Luận án tiến sĩ phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông

Luận án tiến sĩ nghiên cứu phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Tác giả: Dương Tấn Giàu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Mạnh Hưởng
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy học bộ môn Lịch sử
• Đề tài: Phát Triển Năng Lực Đánh Giá Sự Kiện Trong Dạy Học Lịch Sử Ở Trường Trung Học Phổ Thông
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
• 1.1. Những nghiên cứu về sự kiện và đánh giá sự kiện trong nghiên cứu và dạy học lịch sử
• 1.2. Những nghiên cứu về năng lực và phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử
• 1.3. Đánh giá khái quát những nghiên cứu liên quan đến đề tài và vấn đề luận án tiếp tục giải quyết
• 1.4. Đánh giá chung và những vấn đề luận án được kế thừa
• 1.5. Những vấn đề luận án tiếp tục giải quyết
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ SỰ KIỆN CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 2.1. Quan niệm về đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 2.1.1. Quan niệm về sự kiện và sự kiện lịch sử
• 2.1.2. Quan niệm về đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử
• 2.2. Các loại sự kiện và đặc điểm của sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 2.2.1. Các loại sự kiện
• 2.2.2. Đặc điểm của sự kiện trong dạy học lịch sử
• 2.3. Đặc điểm của đánh giá sự kiện và các mức độ đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 2.3.1. Đặc điểm của đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 2.3.2. Các mức độ đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 2.4. Những yếu tố tác động đến kết quả đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 2.5. Quan niệm về phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 2.5.1. Năng lực và phát triển năng lực
• 2.5.2. Năng lực đánh giá sự kiện và phát triển năng lực đánh giá sự kiện
• 2.6. Yêu cầu về năng lực đánh giá sự kiện của học sinh trong Chương trình môn Lịch sử 2022
• 2.7. Vai trò, ý nghĩa của việc phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 2.8. Cơ sở thực tiễn
• 2.8.1. Khái quát về thực tiễn dạy học lịch sử ở trường THPT. Một số tồn tại
• 2.8.2. Điều tra, khảo sát thực tiễn phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 2.8.2.1. Mục đích, đối tượng và địa bàn điều tra, khảo sát
• 2.8.2.2. Nội dung, phương pháp và quá trình điều tra, khảo sát
• 2.8.2.3. Nhận xét, đánh giá kết quả điều tra, khảo sát
• 3. CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ SỰ KIỆN CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM TỪNG PHẦN
• 3.1. Một số yêu cầu cơ bản khi lựa chọn các biện pháp phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 3.2. Các biện pháp phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 3.2.1. Nhóm biện pháp hướng dẫn học sinh tìm hiểu, khám phá sự kiện lịch sử
• 3.2.1.1. Tạo động cơ, hứng thú cho học sinh trước khi tổ chức hoạt động tìm hiểu, khám phá về sự kiện lịch sử
• 3.2.1.2. Định hướng cho học sinh “công thức – cấu trúc” khi đánh giá một sự kiện lịch sử
• 3.2.1.3. Hướng dẫn học sinh khai thác triệt để nguồn sử liệu trong SGK
• 3.2.1.4. Hướng dẫn học sinh khai thác có hiệu quả nguồn sử liệu ngoài SGK có liên quan đến sự kiện được nhắc đến trong bài học
• 3.2.1.5. Sử dụng hiệu quả các phương pháp dùng lời hướng dẫn học sinh tìm hiểu và lĩnh hội kiến thức, làm cơ sở cho việc đánh giá
• 3.2.2. Nhóm biện pháp hướng dẫn học sinh phát hiện và giải quyết vấn đề lịch sử
• 3.2.2.1. Vận dụng quy trình tổ chức dạy học nêu và giải quyết vấn đề để hướng dẫn học sinh đánh giá sự kiện
• 3.2.2.2. Xây dựng và sử dụng các dạng bài tập tình huống có vấn đề
• 3.2.2.3. Hướng dẫn học sinh tìm hiểu ý nghĩa và rút ra bài học kinh nghiệm của sự kiện lịch sử
• 3.2.2.4. Dạy học dự án
• 3.2.3. Nhóm biện pháp vận dụng các hình thức tổ chức dạy học và mô hình học tập tích cực
• 3.2.3.1. Tổ chức dạy học nội khóa
• 3.2.3.2. Tổ chức dạy học trải nghiệm
• 3.2.4. Nhóm biện pháp hướng dẫn học sinh rèn luyện kĩ năng đánh giá sự kiện
• 3.2.4.1. Hướng dẫn học sinh rèn luyện kĩ năng đánh giá sự kiện theo hình thức cá nhân
• 3.2.4.2. Hướng dẫn học sinh rèn luyện kĩ năng đánh giá sự kiện theo nhóm
• 4. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM TOÀN PHẦN
• 4.1. Bảng tiêu chí đánh giá về phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 4.1.1. Cơ sở xây dựng bảng tiêu chí đánh giá về phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 4.1.2. Bảng tiêu chí đánh giá về phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 4.2. Thực nghiệm sư phạm toàn phần các biện pháp phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh trong dạy học lịch sử ở trường THPT
• 4.2.1. Mục tiêu, khái quát chương trình môn Lịch sử ở trường THPT
• 4.2.1.1. Mục tiêu dạy học môn Lịch sử ở trường THPT
• 4.2.1.2. Khái quát chương trình môn Lịch sử ở trường THPT
• 4.2.2. Thực nghiệm sư phạm toàn phần
• 4.2.2.1. Mục đích, đối tượng và địa bàn thực nghiệm sư phạm
• 4.2.2.2. Mục tiêu và nội dung lịch sử Việt Nam (1858 – 1918) ở trường THPT
• 4.2.2.3. Nội dung, phương pháp và tiến trình thực nghiệm sư phạm
• 4.2.2.4. Đánh giá kết quả thực nghiệm. Tổng hợp ý kiến về thực nghiệm sư phạm
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Năng Lực Đánh Giá Sự Kiện Trong Dạy Học Lịch Sử

Phát triển năng lực đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông là một vấn đề quan trọng. Năng lực này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các sự kiện lịch sử mà còn phát triển tư duy phản biện và khả năng phân tích. Việc đánh giá sự kiện lịch sử giúp học sinh kết nối kiến thức với thực tiễn, từ đó hình thành những quan điểm cá nhân về các vấn đề lịch sử.

1.1. Định Nghĩa Năng Lực Đánh Giá Sự Kiện Trong Dạy Học Lịch Sử

Năng lực đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử được hiểu là khả năng của học sinh trong việc phân tích, đánh giá và đưa ra nhận định về các sự kiện lịch sử. Điều này bao gồm việc sử dụng các nguồn tư liệu khác nhau để hỗ trợ cho quá trình đánh giá.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Phát Triển Năng Lực Đánh Giá

Việc phát triển năng lực đánh giá sự kiện không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức lịch sử mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập. Học sinh sẽ có khả năng đưa ra những nhận định cá nhân và hiểu rõ hơn về bối cảnh lịch sử.

II. Những Thách Thức Trong Việc Phát Triển Năng Lực Đánh Giá Sự Kiện

Mặc dù việc phát triển năng lực đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử là cần thiết, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt về phương pháp giảng dạy hiệu quả. Nhiều giáo viên vẫn còn sử dụng phương pháp truyền thống, không khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình đánh giá.

2.1. Thiếu Hụt Về Phương Pháp Dạy Học Hiện Đại

Nhiều giáo viên chưa áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, dẫn đến việc học sinh không được khuyến khích tham gia vào quá trình đánh giá sự kiện. Điều này làm giảm khả năng tư duy phản biện của học sinh.

2.2. Khó Khăn Trong Việc Khai Thác Tài Liệu Lịch Sử

Việc khai thác tài liệu lịch sử để phục vụ cho việc đánh giá sự kiện cũng gặp nhiều khó khăn. Nhiều học sinh không biết cách tìm kiếm và sử dụng tài liệu một cách hiệu quả, dẫn đến việc đánh giá không chính xác.

III. Phương Pháp Phát Triển Năng Lực Đánh Giá Sự Kiện Hiệu Quả

Để phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh, cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực. Những phương pháp này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách chủ động mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy phản biện.

3.1. Sử Dụng Phương Pháp Dạy Học Tích Cực

Phương pháp dạy học tích cực như thảo luận nhóm, dự án và học tập trải nghiệm giúp học sinh tham gia vào quá trình học tập một cách chủ động. Điều này tạo điều kiện cho học sinh phát triển năng lực đánh giá sự kiện.

3.2. Khai Thác Tài Liệu Đa Dạng

Việc sử dụng tài liệu đa dạng từ sách giáo khoa, tài liệu ngoài sách giáo khoa và các nguồn tư liệu trực tuyến sẽ giúp học sinh có cái nhìn toàn diện hơn về các sự kiện lịch sử.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Năng Lực Đánh Giá Sự Kiện Trong Dạy Học

Việc ứng dụng năng lực đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về các sự kiện mà còn phát triển kỹ năng sống cần thiết. Học sinh có thể áp dụng những gì đã học vào thực tiễn, từ đó nâng cao khả năng tư duy và phân tích.

4.1. Tích Hợp Công Nghệ Trong Dạy Học

Sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học lịch sử giúp học sinh dễ dàng tiếp cận thông tin và tài liệu. Điều này không chỉ làm phong phú thêm kiến thức mà còn giúp học sinh phát triển kỹ năng đánh giá sự kiện.

4.2. Thực Hành Đánh Giá Qua Các Dự Án

Các dự án học tập cho phép học sinh thực hành đánh giá sự kiện một cách thực tế. Qua đó, học sinh có thể rèn luyện kỹ năng phân tích và đưa ra nhận định cá nhân về các sự kiện lịch sử.

V. Kết Luận Về Phát Triển Năng Lực Đánh Giá Sự Kiện

Phát triển năng lực đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử là một quá trình cần thiết và quan trọng. Việc này không chỉ giúp học sinh nắm vững kiến thức mà còn phát triển tư duy phản biện và khả năng phân tích. Cần có sự đầu tư và cải tiến trong phương pháp dạy học để đạt được hiệu quả cao nhất.

5.1. Tương Lai Của Năng Lực Đánh Giá Trong Dạy Học

Tương lai của năng lực đánh giá sự kiện trong dạy học lịch sử sẽ phụ thuộc vào sự đổi mới trong phương pháp giảng dạy và sự tích cực tham gia của học sinh. Cần có những chính sách hỗ trợ giáo viên trong việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Giáo Viên

Giáo viên cần được đào tạo và trang bị kiến thức về các phương pháp dạy học hiện đại. Việc này sẽ giúp họ tự tin hơn trong việc phát triển năng lực đánh giá sự kiện cho học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề trong phạm vi LS nhất định, phân tích tình hình cụ thể. Để giải quyết vấn đề khoa học xã hội, điều chắc chắn nhất, cần thiết nhất, quan trọng nhất là không quên mối liên hệ LS cơ bản. Xem xét những vấn đề LS và kinh tế xã hội phức tạp, phải biết nắm điển hình, nắm chủ thể. Phải biết so sánh, phân tích và tổng hợp, xuyên qua hiện tượng mà nhìn thấy bản chất, tìm ra mối liên hệ nhân quả.

Quá trình suy nghĩ logic từ đơn giản đến phức tạp phù hợp với quá trình LS hiện thực. Sự nhất trí giữa PP logic và PP LS” [6;tr.480 – 481] Những tài liệu nghiên cứu về SK LS có thể nói khá nhiều.Radaer có quyển Tìm hiểu cách mạng khoa học kĩ thuật, được Lê Thanh Giang, Lê Quỳnh Anh dịch, Vũ Cao Đàm hiệu đính, Nxb Khoa học và kĩ thuật ấn hành nghiên cứu về SK cách mạng khoa học kĩ thuật trên các khía cạnh: bản chất, đặc trưng, xu hướng,…Cùng năm, E.Polianxki có quyển LS kinh tế các nước ngoài Liên Xô, tập 2 – thời kì tư bản chủ nghĩa, tập 3 – thời kì đế quốc chủ nghĩa (những năm 1870 – 1917), Nxb Khoa học xã hội ấn hành, nghiên cứu về các nước tư bản chủ nghĩa trên các bình diện đặc trưng, thời kì đế quốc chủ nghĩa, các tổ chức độc quyền, sự trành trướng xâm lược,…Năm 1987, Nicolai Vôrôncóp có quyển sách Lêningrat 900 ngày đêm phong tỏa (1941 – 1944), Nxb Thành phố Hồ Chí Minh ấn hành nghiên cứu về SK cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại của nhân dân Lêningrát trước cuộc tấn công của Đức quốc xã. Ở các nước tư bản chủ nghĩa, nhiều công trình của các nhà sử học không chỉ nghiên cứu về SK LS thế giới mà còn nghiên cứu về SK chiến tranh Việt Nam (được nhiều nhà nghiên cứu dịch sang tiếng Việt và xuất bản). Đơn cử ví dụ, quyển LS Hà Nội của tác giả Philippe Papin do Nxb Mỹ thuật ấn hành, quyển Hà Nội giai đoạn (1873 – 1888) của Audré Massan do Nxb Hà Nội ấn hành; quyển Nhìn lại quá khứ - Tấn thảm kịch và những bài học về Việt Nam của Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert S.McNamara được Nxb Chính trị quốc gia ấn hành (nói về những nguyên nhân Mỹ thất bại trong chiến tranh Việt Nam và những bài học Mỹ cần rút ra qua cuộc chiến tranh này); quyển Tại sao Việt Nam? của tình báo Mỹ Archimedes L.

Patti cung cấp một góc nhìn về LSVN thập niên 40 của thế kỉ XX. Tóm lại, các công trình nghiên cứu của các nhà sử học nước ngoài về SK và ĐGSK LS khá nhiều. Hầu hết các công trình đều bắt đầu với bối cảnh LS, mổ xẻ diễn biến SK với những mối quan hệ chằng chéo, phức tạp như bản thân hiện thực LS của SK đó và kèm theo những nhận định và đánh giá về SK LS. Ở Việt Nam SK được đề cập đến trong nhiều lĩnh vực như Toán học, Văn học, Địa lí,…Trong Toán học, SK được đề cập gồm những dấu ấn trong lĩnh vực Toán học hoặc những SKLS Toán học nổi tiếng được sử dụng như một tình huống có vấn đề, dẫn nhập vào lí thuyết Toán học.

Trong lĩnh vực Văn học sử, SK được đề cập đến trong nhiều tác phẩm, văn bản tự sự. Bài viết Khái niệm SK trong văn bản tự sự của Thu Trang dẫn lại nhận định của nhà văn G.Gennette khi đề cập đến tầm quan trọng của SK trong văn bản tự sự: “Tự sự là trình bày một SK hay một chuỗi SK có thực hay hư cấu, bằng phương tiện ngôn ngữ, đặc biệt là ngôn ngữ tự sự. Địa lí học và Chính trị học là những lĩnh vực có liên quan gần gũi với Sử học, SK đề cập đến trong những lĩnh vực này phục vụ cho lí thuyết khoa học chuyên môn. Ví dụ: với Địa lí học, SK đổi mới năm 1986 được sử dụng như sự dẫn nhập vào lí thuyết về các thành phần kinh tế, về kinh kế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa; với Chính trị học, các giai đoạn nguyên thủy, cổ đại, trung đại, cận đại và hiện đại được đào sâu nghiên cứu để phục vụ cho lí thuyết về hình thái kinh tế - xã hội.

Những công trình nghiên cứu về SK và ĐGSK trong nước cũng phong phú, đa dạng. Công trình nghiên cứu về LSVN hoặc LS thế giới dưới dạng thông sử gồm hệ thống nhiều tập. Nổi tiếng nhất và được sử dụng để giảng dạy cho sinh viên chuyên ngành LS và sư phạm LS có thể kể đến Đại cương LSVN (toàn tập hoặc chia làm ba tập) của nhóm tác giả Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm và Lê Mậu Hãn hoặc hệ thống sách LS thế giới cổ đại, trung đại, cận đại và hiện đại của nhóm tác giả Lương Ninh, Đặng Quang Minh, Nguyễn Gia Phu, Nghiêm Đình Vỳ,… Năm 2017, Viện Sử học biên soạn và ấn hành bộ sách LSVN 15 tập có thể được xem là thành tựu lớn trong việc nghiên cứu và biên soạn quốc sử. Năm 2015, Đinh Xuân Lâm có quyển Phong trào chống chủ nghĩa thực dân ở Việt Nam, do Nxb Giáo dục Việt Nam ấn hành.

Sách gồm tập hợp nhiều bài viết của tác giả được chia làm bốn phần. Phần thứ năm: Mấy vấn đề tư liệu, sử liệu học và nguyên tắc đánh giá nhân vật LS có bài Một số yêu cầu có tính nguyên tắc của vệc đánh giá nhân vật LS đề cập 4 tiêu chí khi đánh giá nhân vật LS bao gồm: “phải có đầy đủ các tư liệu về cuộc đời và hành trang của người đó [44;tr.601]; phải đặt nhân vật đó vào đúng thời đại mà người đó sống và hoạt động, bám sát những điều kiện 9 cụ thể tác động đến nhân vật LS [44;tr.601]; cần đối chiếu với yêu cầu của thời đại nhân vật LS đó sống và hoạt động [44;tr.602]; thái độ khách quan, trung thực, một sự tỉnh táo, khoa học, và cũng không thể thiếu một cái tâm trong sáng, thấu tình đạt lí, và phải luôn luôn nắm vững đâu là mặt chủ yếu [44;tr. Tóm lại, lí luận SK và ĐGSK trong những công trình nghiên cứu LS trong nước vẫn chưa đạt đến trình độ khái quát bởi mục đích nghiên cứu của các công trình này là làm rõ một vấn đề LS chứ không phải nhằm hướng dẫn người đọc cách đánh giá về một SKLS. Không nhiều công trình rút ra điểm khái quát như Đinh Xuân Lâm trong tác phẩm đã dẫn lưu ý người nghiên cứu sau cách đánh giá một SKLS.

Suy cho cùng, các nhà nghiên cứu sau vẫn có thể khái quát lại lí luận về cách ĐGSK LS qua những công trình nghiên cứu LS này. Với việc dạy học bộ môn LS ở trường phổ thông, SK đóng vai trò quan trọng. Các nhà sử học và giáo dục LS nhận định: SK là không khí của việc nghiên cứu và giảng dạy LS. Không khó để tìm thấy các giáo trình, tài liệu tham khảo chuyên ngành LS đề cập trực tiếp hoặc gián tiếp đến SK và ĐGSK trong DHLS.

* Trong các giáo trình và sách chuyên khảo: Trước hết phải kể đến Giáo trình PP DHLS của Trần Văn Trị, Phan Ngọc Liên, Hoàng Trọng Hanh, Nguyễn Cao Lũy, Nguyễn Tiến Cường lần đầu được Nxb Giáo dục ấn hành năm 1961 (Tập 1), năm 1966 (Tập 2), bổ sung, phát triển qua các năm 1976, 1978, 1980,… Trong ấn phẩm năm 1966, các nhà giáo dục đã đề cập những quan điểm có tính chất “cương lĩnh” mà khi đối sánh với những định hướng giáo dục ngày nay, ta thấy vẫn mang “hơi thở” thời cuộc. Ví dụ: trong chương II: Các phương châm giảng dạy LS ở trường phổ thông, các tác giả nêu yêu cầu: 1. Phương châm “giảng dạy tinh và chắc” và 2. Giảng dạy LS gắn liền với cuộc sống.

Lí luận sử học đã chỉ ra việc giảng dạy phải đi từ tìm hiểu SK đến khái quát lí luận. Việc ĐGSK LS cũng phải tuân theo quy luật này. Tuy nhiên, trong phần 1. Phương châm “giảng dạy tinh và chắc”, các tác giả đã chỉ rõ những quy luật cần giúp HS khái quát lí luận trong DHLS.

Ngày nay, gắn liền nội dung giảng dạy, kiểm tra đánh giá với bài học là một yêu cầu bắt buộc các khâu trong quá trình dạy học. Ngay trong phần 2. Giảng dạy LS gắn liền với cuộc sống, các tác giả ngoài việc nêu rõ quan niệm còn đề xuất hai biện pháp để liên hệ việc giảng dạy với đời sống, cụ thể: 10 - Liên hệ, so sánh những sự việc và con người thời nay với những sự việc và con người thời xưa cùng loại hoặc có điểm tương tự để làm sáng tỏ thêm những sự việc và con người đời nay, đồng thời nâng cao thêm tác dụng giáo dục. - Phân tích nội dung, ý nghĩa của SKLS Đến năm 1992, Giáo trình PP DHLS được các tác giả Phan Ngọc Liên, Trần Văn Trị (chủ biên), Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi, Nguyễn Hữu Chí, Phan Thế Kim, Phạm Hồng Việt tiếp tục bổ sung, phát triển, Nxb Giáo dục ấn hành, tái bản năm 1998, 1999, 2000, 2001.

Từ năm 2002, Giáo trình PP DHLS được các tác giả Phan Ngọc Liên, Trịnh Đình Tùng, Nguyễn Thị Côi biên soạn, Nxb Đại học Sư phạm ấn hành, tái bản qua các năm 2003, 2009, 2010, 2012,… cho đến nay. Trong ấn phẩm mới nhất của quyển Giáo trình PP DHLS, tập 1, 2 năm 2012, Nxb Đại học Sư phạm ấn hành, có sửa chữa, bổ sung, lí luận về SKLS được trình bày khá rõ ràng, cụ thể trong chương V. Hình thành tri thức LS cho HS. Theo đó, con đường hình thành tri thức LS cho HS bắt đầu từ cung cấp SKLS.

Trịnh Đình Tùng trong bài giảng cho lớp nghiên cứu sinh bổ sung thêm tính tương đối, bên cạnh tính quá khứ, tính không lặp lại, tính cụ thể, tính hệ thống, tính thống nhất giữa sử và luận đã được đề cập trong giáo trình. Việc xác định đặc điểm của SKLS đóng vai trò là cơ sở, nền tảng cho quá trình hướng dẫn HS ĐGSK. Năm 2014, Vũ Quang Hiển và Hoàng Thanh Tú có quyển PP dạy học môn LS ở trường THPT hệ thống hóa các nhóm PP DHLS ở trường THPT. Năm 1970, Châu Long và Lê Kim Ngân trong công trình Sử học nhập môn (Sử học PP luận), dùng cho sinh viên năm nhất của Đại học Văn khoa trình bày nhiều nội dung liên quan đến những vấn đề cơ bản của sử học nói chung và SKLS nói riêng như: ích lợi của sử học, vấn đề sưu tầm tài liệu, phê khảo tài liệu LS,… Cũng năm 1970, Viện Sử học có công trình Mấy vấn đề PP luận sử học, Nxb Khoa học Xã hội ấn hành.