Luận Văn Thạc Sĩ Về Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Ở Tỉnh Điện Biên

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích ueb phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững ở tỉnh điện biên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Na
• Người hướng dẫn: PGS. TS Lê Cao Đoàn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Phát Triển Nông Nghiệp Theo Hướng Bền Vững Ở Tỉnh Điện Biên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG BỀN VỮNG Ở TỈNH ĐIỆN BIÊN TỪ NĂM 2003 - 2013
• 4. CHƯƠNG 4: NHỮNG QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO HƯỚNG BỀN VỮNG Ở TỈNH ĐIỆN BIÊN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển nông nghiệp bền vững tại Điện Biên

Phát triển nông nghiệp bền vững tại Điện Biên là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Tỉnh Điện Biên, với điều kiện tự nhiên và xã hội đặc thù, đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển nông nghiệp. Việc áp dụng các phương pháp phát triển bền vững không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống người dân.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và xã hội của Điện Biên

Điện Biên có địa hình núi cao, khí hậu đa dạng, tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại cây trồng. Tuy nhiên, tỉnh cũng gặp khó khăn về cơ sở hạ tầng và nguồn lực con người, ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp bền vững.

1.2. Vai trò của nông nghiệp trong phát triển kinh tế địa phương

Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định đời sống người dân và phát triển kinh tế địa phương. Hơn 80% dân số sống tại khu vực nông thôn, nơi mà sản xuất nông nghiệp là nguồn thu nhập chính.

II. Những thách thức trong phát triển nông nghiệp bền vững tại Điện Biên

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng phát triển nông nghiệp bền vững tại Điện Biên vẫn gặp nhiều thách thức. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và phương thức sản xuất lạc hậu đang cản trở sự phát triển. Cần có những giải pháp cụ thể để khắc phục những khó khăn này.

2.1. Biến đổi khí hậu và tác động đến sản xuất nông nghiệp

Biến đổi khí hậu đang gây ra những hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng và chăn nuôi. Điều này đòi hỏi các biện pháp ứng phó kịp thời và hiệu quả.

2.2. Ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng

Ô nhiễm từ hoạt động sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường và nâng cao nhận thức cộng đồng.

III. Phương pháp phát triển nông nghiệp bền vững tại Điện Biên

Để phát triển nông nghiệp bền vững, Điện Biên cần áp dụng các phương pháp hiện đại và thân thiện với môi trường. Việc áp dụng công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp

Công nghệ nông nghiệp hiện đại như hệ thống tưới tiêu thông minh và giống cây trồng mới có thể giúp tăng năng suất và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

3.2. Hợp tác xã nông nghiệp và vai trò của cộng đồng

Hợp tác xã nông nghiệp có thể tạo ra sức mạnh tập thể, giúp nông dân chia sẻ kinh nghiệm và tài nguyên, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Điện Biên

Nhiều mô hình phát triển nông nghiệp bền vững đã được triển khai tại Điện Biên, mang lại kết quả tích cực. Các nghiên cứu cho thấy việc áp dụng các phương pháp bền vững không chỉ cải thiện năng suất mà còn bảo vệ môi trường.

4.1. Mô hình sản xuất nông nghiệp sạch

Mô hình sản xuất nông nghiệp sạch đã được áp dụng tại một số địa phương, giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

4.2. Kết quả từ các dự án phát triển nông thôn

Các dự án phát triển nông thôn đã góp phần cải thiện đời sống người dân, tạo ra việc làm và nâng cao thu nhập cho hộ gia đình.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho nông nghiệp bền vững tại Điện Biên

Phát triển nông nghiệp bền vững tại Điện Biên là một nhiệm vụ cấp bách. Cần có sự phối hợp giữa các cấp chính quyền, cộng đồng và các tổ chức để xây dựng một nền nông nghiệp phát triển bền vững, đảm bảo an ninh lương thực và bảo vệ môi trường.

5.1. Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững

Định hướng phát triển nông nghiệp bền vững cần tập trung vào việc nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và bảo vệ môi trường.

5.2. Vai trò của chính sách và hỗ trợ từ nhà nước

Chính sách hỗ trợ từ nhà nước là yếu tố quan trọng giúp nông dân tiếp cận công nghệ mới và cải thiện điều kiện sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững là một vấn đề cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu và sự suy thoái tài nguyên thiên nhiên. Tỉnh Điện Biên, với trên 80% dân số sống ở khu vực nông thôn và nền kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp, đang đối mặt với nhiều thách thức như phương thức sản xuất lạc hậu, khai thác tài nguyên không hợp lý, và đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Giai đoạn nghiên cứu từ năm 2003 đến 2013 cho thấy tốc độ tăng trưởng kinh tế nông nghiệp của tỉnh còn chậm, giá trị sản xuất nông nghiệp thấp, đồng thời hiện tượng di cư làm nương rẫy gây xói mòn đất đai và ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp theo các tiêu chí bền vững, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững ở Điện Biên đến năm 2020. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ giữa kinh tế, xã hội và môi trường trong phát triển nông nghiệp của tỉnh. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách, nâng cao hiệu quả sản xuất, bảo vệ môi trường và cải thiện đời sống người dân, góp phần ổn định kinh tế - xã hội vùng Tây Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai lý thuyết chính: lý thuyết phát triển bền vững và lý thuyết kinh tế chính trị. Phát triển bền vững được hiểu là sự phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai, bao gồm ba trụ cột: kinh tế, xã hội và môi trường. Lý thuyết kinh tế chính trị giúp phân tích mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong nông nghiệp, đồng thời đánh giá tác động của các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường đến sự phát triển bền vững.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Nông nghiệp bền vững: hệ thống sản xuất nông nghiệp duy trì năng suất, đa dạng sinh học và khả năng tái sinh tài nguyên, đồng thời đảm bảo hiệu quả kinh tế và công bằng xã hội.
• Phát triển kinh tế nông nghiệp: tăng trưởng giá trị sản xuất, chuyển dịch cơ cấu ngành và ứng dụng khoa học công nghệ.
• Bảo vệ môi trường nông nghiệp: sử dụng hợp lý tài nguyên đất, nước, rừng và hạn chế ô nhiễm.
• Yếu tố xã hội trong nông nghiệp: đảm bảo việc làm, thu nhập ổn định, xóa đói giảm nghèo và giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp tỉnh Điện Biên trong giai đoạn 2003-2013. Phương pháp trừu tượng hóa khoa học giúp tách lọc các yếu tố bản chất trong phát triển nông nghiệp bền vững. Phân tích tổng hợp được áp dụng để hệ thống hóa cơ sở lý luận và kinh nghiệm từ các địa phương khác như Thái Bình, Bắc Giang, Phú Thọ.

Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu thống kê từ Cục Thống kê tỉnh Điện Biên, Sở Nông nghiệp, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Tổng cục Thống kê và các cơ quan liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ số liệu sản xuất nông nghiệp của tỉnh trong 10 năm. Phương pháp phân tích gồm thống kê mô tả, so sánh và nghiên cứu điển hình nhằm đánh giá các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2014 đến đầu năm 2015, tập trung phân tích dữ liệu giai đoạn 2003-2013 và đề xuất giải pháp đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng kinh tế nông nghiệp còn chậm: Giá trị sản xuất nông nghiệp theo giá hiện hành tăng trung bình khoảng 4-5% mỗi năm, thấp hơn mức tăng trưởng chung của cả nước. Tỷ trọng GDP nông nghiệp trong tổng GDP tỉnh giảm dần, chỉ còn khoảng 30% vào năm 2013.

2. Chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp chưa đồng bộ: Cơ cấu cây trồng và vật nuôi chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng cây công nghiệp và chăn nuôi đại gia súc, nhưng vẫn chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng diện tích canh tác. Ví dụ, diện tích trồng chè và nuôi trồng thủy sản tăng nhẹ nhưng chưa khai thác hết tiềm năng đất rừng rộng lớn.

3. Ứng dụng khoa học công nghệ hạn chế: Tỷ lệ diện tích đất được cơ giới hóa và áp dụng kỹ thuật mới còn thấp, chỉ khoảng 20-25%. Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chưa được kiểm soát chặt chẽ, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường.

4. Vấn đề xã hội và môi trường còn nhiều tồn tại: Tỷ lệ hộ nghèo vẫn cao, đặc biệt ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng cao. Hiện tượng di cư làm nương rẫy gây xói mòn đất đai, ô nhiễm môi trường và suy giảm đa dạng sinh học. Tỷ lệ che phủ rừng tuy có cải thiện nhưng chưa đủ để cân bằng sinh thái.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên là do phương thức sản xuất nông nghiệp còn lạc hậu, thiếu đồng bộ trong chính sách phát triển, nguồn lực đầu tư hạn chế và nhận thức về phát triển bền vững chưa sâu rộng. So với các tỉnh như Thái Bình, Bắc Giang và Phú Thọ, Điện Biên còn nhiều khó khăn do điều kiện tự nhiên phức tạp và kinh tế xã hội kém phát triển.

Biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất nông nghiệp của Điện Biên so với các tỉnh vùng Tây Bắc cho thấy mức tăng trưởng thấp hơn trung bình vùng, phản ánh sự cần thiết phải đổi mới mô hình phát triển. Bảng số liệu về cơ cấu lao động và diện tích cây trồng cũng minh họa sự chuyển dịch chưa hiệu quả, cần tập trung phát triển các sản phẩm chủ lực có giá trị kinh tế cao.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hài hòa giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống xã hội để đạt được sự phát triển nông nghiệp bền vững. Việc áp dụng khoa học công nghệ và đổi mới tư duy sản xuất là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất và giá trị sản phẩm, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới tư duy sản xuất nông nghiệp: Khuyến khích nông dân và doanh nghiệp áp dụng mô hình sản xuất hàng hóa tập trung, chuyên môn hóa theo lợi thế địa phương. Mục tiêu tăng tỷ lệ sản phẩm có giá trị kinh tế cao lên ít nhất 50% diện tích canh tác trong vòng 5 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh phối hợp với các sở ngành.

2. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ: Đẩy mạnh cơ giới hóa, áp dụng kỹ thuật canh tác tiên tiến và công nghệ sinh học để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Mục tiêu đạt 40% diện tích canh tác được cơ giới hóa và áp dụng kỹ thuật mới đến năm 2020. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ.

3. Phát triển thị trường nông sản bền vững: Xây dựng hệ thống liên kết "4 nhà" (nhà nước, nhà nông, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học) để ổn định đầu ra, nâng cao sức cạnh tranh sản phẩm. Mục tiêu tăng tỷ lệ sản phẩm xuất khẩu và tiêu thụ nội địa ổn định trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Sở Công Thương, Hiệp hội nông sản.

4. Giải quyết các vấn đề xã hội và bảo vệ môi trường: Triển khai các chương trình xóa đói giảm nghèo, nâng cao nhận thức văn hóa môi trường, đồng thời tăng cường quản lý và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo dưới 15% và tăng tỷ lệ che phủ rừng lên 45% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách địa phương: Sử dụng luận văn để xây dựng và điều chỉnh các chính sách phát triển nông nghiệp bền vững phù hợp với điều kiện đặc thù của tỉnh Điện Biên.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên cao học: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, cơ sở lý luận và kết quả thực tiễn để phát triển các đề tài nghiên cứu liên quan đến phát triển nông nghiệp và kinh tế chính trị.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp: Hiểu rõ tiềm năng, thách thức và các giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững để đầu tư hiệu quả, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và bảo vệ môi trường.

4. Cán bộ quản lý và kỹ thuật nông nghiệp: Áp dụng các kiến thức và giải pháp đề xuất để nâng cao năng lực quản lý, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát triển nông nghiệp bền vững là gì?
   Phát triển nông nghiệp bền vững là quá trình sản xuất nông nghiệp đảm bảo tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống xã hội, đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại khả năng phát triển của thế hệ tương lai.

2. Tại sao Điện Biên cần phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững?
   Điện Biên có điều kiện tự nhiên thuận lợi nhưng sản xuất còn lạc hậu, môi trường bị ảnh hưởng và đời sống người dân còn khó khăn. Phát triển bền vững giúp khai thác hiệu quả tài nguyên, nâng cao thu nhập và bảo vệ môi trường lâu dài.

3. Những khó khăn chính trong phát triển nông nghiệp bền vững ở Điện Biên là gì?
   Khó khăn gồm phương thức sản xuất truyền thống, thiếu ứng dụng khoa học công nghệ, thị trường chưa ổn định, nguồn vốn hạn chế và nhận thức về bảo vệ môi trường còn thấp.

4. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp?
   Đổi mới tư duy sản xuất, tăng cường ứng dụng công nghệ, phát triển thị trường nông sản và giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường là các giải pháp trọng tâm.

5. Làm thế nào để bảo vệ môi trường trong phát triển nông nghiệp?
   Bảo vệ môi trường thông qua sử dụng hợp lý tài nguyên đất, nước, rừng; hạn chế phân bón và thuốc bảo vệ thực vật; nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý chặt chẽ các hoạt động sản xuất.

Kết luận

• Đánh giá thực trạng phát triển nông nghiệp tỉnh Điện Biên giai đoạn 2003-2013 cho thấy tăng trưởng kinh tế nông nghiệp còn chậm, chuyển dịch cơ cấu chưa hiệu quả và ứng dụng khoa học công nghệ hạn chế.
• Phát triển nông nghiệp bền vững đòi hỏi sự hài hòa giữa kinh tế, xã hội và môi trường, đồng thời cần sự phối hợp chặt chẽ của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
• Luận văn đề xuất các giải pháp đổi mới tư duy sản xuất, tăng cường ứng dụng công nghệ, phát triển thị trường và giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường nhằm nâng cao hiệu quả và bền vững.
• Bài học kinh nghiệm từ các tỉnh Thái Bình, Bắc Giang và Phú Thọ được vận dụng để phù hợp với điều kiện đặc thù của Điện Biên.
• Tiếp tục nghiên cứu và triển khai các giải pháp đề xuất là bước đi cần thiết để phát triển nông nghiệp bền vững, góp phần ổn định kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường tỉnh Điện Biên trong tương lai.

Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu cần phối hợp triển khai các giải pháp, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững đến năm 2020 và xa hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NÔI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN THỊ NA PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO HƢỚNG BỀN VỮNG Ở TỈNH ĐIỆN BIÊN Chuyên ngành : Kinh tế chính trị Mã số :60310101 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ NGƢỜI HƢỚNG DẪN: PGS. TS LÊ CAO ĐOÀN HÀ NỘI, THÁNG 2 NĂM 2015 ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN THỊ NA PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO HƢỚNG BỀN VỮNG Ở TỈNH ĐIỆN BIÊN LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ NGƢỜI HƢỚNG DẪN: PGS. TS LÊ CAO ĐOÀN HÀ NỘI, THÁNG 2 NĂM 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chƣa đƣợc sử dụng ở bất kỳ công trình khoa học nào. Các trích dẫn đƣợc dẫn nguồn và có xuất xứ cụ thể, trung thực, khách quan. LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến PGS. TS Lê Cao Đoàn đã nhiệt tình hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến toàn thể các thầy giáo, cô giáo trong Khoa Kinh tế chính trị, Trƣờng Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã quan tâm, tham gia đóng góp ý kiến và hỗ trợ tôi trong quá trình nghiên cứu, giúp tôi có cơ sở kiến thức và phƣơng pháp nghiên cứu để hoàn thiện luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tới các cơ quan nhƣ: Cục thống kê tỉnh Điện Biên, Sở Nông nghiệp tỉnh Điện Biên, Bộ Lao động- Thƣơng binh và Xã hội, Tổng cục Thống kê và các cơ quan hữu quan khác đã hỗ trợ, cung cấp tài liệu, tạo điều kiện cho tôi có cơ sở số liệu để nghiên cứu hoàn thành luận văn. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT NGUYÊN NGHĨA 1 CNH, HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa 2 HĐND Hội đồng nhân dân 3 KHKT Khoa học kỹ thuật 4 PTNN Phát triển nông nghiệp 5 TNTN Tài nguyên thiên nhiên 6 SXNN Sản xuất nông nghiệp 7 UBND Ủy ban nhân dân DANH MỤC CÁC BẢNG STT Số hiệu Nội dung Trang 1 Bảng 3.1 Năng suất cây lƣơng thực có hạt 51 2 Bảng 3.2 Diện tích trồng chè 51 3 Bảng 3.3 Diện tích rừng hiện có phân theo loại rừng 58 4 Bảng 3.4 Diện tích và sản lƣợng nuôi trồng thủy sản 59 5 Bảng 3.4 Giá trị sản phẩm thu đƣợc trên 1ha mặt nƣớc nuôi 59 trồng thủy sản 6 Bảng 3.4 Cơ cấu lao động làm việc trong các ngành kinh tế 67 7 Bảng 3.4 GDP bình quân đầu ngƣời của các tỉnh Vùng TDMN 70 8 Bảng 3.4 Giá trị sản xuất các ngành nông lâm ngƣ nghiệp 80 9 Bảng 4.1 Định hƣớng phát triển các sản phẩm chủ lực của 94 Điện Biên DANH MỤC BIỂU STT Số hiệu Nội dung Trang 1 Biểu đồ 3.1 Diễn biến lao động làm việc trong các nghành kinh 45 tế tỉnh Điện Biên 2 Biểu đồ 3.2 Giá trị sản xuất nông nghiệp theo giá hiện hành 49 3 Biểu đồ 3.3 Diện tích và sản lƣợng cà phê 54 4 Biểu đồ 3.4 Giá trị sản xuất lâm nghiệp ( theo giá hiện hành) 58 5 Biểu đồ 3.5 Các chỉ tiêu trong thành phần CPI của Điện Biên, 63 vùng Tây Bắc và trung bình vùng Trung du miền núi MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CÁC VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO HƢỚNG BỀN VỮNG. Tổng quan tình hình nghiên cứu về vấn đề phát triển nông nghiệp theo hƣớng bền vững. Nhóm các công trình nghiên cứu về vấn đề phát triển nông nghiệp nói chung. Nhóm những nghiên cứu về vấn đề phát triển nông nghiệp bền vững. Một số vấn đề cơ bản về lý luận và thực tiễn về phát triển nông nghiệp theo hƣớng bền vững. Tổng luận về phát triển bền vững và phát triển nông nghiệp bền vững. Vấn đề phát triển bền vững. Vấn đề phát triển nông nghiệp. Quan niệm về phát triển nông nghiệp bền vững. Nội dung của phát triển nông nghiệp theo hƣớng bền vững. Những nhân tố cơ bản ảnh hƣởng đến phát triển nông nghiệp theo hƣớng bền vững. Bài học của một số tỉnh về phát triển nông nghiệp bền vững và kinh nghiệm rút ra đối với phát triển nông nghiệp theo hƣớng bền vững ở tỉnh Điện Biên. Bài học từ phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Thái Bình. Bài học từ phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Bắc Giang. Bài học từ phát triển nông nghiệp bền vững ở tỉnh Phú Thọ. Bài học kinh nghiệm phát triển nông nghiệp theo hƣớng bền vững đối với tỉnh Điện Biên. 37 CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP VÀ THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU. Các phƣơng pháp nghiên cứu sử dụng chung cho toàn bộ luận văn. Phƣơng pháp duy vật biện chứng và phƣơng pháp duy vật lịch sử. Phƣơng pháp trừu tƣợng hóa khoa học gắn liền với phƣơng pháp lịch sử - cụ thể. Phƣơng pháp phân tích tổng hợp. Các phƣơng pháp nghiên cứu điển hình của từng chƣơng. Phƣơng pháp sử dụng trong chƣơng 1. Các phƣơng pháp sử dụng trong chƣơng 3. 41 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO HƢỚNG BỀN VỮNG Ở TỈNH ĐIỆN BIÊN TỪ NĂM 2003 - 2013. Khái quát về những đặc điểm tự nhiên – xã hội ảnh hƣởng đến phát triển nông nghiệp theo hƣớng bền vững ở tỉnh Điện Biên. Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên của tỉnh Điện Biên. Đặc điểm kinh tế - xã hội của tỉnh Điện Biên. Đánh giá về những cơ hội và khó khăn của tỉnh Điện Biên trong phát triển nông nghiệp theo hƣớng bền vững. Những cơ hội của Điện Biên. Những khó khăn. Tình hình sản xuất nông nghiệp theo hƣớng bền vững ở tỉnh Điện Biên. Tình hình phát triển kinh tế nông nghiệp. Tốc độ tăng trƣởng kinh tế nông nghiệp. Sự chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp theo hƣớng kinh tế thị trƣờng. Thị trƣờng nông sản. Tình hình ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất nông nghiệp. Các vấn đề xã hội trong quá trình phát triển nông nghiệp. Vấn đề môi trƣờng trong phát triển nông nghiệp. Đánh giá chung về tính bền vững của nông nghiệp ở Điện Biên những năm gần đây. Những thành tựu đạt đƣợc trong phát triển nông nghiệp theo hƣớng bền vững của tỉnh Điện Biên. Những vấn đề đặt ra đối với phát triển nông nghiệp theo hƣớng bền vững của tỉnh Điện Biên. Những tồn tại, hạn chế trong phát triển nông nghiệp tỉnh Điện Biên theo hƣớng bền vững. Nguyên nhân của những hạn chế trong sản xuất nông nghiệp theo hƣớng bền vững của tỉnh Điện Biên. 83 CHƢƠNG 4: NHỮNG QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP THEO HƢỚNG BỀN VỮNG Ở TỈNH ĐIỆN BIÊN. Bối cảnh mới và những tác động của nó đến phát triển nông nghiệp của tỉnh Điện Biên. Bối cảnh quốc tế. Bối cảnh trong nƣớc. Những quan điểm và định hƣớng phát triển nông nghiệp tỉnh Điện Biên. Quan điểm phát triển nông nghiệp tỉnh Điện Biên. Định hƣớng phát triển nông nghiệp tỉnh Điện Biên. Những giải pháp để phát triển nông nghiệp tỉnh Điện Biên theo hƣớng bền vững trong những năm tới. Nhóm giải pháp về đổi mới tƣ duy trong sản xuất nông nghiệp của tỉnh. Giải pháp hạch toán kinh tế tổng thể. Nhóm giải pháp về các cơ chế, chính sách phát triển nông nghiệp. Nhóm giải pháp về chuyển dịch cơ cấu kinh tế của tỉnh. Nhóm giải pháp về phát triển thị trƣờng nông sản, nâng cao sức cạnh tranh trong sản xuất nông nghiệp. Nhóm giải pháp về việc giải quyết các vấn đề xã hội trong phát triển nông nghiệp. Nhóm các giải pháp về vấn đề bảo vệ môi trƣờng song song với quá trình phát triển nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Điện Biên.107 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tính cấp thiết của đề tài Ngày nay bối cảnh trong nƣớc và thế giới có những thay đổi lớn, nền kinh tế thế giới đang chuyển dần sang nền kinh tế tri thức, biến đổi khí hậu toàn cầu đặt ra vấn đề bảo vệ môi trƣờng và khủng hoảng lƣơng thực. Trong bối cảnh đó ngƣời ta đặc biệt đánh giá cao vai trò của nông nghiệp bởi sự phát triển của ngành nông nghiệp có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia, nó là ngành sản xuất khởi đầu của quá trình sản xuất vật chất của loài ngƣời. Tuy nhiên, trƣớc nhu cầu về tăng năng suất, sản lƣợng và thu nhập từ nông nghiệp, trong những năm qua chúng ta đã tấn công vào môi trƣờng – cơ sở tồn tại của xã hội loài ngƣời làm cho môi trƣờng sống của con ngƣời bị đe dọa. Vì vậy phát triển nông nghiệp nhƣ thế nào để đảm bảo trong khi tăng đƣợc giá trị kinh tế đồng thời cũng phải nâng cao đƣợc giá trị của môi trƣờng. Đó là câu hỏi buộc chúng ta phải nghiên cứu để tìm lời giải đáp. Điện Biên là một tỉnh miền núi, kinh tế còn nhiều khó khăn, trên 80% dân số sống tại khu vực nông thôn; sản xuất nông – lâm nghiệp có vai trò quan trọng trong việc ổn định đời sống, phát triển kinh tế - xã hội, xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới ở tỉnh. Điện Biên có nhiều điều kiện khác biệt so với các địa phƣơng khác về tự nhiên, kinh tế - xã hội, đặc biệt là những tiền đề để phát triển một nền nông nghiệp hàng hóa theo hƣớng nâng cao giá trị các sản phẩm đặc thù của địa phƣơng. Là một tỉnh miền núi phía Tây Bắc của tổ quốc với diện tích tự nhiên rộng lớn, đất rừng và đất chƣa khai thác lớn, Điện Biên rất thuận lợi trong việc phát triển ngành chăn nuôi đại gia súc, trồng cây công nghiệp, cây ăn quả và một số cây lƣơng thực có giá trị cao nhƣ đậu tƣơng, ngô. Ngoài ra địa hình núi cao cũng thuận lợi cho Điện Biên trồng một số loại cây dƣợc liệu có giá trị kinh tế. Tuy nhiên thực tế tỉnh chƣa khai thác đƣợc những thế mạnh của mình, phƣơng thức sản xuất nông nghiệp còn lạc hậu, chủ yếu dựa vào khai thác, bóc lột đất đai, tăng trƣởng và phát triển kinh tế trong nông nghiệp còn chậm, chƣa vững chắc, giá trị sản xuất nông nghiệp thấp, đời sống của nhân dân nói chung và đồng bào dân tộc thiểu số, vùng cao, vùng biên giới còn nhiều khó khăn, chênh lệch giàu nghèo ngày một tăng. Việc sản xuất 1 thiếu tính bền vững của bà con dân tộc vùng cao, hiện tƣợng di cƣ làm nƣơng rẫy dẫn tới sự rửa trôi, xói mòn đất đai và ô nhiễm môi trƣờng.