Luận văn thạc sĩ về phát triển lực lượng sản xuất tại Thái Nguyên - Hữu Thị Hồng Hoa

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển lực lượng sản xuất ở tỉnh thái nguyên thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa hiện nay, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Hữu Thị Hồng Hoa
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Trọng Tuấn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Triết học
• Đề tài: Phát Triển Lực Lượng Sản Xuất Tỉnh Thái Nguyên 2023
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: THỰC CHẤT CỦA SỰ PHÁT TRIỂN LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA
• 1.1. Thực chất của phát triển lực lượng sản xuất
• 1.2. Khái niệm lực lượng sản xuất và kết cấu của nó
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NHẰM PHÁT TRIỂN LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT Ở TỈNH THÁI NGUYÊN TRONG THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển lực lượng sản xuất tỉnh Thái Nguyên 2023

Phát triển lực lượng sản xuất là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại tỉnh Thái Nguyên. Năm 2023, tỉnh đã có những bước tiến đáng kể trong việc cải thiện năng lực sản xuất, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế địa phương. Việc phát triển lực lượng sản xuất không chỉ giúp nâng cao năng suất lao động mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân. Đặc biệt, tỉnh Thái Nguyên đã chú trọng đến việc đầu tư vào công nghệ mới và cải cách hành chính để tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp.

1.1. Định nghĩa và vai trò của lực lượng sản xuất

Lực lượng sản xuất bao gồm các yếu tố như con người, công cụ sản xuất và tài nguyên thiên nhiên. Vai trò của lực lượng sản xuất là quyết định đến năng suất và hiệu quả của quá trình sản xuất. Tại Thái Nguyên, việc phát triển lực lượng sản xuất đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

1.2. Tình hình phát triển kinh tế tỉnh Thái Nguyên

Tỉnh Thái Nguyên đã có những bước tiến mạnh mẽ trong phát triển kinh tế, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghiệp và nông nghiệp. Các chính sách phát triển kinh tế đã được triển khai hiệu quả, tạo ra môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư và phát triển.

II. Những thách thức trong phát triển lực lượng sản xuất tỉnh Thái Nguyên 2023

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng tỉnh Thái Nguyên vẫn đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển lực lượng sản xuất. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, công nghệ lạc hậu và cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ đang kìm hãm sự phát triển. Đặc biệt, sự chênh lệch giữa các vùng miền trong tỉnh cũng là một thách thức lớn.

2.1. Thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao

Nguồn nhân lực tại Thái Nguyên vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động hiện đại. Việc đào tạo và bồi dưỡng nhân lực cần được chú trọng hơn nữa để nâng cao chất lượng lao động.

2.2. Cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ

Cơ sở hạ tầng giao thông, điện nước và thông tin liên lạc tại Thái Nguyên còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng phát triển sản xuất. Cần có những giải pháp đồng bộ để cải thiện tình hình này.

III. Phương pháp phát triển lực lượng sản xuất tỉnh Thái Nguyên 2023

Để phát triển lực lượng sản xuất một cách bền vững, tỉnh Thái Nguyên cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc đầu tư vào công nghệ mới, cải cách hành chính và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là những yếu tố then chốt. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp để tạo ra môi trường thuận lợi cho sản xuất.

3.1. Đầu tư vào công nghệ mới

Việc áp dụng công nghệ mới vào sản xuất sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Tỉnh cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ.

3.2. Cải cách hành chính

Cải cách hành chính là một trong những yếu tố quan trọng giúp tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp. Tỉnh cần đơn giản hóa các thủ tục hành chính để thu hút đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Thái Nguyên 2023

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Thái Nguyên đã cho thấy những kết quả tích cực trong phát triển lực lượng sản xuất. Nhiều mô hình sản xuất mới đã được triển khai, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Đặc biệt, sự hợp tác giữa các doanh nghiệp và cơ quan nhà nước đã tạo ra những bước tiến quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương.

4.1. Mô hình sản xuất hiệu quả

Nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đã được áp dụng tại Thái Nguyên, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường.

4.2. Hợp tác giữa doanh nghiệp và chính quyền

Sự hợp tác chặt chẽ giữa doanh nghiệp và chính quyền địa phương đã tạo ra môi trường thuận lợi cho phát triển sản xuất. Các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp đã được triển khai hiệu quả, giúp thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

V. Kết luận và tương lai phát triển lực lượng sản xuất tỉnh Thái Nguyên

Tương lai phát triển lực lượng sản xuất tại Thái Nguyên phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có sự quyết tâm của chính quyền và cộng đồng doanh nghiệp. Việc tiếp tục đầu tư vào công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải cách hành chính sẽ là những yếu tố quyết định đến sự thành công trong phát triển lực lượng sản xuất. Tỉnh cần có những chiến lược dài hạn để đảm bảo sự phát triển bền vững.

5.1. Chiến lược phát triển bền vững

Tỉnh Thái Nguyên cần xây dựng chiến lược phát triển bền vững, tập trung vào việc bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Việc tăng cường hợp tác quốc tế sẽ giúp Thái Nguyên tiếp cận được nhiều nguồn lực và công nghệ mới. Điều này sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển lực lượng sản xuất trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đang diễn ra mạnh mẽ tại Việt Nam, việc phát triển lực lượng sản xuất trở thành yếu tố then chốt quyết định sự thành công của quá trình này. Tỉnh Thái Nguyên, với vị trí địa lý chiến lược và tiềm năng kinh tế đa dạng, đang đứng trước nhiều cơ hội cũng như thách thức trong việc phát triển lực lượng sản xuất. Theo số liệu năm 2010, tốc độ tăng trưởng kinh tế của tỉnh đạt bình quân 11,11%/năm, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 950 USD, gấp gần 3 lần so với năm 2005. Tuy nhiên, nguồn nhân lực và kết cấu hạ tầng vẫn còn nhiều hạn chế, chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng phát triển lực lượng sản xuất tại Thái Nguyên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, làm rõ các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp phù hợp nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của tỉnh. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các yếu tố cấu thành lực lượng sản xuất như con người, tư liệu sản xuất, khoa học công nghệ và quan hệ sản xuất, trong bối cảnh kinh tế - xã hội của tỉnh từ năm 2000 đến 2010. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại các tỉnh miền núi phía Bắc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, trong đó quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất được xem là cơ sở lý luận trọng tâm. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết lực lượng sản xuất: Lực lượng sản xuất được hiểu là tổng thể các yếu tố vật chất và con người trong quá trình sản xuất, bao gồm người lao động, tư liệu sản xuất (công cụ lao động và đối tượng lao động), khoa học công nghệ và các điều kiện hỗ trợ sản xuất. Con người được xem là yếu tố trung tâm, động lực quan trọng nhất thúc đẩy sự phát triển của lực lượng sản xuất.

• Lý thuyết quan hệ sản xuất: Quan hệ sản xuất là mối quan hệ xã hội giữa người với người trong quá trình sản xuất, bao gồm quan hệ sở hữu tư liệu sản xuất, tổ chức quản lý sản xuất và phân phối sản phẩm. Sự phù hợp giữa quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất là điều kiện tiên quyết để phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Các khái niệm chính được làm rõ gồm: lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất, công nghiệp hóa - hiện đại hóa, nguồn nhân lực, khoa học công nghệ, và mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp với các phương pháp cụ thể như:

• Phân tích thống kê: Thu thập và xử lý số liệu kinh tế - xã hội của tỉnh Thái Nguyên từ các nguồn chính thức như niên giám thống kê, báo cáo kinh tế địa phương giai đoạn 2000-2010.

• Khảo sát thực địa: Thu thập thông tin về thực trạng nguồn nhân lực, tư liệu sản xuất và ứng dụng khoa học công nghệ tại các địa phương trong tỉnh.

• So sánh tổng hợp: Đánh giá sự phát triển lực lượng sản xuất của Thái Nguyên so với các tỉnh miền núi khác và so với các giai đoạn trước.

• Phân tích định tính: Đánh giá các chính sách, quan hệ sản xuất và tác động của các nhân tố xã hội, kinh tế đến sự phát triển lực lượng sản xuất.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm số liệu toàn tỉnh và các đơn vị hành chính cấp huyện, với trọng tâm phân tích các yếu tố nhân lực, công nghệ và quan hệ sản xuất. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2000-2010, nhằm phản ánh chính xác quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn nhân lực dồi dào nhưng chưa đồng đều về chất lượng
   Dân số tỉnh Thái Nguyên năm 2009 đạt khoảng 1,368 triệu người, trong đó tỷ lệ lao động trong độ tuổi chiếm 54,3%. Lao động trẻ dưới 35 tuổi chiếm 58%, tạo nguồn lực dồi dào cho phát triển sản xuất. Tuy nhiên, phân bố dân cư không đồng đều, mật độ dân số tại các huyện núi thấp chỉ khoảng 77-171 người/km², trong khi thành phố Thái Nguyên lên tới 1.501 người/km². Chất lượng nguồn nhân lực còn hạn chế do trình độ học vấn, kỹ năng nghề nghiệp chưa đồng đều, đặc biệt ở vùng dân tộc thiểu số.

2. Cơ sở vật chất kỹ thuật và kết cấu hạ tầng được cải thiện nhưng chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển
   Kết cấu hạ tầng giao thông, điện lưới, thủy lợi và các công trình phúc lợi đã được đầu tư đồng bộ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân đạt 11,11%/năm, cao hơn mức bình quân cả nước. Tuy nhiên, trang thiết bị công nghệ và máy móc tại các doanh nghiệp còn lạc hậu, chưa đồng bộ với yêu cầu công nghiệp hóa hiện đại hóa.

3. Vai trò của khoa học công nghệ trong phát triển lực lượng sản xuất ngày càng nổi bật
   Khoa học công nghệ được xác định là động lực thúc đẩy sự phát triển nhảy vọt của lực lượng sản xuất. Tỉnh đã chú trọng phát triển khoa học kỹ thuật, ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất, tuy nhiên mức độ ứng dụng còn hạn chế do thiếu nguồn lực và trình độ nhân lực chưa cao.

4. Quan hệ sản xuất đang dần được điều chỉnh phù hợp với sự phát triển của lực lượng sản xuất
   Kinh tế đa thành phần phát triển, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, kinh tế ngoài nhà nước chiếm 55% GDP tỉnh. Việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước và phát triển kinh tế tư nhân được đẩy mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển lực lượng sản xuất. Tuy nhiên, mâu thuẫn giữa quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất vẫn còn tồn tại, đặc biệt trong việc phân phối lợi ích và tổ chức quản lý sản xuất.

Thảo luận kết quả

Sự phát triển lực lượng sản xuất tại Thái Nguyên phản ánh rõ mối quan hệ biện chứng giữa con người, tư liệu sản xuất và quan hệ sản xuất. Nguồn nhân lực trẻ và dồi dào là lợi thế lớn, nhưng chất lượng chưa đồng đều, đặc biệt ở vùng dân tộc thiểu số, gây khó khăn trong việc nâng cao năng suất lao động. Kết cấu hạ tầng được cải thiện tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất, nhưng sự thiếu đồng bộ về công nghệ và thiết bị kỹ thuật làm hạn chế hiệu quả sản xuất.

Vai trò của khoa học công nghệ được khẳng định là yếu tố quyết định trong việc nâng cao trình độ lực lượng sản xuất, phù hợp với xu thế toàn cầu hóa và cách mạng công nghiệp 4.0. Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ mới còn chậm do hạn chế về nguồn lực và trình độ nhân lực. Quan hệ sản xuất đang được điều chỉnh theo hướng phù hợp hơn với lực lượng sản xuất, tạo môi trường kinh tế đa dạng và năng động, nhưng vẫn cần tiếp tục hoàn thiện để giải quyết các mâu thuẫn tồn tại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng GDP, bảng phân bố dân số theo vùng và biểu đồ tỷ trọng các thành phần kinh tế, giúp minh họa rõ nét sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế và nguồn nhân lực của tỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
   Tập trung đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề nghiệp và nâng cao trình độ học vấn cho lao động, đặc biệt tại các vùng dân tộc thiểu số và vùng sâu, vùng xa. Mục tiêu tăng tỷ lệ lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật lên trên 60% trong vòng 5 năm. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các trường đại học, cao đẳng.

2. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất
   Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, áp dụng các tiến bộ kỹ thuật hiện đại nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Thiết lập các chương trình hỗ trợ chuyển giao công nghệ trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Sở Khoa học và Công nghệ, các doanh nghiệp và viện nghiên cứu.

3. Hoàn thiện quan hệ sản xuất phù hợp với lực lượng sản xuất
   Tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý, phân phối sản phẩm và tổ chức sản xuất theo hướng công bằng, hiệu quả, tạo động lực cho người lao động và doanh nghiệp phát triển. Thực hiện trong 2 năm tới với sự phối hợp của các cấp chính quyền và tổ chức công đoàn.

4. Phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, nhất là vùng nông thôn và miền núi
   Đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, điện, nước và các công trình phục vụ sản xuất nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng. Mục tiêu hoàn thành các dự án trọng điểm trong vòng 5 năm. Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan.

5. Thu hút đầu tư trong và ngoài nước, phát huy tiềm năng địa phương
   Tạo môi trường đầu tư thuận lợi, ưu đãi thuế và hỗ trợ kỹ thuật để thu hút các doanh nghiệp và chuyên gia nước ngoài tham gia phát triển lực lượng sản xuất. Triển khai các chương trình xúc tiến đầu tư định kỳ hàng năm. Chủ thể thực hiện: Ban Xúc tiến và Hỗ trợ đầu tư tỉnh, các cơ quan liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và quản lý kinh tế địa phương
   Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng các chính sách phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với đặc điểm của tỉnh Thái Nguyên, giúp nâng cao hiệu quả công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

2. Giảng viên và sinh viên ngành Triết học, Kinh tế và Quản trị kinh doanh
   Tài liệu tham khảo hữu ích trong việc nghiên cứu mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, cũng như các vấn đề phát triển kinh tế trong bối cảnh công nghiệp hóa hiện đại hóa.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong và ngoài tỉnh
   Hiểu rõ thực trạng và tiềm năng phát triển lực lượng sản xuất tại Thái Nguyên, từ đó có chiến lược đầu tư phù hợp, tận dụng tối đa các nguồn lực địa phương.

4. Các tổ chức nghiên cứu và phát triển kinh tế - xã hội
   Luận văn cung cấp dữ liệu và phân tích sâu sắc về các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển lực lượng sản xuất, hỗ trợ cho các nghiên cứu chuyên sâu và đề xuất giải pháp phát triển bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Lực lượng sản xuất gồm những yếu tố nào?
   Lực lượng sản xuất bao gồm người lao động, tư liệu sản xuất (công cụ lao động và đối tượng lao động), khoa học công nghệ và các điều kiện hỗ trợ sản xuất. Trong đó, con người là yếu tố trung tâm và động lực quan trọng nhất.

2. Tại sao quan hệ sản xuất phải phù hợp với lực lượng sản xuất?
   Sự phù hợp này đảm bảo cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế. Nếu quan hệ sản xuất không phù hợp sẽ trở thành rào cản, kìm hãm sự phát triển của lực lượng sản xuất và gây ra mâu thuẫn xã hội.

3. Những khó khăn chính trong phát triển lực lượng sản xuất ở Thái Nguyên hiện nay là gì?
   Bao gồm chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều, cơ sở vật chất kỹ thuật và công nghệ còn lạc hậu, kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, và mâu thuẫn trong quan hệ sản xuất chưa được giải quyết triệt để.

4. Vai trò của khoa học công nghệ trong phát triển lực lượng sản xuất như thế nào?
   Khoa học công nghệ là động lực thúc đẩy sự phát triển nhảy vọt của lực lượng sản xuất, giúp nâng cao năng suất lao động, cải tiến công cụ lao động và mở rộng khả năng khai thác tài nguyên.

5. Giải pháp nào được đề xuất để phát triển lực lượng sản xuất tại Thái Nguyên?
   Các giải pháp bao gồm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, hoàn thiện quan hệ sản xuất, phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ và thu hút đầu tư trong và ngoài nước.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ vai trò quyết định của lực lượng sản xuất trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại tỉnh Thái Nguyên, đồng thời phân tích thực trạng và các nhân tố ảnh hưởng đến sự phát triển lực lượng sản xuất.

• Nguồn nhân lực trẻ, dồi dào là lợi thế lớn, nhưng cần nâng cao chất lượng và kỹ năng để đáp ứng yêu cầu sản xuất hiện đại.

• Khoa học công nghệ được xác định là động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển nhảy vọt của lực lượng sản xuất, cần được đầu tư và ứng dụng mạnh mẽ hơn.

• Quan hệ sản xuất đang được điều chỉnh phù hợp hơn với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế đa thành phần.

• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ, hoàn thiện quan hệ sản xuất, phát triển kết cấu hạ tầng và thu hút đầu tư, góp phần thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa tỉnh Thái Nguyên trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật thực trạng để điều chỉnh chính sách phù hợp, hướng tới phát triển bền vững và nâng cao vị thế kinh tế của tỉnh trên bản đồ quốc gia và khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có 2 chương, 6 tiết: 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1: Thực chất của sự phát triển lực lượng sản xuất thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Chƣơng 2: Thực trạng và giải pháp cơ bản nhằm phát triển lực lượng sản xuất ở tỉnh Thái Nguyên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa. 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 THỰC CHẤT CỦA SỰ PHÁT TRIỂN LỰC LƢỢNG SẢN XUẤT THỜI KỲ CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA 1. Thực chất của phát triển lực lƣợng sản xuất 1.

Khái niệm lực lượng sản xuất và kết cấu của nó Trong nghiên cứu sự vận động, phát triển của xã hội loài người, điểm cơ bản làm cho C. Mác thành công và trở thành khác về chất so với các nhà triết học trước C. Mác là ở chỗ, ông đã vận dụng phép biện chứng duy vật để giải quyết những vấn đề của lịch sử. Cụ thể hơn, ông đã xuất phát từ những "sự thật giản đơn" trong đời sống vật chất của con người và xã hội để giải thích các hiện tượng của đời sống xã hội.

Ăngghen đã nhận xét: "Cái sự thật hiển nhiên. là trước hết con người cần phải ăn, uống, ở và mặc, nghĩa là phải lao động, trước khi có thể đấu tranh để giành quyền thống trị, trước khi có thể hoạt động chính trị, tôn giáo, triết học.Mác đã phát hiện hàng loạt các quy luật của lịch sử, đó là các quy luật: tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội, cơ sở hạ tầng quyết định kiến trúc thượng tầng, quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, v. Trong đó quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất là quy luật cơ bản nhất, nó chi phối mọi quy luật khác của xã hội, bởi vì mỗi con người, mặc dù có những mục đích riêng và đều cố gắng theo đuổi những mục đích đó bằng nhiều cách khác nhau, song những mục đích này không nằm ngoài nhu cầu ăn, mặc, ở và các nhu cầu khác của chính con người. Về cơ bản, các hoạt động của con người đều do những nhu cầu đó thúc đẩy, và con người phụ thuộc vào mức độ đáp ứng những nhu cầu đó, nói cách khác là phụ thuộc vào hoạt động sản xuất vật chất và các quy luật của nó.

14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Khi bàn về hoạt động sản xuất vật chất, C.Ăngghen cũng như V.Lênin không dành nhiều công sức cho việc định nghĩa các khái niệm lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, mà các ông sử dụng và trình bày các khái niệm này thông qua phân tích nội dung của quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất và các hình thức biểu hiện của nó trong những chế độ xã hội khác nhau. Tuy nhiên, qua việc các nhà kinh điển sử dụng những khái niệm này, phần nào chúng ta đã có thể hiểu nội dung, cấu trúc của các khái niệm đó. Với khái niệm "lực lượng sản xuất", có thể hiểu những nội dung cơ bản của nó như sau: Lực lượng sản xuất là khái niệm của chủ nghĩa duy vật lịch sử, phản ánh một hiện tượng xã hội tồn tại, tác động, vận động trong mọi giai đoạn lịch sử của xã hội loài người. Khái niệm này dùng để chỉ quan hệ giữa con người với tự nhiên và là sự biểu hiện của mối quan hệ phức tạp đó trong quá trình sản xuất.

Thuật ngữ "lực lượng sản xuất" lần đầu tiên được C.Ăngghen sử dụng trong tác phẩm "Hệ tư tưởng Đức". Mặc dù chưa được trình bày hoàn chỉnh như là một thành tố cơ bản của quy luật về lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, nhưng tất cả những nội dung cơ bản của quy luật quan hệ sản xuất phải phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất đều đã được nêu một cách khái quát trong tác phẩm này. Sau này nội dung của quy luật trên đã được làm sáng tỏ và phát triển thêm trong các tác phẩm như: "Sự khốn cùng của triết học", "Lao động làm thuê và tư bản", "Tiền công giá cả và lợi nhuận", và đặc biệt là trong bộ "Tư bản". Thông qua việc phân tích mối quan hệ giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, các yếu tố của lực lượng sản xuất, vai trò của lực lượng sản xuất trong hệ thống sản xuất vật chất của xã hội.

các nhà kinh điển đã giúp chúng ta có cơ sở khoa học để hiểu đúng nội dung của khái niệm "lực lượng sản xuất". Qua đó, có thể hiểu khái niệm lực lượng sản xuất với những nội dung cơ bản như sau: 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Thứ nhất: Lực lượng sản xuất là biểu hiện của mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, đó là một hệ thống lực lượng vật chất do con người và xã hội loài người tạo ra để cải tạo, chinh phục tự nhiên. Hệ thống lực lượng vật chất này đồng thời biểu hiện luôn cả sức mạnh, năng lực chinh phục tự nhiên của con người. Thứ hai: Lực lượng sản xuất là một thể thống nhất bao gồm yếu tố người và các yếu tố vật, trong đó con người là yếu tố đặc biệt.

Bởi vì, con người là chủ thể sáng tạo, chế tạo ra những công cụ, các phương tiện bổ trợ cho các khí quan của mình, tác động đến khách thể - đối tượng lao động để tạo ra những vật phẩm đáp ứng những nhu cầu của bản thân và của xã hội. Trong quá trình đó, con người đồng thời tự cải tạo bản thân mình cả về sinh thể và trí tuệ. Ngày nay, yếu tố trí tuệ đang ngày càng trở nên chiếm ưu thế và được coi là lực lượng sản xuất trực tiếp. Thứ ba: Lực lượng sản xuất là yếu tố động nhất, cách mạng nhất trong phương thức sản xuất, nó thường xuyên vận động và phát triển; nó quyết định sự vận động, phát triển của lịch sử xã hội loài người.

Từ những nội dung trên, có thể hiểu lực lượng sản xuất là toàn bộ các nhân tố vật chất, kỹ thuật của quá trình sản xuất, chúng tồn tại trong mối quan hệ biện chứng với nhau tạo ra sức sản xuất làm cải biến các đối tượng trong quá trình sản xuất, tức tạo ra năng lực thực tiễn làm biến đổi các đối tượng vật chất của giới tự nhiên theo nhu cầu nhất định của con người và xã hội. Lực lượng sản xuất bao gồm các yếu tố sau đây: - Người lao động Người lao động là yếu tố quan trọng bậc nhất của lực lượng sản xuất.Lênin đã từng viết: "Lực lượng sản xuất hàng đầu của toàn nhân loại là người công nhân, là người lao động" [56, tr. Con người là chủ thể tích cực, sáng tạo và quyết định hoạt động tác động đến tự nhiên. Trong hoạt động 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] sản xuất, con người không tác động một cách đơn giản, chỉ bằng sức mạnh cơ bắp của mình đến tự nhiên, mà con người với trí tuệ là chủ đạo, biết vận dụng tri thức khoa học - kỹ thuật, chuyên môn, kỹ xảo, v.

còn biết tạo ra những công cụ bổ trợ cho các khí quan của mình, và sử dụng những công cụ đó làm cho tự nhiên thay đổi theo mục đích, yêu cầu có sẵn hình ảnh trong tư duy từ trước đó. Do đó, trong lực lượng sản xuất, con người phải là một yếu tố đặc biệt và được xem xét ở những mặt cơ bản như sức lao động, bao gồm cả sức cơ bắp và sức thần kinh (trí tuệ) tham gia vào quá trình lao động. Sự tiến bộ nhanh chóng của khoa học - công nghệ đã và đang đòi hỏi con người sử dụng sức mạnh thần kinh - trí tuệ ngày một nhiều hơn. Sức mạnh thần kinh - trí tuệ của con người là một loại nguồn lực đặc biệt.

Để tiến hành lao động được, đòi hỏi người lao động phải có một mức độ hiểu biết nhất định về thế giới xung quanh, nhất là những hiểu biết về những khách thể mà mình sẽ trực tiếp tác động đến nó. Nếu những hiểu biết đó càng sâu sắc, càng có tính khái quát cao thì càng tạo điều kiện cho hoạt động sản xuất phát triển, bởi vì nhờ đó quá trình khai thác, tác động đến khách thể sẽ đơn giản nhất, đem lại hiệu quả cao nhất và ít lãng phí nhất. Trên thực tế, trình độ hiểu biết (tri thức) của người lao động đóng vai trò quyết định trong chất lượng của người lao động. Đương nhiên là những hiểu biết - thế giới quan đó phải là đúng đắn và khoa học.

Người lao động còn có kỹ năng, kinh nghiệm lao động, dù là lao động đơn giản đến đâu chăng nữa, thì người lao động trước hết phải học những thao tác, rèn luyện những thao tác đó thành thục ở một mức độ nhất định; sau đó mới có thể tiến hành hoạt động lao động được, lao động càng phức tạp thì quá trình rèn luyện các thao tác đó càng đòi hỏi công phu và lâu dài hơn. Ngày nay, công nghệ cao được ứng dụng vào các hoạt động sản xuất, các thao tác của người lao động ngày càng giản đơn hơn, nhưng người lao động lại cần được tăng cường tri thức về khoa học - công nghệ. - Tư liệu sản xuất 17 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Cùng với người lao động, tư liệu sản xuất là một trong những mặt cơ bản của lực lượng sản xuất.Mác, tư liệu sản xuất bao gồm tư liệu lao động và đối tượng lao động. Ông viết: "Nếu đứng về mặt kết quả của nó, tức là đứng về mặt sản phẩm mà xét toàn bộ quá trình, thì cả tư liệu lao động lẫn đối tượng lao động đều biểu hiện ra là tư liệu sản xuất" [66, tr.

Trong những yếu tố của tư liệu sản xuất, tư liệu lao động - được hiểu là những công cụ lao động, đó là một trong những yếu tố thể hiện trình độ chinh phục tự nhiên của con người, thể hiện trình độ phát triển của lực lượng sản xuất, thông qua nó, sức mạnh của con người trước tự nhiên được tăng lên nhiều lần.Mác chỉ rõ: "Một vật do bản thân thiên nhiên cung cấp đã trở thành một khí quan của sự hoạt động của con người, khí quan mà con người đem chắp thêm vào những khí quan của cơ thể mình, và do đó mà kéo dài cái tầm thước tự nhiên của cơ thể đó" [66, tr.