CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY TIÊU DÙNG KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Một số khái niệm cơ bản liên quan đến cho vay tiêu dùng KHCN của NHTM. Ngân hàng thương mại. Ở Việt Nam, theo Điều 20 Luật Các Tổ chức Tín dụng: “Ngân hàng thương mại là một loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan.
Luật này cũng định nghĩa: Tổ chức tín dụng là loại hình doanh nghiệp được thành lập theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật để hoạt động kinh doanh tiền tệ, làm dịch vụ ngân hàng với nội dung nhận tiền gửi để cấp tín dụng, cung ứng các dịch vụ thanh toán”. Luật Ngân hàng Nhà nước đưa ra định nghĩa: “Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thường xuyên là nhận tiền gửi và 47 dịch vụ thanh toán”. sử dụng số tiền này để cấp tín dụng, cung ứng Hiện nay, ngoài các nghiệp vụ truyền thống là cho vay và làm trung gian thanh toán, các NHTM ngày càng mở rộng và triển khai thêm nhiều nghiệp vụ kinh doanh mới như: tư vấn đầu tư chứng khoán, bảo lãnh và đại lý phát hành, quản lý danh mục đầu tư… 1. Hoạt động cho vay.
Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và một thời hạn nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi (Theo QĐ 1627 và 127/2005/QĐ- NHNN). Cho vay là hoạt động thuộc về bản chất của quan hệ tín dụng, được đánh giá là nghiệp vụ quan trọng nhất của các NHTM. Đây là hoạt động đem lại nguồn thu nhập chính cho các NH Khóa luận tốt nghiệp Lê Hoàng Hạnh Ngân – K45H1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hoạt động cho vay tiêu dùng KHCN.
Cho vay tiêu dùng khách hàng cá nhân hiện nay là một trong những nghiệp vụ cơ bản và mang lại khá nhiều lợi nhuận cho các NHTM. Vậy, cho vay tiêu dùng KHCN là gì? Có nhiều quan điểm về cho vay tiêu dùng KHCN, tuy nhiên tổng kết lại thì: “Cho vay tiêu dùng khách hàng cá nhân là khoản cho vay nhằm mục đích giúp người tiêu dùng có nguồn tài chính để trang trải nhu cầu về nhà ở, đồ dùng gia đình, phương tiện đi lại”. (Theo “Giáo trình Quản trị tác nghiệp ngân hàng thương mại” – PGS.Nguyễn Thị Phương Liên) 1. Đặc điểm, phân loại, vai trò của hoạt động cho vay tiêu dùng KHCN.
Đặc điểm cho vay tiêu dùng KHCN. - Quy mô các khoản cho vay thường nhỏ nhưng số lượng lớn: Hầu hết các khoản cho vay tiêu dùng thường có quy mô nhỏ, trừ các khoản cho vay để mua quyền sử dụng 47 mua sắm những đồ dùng xa xỉ. Hơn nữa, đất, mua ôtô sang trọng, mua nhà, đi du học, các NH thường có những quy định chặt chẽ về hạn mức và các điều kiện cho vay bởi rủi ro của các khoản cho vay tiêu dùng KHCN thường khá cao. Tuy nhiên, hiện nay mức sống của người dân đang ngày được nâng lên nên số lượng những khoản cho vay tiêu dùng ngày càng tăng.
- Chi phí mỗi khoản cho vay tiêu dùng KHCN cao: Đối với mỗi khoản vay, NH đều phải bỏ chi phí để thẩm định, giải ngân, kiểm tra giám sát khoản vay, thu nợ… Vì quy mô các khoản cho vay này thường nhỏ hơn rất nhiều so với quy mô các khoản cho vay kinh doanh nên chi phí quản lý trên một đồng các khoản cho vay tiêu dùng KHCN lớn hơn nhiều các khoản cho vay kinh doanh. - Lợi nhuận cho vay tiêu dùng KHCN đem lại cao: Các khoản cho vay tiêu dùng KHCN luôn được đánh giá là đem lại nhiều lợi nhuận cho NH do lãi suất cho vay thường cao hơn so với lãi suất NH phải huy động từ các nguồn khác nhau để thực hiện Khóa luận tốt nghiệp Lê Hoàng Hạnh Ngân – K45H1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cho vay, hơn nữa các khoản cho vay tiêu dùng KHCN có rủi ro cao hơn các khoản cho vay kinh doanh nên lãi suất cho vay thường cao hơn. - Cho vay tiêu dùng KHCN bị ảnh hưởng nhiều bởi chu kỳ kinh tế: Biến động của nền kinh tế ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động cho vay tiêu dùng KHCN. Thứ nhất: Khi nền kinh tế phát triển, thu nhập của người dân tăng lên nên họ có xu hướng chi tiêu nhiều hơn, khi không đủ khả năng tài chính đáp ứng nhu cầu chi tiêu của mình thì họ thường tìm đến các NH để xin vay vốn.
Hơn nữa, rủi ro tín dụng đối với các NH trong giai đoạn này khá thấp, các NH sẽ tích cực cho vay tiêu dùng, do đó hoạt động cho vay tiêu dùng KHCN diễn ra rất sôi động. Thứ hai: Khi nền kinh tế rơi vào trạng thái suy thoái, thu nhập của người dân bị hạn chế, tình trạng thất nghiệp tăng, các cá nhân sẽ cắt giảm việc chi tiêu, các NH rè rặt hơn trong việc cho vay vì lo ngại khả năng mất vốn, do đó hoạt động cho vay tiêu dùng sẽ rất ảm đạm. - Nguồn trả nợ của cho vay tiêu dùng KHCN: Nguồn trả nợ của các khoản cho vay tiêu dùng KHCN là từ lương, thưởng,47bán cổ phiếu, bán nhà, bán quyền sử dụng đất, thu nhập từ các hoạt động kinh doanh khác hoặc chính từ tài sản thế chấp chứ không phải từ kết quả sử dụng những khoản vay đó. - Chất lượng thông tin tài chính của khách hàng vay thường không cao: Các thông tin làm cơ sở cho việc phân tích trước khi vay hầu hết do khách hàng cung cấp như: Nghề nghiệp, thu nhập, nơi cư trú, nhân khẩu trong gia đình…, những thông tin này thường mang tính chủ quan.
Hơn nữa, hiện nay việc theo dõi lịch sử tín dụng của các cá nhân với các tổ chức tín dụng thường gặp nhiều khó khăn vì các khách hàng cá nhân thường vay những món vay nhỏ, nhiều, cho nên dễ xảy ra hiện tượng khách hàng đã có dư nợ tại các tổ chức tín dụng khác nhưng không được cập nhật kịp thời trong hệ thống thông tin tín dụng dẫn tới NH thiếu thông tin khi đưa ra quyết định cho vay hoặc dẫn đến cho vay chồng chéo trong khi khách hàng không đủ khả năng trả nợ. - Các khoản cho vay tiêu dùng KHCN thường có rủi ro cao: Nguyên nhân của điều này là do: Thứ nhất: Nguồn trả nợ thường là thu nhập của người đi vay, mà những Khóa luận tốt nghiệp Lê Hoàng Hạnh Ngân – K45H1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com khoản thu nhập này lại phụ thuộc vào sức khỏe và công việc họ. Do đó khi bị mất việc, ốm đau hoặc tai nạn… người vay khó có thể trả được nợ. Thứ hai: chất lượng các thông tin tài chính của khách hàng thường không cao.
Thứ ba: rủi ro về lãi suất, thông thường cho vay tiêu dùng KHCN thường có lãi suất không linh hoạt, đối với cho vay ngắn hạn thường có lãi suất cố định, đối với các khoản cho vay trung và dài hạn thường 1 năm mới điều chỉnh 1 lần, NH sẽ dễ gặp phải rủi ro lãi suất khi lãi suất cho vay trên thị trường có xu hướng gia tăng trong tương lai. Các hình thức cho vay tiêu dùng KHCN. Căn cứ vào mục đích đi vay. - Cho vay tiêu dùng KHCN cư trú: Là các khoản cho vay nhằm tài trợ cho các nhu cầu mua sắm, xây dựng, cải tạo nhà ở của các khách hàng là cá nhân.
- Cho vay tiêu dùng KHCN phi cư trú: Là các khoản cho vay tài trợ cho các khoản chi phí mua sắm xe cộ, học tập, giải trí, du lịch,… 47 Căn cứ vào nguồn gốc các khoản nợ. - Cho vay tiêu dùng KHCN gián tiếp: Là hình thức NH mua các khoản nợ phát sinh do các công ty bán lẻ đã bán chịu hàng hóa, dịch vụ cho người tiêu dùng. Hình thức này NH cho vay thông qua các doanh nghiệp bán hàng hoặc làm các dịch vụ mà không trực tiếp tiếp xúc với khách hàng. - Cho vay tiêu dùng KHCN trực tiếp: Là khoản cho vay tiêu dùng trong đó NH trực tiếp tiếp xúc và cấp khoản vay cho khách hàng cũng như trực tiếp thu nợ từ khách hàng này.
Căn cứ vào hình thức hoàn trả. - Cho vay tiêu dùng KHCN trả góp: Người đi vay trả nợ gốc và lãi cho NH nhiều lần, theo những kỳ hạn nhất định trong thời hạn cho vay. - Cho vay tiêu dùng KHCN theo món: Tiền vay được khách hàng thanh toán cho NH một lần khi đáo hạn. Các khoản cho vay tiêu dùng KHCN loại này thường được cung cấp với giá trị nhỏ, thời hạn không dài.
Khóa luận tốt nghiệp Lê Hoàng Hạnh Ngân – K45H1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Cho vay tiêu dùng KHCN theo hạn mức tín dụng: Là hình thức NH cho phép khách hàng sử dụng thẻ tín dụng hoặc phát hành loại séc được phép thấu chi trên tài khoản vãng lai. Theo phương thức này, trong thời hạn tín dụng thỏa thuận trước, căn cứ vào nhu cầu chi tiêu và thu nhập kiếm được từng thời kỳ, khách hàng được NH cho phép thực hiện vay và trả nợ nhiều kỳ một cách tuần hoàn, theo một hạn mức tín dụng. Căn cứ vào thời gian - Cho vay tiêu dùng KHCN ngắn hạn: Các khoản vay này có thời hạn dưới 1 năm, thường để phục vụ cho nhu cầu chi tiêu mang tính tức thì của khách hàng ví dụ họ cần tiền nhưng chưa kịp bán nhà. - Cho vay tiêu dùng KHCN trung hạn: Các khoản vay có thời hạn từ 1 đến 5 năm, phục vụ nhu cầu vốn trung hạn như mua xe máy, vay để sửa nhà, đồ dùng trong gia đình… - Cho vay tiêu dùng KHCN dài hạn: Các khoản vay này có thời hạn dài, trên 5 47 loại xa xỉ, mua nhà, mua quyền sử dụng năm, phục vụ nhu cầu vốn dài hạn: mua ôtô đất… 1.
Vai trò của hoạt động cho vay tiêu dùng KHCN của NHTM. Đối với khách hàng - Giúp khách hàng thỏa mãn được nhu cầu tiêu dùng trong điều kiện bị giới hạn khả năng thanh toán, đặc biệt là trong trường hợp khách hàng cần vốn ngay. Với lãi suất khá hợp lý, thời hạn, phương thức trả nợ linh hoạt, thủ tục và điều kiện vay không quá phức tạp thì việc vay vốn tại các NH hiệu quả, an toàn và tiện lợi hơn so với việc vay “ nóng” từ các cá nhân, tổ chức bên ngoài.