Luận văn thạc sĩ phát triển năng lực vận dụng kiến thức thông qua dạy học bài tập thực tiễn chương nitơ photpho hóa học 11 trung học phổ thông 11

Luận văn thạc sĩ giáo dục nghiên cứu phát triển năng lực vận dụng kiến thức thông qua dạy học bài tập thực tiễn chương nitơ photpho hóa, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Lê Thị Huyền Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Sửu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sư phạm hóa học
• Đề tài: Phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học 11
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 0.1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Năng lực và sự phát triển năng lực cho học sinh Trung học phổ thông
• 1.2.1. Khái niệm năng lực
• 2. CHƯƠNG 2: TUYỂN CHỌN, XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP HÓA HỌC NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG NITƠ- PHOTPHO HÓA HỌC 11 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Nội dung và kế hoạch thực nghiệm sư phạm
• 3.3.1. Nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.3.2. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Kết quả và đánh giá thực nghiệm sư phạm
• 3.4.1. Phương pháp đánh giá kết quả thực nghiệm
• 3.4.2. Phương pháp xử lý kết quả thực nghiệm
• 3.5. Kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.6. Nhận xét, đánh giá thực nghiệm sư phạm
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học 11

Phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học 11 là một trong những mục tiêu quan trọng trong giáo dục hiện đại. Năng lực này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ kiến thức lý thuyết mà còn áp dụng vào thực tiễn. Việc phát triển năng lực này cần được thực hiện thông qua các phương pháp dạy học tích cực và hệ thống bài tập thực tiễn.

1.1. Khái niệm năng lực vận dụng kiến thức hóa học

Năng lực vận dụng kiến thức hóa học được hiểu là khả năng áp dụng các kiến thức hóa học vào các tình huống thực tiễn. Điều này bao gồm việc giải quyết các vấn đề liên quan đến hóa học trong đời sống hàng ngày.

1.2. Tầm quan trọng của việc phát triển năng lực này

Việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn hình thành kỹ năng giải quyết vấn đề, tư duy phản biện và khả năng tự học.

II. Những thách thức trong việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học 11

Mặc dù việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học 11 rất quan trọng, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Những thách thức này có thể đến từ nội dung chương trình, phương pháp dạy học, và cả sự chuẩn bị của giáo viên.

2.1. Nội dung chương trình hóa học hiện tại

Nội dung chương trình hóa học hiện tại thường nặng về lý thuyết, thiếu các bài tập thực tiễn giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tế.

2.2. Phương pháp dạy học chưa hiệu quả

Nhiều giáo viên vẫn sử dụng phương pháp dạy học truyền thống, không khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập của học sinh.

III. Phương pháp hiệu quả để phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học 11

Để phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học 11, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực và xây dựng hệ thống bài tập thực tiễn. Những phương pháp này giúp học sinh không chỉ học mà còn thực hành và áp dụng kiến thức.

3.1. Sử dụng bài tập thực tiễn trong dạy học

Bài tập thực tiễn giúp học sinh liên kết kiến thức lý thuyết với thực tế, từ đó nâng cao khả năng vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

3.2. Khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động nhóm

Hoạt động nhóm giúp học sinh trao đổi, thảo luận và giải quyết vấn đề cùng nhau, từ đó phát triển kỹ năng làm việc nhóm và tư duy phản biện.

IV. Ứng dụng thực tiễn của năng lực vận dụng kiến thức hóa học 11

Năng lực vận dụng kiến thức hóa học 11 có thể được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ đời sống hàng ngày đến các ngành công nghiệp. Việc áp dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn giúp học sinh nhận thức rõ hơn về vai trò của hóa học trong cuộc sống.

4.1. Ứng dụng trong đời sống hàng ngày

Học sinh có thể áp dụng kiến thức hóa học để giải quyết các vấn đề như bảo quản thực phẩm, xử lý nước, và sản xuất các sản phẩm thân thiện với môi trường.

4.2. Ứng dụng trong ngành công nghiệp

Năng lực vận dụng kiến thức hóa học còn giúp học sinh hiểu rõ hơn về quy trình sản xuất, từ đó có thể tham gia vào các lĩnh vực như sản xuất hóa chất, dược phẩm, và vật liệu mới.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho năng lực vận dụng kiến thức hóa học 11

Việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học 11 là một quá trình liên tục và cần sự hợp tác từ nhiều phía. Cần có sự đổi mới trong phương pháp dạy học và nội dung chương trình để đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

5.1. Đề xuất cải tiến chương trình học

Cần xây dựng chương trình học linh hoạt, tích hợp nhiều bài tập thực tiễn để học sinh có thể áp dụng kiến thức vào thực tế.

5.2. Tăng cường đào tạo giáo viên

Giáo viên cần được đào tạo về các phương pháp dạy học tích cực, giúp họ có thể hướng dẫn học sinh phát triển năng lực vận dụng kiến thức một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam chuyển đổi mạnh mẽ từ bao cấp sang kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng, giáo dục phổ thông đang đối mặt với yêu cầu đổi mới căn bản toàn diện. Theo ước tính, việc phát triển năng lực vận dụng kiến thức (NLVDKT) cho học sinh trung học phổ thông (THPT) là một trong những mục tiêu trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng nhu cầu hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, thực trạng dạy học hóa học hiện nay còn nhiều hạn chế, đặc biệt là việc sử dụng bài tập hóa học thực tiễn (BTHHTT) chưa được khai thác hiệu quả để phát triển NLVDKT cho học sinh.

Luận văn tập trung nghiên cứu phát triển năng lực vận dụng kiến thức thông qua dạy học bài tập thực tiễn trong chương Nitơ - Photpho của môn Hóa học lớp 11 THPT tại một số trường thuộc huyện Thường Tín và Ứng Hòa, Hà Nội. Mục tiêu cụ thể là xây dựng hệ thống bài tập thực tiễn phù hợp, đề xuất phương pháp sử dụng bài tập nhằm phát triển NLVDKT, đồng thời thiết kế bộ công cụ đánh giá năng lực này cho học sinh. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào chương Nitơ - Photpho trong chương trình Hóa học lớp 11, với dữ liệu thu thập từ 25 giáo viên và 230 học sinh tại các trường THPT trên địa bàn.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục môn Hóa học, phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh, từ đó đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển năng lực và phẩm chất người học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về năng lực và phát triển năng lực trong giáo dục, đặc biệt tập trung vào năng lực vận dụng kiến thức (NLVDKT). Theo OECD (2002), năng lực là khả năng cá nhân đáp ứng các yêu cầu phức hợp và thực hiện thành công nhiệm vụ trong bối cảnh cụ thể. NLVDKT được hiểu là khả năng tự giải quyết vấn đề nhanh chóng, hiệu quả bằng cách áp dụng kiến thức đã học vào các tình huống thực tiễn.

Cấu trúc năng lực vận dụng kiến thức bao gồm các thành phần: hệ thống hóa kiến thức, phân tích tổng hợp kiến thức, phát hiện ứng dụng kiến thức trong thực tiễn, và sáng tạo trong xử lý vấn đề. Ngoài ra, luận văn áp dụng mô hình cấu trúc năng lực hành động gồm năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá thể để xây dựng bài tập và phương pháp dạy học.

Bài tập hóa học thực tiễn được định nghĩa là các bài tập gắn liền với các tình huống thực tế, yêu cầu học sinh vận dụng kiến thức hóa học và các môn học liên quan để giải quyết vấn đề. Bài tập định hướng năng lực là dạng bài tập chú trọng vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề phức hợp, phát triển năng lực nhận thức và tư duy của học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ khảo sát thực trạng sử dụng bài tập hóa học thực tiễn và phát triển NLVDKT tại 5 trường THPT thuộc huyện Thường Tín và Ứng Hòa, Hà Nội. Cỡ mẫu gồm 25 giáo viên và 230 học sinh lớp 11. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu thuận tiện và mẫu ngẫu nhiên có chủ đích nhằm đảm bảo tính đại diện cho đối tượng nghiên cứu.

Phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng thống kê mô tả, phân tích tần suất, so sánh tỷ lệ phần trăm nhằm đánh giá thực trạng và hiệu quả của việc sử dụng bài tập thực tiễn trong dạy học. Thực nghiệm sư phạm được tiến hành để kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của hệ thống bài tập đã xây dựng, kết hợp với các công cụ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức được thiết kế riêng.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong năm học 2015-2016, bao gồm các giai đoạn: tổng quan lý luận, xây dựng hệ thống bài tập, khảo sát thực trạng, thực nghiệm sư phạm và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng thái độ và thói quen học tập của học sinh: Khoảng 40,2% học sinh cảm thấy hứng thú với môn Hóa học. Tuy nhiên, chỉ 47,45% học sinh hoàn thành bài tập về nhà và 18,91% đọc trước bài, ghi lại phần chưa hiểu để hỏi giáo viên. Thời gian dành cho giải bài tập trên 60 phút chỉ chiếm 14,2%. Đáng chú ý, 69,88% học sinh chưa hứng thú khám phá các vấn đề mâu thuẫn trong học tập, chỉ 30,12% có hứng thú tìm hiểu.

2. Thực trạng sử dụng phương pháp dạy học và bài tập của giáo viên: 80% giáo viên chủ yếu sử dụng phương pháp thuyết trình, đàm thoại; chỉ 20% thường xuyên áp dụng phương pháp nêu và giải quyết vấn đề. 60% giáo viên xây dựng bài tập dựa trên nội dung sách giáo khoa và trình độ học sinh, nhưng 60% chưa chú trọng phát triển năng lực cá nhân và vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Bài tập tái hiện kiến thức chiếm 60%, bài tập phát triển NLVDKT chỉ chiếm 16%. 92% giáo viên chưa thường xuyên sử dụng bài tập có nội dung thực tiễn.

3. Hiệu quả thực nghiệm sư phạm: Qua thực nghiệm tại các lớp THPT, việc sử dụng hệ thống bài tập thực tiễn trong chương Nitơ - Photpho đã giúp học sinh nâng cao điểm trung bình bài kiểm tra từ mức khoảng 5,5 lên trên 7,0, tăng tỷ lệ học sinh đạt yêu cầu từ 55% lên 80%. Học sinh thể hiện sự tiến bộ rõ rệt trong khả năng vận dụng kiến thức hóa học vào giải thích các hiện tượng thực tiễn và giải quyết các tình huống mới.

4. Đánh giá bộ công cụ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức: Bộ công cụ bao gồm bảng kiểm quan sát, phiếu tự đánh giá và bài kiểm tra định kỳ đã cho thấy độ tin cậy cao với hệ số Cronbach trên 0,8, phản ánh chính xác mức độ phát triển NLVDKT của học sinh.

Thảo luận kết quả

Kết quả điều tra và thực nghiệm cho thấy việc sử dụng bài tập hóa học thực tiễn theo định hướng phát triển năng lực vận dụng kiến thức còn hạn chế do nhiều nguyên nhân: giáo viên chưa được đào tạo đầy đủ về phương pháp xây dựng và sử dụng bài tập thực tiễn; học sinh chưa quen với phương pháp học tích cực, còn thụ động trong tiếp nhận kiến thức; điều kiện cơ sở vật chất và tài liệu tham khảo chưa phong phú.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành giáo dục hóa học, kết quả này phù hợp với xu hướng chung tại nhiều địa phương, nơi việc đổi mới phương pháp dạy học còn chậm và chưa đồng bộ. Việc xây dựng hệ thống bài tập thực tiễn đa dạng, có bối cảnh rõ ràng, kết hợp với phương pháp dạy học tích cực như dạy học dự án, thảo luận nhóm đã được chứng minh là hiệu quả trong phát triển năng lực vận dụng kiến thức.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân phối điểm kiểm tra trước và sau thực nghiệm, bảng so sánh tỷ lệ học sinh đạt yêu cầu, biểu đồ tần suất sử dụng các loại bài tập và phương pháp dạy học của giáo viên để minh họa rõ nét sự thay đổi và hiệu quả của biện pháp đề xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và phổ biến hệ thống bài tập thực tiễn đa dạng, phong phú: Giáo viên cần được hướng dẫn xây dựng bài tập gắn với bối cảnh thực tiễn, tập trung phát triển năng lực vận dụng kiến thức. Mục tiêu tăng tỷ lệ bài tập thực tiễn trong chương trình lên ít nhất 40% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường THPT.

2. Đào tạo nâng cao năng lực chuyên môn và phương pháp dạy học tích cực cho giáo viên: Tổ chức các khóa bồi dưỡng về xây dựng bài tập định hướng năng lực và sử dụng hiệu quả trong dạy học. Mục tiêu 80% giáo viên hóa học được đào tạo trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Trường Đại học Giáo dục, Sở GD&ĐT.

3. Tăng cường sử dụng các phương pháp dạy học tích cực: Khuyến khích áp dụng dạy học dự án, thảo luận nhóm, thực nghiệm và tự học có hướng dẫn để phát triển năng lực vận dụng kiến thức. Mục tiêu tăng tỷ lệ sử dụng phương pháp tích cực lên 50% trong 2 năm. Chủ thể thực hiện: Giáo viên, Ban giám hiệu các trường THPT.

4. Thiết kế và áp dụng bộ công cụ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức: Sử dụng bảng kiểm quan sát, phiếu tự đánh giá và bài kiểm tra định kỳ để đánh giá chính xác năng lực học sinh, từ đó điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp. Mục tiêu áp dụng rộng rãi trong các trường THPT trong vòng 1 năm. Chủ thể thực hiện: Giáo viên, tổ chuyên môn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Hóa học THPT: Nghiên cứu cung cấp hệ thống bài tập thực tiễn và phương pháp dạy học tích cực giúp giáo viên nâng cao hiệu quả giảng dạy, phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh.

2. Cán bộ quản lý giáo dục: Tham khảo để xây dựng chính sách, kế hoạch đào tạo và đổi mới phương pháp dạy học, đánh giá năng lực học sinh theo định hướng phát triển năng lực.

3. Sinh viên, nghiên cứu sinh ngành Sư phạm Hóa học: Tài liệu tham khảo quý giá về lý luận và thực tiễn đổi mới phương pháp dạy học, xây dựng bài tập định hướng năng lực.

4. Nhà nghiên cứu giáo dục: Cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm và phương pháp nghiên cứu về phát triển năng lực vận dụng kiến thức trong dạy học môn Hóa học phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực vận dụng kiến thức là gì?
   Năng lực vận dụng kiến thức là khả năng sử dụng kiến thức đã học để giải quyết các vấn đề thực tiễn một cách hiệu quả và sáng tạo. Ví dụ, học sinh vận dụng kiến thức về phản ứng hóa học để giải thích hiện tượng trong đời sống.

2. Tại sao cần sử dụng bài tập thực tiễn trong dạy học Hóa học?
   Bài tập thực tiễn giúp học sinh liên hệ kiến thức với cuộc sống, phát triển tư duy phản biện và kỹ năng giải quyết vấn đề, từ đó nâng cao hứng thú học tập và năng lực vận dụng kiến thức.

3. Phương pháp nào hiệu quả để phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh?
   Phương pháp dạy học tích cực như dạy học dự án, thảo luận nhóm, thực nghiệm kết hợp với bài tập thực tiễn được chứng minh là hiệu quả trong phát triển năng lực vận dụng kiến thức.

4. Làm thế nào để đánh giá năng lực vận dụng kiến thức của học sinh?
   Có thể sử dụng kết hợp các công cụ như bảng kiểm quan sát, phiếu tự đánh giá và bài kiểm tra định kỳ có nội dung thực tiễn để đánh giá chính xác năng lực vận dụng kiến thức.

5. Khó khăn thường gặp khi sử dụng bài tập thực tiễn trong dạy học là gì?
   Khó khăn gồm thời gian chuẩn bị bài tập, trình độ học sinh chưa đồng đều, giáo viên chưa quen với phương pháp mới và thiếu tài liệu tham khảo phù hợp. Cần có đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật để khắc phục.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh THPT qua bài tập thực tiễn trong dạy học Hóa học.
• Xây dựng thành công hệ thống bài tập thực tiễn chương Nitơ - Photpho phù hợp với mục tiêu phát triển năng lực vận dụng kiến thức.
• Đề xuất phương pháp sử dụng bài tập thực tiễn kết hợp dạy học tích cực giúp nâng cao hiệu quả dạy học và phát triển năng lực cho học sinh.
• Thiết kế bộ công cụ đánh giá năng lực vận dụng kiến thức có độ tin cậy cao, hỗ trợ đánh giá chính xác và kịp thời.
• Khuyến nghị triển khai đào tạo giáo viên, đổi mới phương pháp dạy học và áp dụng bộ công cụ đánh giá trong các trường THPT để nâng cao chất lượng giáo dục môn Hóa học.

Next steps: Triển khai đào tạo giáo viên, áp dụng hệ thống bài tập và công cụ đánh giá tại các trường THPT trong khu vực nghiên cứu, đồng thời mở rộng nghiên cứu sang các môn học và địa bàn khác.

Các nhà quản lý giáo dục và giáo viên hãy tích cực áp dụng các giải pháp đổi mới nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn về việc phát triển NL VDKT cho HS THPT Chương 2: Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng BT Hóa học nhằm phát triển NL VDKT cho HS trong dạy học chương Nitơ- photpho Hóa học 11 THPT Chương 3: Thực nghiệm sư phạm 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC HÓA HỌC TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Lịch sử vấn đề nghiên cứu Việc nghiên cứu về BTHH và sử dụng BTHH trong dạy học để phát triển NL cho HS đã và đang được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu. Do vậy, đã có rất nhiều sách BTHH, sách tham khảo về BTHH của nhiều tác giả được lưu hành trên thị trường, tuy nhiên, hầu hết các BT đều tập trung ở việc vận dụng các kiến thức hoá học vào việc giải BT, nặng về tính toán và lý thuyết. Các BTHH có nội dung liên quan đến thực tiễn, môi trường (kinh tế - xã hội - môi trường) còn ít được đề cập nhất là dạng bài tập gắn với tình huống và bối cảnh thực tiễn.

Đã có một số công trình khoa học, sách BTHH, một số luận văn Thạc sĩ, luận án Tiến sĩ có liên quan đến BT thực tiễn như: - Đỗ Công Mỹ (2005), Xây dựng, lựa chọn hệ thống câu hỏi lý thuyết và BT hoá học thực tiễn môn Hoá học THPT (Phần Hoá học Đại cương và Vô cơ), Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục, Trường ĐHSP Hà Nội. - Đặng Thị Thanh Giang (2009), Phát triển năng lực nhận thức và tư duy của HS thông qua hệ thống BTHH có liên quan đến thực tiễn và môi trường (phần Hóa học Vô cơ - Hoá học THPT), Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục, Trường trường Đại học Giáo dục – Đại học Quốc gia (ĐHQG) Hà Nội. - Nguyễn Ngọc Hà (2011), Tuyể n c họn, xây dựng và sử dụng HTBT có nội dung thực tiễn trong DHHH ở các trường THPT tỉnh Sơn La (phần hoá học phi kim lớp 10 và 11),Luận văn Thạc sĩ Khoa học Giáo dục, Trường ĐHSP Hà Nội. - Nguyễn Văn Khánh (2012), Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng hệ thống BTHH có nội dung thực tiễn để phát triển NLVDKT của HS THPT tỉnh Nam Định (phần hữu cơ Hóa học lớp 12 nâng cao), Luận văn Thạc sĩ Sư phạm hóa học, Trường Đại học Giáo dục – ĐHQG Hà Nội.

- Triệu Thị Kim Dung(2015), Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng bài tập hóa học nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho học sinh trong dạy học phần phi kim- Hóa học 11 Trung học phổ thông, Luận văn thạc sĩ Khoa học giáo dục. 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Đặng Thị Thanh Thủy (2015), Phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh thông qua hệ thống bài tập phần hóa học vô cơ- Hóa học 10 nâng cao, Luận văn Thạc sĩ Khoa học giáo dục. - Nguyễn Thị Linh(2015), Tuyển chọn, xây dựng và sử dụng bài tập hóa học nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức cho học sinh huyện Điện Biên Đông, Tỉnh Điện Biên ( Phần hóa học Vô cơ- Hóa học 10 Nâng cao), Luận văn Thạc sĩ khoa học Giáo dục. Như vậy, đã có một số tác giả nghiên cứu về BTHH có nội dung thực tiễn sử dụng trong DHHH ở trường phổ thông nhằm các mục đích khác nhau: GD môi trường, phát triển NL nhận thức, phát triển NL sáng tạo cho HS,.

Nhưng còn ít công trình nghiên cứu chuyên sâu về việc phát triển NLVDKT của HS qua những nội dung DHHH cụ thể, đặc biệt là dạng BT định hướng phát triển NL cho HS. Đó là những vấn đề đặt ra giúp tôi định hướng lựa chọn đề tài nghiên cứu của mình. Năng lực và sự phát triển năng lực cho học sinh Trung học phổ thông 1. Khái niệm năng lực Khái niệm NL có nguồn gốc tiếng La tinh: “competentia” nghĩa là “gặp gỡ”.

Ngày nay, khái niệm năng lực được hiểu dưới nhiều cách tiếp cận khác nhau. “Năng lực là khả năng đáp ứng thích hợp và đầy đủ các yêu cầu của một lĩnh vực hoạt động” (Từ Điển Webster's New 20th Century, 1965). “Năng lực là biết sử dụng các kiến thức và các kỹ năng trong một tình huốngcó ý nghĩa” (Rogiers, 1996). “Năng lực là một tập hợp các kiến thức, kỹ năng, và thái độ phù hợp với một hoạt động thực tiễn” (Barnett, 1992).

Theo từ điển Tâm lí học (Vũ Dũng – 2000): “Năng lực là tập hợp các tính chất hay phẩm chất của tâm lí cá nhân, đóng vai trò là điều kiện bên trong, tạo thuận lợi cho việc thực hiện tốt một dạng hoạt động nhất định”. Nguyễn Quang Uẩn và các cộng sự: “Năng lực là tổ hợp các thuộc tính độc đáo của cá nhân, phù hợp với những yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động đó có kết quả” [19] F.Weinert (2001) cho rằng: “Năng lực là những khả năng và kĩ xảo học được hoặc sẵn có của cá thể nhằm giải quyết các tình huống xác định, cũng như sự sẵn sàng về động cơ xã hội…và khả năng vận dụng các cách GQVĐ một cách có trách nhiệm và hiệu quả trong những tình huống linh hoạt”. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] OECD (Tổ chức các nước kinh tế phát triển) (2002) đã xác định “Năng lực là khả năng cá nhân đáp ứng các yêu cầu phức hợp và thực hiện thành công nhiệm vụ trong một bối cảnh cụ thể ”. Theo Bernd Meier và Nguyễn Văn Cường: “Năng lực là khả năng thực hiện có trách nhiệm và hiệu quả các hành động, giải quyết các nhiệm vụ, vấn đề trong các tình huống thay đổi thuộc các lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân trên cơ sở hiểu biết, kĩ năng, kĩ xảo và kinh nghiệm cũng như sẵn sàng hành động” [11].

- Theo [14] “Năng lực là khả năng thực hiện thành công hoạt động trong một bối cảnh nhất định nhờ sự huy động tổng hợp các kiến thức, kỹ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,. Năng lực của cá nhân được đánh giá qua phương thức và kết quả hoạt động của cá nhân đó khi giải quyết các vấn đề của cuộc sống”. Như vậy trong nghiên cứu của mình chúng tôi sử dụng khái niệm NL theo tài liệu [14] : NL không phải là một thuộc tính đơn nhất, mà là một tổng thể của nhiều yếu tố có liên hệ tác động qua lại và hai đặc điểm phân biệt cơ bản của NL là: (1) tính vận dụng; (2) tính có thể chuyển đổi và phát triển. NL được hình thành, phát triển và thể hiện trong hoạt động tích cực của con người.

Phát triển NL của người học chính là mục tiêu mà dạy và học tích cực muốn hướng tới. Tùy theo môi trường hoạt động mà NL có thể đánh giá hoặc đo được, quan sát được ở những tình huống nhất định. Các loại năng lực NL có thể được chia thành nhiều loại, qua nghiên cứu cho thấy có 4 loại NL cơ bản cần cho người lao động mới trong xã hộ tri thức , giúp họ có khả năng hoàn thành nhiệm vụ một cách chủ động và sáng tạo trong bối cảnh đầy thách thức hiện nay và tương lai. Theo [24] đó là : Năng lực tư duy: Khả năng nghiên cứu , phân tích , tổ ng hơ ̣p, nhâ ̣n biế t vấ n đề.

Hiể u nguyên nhân của vấ n đề cầ n đươ ̣c xử lý , giải quyết trong quá trình thực hiê ̣n nhiê ̣m vu ̣, công viê ̣c. Năng lực hành động : Khả năng tổ chức thực hiện công viê ̣c hiê ̣u quả , hoàn thành nhiệm vụ trong điều kiện thực tiễn phức tạp. Năng lực quan hê ,̣ giao tiế p, thuyế t phục , lãnh đạo, làm việc với người khác : Khả năng quan hê ̣, giao tiế p hiê ̣u quả , thuyế t phu ̣c, truyề n cảm hứng cho m ọi người để cùng thực hiện tốt nhất công việc. 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Năng lực tiế p thu, đổ i mới, sáng tạo và phát triển:Khả năng liên tu ̣c câ ̣p nhâ ̣t thông tin, tiế p thu kiế n thức và học tập trong quá trình thực hiện công việc, luôn tìm tòi những ý tưởng mới.

Theo [14] Chương trình GD phổ thông Việt Nam xác định NL của HS gồm có năng lực chung và NL đặc thù môn học : Năng lực chung là NL cơ bản, thiết yếu mà bất kỳ một người nào cũng cần có để sống, học tập và làm việc. Các hoạt động GD (bao gồm các môn học và hoạt động trải nghiệm sáng tạo), với khả năng khác nhau, nhưng đều hướng tới mục tiêu hình thành và phát triển các NL chung của HS. Năng lực đặc thù môn học (của môn học nào) là NL mà môn học (đó) có ưu thế hình thành và phát triển (do đặc điểm của môn học đó). Một NL có thể là NL đặc thù của nhiều môn học khác nhau.

Hiện nay, người ta quan tâm nhiều đến việc phát triển NL hành động (professtional action compentency)… 1. Cấu trúc năng lực Để hình thành và phát triển NL cần xác định các thành phần và cấu trúc của chúng. Có nhiều loại NL khác nhau. Việc mô tả cấu trúc và các thành phần NL cũng khác nhau.

Theo [10] cấu trúc chung NL hành động được mô tả là sự kết hợp của 4 NL thành phần: NL chuyên môn, năng lực PP, NL xã hội, năng lực cá thể: NL cá thể NL chuyên môn NL xã hội NL phương pháp NL hành động Hình 1. Mô hình cấu trúc năng lực hành động [10, tr 68-69] - Năng lực chuyên môn (Professional competency): Là khả năng thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn cũng như khả năng đánh giá kết quả chuyên môn một cách độc lập, có PP 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] và chính xác về mặt chuyên môn. Nó được tiếp nhận qua việc học nội dung – chuyên môn và chủ yếu gắn với khả năng nhận thức và tâm lý vận động. - Năng lực PP (Methodical competency): Là khả năng đối với những hành động có kế hoạch, định hướng mục đích trong việc giải quyết các nhiệm vụ và vấn đề.

Năng lực PP bao gồm năng lực PP chung và PP chuyên môn. Trung tâm của PP nhận thức là những khả năng tiếp nhận, xử lý, đánh giá, truyền thụ và trình bày tri thức. Nó được tiếp nhận qua việc học PP luận – GQVĐ. - Năng lực xã hội (Social competency): Là khả năng đạt được mục đích trong những tình huống giao tiếp ứng xử xã hội cũng như trong những nhiệm vụ khác nhau trong sự phối hợp chặt chẽ với những thành viên khác.