Luận văn thạc sĩ về phát triển năng lực học sinh qua dạy học đa thức tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Luận văn thạc sĩ khám phá phát triển năng lực học sinh qua dạy học đa thức trong chương trình trung học cơ sở, nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Hà Thị Phương Dung
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Đức Hiệp
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Toán
• Đề tài: Phát triển năng lực học sinh qua dạy học đa thức
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN
• 1.1. Khái niệm năng lực
• 1.2. Một số năng lực cần có của học sinh
• 1.3. Năng lực chung
• 1.4. NL chuyên biệt
• 1.5. Năng lực toán học và mấu chốt của việc dạy học theo hướng phát triển năng lực
• 1.6. NL toán học
• 1.7. Dạy học toán theo định hướng phát triển năng lực
• 1.8. Cơ sở thực tiễn thực trạng dạy học nhằm phát triển NL cho HS thông qua dạy học đa thức trong chương trình THCS của các trường THCS trên địa bàn Hà Nội
• 1.9. Mục tiêu, đối tượng điều tra
• 1.10. Nội dung, phương pháp điều tra
• 1.11. Kết quả điều tra
• 1.12. KẾT LUẬN CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG II: PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CHO HỌC SINH THÔNG QUA DẠY HỌC PHẦN “ĐA THỨC”
• 2.1. Mục tiêu, phương pháp, cách thức tổ chức dạy học phần đa thức trong chương trình Toán 8 bậc THCS
• 2.2. Phương pháp - Phương tiện dạy học - Định hướng phát triển năng lực
• 2.3. Những biện pháp dạy học để phát huy năng lực cho học sinh
• 2.4. Hệ thống bài tập về đa thức
• 2.5. Bài toán phân tích đa thức thành nhân tử ở THCS
• 2.6. Dạy học nội dung phân tích đa thức thành nhân tử ở THCS
• 2.7. Vị trí, vai trò của bài toán phân tích đa thức thành nhân tử
• 2.8. Thực trạng và khó khăn trong việc dạy và học bài toán phân tích đa thức thành nhân tử ở trường THCS
• 2.9. Giải pháp tháo gỡ khó khăn cho giáo viên và học sinh trong dạy và học nội dung bài toán phân tích đa thức thành nhân tử
• 2.10. Thực hành dạy học bài toán phân tích đa thức thành nhân tử
• 2.11. Một số ứng dụng của bài toán phân tích đa thức thành nhân tử
• 2.12. KẾT LUẬN CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG III: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nội dung thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Đối tượng thực nghiệm
• 3.4. Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Phương thức đánh giá kết quả TNSP
• 3.6. Đánh giá kết quả TNSP
• 3.7. Xử lí số liệu thực nghiệm
• 3.8. Kết quả thực nghiệm
• 3.9. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển năng lực học sinh qua dạy học đa thức

Phát triển năng lực học sinh là một trong những mục tiêu quan trọng trong giáo dục hiện đại. Đặc biệt, việc dạy học đa thức trong chương trình Toán học ở bậc trung học cơ sở không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho việc giải quyết vấn đề. Đa thức là một phần quan trọng trong chương trình Toán học, giúp học sinh hình thành tư duy logic và khả năng phân tích. Việc áp dụng các phương pháp dạy học đa thức sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích học sinh tham gia và phát triển năng lực tự học.

1.1. Khái niệm năng lực học sinh trong dạy học đa thức

Năng lực học sinh được hiểu là khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng và thái độ trong các tình huống học tập và thực tiễn. Trong dạy học đa thức, năng lực này bao gồm khả năng phân tích, tổng hợp và giải quyết các bài toán phức tạp. Việc phát triển năng lực học sinh thông qua dạy học đa thức không chỉ giúp học sinh hiểu sâu về kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng tư duy phản biện.

1.2. Tầm quan trọng của dạy học đa thức trong giáo dục

Dạy học đa thức đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực học sinh. Nó không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức toán học mà còn phát triển các kỹ năng mềm như làm việc nhóm, giao tiếp và tư duy sáng tạo. Việc áp dụng các phương pháp dạy học đa thức sẽ giúp học sinh có cơ hội thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

II. Những thách thức trong việc phát triển năng lực học sinh qua dạy học đa thức

Mặc dù việc dạy học đa thức mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng gặp phải không ít thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về phương pháp dạy học phù hợp. Nhiều giáo viên vẫn còn sử dụng phương pháp truyền thống, không khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập của học sinh. Bên cạnh đó, việc đánh giá năng lực học sinh cũng gặp khó khăn khi chưa có các tiêu chí rõ ràng và công cụ đánh giá hiệu quả.

2.1. Khó khăn trong việc áp dụng phương pháp dạy học mới

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc áp dụng các phương pháp dạy học mới, đặc biệt là trong việc thiết kế bài giảng và hệ thống bài tập phù hợp với năng lực của học sinh. Điều này dẫn đến việc học sinh không được phát huy tối đa khả năng của mình trong quá trình học tập.

2.2. Vấn đề đánh giá năng lực học sinh

Đánh giá năng lực học sinh trong dạy học đa thức thường gặp khó khăn do thiếu các tiêu chí rõ ràng. Việc đánh giá không chỉ dựa vào kết quả bài kiểm tra mà còn cần xem xét đến quá trình học tập và sự phát triển của học sinh. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có kỹ năng và công cụ đánh giá phù hợp.

III. Phương pháp dạy học đa thức hiệu quả cho học sinh

Để phát triển năng lực học sinh qua dạy học đa thức, cần áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại và hiệu quả. Một số phương pháp có thể được áp dụng bao gồm: dạy học theo dự án, học tập hợp tác, và sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách chủ động mà còn phát triển các kỹ năng cần thiết cho tương lai.

3.1. Dạy học theo dự án trong dạy học đa thức

Dạy học theo dự án là một phương pháp hiệu quả giúp học sinh phát triển năng lực tự học và khả năng làm việc nhóm. Qua các dự án, học sinh có cơ hội áp dụng kiến thức vào thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo.

3.2. Học tập hợp tác trong lớp học

Học tập hợp tác là phương pháp khuyến khích học sinh làm việc cùng nhau để giải quyết các bài toán đa thức. Phương pháp này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực, nơi mà học sinh có thể học hỏi lẫn nhau.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về dạy học đa thức

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp dạy học đa thức có thể nâng cao đáng kể năng lực học sinh. Các trường học đã thực hiện các chương trình dạy học đa thức và thu được kết quả tích cực. Học sinh không chỉ cải thiện điểm số mà còn phát triển các kỹ năng mềm cần thiết cho cuộc sống.

4.1. Kết quả thực nghiệm sư phạm trong dạy học đa thức

Các kết quả thực nghiệm cho thấy rằng học sinh tham gia vào các hoạt động dạy học đa thức có sự tiến bộ rõ rệt về năng lực giải quyết vấn đề và tư duy phản biện. Điều này chứng tỏ rằng phương pháp dạy học đa thức là một hướng đi đúng đắn trong giáo dục hiện đại.

4.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học đa thức

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học đa thức đã giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng hơn. Các phần mềm hỗ trợ học tập và các ứng dụng trực tuyến đã tạo ra môi trường học tập phong phú, giúp học sinh phát triển năng lực tự học và khả năng làm việc nhóm.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho dạy học đa thức

Phát triển năng lực học sinh qua dạy học đa thức là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết trong giáo dục hiện đại. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự đổi mới trong phương pháp dạy học và đánh giá năng lực học sinh. Hướng phát triển tương lai cần tập trung vào việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập của học sinh.

5.1. Định hướng phát triển phương pháp dạy học đa thức

Cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các phương pháp dạy học đa thức nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Việc áp dụng các phương pháp mới sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn, từ kiến thức đến kỹ năng sống.

5.2. Tương lai của dạy học đa thức trong giáo dục

Tương lai của dạy học đa thức sẽ phụ thuộc vào sự đổi mới trong giáo dục và sự phát triển của công nghệ. Cần có sự hợp tác giữa giáo viên, học sinh và phụ huynh để tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo tại Việt Nam, việc phát triển năng lực học sinh (NLHS) trở thành mục tiêu trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. Theo Luật Giáo dục số 38/2005/QH11, phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, đồng thời bồi dưỡng kỹ năng tự học và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Trong chương trình Toán trung học cơ sở (THCS), phần đa thức là nội dung trọng tâm xuyên suốt từ lớp 7 đến lớp 9, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực toán học và giải quyết vấn đề cho học sinh.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đề xuất các biện pháp dạy học phần đa thức theo hướng phát triển năng lực cho học sinh THCS, nhằm nâng cao hiệu quả dạy học môn Toán. Nghiên cứu tập trung vào việc xây dựng hệ thống bài giảng, bài tập và phương pháp dạy học đa thức, đồng thời tiến hành thực nghiệm sư phạm tại một số trường THCS trên địa bàn Hà Nội trong năm học 2016-2017. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần đổi mới phương pháp dạy học, phát triển năng lực tự học, giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo cho học sinh, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục toán học ở bậc THCS.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về năng lực và dạy học phát triển năng lực, trong đó:

• Khái niệm năng lực: Năng lực được hiểu là sự kết hợp phức hợp của tri thức, kỹ năng, thái độ và khả năng vận dụng vào thực tiễn. Cấu trúc năng lực gồm bốn thành phần chính: năng lực chuyên môn, năng lực phương pháp, năng lực xã hội và năng lực cá thể. Mô hình này giúp xác định các năng lực cần phát triển cho học sinh trong quá trình dạy học.

• Lý thuyết dạy học phát triển năng lực: Dạy học theo định hướng phát triển năng lực nhằm giúp học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Trong môn Toán, năng lực giải quyết vấn đề được xem là trọng tâm, bao gồm các bước tiếp cận, tìm giải pháp, trình bày và đánh giá kết quả.

• Khái niệm và vai trò của đa thức trong chương trình THCS: Đa thức là nội dung toán học quan trọng, giúp học sinh phát triển năng lực tính toán, tư duy logic và khả năng mô hình hóa toán học. Việc dạy học đa thức theo hướng phát triển năng lực đòi hỏi phương pháp tích cực, khuyến khích học sinh tự khám phá, vận dụng kiến thức và kỹ năng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Tổng hợp, phân tích các tài liệu, văn bản pháp luật liên quan đến giáo dục và đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực; nghiên cứu nội dung chương trình và sách giáo khoa Toán THCS, đặc biệt phần đa thức.

• Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra khảo sát thực trạng dạy học phần đa thức tại ba trường THCS trên địa bàn Hà Nội (THCS-THPT Nguyễn Tất Thành, Tiểu học-THCS Ngôi Sao, THCS Thanh Xuân) với tổng số 8 giáo viên và 219 học sinh tham gia. Phương pháp thu thập dữ liệu gồm quan sát, phỏng vấn, phát phiếu điều tra ý kiến giáo viên và học sinh.

• Thực nghiệm sư phạm: Tiến hành thực nghiệm dạy học đa thức theo đề xuất của luận văn tại các lớp THCS, đánh giá hiệu quả qua kết quả học tập và năng lực của học sinh. Cỡ mẫu thực nghiệm khoảng 132 học sinh tại trường THCS Nguyễn Tất Thành và các trường khác.

• Phân tích thống kê toán học: Sử dụng các công cụ thống kê để xử lý dữ liệu thu thập được, đánh giá mức độ phát triển năng lực học sinh qua các bài kiểm tra và bảng hỏi.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong năm học 2016-2017, bao gồm giai đoạn khảo sát thực trạng, xây dựng bài giảng và bài tập, thực nghiệm sư phạm và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng dạy học đa thức tại các trường THCS: Qua khảo sát 8 giáo viên và 219 học sinh, có khoảng 50% giáo viên áp dụng phương pháp dạy học định hướng hành động, còn lại chủ yếu sử dụng phương pháp truyền thống thuyết trình và luyện tập. Hơn 50% học sinh tiếp cận kiến thức một cách thụ động hoặc chỉ tập trung vào các dạng bài tập vận dụng cao phục vụ thi cử, trong khi chỉ khoảng 10% học sinh tiếp cận kiến thức một cách tích cực, linh hoạt.

2. Mức độ phát triển năng lực tự học và giải quyết vấn đề của học sinh: Kết quả đánh giá năng lực tự học tại trường THCS Nguyễn Tất Thành cho thấy khoảng 40% học sinh đạt mức khá và giỏi, trong khi 60% còn lại ở mức trung bình hoặc yếu. Qua bài kiểm tra phân tích đa thức thành nhân tử, tỷ lệ học sinh đạt điểm khá trở lên là khoảng 45%, cho thấy năng lực giải quyết vấn đề còn hạn chế.

3. Khó khăn trong dạy và học bài toán phân tích đa thức thành nhân tử: Giáo viên gặp khó khăn trong việc đánh giá kết quả học sinh do thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng về cách phân tích đa thức. Học sinh thường mắc lỗi trong việc nắm vững khái niệm, quy tắc và kỹ năng đặt dấu phép toán, dẫn đến kết quả học tập chưa cao. Việc xác định đa thức bất khả quy ở đa thức nhiều biến cũng là thách thức lớn.

4. Hiệu quả của phương pháp dạy học đa thức theo hướng phát triển năng lực: Thực nghiệm sư phạm cho thấy việc áp dụng các phương pháp như đặt nhân tử chung, dùng hằng đẳng thức, phân tích đa thức thành nhân tử theo quy trình phát hiện và giải quyết vấn đề giúp học sinh nâng cao năng lực tư duy, tự học và sáng tạo. Tỷ lệ học sinh đạt điểm khá giỏi trong các bài kiểm tra tăng lên khoảng 15-20% so với trước thực nghiệm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những khó khăn trong dạy học đa thức xuất phát từ việc giáo viên chưa hoàn toàn làm chủ phương pháp dạy học phát triển năng lực, còn giữ thói quen truyền thụ kiến thức một chiều. Học sinh chưa được rèn luyện kỹ năng tự học, tự phát hiện và giải quyết vấn đề một cách hệ thống. So với các nghiên cứu trong ngành giáo dục toán học, kết quả này phù hợp với xu hướng chung về sự cần thiết đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực.

Việc xây dựng hệ thống bài tập và quy trình dạy học đa thức theo hướng phát triển năng lực đã góp phần nâng cao hiệu quả học tập, giúp học sinh phát triển các năng lực cốt lõi như tư duy logic, giải quyết vấn đề, giao tiếp toán học và tự quản lý học tập. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân phối điểm kiểm tra năng lực tự học và bảng so sánh tỷ lệ học sinh đạt các mức độ năng lực trước và sau thực nghiệm.

Kết quả nghiên cứu khẳng định tính khả thi và hiệu quả của việc đổi mới phương pháp dạy học đa thức theo hướng phát triển năng lực, đồng thời chỉ ra những điểm cần tiếp tục hoàn thiện như tăng cường bồi dưỡng giáo viên, xây dựng cơ sở pháp lý đánh giá kết quả học sinh và phát triển tài liệu dạy học phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực: Giáo viên cần tích cực áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như đặt câu hỏi gợi mở, tổ chức hoạt động nhóm, khuyến khích học sinh tự phát hiện và giải quyết vấn đề. Mục tiêu là nâng tỷ lệ học sinh tiếp cận kiến thức một cách chủ động lên trên 60% trong vòng 1-2 năm. Chủ thể thực hiện là các trường THCS phối hợp với phòng giáo dục.

2. Xây dựng hệ thống bài tập phát triển năng lực đa dạng, phù hợp: Thiết kế bài tập theo các mức độ từ cơ bản đến nâng cao, tập trung vào các kỹ năng phân tích, tổng hợp và vận dụng kiến thức đa thức. Thời gian triển khai trong năm học tiếp theo, do tổ bộ môn Toán chủ trì.

3. Tăng cường bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên: Tổ chức các khóa tập huấn về phương pháp dạy học phát triển năng lực, kỹ năng đánh giá kết quả học sinh và ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy. Mục tiêu nâng cao năng lực chuyên môn cho 100% giáo viên Toán trong 1 năm. Chủ thể thực hiện là Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm.

4. Xây dựng cơ sở pháp lý và tiêu chí đánh giá kết quả học sinh rõ ràng: Ban hành các quy định, hướng dẫn cụ thể về cách đánh giá kết quả phân tích đa thức thành nhân tử và các năng lực liên quan, giúp giáo viên có căn cứ đánh giá khách quan, chính xác. Thời gian thực hiện trong 1 năm, do Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì.

5. Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học: Khuyến khích sử dụng phần mềm, máy chiếu và các công cụ hỗ trợ để minh họa bài giảng, tạo môi trường học tập sinh động, hấp dẫn. Mục tiêu tăng cường ứng dụng CNTT trong 70% tiết học Toán trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện là các trường THCS và phòng giáo dục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên Toán THCS: Nhận được các phương pháp dạy học đa thức theo hướng phát triển năng lực, hệ thống bài tập và kỹ thuật tổ chức lớp học giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy và phát triển năng lực học sinh.

2. Cán bộ quản lý giáo dục: Có cơ sở để xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên, đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá chất lượng giáo dục môn Toán tại các trường THCS.

3. Sinh viên sư phạm Toán: Tài liệu tham khảo quý giá về lý luận và thực tiễn dạy học phát triển năng lực, giúp chuẩn bị tốt cho công tác giảng dạy sau này.

4. Nhà nghiên cứu giáo dục: Cung cấp dữ liệu thực nghiệm, phân tích sâu về phương pháp dạy học phát triển năng lực trong môn Toán, đặc biệt là phần đa thức, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát triển năng lực học sinh là gì và tại sao quan trọng trong dạy học Toán?
   Phát triển năng lực học sinh là quá trình giúp học sinh hình thành và nâng cao các kỹ năng, kiến thức và thái độ cần thiết để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Trong dạy học Toán, điều này giúp học sinh không chỉ học thuộc kiến thức mà còn biết vận dụng, sáng tạo và tự học hiệu quả.

2. Phương pháp dạy học đa thức theo hướng phát triển năng lực có điểm gì khác biệt?
   Phương pháp này tập trung vào việc khuyến khích học sinh tự khám phá, phát hiện kiến thức, giải quyết vấn đề và vận dụng kiến thức vào thực tế, thay vì chỉ truyền thụ kiến thức một chiều như phương pháp truyền thống.

3. Làm thế nào để đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh trong môn Toán?
   Có thể sử dụng các bài kiểm tra viết, quan sát quá trình học tập, đánh giá qua sản phẩm học tập và phỏng vấn học sinh để đánh giá kỹ năng tư duy, khả năng vận dụng kiến thức và sáng tạo trong giải quyết vấn đề.

4. Khó khăn lớn nhất khi dạy học phần đa thức là gì?
   Khó khăn chính là việc học sinh chưa nắm vững khái niệm, quy tắc và kỹ năng phân tích đa thức, cùng với việc giáo viên thiếu cơ sở pháp lý rõ ràng để đánh giá kết quả học sinh, dẫn đến hiệu quả dạy học chưa cao.

5. Làm sao để giáo viên có thể nâng cao hiệu quả dạy học đa thức?
   Giáo viên cần đổi mới phương pháp dạy học, tích cực bồi dưỡng chuyên môn, xây dựng hệ thống bài tập phù hợp, ứng dụng công nghệ thông tin và có tiêu chí đánh giá rõ ràng để hỗ trợ học sinh phát triển năng lực toàn diện.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển năng lực học sinh và áp dụng vào dạy học phần đa thức trong chương trình Toán THCS.
• Thực trạng dạy học đa thức tại các trường THCS Hà Nội còn nhiều hạn chế, đặc biệt trong việc phát triển năng lực tự học và giải quyết vấn đề của học sinh.
• Việc xây dựng và áp dụng các phương pháp dạy học đa thức theo hướng phát triển năng lực đã nâng cao hiệu quả học tập và năng lực của học sinh.
• Đề xuất các giải pháp đổi mới phương pháp dạy học, bồi dưỡng giáo viên, xây dựng hệ thống bài tập và tiêu chí đánh giá rõ ràng nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Toán.
• Khuyến nghị các trường THCS, giáo viên và các cơ quan quản lý giáo dục tiếp tục triển khai và hoàn thiện các biện pháp nhằm phát triển năng lực học sinh một cách bền vững.

Các trường THCS nên áp dụng các giải pháp đề xuất trong năm học tới, đồng thời phối hợp với các cơ quan chuyên môn để tổ chức bồi dưỡng giáo viên và xây dựng tài liệu dạy học phù hợp. Các nhà nghiên cứu có thể tiếp tục khảo sát mở rộng để đánh giá hiệu quả lâu dài của phương pháp này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo, luận văn còn có 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc phát triển NL của HS(17 trang). Chƣơng 2: Dạy học đa thức nhằm phát triển NL cho HSTHCS(55 trang). Chƣơng 3: Thực nghiệm sư phạm(21 trang). 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIẾN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC CỦA HỌC SINH 1.

Khái niệm năng lực - Khái niệm NL có nguồn gốc tiếng La Tinh“ competenia „có nghĩa là gặp gỡ. Ngày nay, khái niệm NL được hiểu theo nhiều nghĩa. - NL được hiểu như sự thành thạo, khả năng thực hiện của cá nhân đối với một công việc. - NL là một thuộc tính tâm lý phức hợp, là điểm hội tụ của nhiều yếu tố như tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, kinh nghiệm, sự sẵn sàng hành động và trách nhiệm đạo đức.

- NL gồm những kĩ năng và kĩ xảo học được hoặc sẵn có của cá thể nhằm giải quyết các tình huống xác định , cũng như tự sẵn sàng về động cơ, xã hội… và khả năng vận dụng các cách GQVĐ một cách có trách nhiệm và hiệu quả trong những tình huống linh hoạt ( Weinert 2001). - NL là một tập hợp các kiến thức, kĩ năng và thái độ phù hợp với một hoạt động thực tiễn ( Barnett, 1992). - NL là biết sử dụng các kiến thức và các kĩ năng trong một tình huống có ý nghĩa ( Rogiers, 1996). - NL là khả năng đáp ứng thích hợp và đầy đủ các yêu cầu của một lĩnh vực hoạt động ( Từ Điển Webster’s New 20th Century, 1965).

- NL được tri thức làm cơ sở, được sử dụng như khả năng, được quy định bởi giá trị, được tăng cường qua kinh nghiệm và được thực hiện hóa qua chủ định ( John Erpenbeck). Các NL chung cùng với các NL chuyên môn tạo thành nền tảng chung cho công việc giáo dục và dạy học; Mức độ đối với sự phát triển NL có thể được xác định trong các tiêu chuẩn nghề; Đến một thời điểm nhất định nào đó, HS có thể phải đạt được những gì? 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Để hình thành và phát triển NL cần xác định các thành phần và cấu trúc của chúng: Mô hình cấu trúc NL Các nhà nghiên cứu trên thế giới đã sử dụng những mô hình NL khác nhau trong tiếp cận của mình. (1) Mô hình dựa trên cơ sở tính cách và hành vi cá nhân của cá nhân theo đuổi cách xác định “con người cần phải như thế nào để thực hiện được các vai trò của mình” (2) Mô hình dựa trên cơ sở các kiến thức hiểu biết và các kỹ năng được đòi hỏi theo đuổi việc xác định “con người cần phải có những kiến thức và kỹ năng gì” để thực hiện tốt vai trò của mình; (3) Mô hình dựa trên các kết quả và tiêu chuẩn đầu ra theo đuổi việc xác định con người “cần phải đạt được những gì ở nơi làm việc”. Theo quan điểm của các nhà sư phạm nghề Đức, cấu trúc chung của NL hành động được mô tả là sự kết hợp của 4 NL thành phần sau: Sơ đồ 1.

Các thành phần cấu trúc năng lực Các thành phần cấu trúc của NL - NL chuyên môn (Professional competency): Là khả năng thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn cũng như khả năng đánh giá kết quả chuyên môn một cách độc lập, có PP và chính xác về mặt chuyên 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Nó được tiếp nhận qua việc học nội dung – chuyên môn và chủ yếu gắn với khả năng nhận thức và tâm lý vận động. - NLPP (Methodical competency): Là khả năng đối với những hành động có kế hoạch, định hướng mục đích trong việc giải quyết các nhiệm vụ và vấn đề. NLPP bao gồm NLPP chung và PP chuyên môn.

Trung tâm của PP nhận thức là những khả năng tiếp nhận, xử lý, đánh giá, truyền thụ và trình bày tri thức. Nó được tiếp nhận qua việc học PP luận – GQVĐ. - NL xã hội (Social competency): Là khả năng đạt được mục đích trong những tình huống giao tiếp ứng xử xã hội cũng như trong những nhiệm vụ khác nhau trong sự phối hợp chặt chẽ với những thành viên khác. Nó được tiếp nhận qua việc học giao tiếp.

- NL cá thể (IndIvidual competency): Là khả năng xác định, đánh giá được những cơ hội phát triển cũng như những giới hạn của cá nhân, phát triển năng khiếu, xây dựng và thực hiện kế hoạch phát triển cá nhân, những quan điểm, chuẩn giá trị đạo đức và động cơ chi phối các thái độ và hành vi ứng xử. Nó được tiếp nhận qua việc học cảm xúc – đạo đức và liên quan đến tư duy và hành động tự chịu trách nhiệm. Mô hình cấu trúc NL trên đây có thể cụ thể hoá trong từng lĩnh vực chuyên môn, nghề nghiệp khác nhau. Mặt khác, trong mỗi lĩnh vực nghề nghiệp người ta cũng mô tả các loại NL khác nhau.

NL của GV bao gồm những nhóm cơ bản sau: NL dạy học, NL giáo dục, NL chẩn đoán và tư vấn, NL phát triển nghề nghiệp và phát triển trường học. Từ cấu trúc của khái niệm NL cho thấy giáo dục định hướng tiếp cận NL không chỉ nhằm mục tiêu phát triển NL chuyên môn bao gồm tri thức, kỹ năng chuyên môn mà còn phát triển NLPP, NL xã hội và NL cá thể. Những NL này không tách rời nhau mà có mối quan hệ chặt chẽ. NL hành động được hình thành trên cơ sở có sự kết hợp các NL này.

7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Dạy học theo tiếp cận NL không chỉ giới hạn trong tri thức và kỹ năng chuyên môn mà gồm những nhóm nội dung nhằm phát triển các lĩnh vực NL: - Nhóm NL làm chủ bản thân: NL tự học, NLGQVĐ, NL sáng tạo, NL quản lý. - Nhóm NL về quan hệ xã hội: NL giao tiếp, NL hợp tác. - Nhóm NL công cụ (Các NL này sẽ được hình thành trong quá trình hình thành các NL ở trên): NLCNTT và truyền thông, NL sử dung ngôn ngữ, NL tính toán. Một số năng lực cần có của học sinh Trong dự thảo chương trình giáo dục phổ thông tổng thể [2a (2015)-2b (2017)] có chỉ rõ: chương trình giáo dục phổ thông của Việt Nam sau 2015 sẽ được cấu trúc theo định hướng phát triển NL, nhằm hình thành và phát triển các NL chung và NL đặc thù môn học cho HS.

Năng lực chung Bảng 1. Bảng mô tả các mức độ biểu hiện các NL chung cần cócủa HS THCS NL chung Biểu hiện 1. NL tự học a) Xác định mục tiêu Xác định nhiệm vụ học tập dựa trên kết quả đã đạt được; học tập khắc phục những khía cạnh còn yếu kém b) Lập kế hoạch và Tìm và chọn được nguồn tài liệu phù hợp với các mục thực hiện cách học đích, nhiệm vụ học tập khác nhau; thành thạo sử dụng thư viện, ghi chép thông tin đọc được bằng các hình thức phù hợp, thuận lợi cho việc ghi nhớ, sử dụng, bổ sung khi cần thiết, tự đặt được vấn đề học tập. c) Đánh giá và điều Tự nhận ra và điều chỉnh những sai sót, hạn chế của bản chỉnh việc học thân trong quá trình học tập.

NLgiải quyết vấn đềvà sáng tạo 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] a) Phát hiện và làm Phân tích ; phát hiện và nêu được tình huống có vấn đề rõ vấn đề trong học tập, trong cuộc sống. b) Đề xuất, lựa chọn Thu thập và làm rõ các thông tin có liên quan đến vấn giải pháp đề; đề xuất và phân tích được một số giải pháp GQVĐ; lựa chọn được giải pháp phù hợp nhất. c) Thực hiện và đánh Thực hiện và đánh giá ; suy ngẫm về cách thức và tiến giá giải pháp GQVĐ trình GQVĐ để điều chỉnh và vận dụng trong bối cảnh mới. d) Nhận ra ý tưởng Đặt CH khác nhau về một sự vật, hiện tượng; xác định mới và làm rõ thông tin, ý tưởng mới; phân tích, tóm tắt những thông tin liên quan từ nhiều nguồn khác nhau.

e) Hình thành và Hình thành ý tưởng dựa trên những nguồn thông tin đã triển khai ý tưởng cho; đề xuất giải pháp cải tiến hay thay thế các giải pháp mới không còn phù hợp; so sánh và bình luận được các giải pháp đề xuất. c) Tư duy độc lập Suy nghĩ và khái quát hóa thành tiến trình khi thực hiện một công việc nào đó; tôn trọng các quan điểm trái chiều; áp dụng điều đã biết vào tình huông tương tự với những điều chỉnh hợp lý. g) Đề xuất ý kiến Hứng thú, tự do trong suy nghĩ; chủ động nêu ý kiến; không quá lo lắng về tính đúng sai của ý kiến đề xuất; phát hiện yếu tố mới, tích cực trong những ý kiến khác. NL tự quản lí a) Nhận ra các yếu tố Nhận ra được các yếu tố tác động đến hành động của bản tác động đến hành thân trong học tập và trong giao tiếp hàng ngày; kiếm động của bản thân chế được cảm xúc của bản thân trong các tình huống ngoài ý muốn.

b)Xác định quyền lợi Ý thức được quyền lợi và nghĩa vụ của mình; xây dựng 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] và nghĩa vụ của mình và thực hiện được kế hoạch nhằm đạt được mục đích; nhận ra và có ứng xử phù hợp với những tình huống không an toàn. c) Điều chỉnh hành Tự đánh giá, tự điều chỉnh hành động chưa hợp lý của động bản thân trong học tập và trong cuộc sống hàng ngày. d) Đánh giá được bản Đánh giá được hình thể của bản thân so với chuẩn chiều thân cao, cân nặng; nhận ra được những dấu hiệu thay đổi của bản thân trong giai đoạn dậy thì; có ý thức ăn uống, rèn luyện và nghỉ ngơi phù hợp để nâng cao sức khỏe; nhận ra và kiểm soát được những yếu tố ảnh hưởng xấu tới sức khỏe và tinh thần trong môi trường sống và học tập. NL giao tiếp a) Đặt ra mục tiêu Bước đầu biết đặt ra và hiểu được vai trò quan trọng của giao tiếp việc đặt mục tiêu trước khi giao tiếp.

b) Biết lắng nghe Khiêm tốn, lắng nghe tích cực trong giao tiếp; nhận ra được bối cảnh giao tiếp; đặc điểm, thái độ của đối tượng giao tiếp. c) Diễn đạt ý tưởng Diễn đạt ý tưởng một cách tự tin; thể hiện được biểu cảm phù hợp với đối tượng và bối cảnh giao tiếp.NL hợp tác a) Xác định mục đích Chủ động đề xuất mục đích hợp tác để giải quyết một và phương thức hợp vấn đề do bản thân và những người khác đề xuất; lựa tác chọn hình thức làm việc nhóm với quy mô phù hợp với yêu cầu và nhiệm vụ.