hoạt động (Activity Diagram), biểu đồ thành phần (Component Diagram) và biểu đồ triển khai (Deployment Diagram).
  • Mô hình kiến trúc MVC (Model - View - Controller): Phân chia ứng dụng thành 3 thành phần độc lập nhằm tách bạch logic nghiệp vụ, logic dữ liệu và logic giao diện. Tầng Model định nghĩa cấu trúc dữ liệu và xử lý truy vấn; tầng View đảm nhận kết xuất giao diện người dùng qua Razor View Engine; tầng Controller đóng vai trò Front Controller tiếp nhận yêu cầu, điều phối luồng xử lý và trả kết quả hiển thị. Kiến trúc hỗ trợ tốt việc kiểm thử hướng kiểm thử (TDD), kỹ thuật Dependency Injection (DI), Inversion of Control (IoC) và cơ chế định tuyến URL thân thiện theo tiêu chuẩn REST.
  • Nền tảng ASP.NET và hệ quản trị cơ sở dữ liệu SQL Server: Ứng dụng công nghệ ASP.NET (hỗ trợ C# và VB) tương thích giao thức HTTP. Cơ sở dữ liệu được tổ chức trên Microsoft SQL Server, khai thác các thành phần nòng cốt như Database Engine, cơ chế bản sao (Replication) đồng bộ dữ liệu giữa các máy chủ báo cáo, dịch vụ tích hợp dữ liệu (Integration Services / DTS), dịch vụ phân tích dữ liệu đa chiều (Analysis Services) và dịch vụ thông báo (Notification Services).

Về phương pháp nghiên cứu và công cụ sử dụng:

  • Phương pháp khảo sát hiện trạng: Tác giả tiến hành gửi email khảo sát tới người quản trị trang web tinhhoatramviet.com thông qua bảng câu hỏi gồm 7 nội dung (ngành hàng kinh doanh, cách thức vận hành, cơ cấu quản lý, quy định đăng ký tài khoản, thủ tục mua hàng và hình thức thanh toán).
  • Phương pháp phân tích - tổng hợp: Đánh giá ưu điểm, nhược điểm của hệ thống cũ để thiết lập các yêu cầu chức năng và phi chức năng cho hệ thống mới.
  • Công cụ hỗ trợ: Sử dụng phần mềm IBM Rational Rose để dựng mô hình UML; môi trường Microsoft Visual Studio 2022 và hệ quản trị Microsoft SQL Server (tài liệu ghi phiên bản SQL Server 2018) để lập trình và quản lý cơ sở dữ liệu.

Nội dung chính theo từng chương

Mở đầu: Tổng quan đề tài và kết quả dự kiến

Phần mở đầu luận giải sự cần thiết của việc xây dựng website bán thác khói trầm hương Thiền Việt, nêu rõ mục tiêu, giới hạn đề tài và hoạch định các kết quả dự kiến đạt được cho 2 nhóm đối tượng:

  • Nhóm khách hàng: Xem danh mục, xem chi tiết sản phẩm, tìm kiếm thông tin, quản lý giỏ hàng và đặt hàng thanh toán.
  • Nhóm quản trị viên: Quản lý danh mục sản phẩm, tìm kiếm thông tin, quản lý đơn hàng, quản lý kho (số lượng bán, tồn kho, ngày nhập, xuất, giá thành) và báo cáo thống kê doanh thu.

Phần Kiến thức nền tảng: Cơ sở lý thuyết và công cụ phát triển

Tác giả hệ thống hóa các khái niệm nền tảng trong lập trình web:

  • Lý thuyết về phân tích thiết kế hướng đối tượng và cơ sở dữ liệu quan hệ nhằm giảm thiểu trùng lặp, đảm bảo toàn vẹn dữ liệu.
  • Ngôn ngữ thiết kế web HTML/HTML5, bảng định kiểu CSS.
  • Nền tảng ASP.NET, kiến trúc MVC, công cụ sinh giao diện Razor View Engine và các tính năng kiểm thử, định tuyến URL.
  • Tổng quan về ngôn ngữ UML cùng 9 loại biểu đồ thông dụng.
  • Giới thiệu các phần mềm phát triển gồm IBM Rational Rose, Microsoft Visual Studio, hệ quản trị Microsoft SQL Server và các dịch vụ Database Engine, Replication, DTS, SSAS, Notification Services.

Phần Phân tích và thiết kế hệ thống: Khảo sát, mô hình hóa và thiết kế CSDL

Chương này tập trung triển khai các công đoạn phân tích yêu cầu và thiết kế chi tiết:

  • Kết quả khảo sát hệ thống: Thu thập dữ liệu qua bảng câu hỏi 7 nội dung với ban quản trị tinhhoatramviet.com. Hệ thống cũ có ưu điểm là đủ chức năng cơ bản và đầy đủ thông tin sản phẩm, nhưng nhược điểm là giao diện lỗi thời, quá nhiều thông tin dồn dập, thiếu tài khoản khách hàng, thiếu giỏ hàng và chức năng đánh giá sản phẩm.
  • Yêu cầu phi chức năng: Xác lập 4 tiêu chuẩn kỹ thuật gồm giao diện thân thiện, tốc độ xử lý nhanh chóng - chính xác, tính bảo mật cao và khả năng tương thích với đa số trình duyệt web.
  • Mô tả bài toán nghiệp vụ: Phân tích quy trình duyệt hàng, chọn sản phẩm vào giỏ, đặt hàng nhận hàng thanh toán tiền mặt (COD) của khách hàng; quy trình đăng nhập, kiểm tra đơn hàng, xác nhận qua điện thoại/tin nhắn, giao hàng và đối soát tiền mặt của nhân viên; cùng quyền hạn cấu hình khuyến mại, quản lý nhân viên và danh mục của quản trị viên.
  • Thiết kế Use Case và biểu đồ hành vi:
    • Xác định 2 tác nhân chính là Khách hàng và Quản trị viên (kiêm nhân viên bán hàng).
    • Xây dựng biểu đồ Use Case tổng quát và 7 biểu đồ Use Case chi tiết có kèm bảng đặc tả luồng sự kiện (gồm luồng sự kiện chính và luồng sự kiện phụ xử lý lỗi nhập sai định dạng hoặc thiếu thông tin) cho: Quản lý tài khoản, Quản lý sản phẩm, Quản lý danh mục, Quản lý đơn hàng, Giỏ hàng, Tìm kiếm, Thống kê báo cáo.
    • Thiết lập hệ thống biểu đồ tuần tự (Sequence Diagram) và biểu đồ hoạt động (Activity Diagram) cho 16 thao tác nghiệp vụ: đăng nhập, đăng ký, sửa tài khoản, tìm kiếm, đặt hàng, xem/hủy/tìm kiếm đơn hàng, CRUD danh mục, CRUD sản phẩm, cập nhật giỏ hàng và thống kê báo cáo.
    • Dựng biểu đồ trạng thái (State Diagram) cho vòng đời của Sản phẩm và Đơn hàng.
  • Thiết kế cơ sở dữ liệu: Thiết lập mô hình quan hệ dữ liệu liên kết 32 bảng thực thể.

Phần Cài đặt và kiểm thử website: Hiện thực hóa chương trình

Tác giả trình bày cấu trúc các lớp (Class) trong ứng dụng và hiện thực hóa hệ thống giao diện:

  • Giao diện người dùng: Trang chủ, Trang sản phẩm, Trang chi tiết sản phẩm, Trang tin tức, Trang đăng ký, Trang đăng nhập, Trang giỏ hàng.
  • Giao diện quản trị Admin: Màn hình đăng nhập trang quản trị, Trang quản lý tổng quan, Trang quản lý sản phẩm, Trang thêm sản phẩm mới, Trang quản lý đơn hàng, Trang quản lý tài khoản.
  • Triển khai hệ thống: Thực hiện cấu hình và chạy thử nghiệm website trên môi trường máy chủ web.

Thiết kế và triển khai

Hệ thống website bán thác khói trầm hương Thiền Việt được thiết kế và triển khai hoàn chỉnh dựa trên các thành phần kỹ thuật sau:

1. Kiến trúc hệ thống

Hệ thống vận hành theo mô hình MVC (Model - View - Controller):

  • Model: Chịu trách nhiệm quản lý logic nghiệp vụ, khai báo các lớp đối tượng thực thể và tương tác trực tiếp với cơ sở dữ liệu SQL Server.
  • View: Tập hợp các trang giao diện xây dựng bằng HTML5, CSS và Razor View Engine để tiếp nhận tương tác và hiển thị dữ liệu cho người dùng.
  • Controller: Đóng vai trò tiếp nhận các yêu cầu HTTP từ phía client, kích hoạt các phương thức xử lý trong Model và trả về View tương ứng.

2. Công nghệ và công cụ phát triển

  • Môi trường phát triển: Microsoft Visual Studio 2022.
  • Ngôn ngữ lập trình: C# trên nền tảng ASP.NET MVC.
  • Công nghệ giao diện: HTML5, CSS, JavaScript, thư viện JQuery.
  • Hệ quản trị cơ sở dữ liệu: Microsoft SQL Server (tham chiếu phiên bản 2018 trong đồ án).
  • Phần mềm phân tích thiết kế: IBM Rational Rose.

3. Cấu trúc cơ sở dữ liệu

Hệ thống thiết kế 32 bảng cơ sở dữ liệu quan hệ, được phân chia theo từng nhóm chức năng cụ thể:

Nhóm nghiệp vụ Tên bảng cơ sở dữ liệu Chức năng lưu trữ dữ liệu
Người dùng & Phân quyền Tài khoản, Account_address Thông tin người dùng, mật khẩu, quyền hạn và địa chỉ tài khoản
Sản phẩm & Phân loại Sản phẩm, Genre, Brand, ParentGenres, ParentCategory, Childcategory, Product_image, NewProducts Thông tin chi tiết thác khói trầm hương, danh mục cha/con, thể loại, thương hiệu, hình ảnh và sản phẩm mới
Đơn hàng & Thanh toán order, Order_Detail, OrderAddress, Payment, Delivery, Discount Quản lý hóa đơn đặt hàng, chi tiết đơn, địa chỉ giao nhận, phương thức thanh toán, đơn vị vận chuyển và mã giảm giá
Banner & Tiếp thị banner, Banner_Detail Quản lý thông tin hình ảnh trình chiếu quảng cáo và chi tiết vị trí banner
Tương tác & Đánh giá Feedback, Feedback_Image, Contact Đánh giá nhận xét của khách hàng, hình ảnh phản hồi và thông tin liên hệ
Tin tức & Bình luận Tin tức, CommentLikes, NewComments, NewTags, Reply_Comments, Reply_Like, Stickypost, Tags Quản lý bài viết tin tức, bài viết ghim, hệ thống thẻ tag, bình luận và lượt thích bình luận
Địa giới hành chính Provinces, Wards Danh mục tỉnh/thành phố và phường/xã phục vụ giao nhận hàng hóa

4. Quy trình kiểm thử và vận hành

  • Kiểm thử luồng nghiệp vụ: Hệ thống thực hiện kiểm thử theo các kịch bản định sẵn đối với từng Use Case. Luồng sự kiện chính kiểm tra tính đúng đắn khi thêm mới, sửa đổi, xóa dữ liệu và cập nhật CSDL; luồng sự kiện phụ kiểm tra việc phát hiện lỗi khi người dùng nhập sai định dạng hoặc để trống thông tin bắt buộc.
  • Triển khai: Hệ thống được đóng gói và cấu hình trên Web Server, kiểm tra khả năng tương thích và phản hồi trên các trình duyệt web phổ biến.

Kết quả và đóng góp

Đồ án đạt được các kết quả kỹ thuật cụ thể sau:

  • Xây dựng bản đặc tả phân tích thiết kế hệ thống hoàn chỉnh với 8 biểu đồ Use Case (1 biểu đồ tổng quát và 7 biểu đồ phân rã chi tiết kèm kịch bản luồng sự kiện chính - phụ), hệ thống biểu đồ tuần tự, biểu đồ hoạt động và 2 biểu đồ trạng thái (sản phẩm, đơn hàng).
  • Thiết kế và chuẩn hóa thành công cơ sở dữ liệu quan hệ gồm 32 bảng, bao quát toàn diện các thực thể quản trị và bán hàng.
  • Hoàn thiện website thương mại điện tử với đầy đủ 2 phân hệ:
    • Phân hệ khách hàng: Cho phép duyệt danh mục sản phẩm, tìm kiếm, quản lý giỏ hàng, đặt hàng thanh toán bằng tiền mặt và đọc tin tức.
    • Phân hệ quản trị: Cung cấp công cụ đăng nhập phân quyền, quản lý tài khoản nhân viên, quản lý danh mục, quản lý thông tin sản phẩm và kho hàng (số lượng bán, số lượng tồn, giá thành), cập nhật trạng thái đơn hàng và theo dõi thống kê doanh thu.

Về mặt đóng góp thực tiễn so với hệ thống khảo sát:

  • Khắc phục các khiếm khuyết của website tham chiếu tinhhoatramviet.com: Đồ án đã bổ sung tính năng đăng ký/đăng nhập tài khoản khách hàng, module giỏ hàng tương tác, hệ thống phản hồi đánh giá sản phẩm có kèm ảnh (Feedback, Feedback_Image) và tái cấu trúc danh mục theo phân cấp rõ ràng.
  • Chuyển đổi mô hình quản lý thủ công sang hệ thống dữ liệu tập trung, giúp chủ cửa hàng Thiền Việt kiểm soát chính xác tồn kho, tiến độ xử lý đơn hàng và lịch sử mua hàng của khách.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Căn cứ trên phạm vi nghiên cứu và nội dung trình bày trong văn bản, đồ án còn tồn tại các hạn chế sau:

  • Phương thức thanh toán thực tế của hệ thống mới chỉ hỗ trợ thanh toán bằng tiền mặt khi giao hàng (COD); các phương thức thanh toán trực tuyến qua ngân hàng hoặc cổng thanh toán điện tử chưa được kết nối tự động dù cơ sở dữ liệu đã có thiết kế bảng Payment.
  • Quy trình xác nhận đơn hàng vẫn mang tính thủ công, phụ thuộc vào việc nhân viên bán hàng gọi điện thoại hoặc nhắn tin trực tiếp cho khách trước khi chuyển trạng thái đơn sang giao hàng.
  • Báo cáo đồ án chưa cung cấp các số liệu kiểm thử hiệu năng chịu tải hệ thống hoặc kịch bản kiểm thử tự động (Unit Test / TDD) dù phần lý thuyết có đề cập đến các tính năng này của ASP.NET MVC.

Hướng nghiên cứu và phát triển tiếp:

  • Tích hợp các cổng thanh toán điện tử và API thanh toán trực tuyến qua ngân hàng.
  • Tự động hóa tiến trình xác nhận đơn hàng và gửi thông báo trạng thái qua SMS hoặc Email Gateway.
  • Mở rộng chức năng khai phá dữ liệu và phân tích báo cáo nâng cao thông qua việc ứng dụng dịch vụ Analysis Services của Microsoft SQL Server.

Giá trị tham khảo

Đồ án là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng:

  • Sinh viên ngành Công nghệ thông tin và Kỹ thuật phần mềm: Cung cấp tài liệu mẫu về quy trình phát triển một ứng dụng web thương mại điện tử hoàn chỉnh theo mô hình MVC, từ bước khảo sát hiện trạng, phân tích nghiệp vụ, dựng biểu đồ UML cho đến thiết kế cơ sở dữ liệu.
  • Lập trình viên phát triển web với .NET: Tham khảo cách tổ chức cơ sở dữ liệu quan hệ gồm 32 bảng chuẩn hóa cho mô hình bán lẻ trực tuyến và phương pháp đặc tả luồng sự kiện cho các chức năng CRUD.
  • Chủ cửa hàng, doanh nghiệp kinh doanh trầm hương và thủ công mỹ nghệ: Tham khảo quy trình số hóa nghiệp vụ bán lẻ, quản lý kho hàng và cơ cấu chức năng cần có trên một website bán hàng chuyên biệt.

Các phần có giá trị tham khảo kỹ thuật nổi bật gồm: Hệ thống bảng đặc tả Use Case chi tiết với các luồng sự kiện chính/phụ và cấu trúc cơ sở dữ liệu quan hệ 32 bảng bao quát nghiệp vụ thương mại điện tử.

Câu hỏi thường gặp

1. Đơn vị nào được tác giả lựa chọn để khảo sát hiện trạng thực tế khi xây dựng hệ thống?
Tác giả đã tiến hành khảo sát thực tế tại trang web https://tinhhoatramviet.com (có địa chỉ tại TT02, 15, Khu đô thị HD Mon, Nam Từ Liêm, Hà Nội) bằng phương thức gửi email gồm 7 câu hỏi tới quản trị viên nhằm tìm hiểu ngành hàng, phương thức vận hành, thủ tục đặt hàng và thanh toán.

2. Nền tảng công nghệ và công cụ chính được sử dụng để phát triển website là gì?
Hệ thống được xây dựng trên kiến trúc Model-View-Controller (MVC) với nền tảng ASP.NET MVC, sử dụng ngôn ngữ C#, môi trường phát triển Microsoft Visual Studio 2022, phần mềm mô hình hóa IBM Rational Rose và hệ quản trị cơ sở dữ liệu Microsoft SQL Server (tài liệu ghi nhận phiên bản SQL Server 2018).

3. Cơ sở dữ liệu của website gồm bao nhiêu bảng và bao quát những nhóm thực thể nào?
Cơ sở dữ liệu của hệ thống gồm 32 bảng quan hệ, bao quát các nhóm thực thể: tài khoản và địa chỉ (Tài khoản, Account_address); sản phẩm và danh mục đa cấp (Sản phẩm, Genre, Brand, ParentCategory, Childcategory, Product_image...); đơn hàng và giao vận (order, Order_Detail, OrderAddress, Payment, Delivery, Discount); tin tức và tương tác bình luận (Tin tức, CommentLikes, NewComments...); phản hồi khách hàng (Feedback, Feedback_Image); cùng danh mục địa giới hành chính (Provinces, Wards).

4. Quy trình xử lý đơn hàng từ khi khách đặt mua đến khi hoàn tất diễn ra như thế nào?
Khách hàng chọn sản phẩm vào giỏ, nhập thông tin giao hàng (họ tên, số điện thoại, địa chỉ) và nhấn đặt hàng. Đơn hàng được tạo trên hệ thống ở trạng thái "đang chờ thanh toán". Nhân viên bán hàng kiểm tra tồn kho, liên hệ trực tiếp với khách hàng qua tin nhắn hoặc điện thoại để xác nhận và gửi hàng. Khi nhân viên nhận được tiền thanh toán từ khách hàng, đơn hàng được cập nhật chuyển sang trạng thái "đã thanh toán".

5. Những yêu cầu phi chức năng nào được đặt ra cho hệ thống?
Đồ án xác định 4 yêu cầu phi chức năng cụ thể: Giao diện trực quan, dễ sử dụng, thân thiện với người dùng; Tốc độ xử lý nhanh chóng và chính xác; Tính bảo mật và an toàn dữ liệu cao; Độ tương thích tốt với đa số trình duyệt web hiện hành.

Kết luận

Đồ án tốt nghiệp "Phát triển website bán thác khói trầm hương Thiền Việt" của tác giả Bùi Thị Thúy đã hoàn thành trọn vẹn quy trình phân tích, thiết kế và xây dựng một hệ thống thương mại điện tử chuyên biệt trên nền tảng ASP.NET MVC và cơ sở dữ liệu SQL Server. Dựa trên dữ liệu khảo sát thực tế, tác giả đã mô hình hóa chi tiết bài toán quản trị bán hàng thông qua ngôn ngữ UML và thiết lập cấu trúc cơ sở dữ liệu gồm 32 bảng chuẩn hóa. Ứng dụng đáp ứng các yêu cầu mua sắm trực tuyến cho khách hàng và cung cấp bộ công cụ quản lý kho hàng, đơn hàng hiệu quả cho nhà bán lẻ. Công trình là tài liệu thực hành có giá trị tham khảo rõ ràng cho sinh viên chuyên ngành công nghệ thông tin trong việc triển khai các giải pháp phần mềm web bán hàng.