Khóa luận tốt nghiệp kinh doanh quốc tế phát triển hoạt động logistics phục vụ xuất khẩu nông sản việt nam

Khóa luận tốt nghiệp về phát triển logistics hỗ trợ xuất khẩu nông sản Việt Nam, nâng cao hiệu quả trong kinh doanh quốc tế và chuỗi cung ứng.

• Tác giả: Phạm Thanh Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thanh Tân
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kinh doanh quốc tế
• Đề tài: Phát triển hoạt động logistics phục vụ xuất khẩu nông sản Việt Nam
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Toàn cảnh logistics xuất khẩu nông sản Việt Nam 2024

Logistics đóng vai trò xương sống, quyết định năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng cho ngành nông sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu. Một hệ thống logistics hiệu quả không chỉ giúp giảm thiểu tổn thất nông sản mà còn tối ưu hóa chi phí logistics, đảm bảo hàng hóa đến tay người tiêu dùng quốc tế với chất lượng cao nhất. Trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng thông qua các hiệp định thương mại tự do (FTA) như hiệp định EVFTA và CPTPP, việc phát triển hoạt động logistics phục vụ xuất khẩu nông sản trở thành yêu cầu cấp thiết. Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), ngành logistics trong nước ghi nhận tốc độ tăng trưởng 14–16% mỗi năm, cho thấy tiềm năng to lớn. Tuy nhiên, thách thức vẫn còn hiện hữu khi chi phí logistics chiếm khoảng 16,8–17% GDP, cao hơn đáng kể so với mức trung bình thế giới (10,6%). Điều này đặt ra bài toán về việc cần phải hiện đại hóa chuỗi cung ứng nông sản, từ khâu bảo quản sau thu hoạch đến vận chuyển và thủ tục hải quan xuất khẩu. Việc tối ưu hóa các hoạt động này sẽ trực tiếp góp phần nâng cao giá trị nông sản Việt Nam, mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản và củng cố vị thế của quốc gia trên bản đồ nông nghiệp thế giới.

1.1. Tầm quan trọng của chuỗi cung ứng nông sản hiện đại

Một chuỗi cung ứng nông sản hiện đại là yếu tố nền tảng để đảm bảo sản phẩm từ nông trại đến thị trường quốc tế giữ được chất lượng và giá trị. Chuỗi cung ứng này bao gồm nhiều mắt xích liên kết chặt chẽ: thu hoạch, sơ chế, bảo quản sau thu hoạch, đóng gói, vận chuyển và phân phối. Hiệu quả của chuỗi cung ứng ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ tổn thất nông sản, vốn đang ở mức cao tại Việt Nam, dao động từ 25-30% tùy loại sản phẩm. Việc đầu tư vào công nghệ, đặc biệt là logistics chuỗi lạnh, giúp duy trì nhiệt độ ổn định, kéo dài thời gian tươi ngon của rau quả, thủy sản. Hơn nữa, một chuỗi cung ứng minh bạch với khả năng truy xuất nguồn gốc nông sản rõ ràng giúp xây dựng niềm tin với người tiêu dùng và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe từ các thị trường khó tính như EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ. Tối ưu hóa chuỗi cung ứng còn giúp giảm thời gian chờ đợi tại các cảng, đẩy nhanh thủ tục hải quan xuất khẩu và giảm chi phí không cần thiết, từ đó nâng cao giá trị nông sản và lợi nhuận cho doanh nghiệp.

1.2. Xu hướng kim ngạch và thị trường xuất khẩu nông sản

Kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt Nam đã chứng kiến sự tăng trưởng ấn tượng. Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, năm 2024, giá trị xuất khẩu nông sản đạt kỷ lục 32,8 tỷ USD, tăng 22,4% so với năm 2023. Các mặt hàng chủ lực như rau quả, cà phê, gạo và hạt điều đều ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc. Về thị trường xuất khẩu nông sản, cơ cấu đang dần đa dạng hóa, giảm sự phụ thuộc vào thị trường truyền thống. Trung Quốc vẫn là đối tác lớn nhất, chiếm 23% tổng kim ngạch, tiếp theo là Hoa Kỳ (19%), EU (14%), ASEAN (12%) và Nhật Bản (10%). Sự tăng trưởng mạnh mẽ tại thị trường EU là minh chứng rõ nét cho lợi ích từ hiệp định EVFTA. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu của các thị trường này đòi hỏi một hệ thống logistics chuyên nghiệp, đặc biệt là năng lực cung ứng container lạnh và quản lý logistics chuỗi lạnh hiệu quả để đảm bảo chất lượng hàng hóa trong suốt quá trình vận chuyển dài ngày.

II. Top 5 thách thức cản trở logistics xuất khẩu nông sản

Mặc dù đạt được những thành tựu đáng kể, hoạt động logistics xuất khẩu nông sản Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến năng lực cạnh tranh. Nổi cộm nhất là chi phí logistics còn quá cao, chiếm tới hơn 20% GDP, cao hơn Thái Lan 6% và Malaysia 12%. Gánh nặng chi phí này làm giảm lợi nhuận của doanh nghiệp và đội giá thành sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng cuối cùng. Thách thức thứ hai đến từ hạ tầng logistics chưa đồng bộ và còn yếu kém. Hệ thống đường bộ quá tải, thiếu kết nối hiệu quả với cảng biển và kho bãi, cùng với sự thiếu hụt các trung tâm logistics nông sản quy mô lớn đã làm kéo dài thời gian vận chuyển và gia tăng tỷ lệ tổn thất nông sản. Thứ ba, hệ thống logistics chuỗi lạnh chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, thiếu hụt kho lạnh và container lạnh đạt chuẩn. Thứ tư, năng lực của phần lớn doanh nghiệp logistics Việt Nam còn hạn chế, chủ yếu là doanh nghiệp quy mô nhỏ, hoạt động manh mún. Cuối cùng, thủ tục hải quan xuất khẩu dù đã được cải thiện nhưng đôi khi vẫn còn phức tạp, gây chậm trễ cho các lô hàng nông sản vốn có yêu cầu nghiêm ngặt về thời gian.

2.1. Chi phí logistics cao và tình trạng tổn thất nông sản

Một trong những rào cản lớn nhất là chi phí logistics quá cao. Theo báo cáo của VLA, chi phí này chiếm tới 29% giá thành ngành rau quả và 30% giá thành của gạo. Nguyên nhân chính đến từ việc phụ thuộc quá nhiều vào vận tải đường bộ, hạ tầng giao thông thiếu kết nối và chi phí bến bãi, xếp dỡ cao. Song song với đó, tỷ lệ tổn thất nông sản sau thu hoạch vẫn ở mức báo động. Tài liệu nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ hao hụt này có thể lên tới 45% đối với rau quả và 35% với thủy sản. Tình trạng này không chỉ gây lãng phí tài nguyên mà còn làm giảm sản lượng hàng hóa đủ tiêu chuẩn xuất khẩu, trực tiếp làm suy giảm kim ngạch và lợi nhuận của toàn ngành. Việc thiếu công nghệ bảo quản sau thu hoạch hiện đại và hệ thống logistics chuỗi lạnh không đầy đủ là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến thực trạng đáng buồn này.

2.2. Hạn chế về hạ tầng logistics và logistics chuỗi lạnh

Hệ thống hạ tầng logistics của Việt Nam dù đã được cải thiện nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển. Mạng lưới giao thông chưa đồng bộ, đặc biệt là sự thiếu hụt các tuyến đường cao tốc kết nối vùng sản xuất với các cụm cảng biển lớn. Tình trạng thiếu cảng biển và kho bãi chuyên dụng cho nông sản, đặc biệt là kho lạnh, là rất phổ biến. Theo thống kê, số lượng kho lạnh đạt chuẩn quốc tế còn rất hạn chế. Lĩnh vực logistics chuỗi lạnh còn manh mún, thiếu sự liên kết giữa các khâu từ bảo quản tại kho đến vận chuyển bằng container lạnh. Điều này tạo ra những "điểm gãy" trong chuỗi cung ứng, khiến nhiệt độ bảo quản không được duy trì liên tục, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng các mặt hàng nhạy cảm như trái cây, hoa và thủy sản.

2.3. Năng lực doanh nghiệp logistics Việt Nam chưa tương xứng

Phần lớn các doanh nghiệp logistics Việt Nam có quy mô nhỏ và vừa, tiềm lực tài chính yếu và năng lực quản trị còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp chỉ cung cấp các dịch vụ đơn lẻ như vận tải hoặc kho bãi, thay vì cung cấp giải pháp logistics tích hợp (3PL, 4PL). Điều này tạo ra sự thiếu gắn kết trong toàn bộ chuỗi cung ứng nông sản. Bên cạnh đó, mức độ ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong logistics còn thấp. Ít doanh nghiệp đầu tư vào các hệ thống quản lý vận tải (TMS) hay quản lý kho hàng (WMS) hiện đại. Nguồn nhân lực chất lượng cao, có chuyên môn sâu về logistics nông sản cũng là một điểm yếu. Những hạn chế này làm giảm khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp logistics nội địa so với các đối thủ nước ngoài, đồng thời ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ cung cấp cho các nhà xuất khẩu nông sản.

III. Phương pháp cải thiện hạ tầng và chính sách logistics

Để giải quyết các thách thức hiện hữu, việc phát triển hạ tầng logistics và hoàn thiện chính sách hỗ trợ logistics là hai trụ cột chính. Việt Nam cần một chiến lược tổng thể, đồng bộ để tạo ra bước đột phá. Về hạ tầng, cần tập trung quy hoạch và đầu tư xây dựng các trung tâm logistics nông sản hiện đại tại các vùng sản xuất trọng điểm và gần các cửa khẩu, cảng biển. Các trung tâm này phải tích hợp đầy đủ chức năng từ kho lạnh, khu sơ chế, đóng gói đến khu vực làm thủ tục hải quan xuất khẩu. Song song đó, việc phát triển vận tải đa phương thức là giải pháp tối ưu để giảm tải cho đường bộ và hạ chi phí logistics. Cần đẩy mạnh kết nối giữa đường bộ, đường sắt và đường thủy nội địa với hệ thống cảng biển và kho bãi. Về chính sách, Chính phủ cần ban hành các cơ chế ưu đãi cụ thể để thu hút đầu tư tư nhân vào hạ tầng logistics chuỗi lạnh, đơn giản hóa các thủ tục hành chính, và hỗ trợ các doanh nghiệp logistics Việt Nam trong việc tiếp cận vốn và công nghệ, qua đó tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, thúc đẩy toàn ngành phát triển.

3.1. Quy hoạch cảng biển và kho bãi trung tâm logistics nông sản

Quy hoạch lại hệ thống cảng biển và kho bãi là yêu cầu cấp thiết. Cần ưu tiên nâng cấp các cảng biển cửa ngõ, đầu tư trang thiết bị bốc xếp hiện đại để giảm thời gian tàu nằm chờ tại cảng. Quan trọng hơn, cần xây dựng các kho chuyên dụng cho hàng nông sản, đặc biệt là hệ thống kho lạnh gần cảng để phục vụ hàng xuất khẩu. Mô hình trung tâm logistics nông sản cần được nhân rộng. Theo kinh nghiệm của Thái Lan, các trung tâm này đóng vai trò là điểm tập kết, phân loại, đóng gói và kiểm định chất lượng, giúp hàng hóa sẵn sàng xuất khẩu ngay khi đến cảng. Việc hình thành các trung tâm này sẽ giúp chuẩn hóa quy trình, giảm tổn thất nông sản và tạo điều kiện cho việc áp dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc nông sản một cách hệ thống.

3.2. Phát triển vận tải đa phương thức kết nối vùng sản xuất

Sự phụ thuộc quá lớn vào đường bộ là nguyên nhân chính khiến chi phí logistics tăng cao. Phát triển vận tải đa phương thức là giải pháp bền vững. Cần đầu tư nâng cấp mạng lưới đường sắt, đặc biệt là các tuyến kết nối từ vùng Đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên đến các cảng biển lớn ở TP.HCM và Bà Rịa - Vũng Tàu. Vận tải thủy nội địa cũng là một tiềm năng lớn chưa được khai thác hết. Việc kết nối vùng sản xuất với các cảng thông qua hệ thống vận tải đa phương thức sẽ giúp giảm chi phí từ 10-15%, giảm ùn tắc giao thông và giảm phát thải carbon. Nhà nước cần có chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các phương tiện vận tải chuyên dụng như sà lan lạnh, toa xe lửa lạnh để đảm bảo tính liên tục của logistics chuỗi lạnh.

IV. Bí quyết chuyển đổi số trong logistics xuất khẩu nông sản

Trong kỷ nguyên công nghệ 4.0, chuyển đổi số trong logistics không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc ứng dụng công nghệ giúp tự động hóa quy trình, tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, và cung cấp dữ liệu minh bạch cho toàn bộ chuỗi cung ứng nông sản. Các giải pháp công nghệ như IoT (Internet of Things) cho phép theo dõi nhiệt độ, độ ẩm của container lạnh theo thời gian thực, đảm bảo điều kiện bảo quản sau thu hoạch tối ưu. Công nghệ Blockchain đang được xem là chìa khóa cho việc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản tin cậy, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của các thị trường xuất khẩu nông sản khó tính. Trí tuệ nhân tạo (AI) và Dữ liệu lớn (Big Data) có thể được sử dụng để dự báo nhu cầu thị trường, tối ưu hóa tuyến đường vận chuyển và quản lý kho bãi hiệu quả. Việc đầu tư vào công nghệ sẽ giúp các doanh nghiệp logistics Việt Nam nâng cao chất lượng dịch vụ, giảm thiểu sai sót và cắt giảm đáng kể chi phí logistics không cần thiết.

4.1. Ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc nông sản

Minh bạch hóa thông tin là yêu cầu hàng đầu của người tiêu dùng và các nhà nhập khẩu. Công nghệ truy xuất nguồn gốc nông sản cho phép theo dõi toàn bộ hành trình của sản phẩm, từ khâu canh tác, thu hoạch, chế biến đến khi lên kệ hàng. Sử dụng mã QR code, chip RFID và đặc biệt là công nghệ Blockchain giúp tạo ra một sổ cái kỹ thuật số không thể thay đổi. Mọi thông tin về lô hàng, chứng nhận chất lượng, nhật ký vận chuyển đều được ghi lại. Điều này không chỉ giúp đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu nghiêm ngặt của hiệp định EVFTA mà còn là công cụ marketing hiệu quả, giúp nâng cao giá trị nông sản và xây dựng thương hiệu uy tín trên thị trường quốc tế. Các doanh nghiệp cần tích cực áp dụng các giải pháp này để tăng cường lợi thế cạnh tranh.

4.2. Tối ưu hóa bảo quản sau thu hoạch và container lạnh

Tỷ lệ tổn thất nông sản cao phần lớn xuất phát từ khâu bảo quản sau thu hoạch yếu kém. Việc ứng dụng các công nghệ bảo quản tiên tiến như công nghệ CA (Controlled Atmosphere) hay MAP (Modified Atmosphere Packaging) giúp kéo dài tuổi thọ của nông sản. Đối với khâu vận chuyển, việc quản lý đội xe và container lạnh bằng công nghệ là cực kỳ quan trọng. Cảm biến IoT được lắp đặt trong container có thể liên tục gửi dữ liệu về nhiệt độ, độ ẩm, vị trí về trung tâm điều hành. Bất kỳ sai lệch nào so với tiêu chuẩn cài đặt sẽ được cảnh báo ngay lập tức, cho phép can thiệp kịp thời để tránh hư hỏng hàng hóa. Việc tối ưu hóa này đảm bảo chất lượng nông sản được duy trì ổn định trong suốt hành trình xuất khẩu, đặc biệt là các chuyến đi dài ngày đến châu Âu hay châu Mỹ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN VỀ LOGISTICS TRONG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN 1.1 Tổng quan về logistics 1.1 Khái niệm logistics Logistics là một khái niệm rộng, được hiểu theo nhiều cách khác nhau tùy vào góc độ tiếp cận. Theo Ủy ban Kinh tế và Xã hội châu Á – Thái Bình Dương (ESCAP), “Logistics có thể được định nghĩa là việc quản lý dòng trung chuyển và lưu kho nguyên vật liệu, quá trình sản xuất, thành phẩm và xử lý các thông tin liên quan. từ nơi xuất xứ đến nơi tiêu thụ cuối cùng theo yêu cầu của khách hàng. Hiểu một cách rộng hơn nó còn bao gồm cả việc thu hồi và xử lý rác thải”.

Trong khi đó, Hội đồng các chuyên gia Quản trị Chuỗi cung ứng Hoa Kỳ (CSCMP) xác định: “Logistics là một bộ phận của chu trình chuỗi cung ứng, bao gồm các quá trình hoạch định kế hoạch, thực hiện và kiểm soát một cách hiệu quả việc dự trữ và lưu chuyển hàng hóa, dịch vụ, thông tin hai chiều giữa điểm khởi đầu và điểm tiêu dùng nhằm đáp ứng nhu cầu của khách hàng”. Những định nghĩa này nhấn mạnh vai trò của logistics trong việc đảm bảo dòng chảy hàng hóa và thông tin diễn ra một cách hiệu quả, góp phần tối ưu hóa hoạt động kinh doanh và nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Tại Việt Nam, Luật Thương mại năm 2005 không đưa ra định nghĩa cụ thể về logistics mà chỉ đề cập đến “dịch vụ logistics”. Theo Điều 233 của luật này, “Dịch vụ logistics là hoạt động thương mại, theo đó thương nhân tổ chức thực hiện một hoặc nhiều công đoạn bao gồm nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, các thủ tục giấy tờ khác, tư vấn khách hàng, đóng gói bao bì, ghi ký mã hiệu, giao hàng hoặc các dịch vụ khác có liên quan tới hàng hóa theo thỏa thuận với khách hàng để hưởng thù lao”.

Định nghĩa này tập trung vào logistics như một lĩnh vực dịch vụ thương mại, trong khi trên thực tế, logistics bao trùm cả quá trình sản xuất, phân phối và tiêu thụ. Tổng quan, có thể chia các quan điểm về logistics thành hai nhóm chính. Nhóm quan điểm hẹp coi logistics là hệ thống các dịch vụ hỗ trợ quá trình chu chuyển hàng hóa từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng, tập trung chủ yếu vào vận tải, kho bãi và phân phối. Ngược lại, nhóm quan điểm rộng gắn logistics với chuỗi cung ứng, bao 10 gồm toàn bộ quá trình từ nhập nguyên vật liệu, sản xuất, lưu trữ, phân phối đến tiêu thụ cuối cùng.

Sự phát triển chóng mặt của thương mại toàn cầu đã khiến logistics ngày càng mở rộng về phạm vi và vai trò, trở thành yếu tố then chốt trong chuỗi cung ứng. Như vậy có thể hiểu logistics là quá trình lập kế hoạch, thực hiện, kiểm soát việc vận chuyển, lưu trữ nguyên vật liệu, bán thành phẩm, thành phẩm và xử lý các thông tin liên quan từ nơi xuất xứ đến nơi tiêu thụ cuối cùng. Mục tiêu của logistics là đáp ứng các yêu cầu của khách hàng một cách kịp thời và tối ưu nhất về chi phí. Đặc điểm của logistics Dựa trên các khái niệm về logistics, các đặc điểm chính của hoạt động này như sau: Trước hết, logistics được hiểu là một quá trình mang tính liên tục và xuyên suốt, bao gồm nhiều hoạt động có tính hệ thống và được tổ chức theo một mối liên kết chặt chẽ.

Những hoạt động này không tồn tại một cách biệt lập mà cấu thành nên một chuỗi giá trị liên hoàn, trong đó từng giai đoạn đều có ảnh hưởng nhất định đến hiệu quả vận hành tổng thể. Toàn bộ quá trình logistics bao gồm từ việc nghiên cứu, lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, theo dõi kiểm soát cho đến khâu hoàn thiện, với mục tiêu đảm bảo sự phối hợp nhịp nhàng và hiệu quả giữa các mắt xích trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Thứ hai, logistics tồn tại ở hai cấp độ chính là hoạch định và tổ chức. Cấp độ hoạch định liên quan đến việc xác định các yếu tố đầu vào như nguyên vật liệu, bán thành phẩm hoặc thành phẩm, cùng với các quyết định về vị trí, thời gian và điểm đến phù hợp.

Trong khi đó, cấp độ tổ chức tập trung vào việc vận chuyển, lưu trữ và quản lý dòng chảy hàng hóa từ điểm xuất phát đến tay người tiêu dùng cuối cùng, đảm bảo tính hiệu quả và tối ưu hóa chi phí trong toàn bộ quá trình. Thứ ba, logistics là một lĩnh vực có đặc điểm phong phú và đa dạng, thể hiện ở sự tồn tại của nhiều hình thức vận tải, phương án lưu trữ cũng như mô hình kết nối khác nhau. Chính sự đa dạng này mang đến cho doanh nghiệp khả năng lựa chọn linh hoạt các giải pháp phù hợp với điều kiện hoạt động cụ thể, từ đó nâng cao hiệu suất và tiết kiệm chi phí. Ngoài ra, logistics còn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng chi phí kinh doanh và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ nhiều yếu tố như chất lượng cơ sở hạ tầng, hệ thống 11 giao thông, chính sách thương mại và môi trường kinh tế vĩ mô.

Khi hệ thống logistics được đầu tư phát triển toàn diện, các hoạt động sản xuất và trao đổi thương mại cũng sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ. Ngược lại, sự gia tăng về nhu cầu hàng hóa từ thị trường cũng tạo ra áp lực và đồng thời là động lực để ngành logistics phải mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cung ứng dịch vụ. Cuối cùng, logistics gắn liền với hai nhóm chủ thể chính: doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics và khách hàng có nhu cầu sử dụng dịch vụ này. Các doanh nghiệp có thể cung cấp một hoặc nhiều hoạt động logistics trong chuỗi giá trị để đáp ứng nhu cầu thị trường và hưởng thù lao tương ứng.

Trong khi đó, khách hàng có thể là cá nhân hoặc tổ chức, bao gồm cả nhà sản xuất, nhà bán lẻ hoặc các doanh nghiệp thương mại cần tối ưu hóa quá trình lưu chuyển hàng hóa. Vai trò của logistics Hoạt động logistics có vai trò vô cùng quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế và vận hành kinh doanh hiện đại. Không chỉ đơn thuần là một yếu tố hỗ trợ, logistics còn được xem là thành phần thiết yếu góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và cải thiện khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp. Với mối quan hệ mật thiết với các giai đoạn trong chuỗi thương mại, logistics ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng và nhiều lĩnh vực như sản xuất, công nghiệp chế biến, dịch vụ, thương mại nội địa, đặc biệt là trong hoạt động xuất khẩu nông sản của Việt Nam.

Thứ nhất, logistics đảm nhận vai trò trung tâm trong việc tối ưu hóa hiệu quả kinh tế - xã hội thông qua việc điều phối dòng lưu chuyển hàng hóa, thông tin và dịch vụ trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Từ các khâu đầu vào như thu mua nguyên liệu, sản xuất, bảo quản, cho đến phân phối đến tay người tiêu dùng cuối cùng, logistics đóng vai trò điều tiết nhịp nhàng nhằm đảm bảo tính kết nối, tiết kiệm và hiệu quả. Khi hệ thống logistics được vận hành đồng bộ, doanh nghiệp có thể rút ngắn thời gian sản xuất và giao hàng, cắt giảm những khoản chi phí không cần thiết, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng phục vụ khách hàng. Trong môi trường cạnh tranh ngày càng gay gắt, khả năng quản trị chi phí logistics hiệu quả trở thành lợi thế chiến lược, giúp doanh nghiệp duy trì biên lợi nhuận và củng cố vị thế cạnh tranh trên thị trường.

Điều 12 này cũng cho thấy logistics không chỉ là hoạt động hỗ trợ, mà còn là công cụ quản lý mang tính chiến lược trong kinh doanh hiện đại. Thứ hai, sự phát triển của dịch vụ logistics còn đóng góp quan trọng vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể của nền kinh tế quốc dân. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, chất lượng và hiệu quả của hệ thống logistics đã trở thành một chỉ số phản ánh mức độ phát triển của một quốc gia. Một hệ thống logistics được thiết kế hiện đại không chỉ góp phần cải thiện năng suất vận tải và phân phối hàng hóa, mà còn đóng vai trò cầu nối đưa sản phẩm quốc nội tiếp cận thị trường quốc tế.

Qua đó, logistics thúc đẩy thương mại quốc tế, đặc biệt trong lĩnh vực xuất khẩu. Bên cạnh đó, logistics cũng có mối liên hệ mật thiết với hạ tầng kỹ thuật – bao gồm hệ thống giao thông, công nghệ thông tin và viễn thông. Việc đầu tư đồng bộ và hiệu quả vào cơ sở hạ tầng logistics sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững của nền kinh tế, thông qua việc rút ngắn thời gian giao dịch, giảm chi phí và gia tăng giá trị trong chuỗi cung ứng. Thứ ba, logistics hiện nay được coi là một công cụ quan trọng giúp liên kết các hoạt động trong chuỗi giá trị toàn cầu (Global Value Chain – GVC), từ các khâu cung ứng nguyên vật liệu, sản xuất, lưu kho đến phân phối sản phẩm, và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường của doanh nghiệp.

Các hoạt động logistics giúp duy trì và đẩy nhanh dòng chảy của hàng hóa và dịch vụ giữa các quốc gia, đóng góp tích cực vào sự phát triển của thương mại quốc tế. Có thể nói, sự tăng trưởng nhanh chóng của hoạt động giao thương xuyên biên giới hiện nay phần lớn đến từ việc logistics ngày càng được đầu tư và vận hành hiệu quả hơn. Cuối cùng, logistics đóng vai trò thiết yếu trong việc nâng cao năng lực hội nhập kinh tế quốc tế của một quốc gia. Thực tế cho thấy, hiệu quả hoạt động logistics có mối tương quan thuận với mức độ phát triển thương mại của một khu vực hay quốc gia.

Những quốc gia có hệ thống logistics hiện đại, vận hành hiệu quả và chi phí hợp lý thường là các nền kinh tế phát triển. Ngược lại, các quốc gia kém phát triển thường gặp khó khăn trong việc tối ưu hóa chuỗi logistics, dẫn đến hiệu quả thương mại thấp. Chính vì vậy, phát triển hệ thống logistics hiện đại, linh hoạt và chi phí thấp là một trong những điều kiện tiên quyết để các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam, nâng cao năng lực hội nhập quốc tế và đẩy mạnh xuất khẩu, đặc biệt trong lĩnh 13 vực nông sản – ngành hàng có tính thời vụ cao và yêu cầu khắt khe về tốc độ, chất lượng vận chuyển.