Luận án tiến sĩ về phát triển năng lực dạy học cho sinh viên sư phạm tại trường đại học

• Tác giả: Nguyễn Thanh Thủy
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Trọng Rỹ
• Trường học: Viện Khoa Học Giáo Dục Việt Nam
• Chuyên ngành: Lý luận và lịch sử giáo dục
• Đề tài: Phát Triển Năng Lực Dạy Học Cho Sinh Viên Sư Phạm Qua Lý Luận Dạy Học
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHÚ GIẢI CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH - BIỂU ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Khách thể nghiên cứu
• 1.4. Giả thuyết nghiên cứu
• 1.5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 1.6.1. Phương pháp luận
• 1.6.2. Tiếp cận hệ thống cấu trúc
• 1.6.3. Tiếp cận lịch sử
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC DẠY HỌC MÔN LÝ LUẬN DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 1.1. Tổng quan các công trình khoa học liên quan đến đề tài
• 1.2. Một số nghiên cứu về năng lực dạy học
• 1.3. Một số nghiên cứu về dạy học phát triển năng lực
• 1.4. Những nhận định về các công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài
• 1.5. Những khái niệm cơ bản của đề tài
• 1.5.1. Khái niệm năng lực dạy học
• 1.5.2. Khái niệm dạy học theo hướng phát triển NLDH
• 1.6. Vai trò của Lý luận dạy học trong khối các môn nghiệp vụ đối với đào tạo SV sư phạm ở trường đại học
• 1.7. Dạy học môn Lý luận dạy học theo hướng phát triển NLDH cho SV sư phạm ở trường đại học
• 1.8. Khái quát những đặc trưng của dạy học môn Lý luận dạy học theo hướng phát triển NLDH cho SV sư phạm ở trường đại học
• 1.9. Chuẩn đầu ra cho môn Lý luận dạy học ở trường đại học
• 1.10. Nhóm NLDH có thể phát triển được cho SV sư phạm ở trường đại học trong DH môn Lý luận dạy học theo hướng phát triển NLDH
• 1.11. Tiêu chí đánh giá kết quả học tập môn Lý luận dạy học
• 1.12. Một số PPDH chiếm ưu thế sử dụng trong dạy học môn Lý luận dạy học theo hướng phát triển NLDH cho SV ở trường đại học
• 1.13. Hình thức tổ chức dạy học môn Lý luận dạy học theo hướng phát triển NLDH cho SV sư phạm ở trường đại học
• 1.14. Các yếu tố ảnh hưởng đến dạy học môn Lý luận dạy học theo hướng phát triển NLDH cho SV sư phạm ở trường đại học
• 1.14.1. Các yếu tố khách quan
• 1.14.2. Các yếu tố chủ quan
• 1.15. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG DẠY HỌC MÔN LÝ LUẬN DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 2.1. Khái quát về chương trình giảng dạy môn Lý luận dạy học hiện hành tại trường đại học có đào tạo giáo viên
• 2.2. Khái quát về mục tiêu chương trình giảng dạy môn Lý luận dạy học
• 2.3. Khái quát về nội dung chương trình môn Lý luận dạy học
• 2.4. Khái quát về điều tra khảo sát thực tế
• 2.4.1. Mục đích khảo sát
• 2.4.2. Nội dung khảo sát
• 2.4.3. Địa bàn và đối tượng khảo sát
• 2.4.4. Phương pháp và công cụ khảo sát
• 2.4.5. Kỹ thuật phân tích dữ liệu
• 2.5. Kết quả khảo sát
• 2.5.1. Thực trạng nhận thức của GiV về dạy học theo hướng phát triển NLDH cho SV sư phạm ở trường đại học
• 2.5.2. Thực trạng về tổ chức dạy học môn Lý luận dạy học theo hướng phát triển NLDH cho SV sư phạm ở trường đại học
• 2.5.3. Thực trạng về năng lực dạy học của SV sư phạm ở trường đại học sau khi học môn Lý luận dạy học
• 2.5.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức dạy học môn Lý luận dạy học theo hướng phát triển NLDH cho SV sư phạm ở trường đại học
• 2.5.5. Nhận định chung
• 2.5.5.1. Những mặt đạt được
• 2.5.5.2. Những tồn tại
• 2.6. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: TỔ CHỨC DẠY HỌC MÔN LÝ LUẬN DẠY HỌC THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO SINH VIÊN SƯ PHẠM Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC
• 3.1. Nguyên tắc tổ chức dạy học môn Lý luận dạy học theo hướng phát triển NLDH cho SV sư phạm ở trường đại học
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính tích cực ở SV
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi và tính hiệu quả
• 3.2. Quy trình dạy học các chủ đề môn Lý luận dạy học theo hướng phát triển NLDH cho SV ở trường đại học
• 3.2.1. Thiết kế các chủ đề dạy học từ việc tích hợp nội dung sẵn có của môn Lý luận dạy học
• 3.2.2. Xây dựng bài tập vận dụng vào tiến trình dạy học các chủ đề
• 3.2.3. Thiết kế tiến trình dạy học các chủ đề
• 3.2.4. Thực hiện tiến trình dạy học các chủ đề
• 3.2.5. Phân tích và rút kinh nghiệm về tổ chức dạy học các chủ đề môn Lý luận dạy học cho SV sư phạm ở trường đại học
• 3.3. Kết luận chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 4.1. Khái quát về thực nghiệm sư phạm
• 4.2. Mục đích thực nghiệm
• 4.3. Giả thuyết thực nghiệm
• 4.4. Nội dung thực nghiệm
• 4.5. Đối tượng thực nghiệm
• 4.6. Tiến trình thực nghiệm
• 4.7. Kết quả thực nghiệm
• 4.7.1. Kết quả thực nghiệm vòng 1
• 4.7.2. Kết quả thực nghiệm vòng 2
• 4.7.3. Đánh giá thực nghiệm về định tính
• 4.8. Kết luận chương 4
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Giới thiệu về phát triển năng lực dạy học

Phát triển năng lực dạy học cho sinh viên sư phạm là một trong những nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục đại học hiện nay. Việc này không chỉ giúp sinh viên nắm vững lý thuyết mà còn trang bị cho họ những kỹ năng thực hành cần thiết. Theo lý luận dạy học, năng lực dạy học được hiểu là khả năng tổ chức và thực hiện quá trình dạy học một cách hiệu quả. Để đạt được điều này, cần có sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành trong quá trình đào tạo. Chương trình đào tạo cần được thiết kế sao cho sinh viên có thể áp dụng kiến thức lý thuyết vào thực tiễn giảng dạy. Điều này không chỉ giúp sinh viên tự tin hơn khi bước vào nghề mà còn nâng cao chất lượng giáo dục trong tương lai.

1.1. Tầm quan trọng của lý luận dạy học

Lý luận dạy học đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành năng lực dạy học cho sinh viên. Nó cung cấp cho sinh viên những kiến thức cơ bản về phương pháp và hình thức tổ chức dạy học. Theo đó, sinh viên cần hiểu rõ các nguyên tắc và quy trình dạy học để có thể áp dụng vào thực tiễn. Việc nắm vững lý luận sẽ giúp sinh viên tự tin hơn trong việc thiết kế bài giảng và tổ chức hoạt động học tập cho học sinh. Hơn nữa, lý luận dạy học còn giúp sinh viên phát triển tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề trong quá trình giảng dạy.

II. Thực trạng dạy học môn Lý luận dạy học

Thực trạng dạy học môn Lý luận dạy học hiện nay cho thấy nhiều sinh viên vẫn chưa thực sự nắm vững năng lực dạy học. Nhiều giảng viên vẫn còn sử dụng phương pháp dạy học truyền thống, chưa chú trọng đến việc phát triển năng lực cho sinh viên. Điều này dẫn đến việc sinh viên chỉ tiếp thu kiến thức một cách thụ động, không có cơ hội thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự đổi mới trong phương pháp dạy học, tập trung vào việc phát triển năng lực dạy học cho sinh viên thông qua các hoạt động học tập trải nghiệm và thực hành. Việc này không chỉ giúp sinh viên nắm vững kiến thức mà còn rèn luyện kỹ năng cần thiết cho nghề nghiệp sau này.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến dạy học

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc dạy học môn Lý luận dạy học, bao gồm cả yếu tố chủ quan và khách quan. Yếu tố chủ quan liên quan đến năng lực của giảng viên, phương pháp dạy học mà họ áp dụng. Yếu tố khách quan bao gồm chương trình đào tạo, cơ sở vật chất và môi trường học tập. Để nâng cao chất lượng dạy học, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các yếu tố này. Giảng viên cần được đào tạo và bồi dưỡng để nâng cao năng lực dạy học của mình, đồng thời các cơ sở giáo dục cần cải thiện cơ sở vật chất và môi trường học tập để tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên.

III. Đề xuất giải pháp phát triển năng lực dạy học

Để phát triển năng lực dạy học cho sinh viên sư phạm, cần thiết phải đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực hơn. Các giảng viên nên áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, khuyến khích sinh viên tham gia vào quá trình học tập. Việc tổ chức các hoạt động học tập trải nghiệm, thực hành sẽ giúp sinh viên có cơ hội áp dụng lý thuyết vào thực tiễn. Ngoài ra, cần có sự phối hợp giữa lý thuyết và thực hành trong chương trình đào tạo, giúp sinh viên có cái nhìn tổng thể về nghề dạy học. Đặc biệt, việc đánh giá năng lực dạy học của sinh viên cũng cần được thực hiện một cách khoa học và khách quan, nhằm đảm bảo chất lượng đào tạo.

3.1. Tổ chức các hoạt động học tập trải nghiệm

Tổ chức các hoạt động học tập trải nghiệm là một trong những giải pháp hiệu quả để phát triển năng lực dạy học cho sinh viên. Các hoạt động này không chỉ giúp sinh viên áp dụng kiến thức lý thuyết vào thực tiễn mà còn rèn luyện kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và giải quyết vấn đề. Việc tham gia vào các hoạt động thực tế sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn về nghề dạy học, từ đó nâng cao sự tự tin và khả năng thích ứng với môi trường làm việc sau này. Các cơ sở giáo dục cần tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên tham gia vào các hoạt động này, đồng thời khuyến khích giảng viên tích cực tổ chức các hoạt động học tập trải nghiệm.