Luận văn: Phát triển Khu Công Nghiệp Bền Vững tại Ninh Bình

Luận văn thạc sĩ: Phát triển khu công nghiệp bền vững tại Ninh Bình. Nghiên cứu giải pháp, định hướng quy hoạch khu công nghiệp xanh, hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Quyên
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Danh Tốn
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Phát triển các khu công nghiệp theo hướng bền vững ở tỉnh Ninh Bình
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Toàn cảnh chiến lược phát triển KCN bền vững ở Ninh Bình

Ninh Bình, tỉnh nằm ở cửa ngõ phía Nam đồng bằng sông Hồng, sở hữu vị trí chiến lược và tiềm năng lớn cho phát triển công nghiệp Ninh Bình. Tỉnh có điều kiện tự nhiên đa dạng, từ đồng bằng, đồi núi đến ven biển, tạo ra nguồn tài nguyên phong phú, đặc biệt là trữ lượng đá vôi khổng lồ, là cơ sở cho công nghiệp vật liệu xây dựng. Cùng với đó, hệ thống giao thông thuận lợi kết nối các vùng kinh tế trọng điểm đã tạo đòn bẩy cho việc hình thành và phát triển các khu công nghiệp (KCN). Trong những năm qua, Ninh Bình đã quy hoạch 7 KCN và nhiều cụm công nghiệp (CCN) Ninh Bình, thu hút đáng kể vốn đầu tư trong và ngoài nước. Các KCN này đã góp phần quan trọng vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ, giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động. Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về một mô hình KCN bền vững. Mô hình này không chỉ tập trung vào tăng trưởng kinh tế mà còn phải hài hòa với các mục tiêu xã hội và bảo vệ môi trường. Việc phát triển KCN bền vững ở Ninh Bình là một định hướng tất yếu, nhằm đảm bảo sự tăng trưởng ổn định, hiệu quả và lâu dài, phù hợp với xu thế chung của thế giới và chiến lược phát triển quốc gia. Đây là quá trình đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa quy hoạch, chính sách, công nghệ và nhận thức của doanh nghiệp cũng như cộng đồng.

1.1. Đánh giá tiềm năng tự nhiên và kinh tế xã hội Ninh Bình

Ninh Bình có những lợi thế đặc biệt để phát triển công nghiệp. Về tài nguyên, tỉnh sở hữu trữ lượng đá vôi và đôlômít lên đến hàng chục tỷ mét khối, là nguồn nguyên liệu dồi dào cho các nhà máy xi măng và vật liệu xây dựng. Ngoài ra, tài nguyên đất sét và than bùn cũng là cơ sở cho các ngành công nghiệp phụ trợ. Vị trí địa lý chiến lược, nơi giao thoa giữa các vùng kinh tế, cùng hệ thống giao thông đường bộ, đường sắt và đường thủy phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa và thu hút đầu tư. Luận văn của Nguyễn Thị Quyên (2014) nhấn mạnh, 'Ninh Bình là nơi tiếp nối giao lưu kinh tế và văn hóa giữa khu vực châu thổ sông Hồng và sông Mã'. Về kinh tế - xã hội, tỉnh đã có sự chuyển dịch cơ cấu mạnh mẽ, với tỷ trọng công nghiệp - xây dựng chiếm tới 49% GDP vào năm 2011. Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) luôn ở nhóm khá, tốt, cho thấy một môi trường đầu tư ngày càng thông thoáng. Nguồn lao động dồi dào cũng là một yếu tố quan trọng, đáp ứng nhu cầu cho các KCN.

1.2. Hiện trạng quy hoạch KCN tỉnh Ninh Bình và các CCN

Tính đến thời điểm nghiên cứu, Ninh Bình đã quy hoạch và phát triển 7 KCN và 6 CCN, tập trung tại các địa bàn có vị trí thuận lợi như thành phố Ninh Bình, thị xã Tam Điệp, huyện Gia Viễn và Hoa Lư. Một số KCN tiêu biểu như Gián Khẩu, Khánh Phú, và Tam Điệp đã thu hút được nhiều dự án lớn, bao gồm cả các doanh nghiệp FDI và phát triển bền vững. Các KCN này tập trung vào các ngành công nghiệp chủ lực như sản xuất vật liệu xây dựng, cơ khí lắp ráp, dệt may, và chế biến nông sản. Tuy nhiên, thực trạng quy hoạch KCN tỉnh Ninh Bình vẫn còn một số bất cập. Việc phát triển còn mang tính tự phát, chưa có sự liên kết chặt chẽ giữa các KCN với nhau và với các vùng phụ cận. Tỷ lệ lấp đầy ở một số KCN còn thấp, và hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là hạ tầng xã hội và môi trường, chưa được đầu tư đồng bộ. Đây là những thách thức cần giải quyết để hướng tới một hệ thống KCN hoạt động hiệu quả và bền vững.

II. Những rào cản chính trong phát triển KCN bền vững Ninh Bình

Mặc dù đạt được những thành tựu ban đầu, quá trình phát triển KCN bền vững ở Ninh Bình đang đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng. Theo luận văn của Nguyễn Thị Quyên (2014), 'việc phát triển các KCN ở tỉnh Ninh Bình còn nhiều hạn chế và bất cập... chưa đặt trong mối quan hệ chặt chẽ với phát triển xã hội và bảo vệ môi trường'. Một trong những rào cản lớn nhất là vấn đề ô nhiễm môi trường. Nhiều doanh nghiệp chưa tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn môi trường KCN, dẫn đến tình trạng xả thải không qua xử lý, gây ảnh hưởng đến nguồn nước, không khí và đất đai. Việc thiếu các hệ thống xử lý chất thải tập trung, đồng bộ là một thực trạng đáng báo động. Bên cạnh đó, các vấn đề xã hội nảy sinh cũng là một thách thức. Sự gia tăng nhanh chóng của lực lượng lao động di cư gây áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng xã hội như nhà ở, y tế, giáo dục. Đời sống của công nhân trong các KCN chưa được đảm bảo đầy đủ, ảnh hưởng đến năng suất và sự gắn bó lâu dài. Cuối cùng, hiệu quả kinh tế và tính liên kết trong các KCN chưa cao, công nghệ sản xuất ở nhiều doanh nghiệp còn lạc hậu, tiêu tốn nhiều năng lượng và tài nguyên, làm giảm sức cạnh tranh và cản trở mục tiêu phát triển công nghiệp Ninh Bình theo chiều sâu.

2.1. Thách thức về ô nhiễm và suy thoái môi trường tại các KCN

Vấn đề môi trường là thách thức cấp bách nhất. Hoạt động sản xuất công nghiệp, đặc biệt là xi măng, vật liệu xây dựng, đã tạo ra một lượng lớn khí thải, bụi và chất thải rắn. Việc giảm phát thải carbon KCN vẫn chưa được chú trọng đúng mức. Nhiều KCN chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung đạt chuẩn, điển hình là các vấn đề liên quan đến xử lý nước thải KCN Gián Khẩu. Báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM) cho nhiều dự án còn mang tính hình thức, chưa được giám sát thực thi chặt chẽ sau khi phê duyệt. Sự thiếu đồng bộ trong quản lý chất thải nguy hại cũng là một nguy cơ tiềm ẩn, có thể gây ra những hậu quả lâu dài cho hệ sinh thái và sức khỏe cộng đồng. Việc giải quyết triệt để các vấn đề này đòi hỏi sự quyết liệt từ cơ quan quản lý và ý thức trách nhiệm cao của doanh nghiệp.

2.2. Áp lực về hạ tầng xã hội và chất lượng nguồn nhân lực

Sự phát triển nhanh của các KCN đã thu hút một lượng lớn lao động từ các địa phương khác, gây ra áp lực nặng nề lên hệ thống hạ tầng xã hội. Tình trạng thiếu nhà ở cho công nhân, các dịch vụ y tế, trường học quá tải là phổ biến. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng sống của người lao động mà còn tiềm ẩn nhiều vấn đề xã hội phức tạp. Về nguồn nhân lực, mặc dù dồi dào về số lượng nhưng chất lượng chưa đáp ứng được yêu cầu của các ngành công nghệ cao. Tỷ lệ lao động qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật còn thấp, gây khó khăn cho việc tiếp thu và vận hành các công nghệ sản xuất hiện đại. Đây là một điểm nghẽn lớn trong việc nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của các doanh nghiệp, cản trở việc chuyển đổi sang các mô hình KCN bền vững.

III. Bí quyết quy hoạch và chính sách thu hút đầu tư bền vững

Để vượt qua các thách thức, việc phát triển KCN bền vững ở Ninh Bình cần một hệ thống giải pháp đồng bộ, bắt đầu từ quy hoạch và chính sách. Công tác quy hoạch phải đi trước một bước, mang tính hệ thống và dài hạn. Quy hoạch không chỉ giới hạn ở việc phân bổ đất đai mà còn phải tích hợp các yếu tố về môi trường, xã hội và liên kết vùng. Cần xây dựng quy hoạch KCN tỉnh Ninh Bình gắn liền với quy hoạch đô thị, khu dân cư và các vùng nguyên liệu, tạo thành một hệ sinh thái kinh tế hoàn chỉnh. Song song với quy hoạch, việc hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư bền vững là yếu tố then chốt. Thay vì thu hút đầu tư bằng mọi giá, Ninh Bình cần ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện với môi trường, và có giá trị gia tăng lớn. Chính sách cần có các tiêu chí sàng lọc rõ ràng, dựa trên các tiêu chuẩn môi trường KCN và hiệu quả sử dụng tài nguyên. Đồng thời, cần có cơ chế ưu đãi đặc biệt cho các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xanh, năng lượng tái tạo cho khu công nghiệp và áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn trong KCN. Việc minh bạch hóa thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh công bằng và hỗ trợ doanh nghiệp sau cấp phép cũng là những giải pháp quan trọng để giữ chân các nhà đầu tư chiến lược.

3.1. Tái cấu trúc quy hoạch KCN gắn với phát triển đô thị

Quy hoạch KCN cần được thực hiện một cách khoa học, tránh tình trạng dàn trải, manh mún. Cần xác định rõ các KCN trọng điểm với các ngành công nghiệp mũi nhọn, có lợi thế cạnh tranh. Quan trọng hơn, quy hoạch KCN phải được lồng ghép chặt chẽ với quy hoạch phát triển đô thị và nhà ở xã hội. Việc xây dựng các khu nhà ở, khu dịch vụ tiện ích gần KCN sẽ giúp ổn định đời sống người lao động, giảm áp lực giao thông và tạo ra một môi trường sống văn minh. Mô hình KCN - Đô thị - Dịch vụ là một hướng đi cần được nghiên cứu và áp dụng, như kinh nghiệm từ các địa phương phát triển đã cho thấy. Điều này giúp tối ưu hóa việc sử dụng đất, hoàn thiện hạ tầng KCN Tam Điệp và các KCN khác, đồng thời thúc đẩy sự phát triển hài hòa giữa kinh tế và xã hội.

3.2. Đổi mới chính sách ưu đãi cho các dự án công nghệ cao

Chính sách thu hút đầu tư cần chuyển từ 'số lượng' sang 'chất lượng'. Cần xây dựng bộ tiêu chí cụ thể để lựa chọn nhà đầu tư, trong đó ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, ít phát thải và tiêu hao năng lượng. Các ưu đãi về thuế, tiền thuê đất nên được gắn với các cam kết về bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Ví dụ, các doanh nghiệp đầu tư vào hệ thống xử lý chất thải hiện đại hoặc sử dụng năng lượng mặt trời có thể được hưởng mức ưu đãi cao hơn. Tỉnh cũng cần chủ động xúc tiến đầu tư vào các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp phụ trợ, tạo ra chuỗi giá trị và tăng cường sự liên kết giữa doanh nghiệp FDI và phát triển bền vững với các doanh nghiệp trong nước. Điều này không chỉ nâng cao năng lực công nghệ quốc gia mà còn tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài.

IV. Phương pháp xây dựng mô hình KCN sinh thái Ninh Bình hiệu quả

Hướng tới tương lai, việc chuyển đổi sang mô hình KCN bền vững là con đường tất yếu, trong đó mô hình KCN xanh và KCN sinh thái là mục tiêu trọng tâm. Việc xây dựng khu công nghiệp xanh Ninh Bình không chỉ là trồng thêm cây xanh mà là một phương pháp tiếp cận toàn diện, tích hợp các giải pháp bảo vệ môi trường vào mọi hoạt động của KCN. Trọng tâm của mô hình này là áp dụng nguyên tắc kinh tế tuần hoàn trong KCN, nơi chất thải của doanh nghiệp này trở thành nguyên liệu đầu vào cho doanh nghiệp khác. Điều này giúp giảm thiểu rác thải ra môi trường, tiết kiệm tài nguyên và tạo ra hiệu quả kinh tế cộng sinh. Để hiện thực hóa KCN sinh thái Ninh Bình, cần có sự đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng kỹ thuật môi trường. Việc xây dựng các nhà máy xử lý nước thải, chất thải rắn tập trung với công nghệ hiện đại là yêu cầu bắt buộc. Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp áp dụng sản xuất sạch hơn, đổi mới công nghệ để giảm phát thải carbon KCN. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thông qua việc ban hành các cơ chế, chính sách hỗ trợ, trong khi doanh nghiệp là chủ thể thực hiện. Sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên sẽ là chìa khóa để xây dựng thành công các KCN sinh thái, góp phần vào mục tiêu phát triển bền vững chung của tỉnh.

4.1. Tối ưu hóa hệ thống xử lý nước thải KCN Gián Khẩu và các KCN khác

Hệ thống xử lý nước thải là xương sống của một KCN bền vững. Việc đầu tư xây dựng và vận hành hiệu quả các trạm xử lý nước thải tập trung là ưu tiên hàng đầu. Lấy ví dụ từ kinh nghiệm của Nam Định với nhà máy xử lý nước thải tại KCN Hòa Xá, Ninh Bình cần đẩy nhanh việc xây dựng và nâng cấp hệ thống xử lý nước thải KCN Gián Khẩu, Khánh Phú, Tam Điệp. Công nghệ xử lý cần được lựa chọn phù hợp với đặc thù của các ngành công nghiệp trong KCN, đảm bảo nước thải sau xử lý đạt tiêu chuẩn loại A trước khi xả ra môi trường. Ngoài ra, cần thiết lập hệ thống quan trắc tự động, liên tục và truyền dữ liệu về cơ quan quản lý để giám sát chặt chẽ. Việc áp dụng các cơ chế phí bảo vệ môi trường đối với nước thải một cách nghiêm minh sẽ buộc các doanh nghiệp phải có trách nhiệm hơn trong việc xử lý ô nhiễm tại nguồn.

4.2. Ứng dụng năng lượng tái tạo và công nghệ sản xuất sạch hơn

Để giảm thiểu tác động môi trường và nâng cao hiệu quả, việc ứng dụng năng lượng tái tạo cho khu công nghiệp là một giải pháp chiến lược. Khuyến khích các doanh nghiệp lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái trên các nhà xưởng không chỉ giúp tự chủ một phần năng lượng mà còn góp phần giảm gánh nặng cho lưới điện quốc gia. Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh việc áp dụng các giải pháp sản xuất sạch hơn, kiểm toán năng lượng để xác định và loại bỏ các lãng phí trong quá trình sản xuất. Nhà nước có thể hỗ trợ thông qua các chương trình tư vấn kỹ thuật, cung cấp thông tin về công nghệ sạch và hỗ trợ tài chính cho các dự án đổi mới công nghệ. Việc chuyển đổi sang sản xuất sạch hơn không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn nâng cao sức cạnh tranh cho doanh nghiệp thông qua việc tiết kiệm chi phí nguyên vật liệu và năng lượng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển KCN bền vững Chương 2. Thực trạng phát triển các KCN theo hướng bền vững ở tỉnh Ninh Bình Chương 3. Quan điểm, định hướng và giải pháp chủ yếu nhằm phát triển các KCN theo hướng bền vững ở tỉnh Ninh Bình.

6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG KHU CÔNG NGHIỆP 1. Lý luận chung về phát triển khu công nghiệp bền vững 1. Khu công nghiệp 1. Khái niệm a) Khu chế xuất Sau chiến tranh thế giới thứ II, vào thập kỷ 60, các khu chế xuất (KCX) được thành lập ở nhiều nước nhằm tạo ra một khu vực chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, có vị thế mới, độc lập so với chế độ mậu dịch và thuế quan của nước nhận đầu tư.

Thuật ngữ KCX được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau. Điển hình nhất là định nghĩa của tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) và của Hiệp hội các KCX thế giới (WEPZA) Theo quan điểm của Tổ chức công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO) trong tài liệu “KCX tại các nước đang phát triển” (Export Processing Zone in Developing Countries) công bố năm 1990 thì “KCX là khu vực tương đối nhỏ phân cách về mặt địa lý trong một quốc gia nhằm mục tiêu thu hút đầu tư vào các ngành công nghiệp hướng về xuất khẩu bằng cách cung cấp cho các ngành công nghiệp này những điều kiện về đầu tư và mậu dịch thuận lợi đặc biệt so với phần lãnh thổ còn lại của nước chủ nhà. Trong đó đặc biệt là KCX cho phép nhập khẩu hàng hóa dùng cho sản xuất để xuất khẩu miến thuế’’[18] Theo quan điểm của Hiệp hội KCX thế giới (World Export Processing Zone Association – WEPZA) “KCX không chỉ bao gồm khu vực công nghiệp chuyên môn hóa sản xuất và xuất khẩu mà còn bao gồm cả những khu vực được chính phủ cho phép thành lập và hoạt động như khu cảng tự do, khu tự do thuế quan, khu mậu dịch tự do, khu quá cảng…”. Như vậy theo khái niệm này, KCX đã được hiểu theo nghĩa rộng hơn bao gồm tất cả các khu vực được chính phủ cho phép như khu cảng tự do, khu mậu dịch tự do, khu phi thuế quan, KCN tự do, khu 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ngoại thương tự do, những khu vực được miễn thuế.

Do nhu cầu phát triển các mối quan hệ thương mại và đầu tư quốc tế ngày càng được mở rộng cũng như xuất phát từ yêu cầu bức thiết của quá trình CNH hướng về xuất khẩu của các nước đang phát triển, khái niệm này được bổ sung bằng những quan điểm mới như khu kinh tế mở, đặc khu kinh tế. KCX là mô hình kinh tế mà các nước đang phát triển, nhất là các nước châu Á đã sử dụng như một công cụ tích cực nhằm thu hút đầu tư nước ngoài, đẩy mạnh công nghiệp hóa hướng về xuất khẩu. Thông qua việc sử dụng mô hình KCX, các nước đang phát triển đã tìm thấy ở đó giải pháp trung gian phù hợp, cho phép chuyển mạnh nền kinh tế theo định hướng xuất khẩu. Mô hình KCX đã từng là một thực thể kinh tế năng động, phản ánh những biện pháp kinh tế, chính sách, luật pháp đặc biệt nhằm tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư trực tiếp từ nước ngoài, tăng trưởng xuất khẩu, tạo công ăn việc làm, tiếp thu kỹ thuật, công nghệ tiên tiến, học tập kinh nghiệm quản lý của các công ty xuyên quốc gia, từng bước đưa các nước đang phát triển hòa nhập vào nền kinh tế thị trường.

Tuy nhiên, không phải tất cả các KCX được thành lập tại các nước đều hoạt động hiệu quả, mà do nhiều nguyên nhân khác nhau, một số KCX đã thất bại, cụ thể như: - Cạnh tranh gay gắt về thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài do có quá nhiều KCX được thành lập ở một số nước gần nhau, tập trung với mật độ cao trong một khu vực có những điều kiện kinh tế, xã hội, địa lý gần giống nhau. - Không dễ đạt được các mục tiêu xuất khẩu, tạo nhiều công ăn việc làm, lợi dụng được kỹ thuật và công nghệ tiên tiến từ nước ngoài - Các KCX phải cạnh tranh khốc liệt trong việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ ở nước ngoài do yêu cầu của việc tăng xuất khẩu hàng hóa và nguồn thu ngoại tệ trong khi bị khép kín theo quy chế KCX đối với thị trường nội địa, nơi có nhu cầu tiêu thụ tương đối lớn. Nhìn chung các KCX có ảnh hưởng tích cực đến kinh tế của nhiều nước đang phát triển. Tuy nhiên, do xu hướng tự do hóa thương mại và tự do hóa đầu tư 8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ngày càng tăng nên vai trò của mô hình KCX đã giảm dần, nhường bước cho mô hình mới thích hợp hơn.

b) Khu công nghiệp Để khắc phục những hạn chế của mô hình KCX, nhiều nước đã chuyển sang xây dựng một loại hình kinh tế uyển chuyển hơn, năng động hơn, đó là mô hình KCN. Sự thay đổi này phù hợp với xu thế phát triển và mở cửa của nền kinh tế thị trường và quan hệ hợp tác kinh tế hiện đại. Với mô hình KCN, thị trường nội địa trở thành yếu tố hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài, hứa hẹn tiềm năng tiêu thụ rất lớn so với những sản phẩm của các KCX vốn tương đối giống nhau cả về chủng loại và chất lượng. Điều này có tác dụng đẩy lùi, hạn chế hàng nhập lậu từ bên ngoài, đồng thời kích thích cạnh tranh, nâng cao khả năng xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài.

Bên cạnh đó, mô hình KCN với chính sách mở rộng thị trường nội địa ở các nước nhận đầu tư là phù hợp với xu hướng tự do mậu dịch khu vực và thế giới. Hiện nay trên thế giới có hai loại mô hình KCN chính, điều này tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của từng nước: - Mô hình thứ nhất: khu vực lãnh thổ rộng có nền tảng là sản xuất công nghiệp, đan xen với nhiều hoạt động dịch vụ, kể cả dịch vụ sản xuất công nghiệp, dịch vụ sinh hoạt, vui chơi giải trí, khu thương mại, văn phòng, nhà ở….Loại hình này về thực chất là những khu hành chính – kinh tế. Điển hình cho mô hình này là các KCN ở Thái Lan và một số nước Tây Âu. - Mô hình thứ hai: khu vực lãnh thổ có giới hạn nhất định, tập trung các doanh nghiệp công nghiệp và dịch vụ sản xuất công nghiệp, không có dân cư sinh sống.

Điển hình cho mô hình KCN này là các KCN ở Singapo, Đài Loan. KCN ở Việt Nam ra đời cùng với đường lối đổi mới, mở cửa do Đại hội lần thứ VI của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1986 khởi xướng. Theo Nghị định 36- CP ngày 24 tháng 4 năm 1997 của Chính phủ ban hành Quy chế KCN, KCX, KCNC: KCN được xác định là khu tập trung chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp, có ranh giới địa lý xác định, 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] không có dân cư sinh sống, do Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập. KCN ở Việt Nam là khu vực dành cho phát triển công nghiệp theo một quy hoạch cụ thể nào đó nhằm đảm bảo được sự hài hòa và cân bằng tương đối giữa các mục tiêu kinh tế - xã hội - môi trường.

Thực tiễn phát triển KCN ở Việt Nam cho thấy KCN là một loại hình kinh tế đặc biệt, có tính đặc thù là sử dụng nhiều đất đai, thời gian tồn tại lâu dài, có ảnh hưởng đến các vấn đề kinh tế, xã hội và môi trường. Từ việc nghiên cứu và tham khảo các tài liệu trong nước và của nước ngoài, có thể đi đến một khái niệm mang tính tổng quát về KCN, phù hợp với điểu kiện của Việt Nam: KCN là khu tập trung các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp. phục vụ cho tiêu dùng trong nước, xuất khẩu, có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống, do Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ thành lập, được hưởng những ưu đãi thích hợp về sản xuất, xuất khẩu hàng hóa, có CSHT thuận lợi, đảm bảo phục vụ cho việc sản xuất và cung cấp các dịch vụ liên quan, bảo đảm sự phát triển bền vững. Đặc trưng của KCN Có thể thấy rằng khái niệm KCN là một khái niệm động, nó gắn liền với các điều kiện cụ thể của nơi nó hình thành và phát triển.

Theo cách hiểu đó, có thể thấy KCN có những đặc trưng sau: - KCN là khu tập trung tương đối nhiều xí nghiệp trong một khu vực có ranh giới rõ ràng, sử dụng chung kết cấu hạ tầng sản xuất. Vì vậy, các xí nghiệp này có điều kiện thuận lợi để tiết kiệm tối đa chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm. - Các xí nghiệp trong KCN thường được hưởng một quy chế riêng của nhà nước và địa phương sở tại. Các quy chế này thể hiện sự quan tâm, ưu đãi, tạo điều kiện thuận lợi cho các xí nghiệp này phát triển.

- KCN có Ban quản lý chung thống nhất, thực hiện quy chế quản lý thích hợp, tạo điều kiện thuận lợi và hiệu suất tối đa cho các doanh nghiệp hoạt động. - Khả năng hợp tác sản xuất giữa các doanh nghiệp với nhau trong KCN tùy thuộc vào sự liên kết với nhau giữa chúng trong quá trình phát triển để đạt được hiệu quả cao. 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - KCN thường có giới hạn địa lý hẹp, khoảng vài chục đến vài trăm ha và có thể được ngăn cách với xung quanh bởi hàng rào cứng. Không có dân cư trong KCN.

- Hoạt động chính trong KCN là hoạt động sản xuất công nghiệp. Tiêu chí của KCN Thông qua khái niệm và đặc trưng của KCN, các tiêu chí để hình thành một KCN bao gồm: - KCN phải do Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập - KCN là nơi tập trung các doanh nghiệp có đủ cơ sở pháp lý, chuyên sản xuất hàng công nghiệp và thực hiện các dịch vụ cho sản xuất công nghiệp. - KCN là khu vực có ranh giới địa lý xác định, không có dân cư sinh sống. - Trong KCN có thể có doanh nghiệp chế xuất, đó là doanh nghiệp chuyên sản xuất hàng xuất khẩu, thực hiện các dịch vụ chuyên cho sản xuất hàng xuất khẩu và hoạt động xuất khẩu.

Phát triển bền vững 1.