Luận văn tốt nghiệp về phát triển hợp tác xã chè tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên

Tổng hợp kiến thức Phát triển hợp tác xã chè tại huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên, tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong chuyên

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Như
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Bích Hồng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Phát Triển Hợp Tác Xã Chè Tại Huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.3.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa và những đóng góp của luận văn
• 2. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Cơ sở lý luận về phát triển hợp tác xã trong sản xuất chè
• 2.1.1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của hợp tác xã
• 2.1.1.1. Khái niệm hợp tác xã
• 2.1.1.2. Đặc điểm của hợp tác xã
• 2.1.1.3. Vai trò của hợp tác xã
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hợp tác xã chè tại huyện Đồng Hỷ Thái Nguyên

Hợp tác xã chè tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên đã trở thành một phần quan trọng trong phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương. Hợp tác xã không chỉ giúp tăng cường sản xuất chè mà còn tạo ra việc làm và thu nhập cho người dân. Theo số liệu, đến năm 2020, huyện Đồng Hỷ có 15 hợp tác xã chè với nhiều sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng cao. Việc phát triển hợp tác xã chè đã góp phần vào việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao đời sống nông thôn và bảo tồn văn hóa truyền thống. Đặc biệt, các sản phẩm chè từ huyện này đã được công nhận đạt tiêu chuẩn OCOP, cho thấy sự phát triển bền vững của ngành chè tại đây.

1.1. Tình hình sản xuất chè tại huyện Đồng Hỷ

Sản xuất chè tại huyện Đồng Hỷ đã có những bước tiến đáng kể trong những năm qua. Năng suất và sản lượng chè không ngừng tăng lên nhờ vào việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương. Sản xuất chè không chỉ đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước mà còn xuất khẩu sang nhiều thị trường quốc tế. Huyện Đồng Hỷ đã phát triển nhiều giống chè chất lượng cao, phù hợp với điều kiện khí hậu và đất đai, tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế cao. Điều này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của tỉnh Thái Nguyên.

1.2. Vai trò của hợp tác xã trong phát triển kinh tế nông nghiệp

Hợp tác xã chè đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế nông nghiệp tại huyện Đồng Hỷ. Kinh tế hợp tác giúp các thành viên trong hợp tác xã chia sẻ kinh nghiệm, giảm chi phí sản xuất và tăng khả năng tiếp cận thị trường. Hợp tác xã cũng tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc học hỏi và áp dụng các kỹ thuật mới trong sản xuất chè. Nhờ vào sự liên kết này, các thành viên có thể nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Hợp tác xã còn giúp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong sản xuất và tiêu thụ chè.

II. Thực trạng phát triển hợp tác xã chè tại huyện Đồng Hỷ

Thực trạng phát triển hợp tác xã chè tại huyện Đồng Hỷ cho thấy nhiều kết quả tích cực. Số lượng hợp tác xã chè đã tăng lên đáng kể, từ 7 thành viên ban đầu đến hàng trăm thành viên hiện tại. Các hợp tác xã đã đạt được nhiều thành tựu trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm chè. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế cần khắc phục, như việc thiếu vốn đầu tư và công nghệ hiện đại. Các hợp tác xã cần được hỗ trợ nhiều hơn từ chính quyền và các tổ chức để phát triển bền vững.

2.1. Kết quả đạt được trong phát triển hợp tác xã chè

Các hợp tác xã chè tại huyện Đồng Hỷ đã đạt được nhiều thành tựu trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Nhiều sản phẩm chè đã được cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn VietGAP và OCOP, cho thấy chất lượng sản phẩm được nâng cao. Thu nhập bình quân của các hợp tác xã cũng tăng lên đáng kể, từ 2,5 tỷ đồng/năm lên trên 5 tỷ đồng/năm. Điều này không chỉ giúp cải thiện đời sống của các xã viên mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế của địa phương.

2.2. Những hạn chế và nguyên nhân trong phát triển hợp tác xã chè

Mặc dù đã đạt được nhiều kết quả, nhưng phát triển hợp tác xã chè tại huyện Đồng Hỷ vẫn gặp phải một số hạn chế. Thiếu vốn đầu tư cho sản xuất và công nghệ hiện đại là một trong những nguyên nhân chính. Nhiều hợp tác xã vẫn còn hoạt động theo cách truyền thống, chưa áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật. Bên cạnh đó, việc tiêu thụ sản phẩm chè cũng gặp khó khăn do cạnh tranh từ các sản phẩm khác. Cần có các giải pháp đồng bộ để khắc phục những hạn chế này.

III. Giải pháp phát triển hợp tác xã chè giai đoạn 2021 2025

Để phát triển hợp tác xã chè tại huyện Đồng Hỷ trong giai đoạn 2021-2025, cần có những giải pháp cụ thể và đồng bộ. Việc ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất chè là rất cần thiết để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Hỗ trợ tín dụng cho các thành viên hợp tác xã cũng cần được chú trọng để đảm bảo nguồn vốn cho sản xuất. Bên cạnh đó, xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm chè cũng là một giải pháp quan trọng nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

3.1. Ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất chè

Việc ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất chè sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Các hợp tác xã cần được hỗ trợ trong việc tiếp cận công nghệ mới, từ giống chè đến quy trình sản xuất. Đào tạo kỹ thuật cho các xã viên cũng là một phần quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất. Các chương trình hỗ trợ từ chính quyền và các tổ chức sẽ giúp các hợp tác xã chè phát triển bền vững hơn.

3.2. Giải pháp xây dựng thương hiệu cho sản phẩm chè

Xây dựng thương hiệu cho sản phẩm chè là một trong những giải pháp quan trọng để tăng cường khả năng cạnh tranh. Các hợp tác xã cần hợp tác với nhau để tạo ra các sản phẩm chè mang thương hiệu riêng, từ đó nâng cao giá trị sản phẩm. Việc quảng bá thương hiệu chè Đồng Hỷ trên thị trường trong và ngoài nước sẽ giúp tăng cường tiêu thụ sản phẩm, từ đó nâng cao thu nhập cho các xã viên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây chè là một trong những cây công nghiệp chủ lực tại Việt Nam, đóng góp quan trọng vào phát triển kinh tế nông nghiệp và tạo việc làm cho hàng triệu lao động. Việt Nam hiện có trên 170 giống chè, trong đó chè Shan là giống quý được phát triển lâu đời ở các tỉnh phía Bắc như Hà Giang, Yên Bái, Sơn La, Điện Biên. Năng suất và sản lượng chè liên tục tăng trong những năm gần đây nhờ cải tiến giống, kỹ thuật canh tác và tổ chức sản xuất. Tỉnh Thái Nguyên, với điều kiện đất đai và khí hậu thuận lợi, nổi tiếng với hương vị chè đặc trưng, trở thành vùng trọng điểm phát triển cây chè. Đặc biệt, huyện Đồng Hỷ có 15 hợp tác xã (HTX) chè với quy mô và chất lượng ngày càng được nâng cao, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tăng thu nhập cho nông dân.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về HTX chè, đánh giá thực trạng tổ chức và hiệu quả hoạt động của các HTX chè trên địa bàn huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2018-2020, đồng thời đề xuất các giải pháp phát triển bền vững cho giai đoạn 2021-2025. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 15 HTX chè tại các xã, thị trấn như Hóa Trung, Minh Lập, Sông Cầu, Hòa Bình, Khe Mo, Văn Hán trên địa bàn huyện Đồng Hỷ. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2018-2020 với dữ liệu sơ cấp thu thập năm 2020.

Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của HTX chè, góp phần phát triển kinh tế nông thôn, bảo tồn văn hóa truyền thống và xây dựng thương hiệu chè Thái Nguyên. Đồng thời, luận văn cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách hỗ trợ phát triển HTX chè, góp phần xóa đói giảm nghèo và nâng cao đời sống người dân địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về kinh tế tập thể và phát triển hợp tác xã, trong đó hợp tác xã được định nghĩa là tổ chức kinh tế tập thể, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập, hoạt động theo nguyên tắc tự chủ, bình đẳng và dân chủ trong quản lý. Các đặc điểm chính của HTX bao gồm tính hợp tác, sở hữu tập thể, mục tiêu phục vụ lợi ích chung của thành viên, và hoạt động đa dạng theo nhu cầu.

Lý thuyết phát triển HTX chè được hiểu là sự gia tăng về số lượng, chất lượng, quy mô sản xuất và nâng cao thu nhập cho thành viên. Vai trò của HTX chè được thể hiện qua việc tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa, thu hút vốn, phát triển cơ sở hạ tầng, tăng kim ngạch xuất khẩu, liên kết sản xuất và nâng cao nhận thức về sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, Global GAP.

Các khái niệm chuyên ngành quan trọng gồm: hiệu quả kinh tế HTX (tỷ số giữa kết quả đầu ra và chi phí đầu vào), chuỗi giá trị sản phẩm chè, tiêu chuẩn sản xuất chè an toàn (VietGAP, UTZ), và các chính sách phát triển HTX theo Luật HTX 2012 và các nghị định liên quan.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm thông tin sơ cấp thu thập năm 2020 từ 15 HTX chè và 560 hộ thành viên trên địa bàn huyện Đồng Hỷ, cùng các số liệu thứ cấp từ niên giám thống kê huyện, tỉnh, các báo cáo của phòng Nông nghiệp và Liên minh HTX tỉnh Thái Nguyên. Phương pháp chọn mẫu là điều tra tổng thể các HTX chè và các hộ thành viên nhằm đảm bảo tính đại diện và toàn diện.

Phương pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lượng. Phân tích định tính dựa trên phỏng vấn chuyên gia, lãnh đạo HTX để xác định các nhân tố ảnh hưởng và đánh giá thực trạng. Phân tích định lượng sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tổ, so sánh đối chiếu với các chỉ tiêu như số lượng HTX, quy mô lao động, vốn, sản lượng, doanh thu, hiệu quả sử dụng tài sản và vốn.

Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2018-2020 cho thu thập và phân tích dữ liệu, đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2021-2025. Phần mềm Excel được sử dụng để tổng hợp và biểu diễn dữ liệu dưới dạng bảng và biểu đồ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phát triển diện tích và giống chè: Đến năm 2020, diện tích chè toàn huyện Đồng Hỷ đạt 3.856 ha, tăng 7% so với năm 2018. Trong đó, 1.255 ha được trồng mới và trồng lại bằng các giống chè chất lượng cao như LDP1 chiếm 55,75% diện tích, TRI777 và PH1 chiếm 2,38%. Việc chuyển đổi giống chè đã nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

2. Số lượng và quy mô HTX chè: Huyện có 15 HTX chè với số lượng thành viên tăng từ 7 lên đến 240 thành viên/HTX. Thu nhập bình quân của HTX tăng từ 2,5 tỷ đồng năm 2018 lên trên 5 tỷ đồng năm 2020, thu nhập xã viên tăng từ 54 triệu đồng/người/năm lên trên 96 triệu đồng/người/năm.

3. Hiệu quả sản xuất kinh doanh: Các HTX chè đạt hiệu quả kinh tế tích cực với mức lợi nhuận bình quân trên 1 lao động tăng đáng kể. Doanh thu bình quân/HTX và doanh thu/lao động đều có xu hướng tăng qua các năm. Hiệu quả sử dụng tài sản và vốn được cải thiện, thể hiện qua chỉ tiêu sức sản xuất tài sản và sức sinh lời của vốn.

4. Ứng dụng khoa học công nghệ và bảo vệ môi trường: Các HTX đã áp dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất và chế biến chè, sử dụng máy móc hiện đại như máy sấy chân không, máy hút ẩm. Đồng thời, nhận thức về sản xuất chè an toàn và bảo vệ môi trường được nâng cao, góp phần tạo ra sản phẩm đạt tiêu chuẩn VietGAP và OCOP.

Thảo luận kết quả

Sự gia tăng diện tích và cải tiến giống chè phản ánh hiệu quả của chính sách hỗ trợ và chuyển giao kỹ thuật tại địa phương. Quy mô và số lượng HTX tăng cho thấy sự liên kết ngày càng chặt chẽ giữa các hộ nông dân, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất tập trung và tiêu thụ sản phẩm. Thu nhập tăng cao minh chứng cho hiệu quả kinh tế của mô hình HTX chè.

So sánh với các tỉnh như Tuyên Quang, Hà Giang, Sơn La, Đồng Hỷ có nhiều điểm tương đồng về phát triển HTX chè như tập trung vào giống chè chất lượng cao, ứng dụng công nghệ và xây dựng thương hiệu. Tuy nhiên, huyện cần tiếp tục mở rộng quy mô và nâng cao năng lực quản lý để tăng sức cạnh tranh trên thị trường trong và ngoài nước.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng diện tích chè, số lượng thành viên HTX, biểu đồ doanh thu và lợi nhuận bình quân theo năm, giúp minh họa rõ nét xu hướng phát triển và hiệu quả kinh tế của HTX chè trên địa bàn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tuyên truyền và vận động: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền để nâng cao nhận thức của người dân về vai trò và lợi ích khi tham gia HTX chè, nhằm tăng số lượng thành viên và mở rộng quy mô HTX trong giai đoạn 2021-2025. Chủ thể thực hiện: Liên minh HTX, chính quyền địa phương.

2. Nâng cao năng lực quản lý và kỹ thuật: Tổ chức các lớp đào tạo, tập huấn về quản lý HTX, kỹ thuật sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, UTZ, nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả sản xuất kinh doanh. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp, Liên minh HTX, các chuyên gia kỹ thuật.

3. Hỗ trợ vốn và đầu tư công nghệ: Tăng cường hỗ trợ tín dụng ưu đãi cho các HTX và thành viên để đầu tư máy móc thiết bị hiện đại, mở rộng quy mô sản xuất và chế biến chè, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Chính sách xã hội, Liên minh HTX, UBND huyện.

4. Xây dựng và phát triển thương hiệu: Hỗ trợ các HTX trong việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, xây dựng thương hiệu chè đặc sản Thái Nguyên, đồng thời tổ chức các hội chợ, triển lãm để quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Chủ thể thực hiện: Sở Công Thương, Liên minh HTX, các HTX chè.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ quản lý HTX nông nghiệp: Giúp hiểu rõ cơ sở lý luận, thực trạng và giải pháp phát triển HTX chè, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.

2. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng và điều chỉnh các chính sách hỗ trợ phát triển HTX chè phù hợp với thực tiễn địa phương.

3. Nông dân và thành viên HTX chè: Giúp nhận thức rõ lợi ích khi tham gia HTX, áp dụng kỹ thuật sản xuất an toàn, nâng cao thu nhập và phát triển bền vững.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp: Là tài liệu tham khảo toàn diện về phát triển HTX chè, phương pháp nghiên cứu và phân tích hiệu quả kinh tế trong lĩnh vực nông nghiệp.

Câu hỏi thường gặp

1. Hợp tác xã chè có vai trò gì trong phát triển kinh tế nông thôn?
   HTX chè tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho nông dân, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đồng thời giúp liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm hiệu quả hơn.

2. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến sự phát triển của HTX chè?
   Bao gồm yếu tố thị trường, chính sách hỗ trợ, truyền thống địa phương, nguồn nhân lực, kết cấu hạ tầng, vốn và công nghệ. Sự phối hợp đồng bộ các yếu tố này quyết định sự thành công của HTX.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh của HTX chè?
   Thông qua áp dụng khoa học kỹ thuật, đầu tư công nghệ hiện đại, nâng cao năng lực quản lý, mở rộng thị trường tiêu thụ và xây dựng thương hiệu sản phẩm.

4. Tại sao cần phát triển quy mô và số lượng HTX chè?
   Quy mô lớn giúp tăng sức mạnh tập thể, huy động nguồn lực hiệu quả, giảm chi phí sản xuất, nâng cao khả năng cạnh tranh và đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng cao.

5. Các chính sách hỗ trợ phát triển HTX chè hiện nay là gì?
   Bao gồm các nghị định, quyết định của Chính phủ và tỉnh về hỗ trợ vốn, đào tạo, xây dựng thương hiệu, phát triển kinh tế tập thể, tạo điều kiện thuận lợi cho HTX hoạt động và phát triển bền vững.

Kết luận

• Huyện Đồng Hỷ đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong phát triển HTX chè với diện tích chè tăng 7% và thu nhập xã viên tăng gần gấp đôi trong giai đoạn 2018-2020.
• HTX chè đóng vai trò quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo tồn văn hóa truyền thống.
• Các nhân tố như vốn, công nghệ, nguồn nhân lực và chính sách hỗ trợ là yếu tố then chốt thúc đẩy sự phát triển bền vững của HTX chè.
• Giải pháp trọng tâm bao gồm tăng cường tuyên truyền, nâng cao năng lực quản lý, hỗ trợ vốn và xây dựng thương hiệu nhằm mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng sản phẩm.
• Giai đoạn tiếp theo (2021-2025) cần tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp để phát huy tối đa tiềm năng của HTX chè, góp phần phát triển kinh tế nông thôn và nâng cao đời sống người dân.

Các cơ quan quản lý, Liên minh HTX và các HTX chè cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, đánh giá để điều chỉnh phù hợp với thực tiễn phát triển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận về phát triển hợp tác xã trong sản xuất chè 1. Khái niệm, đặc điểm, vai trò của hợp tác xã 1. Khái niệm hợp tác xã Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đắng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã (luật HTX năm 2012).

Kinh tế tập thể là hình thức hợp tác đa dạng, mà nòng cốt là hợp tác xã dựa trên sở hữu của các thành viên và sở hữu tập thể, liên kết rộng rãi những người lao động, các hộ sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc các thành phần kinh tế, không giới hạn quy mô, lĩnh vực và địa bàn. Phân phối theo lao động, theo vốn góp và mức độ tham gia dịch vụ, hoạt động theo nguyên tắc tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Thành viên kinh tế tập thể bao gồm các thể nhân và pháp nhân, cả người ít vốn và người nhiều vốn, cùng góp vốn và góp sức trên cơ sở tôn trọng nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng cùng có lợi (Đặng Đình Hải, 2018). Kinh tế tập thể hiện nay gồm 2 hình thức là hợp tác xã, tổ hợp tác.

Trong đó hợp tác xã là nòng cốt. Nhiều nước trên thế giới cũng đưa ra định nghĩa hợp tác xã cho phù hợp với điều kiện nước mình. Ở Việt Nam, căn cứ vào tình hình, đặc điểm kinh tế - xã hội của đất nước Luật Hợp tác xã năm 2012 định nghĩa về hợp tác xã như sau: Hợp tác xã là tổ chức kinh tế tập thể, đồng sở hữu, có tư cách pháp nhân, do ít nhất 07 thành viên tự nguyện thành lập và hợp tác tương trợ lẫn nhau trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm nhằm đáp ứng nhu cầu chung của thành viên, trên cơ sở tự chủ, tự chịu trách nhiệm, bình đẳng và dân chủ trong quản lý hợp tác xã (Quốc hội, 2012). Hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp, có tư cách pháp nhân, tự chủ, tự chịu trách nhiệm về các nghĩa vụ tài chính trong phạm vi vốn điều lệ, vốn tích Luan van 6 lũy và các nguồn vốn khác của hợp tác xã theo quy định của pháp luật (Đặng Đình Hải, 2018).

Đặc điểm của hợp tác xã Hợp tác và phân công lao động là hai mặt của hoạt động sản xuất, có mối quan hệ biện chứng, tác động tương hỗ lẫn nhau và cùng trực tiếp tác động thúc đẩy lực lượng sản xuất phát triển. Hợp tác được hiểu là hình thức hiệp lực có ý thức của con người nhằm đạt một mục tiêu nhất định. Hợp tác nảy sinh trong mối quan hệ giữa người với người. Vì vậy, nó có tính phổ biến và đa dạng về các lĩnh vực hợp tác, hình thức hợp tác và trình độ hợp tác.

Theo cơ chế thị trường đòi hỏi các thành phần kinh tế hoạt động theo khung pháp lý và nguyên tắc tổ chức nhất định, có đặc trưng riêng và được pháp luật thừa nhận, được bình đẳng trước pháp luật. Hợp tác xã được tổ chức theo nguyên tắc và có đặc trưng sau: - Thứ nhất, đặc trưng về tổ chức: hợp tác xã là tổ chức kinh tế mang tính xã hội cao của các cá nhân, người lao động, doanh nghiệp liên kết lại để tự giúp mình và giúp đỡ lẫn nhau (Đặng Đình Hải, 2018). - Thứ hai, đặc trưng về bản chất kinh tế - xã hội: Mục đích cơ bản nhất của hợp tác xã là phục vụ, hỗ trợ phát triển kinh tế của các thành viên (Đặng Đình Hải, 2018). - Thứ ba, về điều kiện gia nhập hợp tác xã: nguyên tắc tự nguyện và cùng tham gia của thành viên hợp tác xã (Đặng Đình Hải, 2018).

- Thứ tư, chế độ sở hữu của hợp tác xã: bao gồm sở hữu các thành viên và sở hữu tập thể (Đặng Đình Hải, 2018). - Thứ năm, về hoạt động của hợp tác xã: hoạt động của các hợp tác xã đa dạng, tùy thuộc vào nhu cầu của các thành viên tham gia hợp tác xã và khả năng của hợp tác xã (Đặng Đình Hải, 2018). - Thứ sáu, về chế độ quản lý và phân phối: về các thành viên tham gia thì bình đẳng, về mặt kinh tế thì công bằng (Đặng Đình Hải, 2018). Vai trò của hợp tác xã Trong nền kinh tế thị trường luôn tồn tại khu vực kinh tế tư nhân.

Khu vực này thường hoạt động có hiệu quả, năng động và tạo ra sản phẩm, dịch vụ, hàng hóa đáp Luan van 7 ứng những nhu cầu khác nhau của xã hội. Để phát triển, các tác nhân tham gia khu vực này thường phải cạnh tranh lẫn nhau theo nguyên lý cá lớn nuốt cá bé và là nhân tố gây ra sự phát triển kinh tế chênh lệch giữa các khu vực và bộ phận trong xã hội. Cũng trong khu vực kinh tế tư nhân luôn có một lượng lớn dân cư và người lao động cá lẻ, vì nhiều lý do không thể hoặc không đủ khả năng cạnh tranh với các doanh nghiệp và tổ chức kinh tế có quy mô lớn nên họ buộc phải tự tổ chức sản xuất nhỏ dưới hình thức hộ gia đình, cá thể để tồn tại trong nền kinh tế thị trường. Trong cạnh tranh kinh tế với các tổ chức và doanh nghiệp lớn, họ luôn bị chèn ép và thua thiệt (Phan Văn Hiếu, 2011).

Chính vì vậy để tồn tại và phát triển được trong điều kiện trên họ buộc phải liên kết lại với nhau trên nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng và cùng có lợi để giúp đỡ lẫn nhau trong sản xuất, đời sống với nhiều hình thức hoạt động khác nhau, phù họp hơn với nhu cầu của chính họ. Trong một số trường họp các thành viên nhỏ bé tham gia hợp tác xã để bán được sản phẩm của mình ra thị trường nhờ tổ chức hợp tác mà họ lập ra, thay họ thực hiện các hoạt động tiêu thụ sản phẩm của mình (Đặng Đình Hải, 2018). Quá trình liên kết, hợp tác giữa những người sản xuất nhỏ được thực hiện từ thấp đến cao tùy thuộc nhu cầu thực tế của các thành viên. Trong nền sản xuất tự cung tự cấp nhân tố điều tiết quá trình sản xuất là trình độ tự khai thác của từng thành viên, từng gia đình.

Tuy nhiên khi vượt ra khỏi kinh tế tự cung tự cấp bước vào nền sản xuất hàng hóa, người nông dân bắt đầu có nhu cầu về vốn, về kỹ thuật và công nghệ. Mặt khác, quá trình trồng trọt, chăn nuôi của người nông dân lại đòi hỏi sự chăm sóc tỷ mỷ, chu đáo của từng cá nhân và điều đó hạn chế khả năng phát triển về quy mô kinh tế của hộ gia đình (Đặng Đình Hải, 2018). Vì lẽ đó, người nông dân phải tìm đến con đường hợp tác với nhau lại để mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh của mình. Nói cách khác, người nông dân sẽ phải đi tới chỗ liên kết các quá trình sản xuất riêng lẻ và tách rời nhau để trở thành lớn hơn, có khả năng tồn tại cao hơn.

Cụ thể, họ cùng nhau mua sắm tư liệu sản xuất và cùng nhau sản xuất theo một quy trình thống, nhất và từ đó hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã về cung ứng vật tư, về sử dụng máy móc và tương tự họ hình thành các tổ hợp tác, hợp tác xã về tiêu thụ sản phẩm. Bằng cách đó, họ thay đổi phương thức sản xuất, kinh Luan van 8 doanh của mình. Toàn bộ quá trình này dần biến đổi kinh tế hộ và những người sản xuất nhỏ lẻ thành khu vực kinh tế hợp tác ở nông thôn. Nhiều kết quả nghiên cứu và tổng kết của FAO đã cho thấy hợp tác xã có các vai trò giúp người dân nông thôn trên những khía cạnh chủ yếu sau: - Thiết lập các mối liên hệ xã hội với nhau để giúp họ ổn định và nâng cao vị thế trong xã hội.

- Đa dạng hóa sản xuất sang những lĩnh vực mà từng người dân riêng lẻ và nghèo không thể làm được. - Nâng cao giá cả sản phẩm. - Tăng năng suất, hiệu quả của các hoạt động sản xuất giống nhau. - Giảm chi phí các đầu vào của sản xuất, đặc biệt những đầu vào phải mua từ thị trường.

- Tiếp cận dễ dàng hơn với thị trường và với chi phí thấp. - Có khả năng hơn trong huy động vốn đầu tư vào sản xuất quy mô lớn hơn. - Tạo điều kiện cho nhiều người học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm của nhau. - Giảm bớt rủi ro do biến động của thiên nhiên gây ra.

- Giúp người dân đưa ra tiếng nói chung có uy lực hơn trong đàm phán với những đối tác lớn hơn trên thị trường (Trần Quốc Dũng, 2008). - Tạo ra cơ sở tốt hơn để những người sản xuất nhỏ liên kết có lợi với các tổ chức kinh tế lớn trong quan hệ cung ứng và dịch vụ sản xuất, kinh doanh và củng cố quan hệ giữa các cá nhân có cùng các mối quan tâm giống nhau (Đặng Đình Hải, 2018). - Tạo cơ hội để xây dựng mối quan hệ hợp tác tin cậy lẫn nhau, chia sẻ thông tin, phối hợp hành động, cùng gánh vác các công việc chung và tạo ra lưới an sinh xã hội phi chính thức ở nông thôn (Đặng Đình Hải, 2018). Hợp tác xã nông nghiệp đã thể hiện được vai trò quan trọng trong việc hướng dẫn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa và hiệu quả kinh tế, góp phần tích cực thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn.

Nhiều hợp tác xã đã tham gia cung ứng các dịch vụ thiết yếu cho xã viên (Đặng Đình Hải, 2018). Như vậy có thể thấy vai trò của các hợp tác xã trong nông nghiệp, nông thôn là Luan van 9 rất to lớn và có sức ảnh hưởng rộng khắp đối với nông dân và những người sản xuất nhỏ trong nông thôn. Khái niệm phát triển hợp tác xã trong sản xuất chè Phát triển là sự vận động từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp của một sự vật, hiện tượng nào đó trong Triết học Mác – Lenin. Quá trình phát triển có thể diễn ra từ từ hoặc diễn ra nhanh chóng (hay còn gọi là nhảy vọt) để sinh ra những sự vật, hiện tượng mới thay thế cho những sự vật, hiện tượng cũ.