Luận văn thạc sĩ về phát triển hoạt động cho thuê tài chính tại các công ty Việt Nam

Khám phá luận văn thạc sĩ về phát triển hoạt động cho thuê tài chính tại các công ty cho thuê tài chính Việt Nam, phân tích và đề xuất giải pháp.

• Tác giả: Huỳnh Ngọc Thoảng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hoàng Anh
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Hoạt Động Cho Thuê Tài Chính Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH TẠI VIỆT NAM
• 1.1. Giới thiệu chung về hoạt động cho thuê tài chính
• 1.2. Những nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho thuê tài chính của các công ty cho thuê tài chính
• 1.3. Các thước đo hiệu quả hoạt động cho thuê tài chính
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH TẠI CÁC CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH VIỆT NAM
• 2.1. Quá trình hình thành và phát triển của của các công ty cho thuê tài chính ở Việt Nam
• 2.2. Những nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động cho thuê tài chính của các công ty cho thuê tài chính
• 2.3. Kết quả hoạt động kinh doanh
• 2.4. Đánh giá về hoạt động CTTC của các công ty CTTC Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁT PHÁT TRIỂN HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH TẠI CÁC CÔNG TY CHO THUÊ TÀI CHÍNH VIỆT NAM
• 3.1. Tiềm năng phát triển của ngành cho thuê tài chính tại Việt Nam
• 3.2. Các giải pháp phát triển cho thuê tài cho các công ty cho thuê tài chính
• 3.3. Các kiến nghị nhằm phát triển hoạt động cho thuê tài chính đối với các cơ quan quản lý và Ngân hàng Nhà Nước:
• 3.4. Các kiến nghị đối với các doanh nghiệp đi thuê tài chính
• 3.5. Các kiến nghị đối với Hiệp Hội CTTC Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về hoạt động cho thuê tài chính tại Việt Nam

Hoạt động cho thuê tài chính tại Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm gần đây. Tuy nhiên, so với các hình thức tín dụng khác, cho thuê tài chính vẫn còn khá mới mẻ. Theo Nghị định số 16/2001/NĐ-CP, cho thuê tài chính được định nghĩa là hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị. Điều này cho thấy dịch vụ cho thuê tài chính không chỉ đơn thuần là một hình thức cho vay mà còn là một giải pháp tài chính linh hoạt cho các doanh nghiệp. Các công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực cho thuê thiết bị, phương tiện vận chuyển, và các động sản khác. Mặc dù có tiềm năng lớn, nhưng thị trường cho thuê tài chính vẫn chưa phát triển mạnh mẽ do nhiều yếu tố như thiếu hụt thông tin, chính sách chưa đồng bộ và sự cạnh tranh từ các hình thức tín dụng khác.

1.1 Đặc thù của hoạt động cho thuê tài chính

Hoạt động cho thuê tài chính có những đặc thù riêng biệt so với các hình thức tín dụng khác. Đầu tiên, cho thuê tài chính cho phép doanh nghiệp sử dụng tài sản mà không cần phải đầu tư vốn lớn ngay từ đầu. Điều này giúp doanh nghiệp giảm bớt áp lực tài chính và có thể tập trung vào các hoạt động sản xuất kinh doanh chính. Thứ hai, công ty cho thuê tài chính thường nắm giữ quyền sở hữu tài sản cho thuê, điều này tạo ra sự linh hoạt cho bên thuê trong việc sử dụng tài sản mà không phải lo lắng về việc bảo trì hay khấu hao. Cuối cùng, cho thuê tài chính còn giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận công nghệ mới mà không cần phải bỏ ra một khoản chi phí lớn ngay lập tức.

1.2 Sự khác biệt giữa thuê tài chính và thuê hoạt động

Sự khác biệt giữa cho thuê tài chính và thuê hoạt động là một trong những vấn đề quan trọng cần được làm rõ. Cho thuê tài chính thường liên quan đến việc chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản cho bên thuê. Trong khi đó, thuê hoạt động chỉ đơn thuần là việc cho thuê tài sản mà không có sự chuyển giao quyền sở hữu. Điều này có nghĩa là bên cho thuê vẫn giữ quyền sở hữu tài sản và bên thuê chỉ có quyền sử dụng trong một khoảng thời gian nhất định. Sự khác biệt này ảnh hưởng đến cách thức quản lý tài sản, trách nhiệm bảo trì và các nghĩa vụ tài chính giữa các bên liên quan.

II. Thực trạng hoạt động cho thuê tài chính tại các công ty cho thuê tài chính Việt Nam

Thực trạng hoạt động cho thuê tài chính tại Việt Nam cho thấy sự phát triển không đồng đều giữa các công ty. Mặc dù có nhiều công ty cho thuê tài chính được thành lập, nhưng quy mô và số lượng giao dịch vẫn còn hạn chế. Theo thống kê, số lượng công ty cho thuê tài chính hoạt động chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn như Hà Nội và Hồ Chí Minh. Các công ty này chủ yếu cung cấp dịch vụ cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn. Một trong những nguyên nhân chính là do chính sách cho thuê tài chính chưa thực sự rõ ràng và đồng bộ, dẫn đến sự thiếu hụt thông tin và sự cạnh tranh không lành mạnh giữa các công ty. Điều này đã ảnh hưởng đến khả năng phát triển bền vững của ngành cho thuê tài chính tại Việt Nam.

2.1 Kết quả hoạt động kinh doanh

Kết quả hoạt động kinh doanh của các công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam cho thấy sự tăng trưởng nhất định trong những năm gần đây. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn vẫn còn cao, cho thấy rủi ro trong hoạt động cho thuê. Các chỉ tiêu như tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA) và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) cũng cho thấy sự biến động lớn giữa các công ty. Điều này cho thấy cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả hoạt động của các công ty cho thuê tài chính. Việc cải thiện quy trình thẩm định và quản lý rủi ro là rất cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành cho thuê tài chính.

2.2 Những hạn chế trong hoạt động cho thuê tài chính

Mặc dù cho thuê tài chính có nhiều tiềm năng, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế trong hoạt động của các công ty. Một trong những hạn chế lớn nhất là sự thiếu hụt về nguồn vốn và chính sách hỗ trợ từ Nhà nước. Nhiều công ty cho thuê tài chính gặp khó khăn trong việc huy động vốn do các yêu cầu khắt khe từ ngân hàng. Bên cạnh đó, sự cạnh tranh từ các hình thức tín dụng khác cũng làm giảm khả năng phát triển của ngành cho thuê tài chính. Các công ty cần phải tìm ra những giải pháp hiệu quả để vượt qua những thách thức này, từ việc cải thiện chất lượng dịch vụ đến việc xây dựng mối quan hệ tốt hơn với khách hàng.

III. Giải pháp phát triển hoạt động cho thuê tài chính tại các công ty cho thuê tài chính Việt Nam

Để phát triển hoạt động cho thuê tài chính tại Việt Nam, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Đầu tiên, các công ty cho thuê tài chính cần cải thiện quy trình thẩm định và quản lý rủi ro để nâng cao hiệu quả hoạt động. Thứ hai, việc xây dựng chiến lược chuyển đổi số sẽ giúp các công ty tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Thứ ba, cần tăng cường công tác tuyển dụng và đào tạo nhân viên để nâng cao chất lượng dịch vụ. Cuối cùng, các công ty cần xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với các nhà cung ứng và đơn vị bảo hiểm để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành cho thuê tài chính. Những giải pháp này không chỉ giúp các công ty cho thuê tài chính phát triển mà còn góp phần thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam.

3.1 Đẩy mạnh cải thiện chiến lược kinh doanh

Đẩy mạnh cải thiện chiến lược kinh doanh là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển cho thuê tài chính. Các công ty cần đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ của mình để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường. Việc nghiên cứu và phát triển các sản phẩm mới, phù hợp với xu hướng thị trường sẽ giúp các công ty thu hút được nhiều khách hàng hơn. Đồng thời, cần có các chính sách khuyến khích và hỗ trợ từ Nhà nước để tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty trong việc mở rộng hoạt động kinh doanh.

3.2 Nâng cao chất lượng dịch vụ

Nâng cao chất lượng dịch vụ là yếu tố quyết định đến sự thành công của các công ty cho thuê tài chính. Các công ty cần chú trọng đến việc cải thiện quy trình phục vụ khách hàng, từ khâu tư vấn đến khâu ký kết hợp đồng. Đặc biệt, việc đào tạo nhân viên để nâng cao kỹ năng giao tiếp và phục vụ khách hàng là rất cần thiết. Một dịch vụ tốt sẽ giúp tạo dựng lòng tin và sự hài lòng của khách hàng, từ đó thúc đẩy sự phát triển của ngành cho thuê tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động cho thuê tài chính (CTTC) là một hình thức tín dụng trung và dài hạn, cung cấp vốn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác. Trên thế giới, tổng doanh số thuê tài chính hàng năm ước tính lên đến 1000 tỷ USD, với tỷ lệ sử dụng dịch vụ này tại các quốc gia phát triển như Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc đạt từ 65% đến 97% doanh nghiệp. Tại Việt Nam, CTTC mới phát triển từ cuối thập niên 1990 và vẫn còn khiêm tốn về quy mô và số lượng công ty hoạt động, với khoảng 10 công ty cho thuê tài chính trực thuộc ngân hàng thương mại hoạt động chính thức trong giai đoạn 2016-2020.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng hoạt động CTTC tại các công ty cho thuê tài chính Việt Nam, xác định những thành tựu và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển hiệu quả hơn trong giai đoạn 2020-2030. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các công ty cho thuê tài chính trực thuộc ngân hàng thương mại như Ngân hàng Á Châu, Ngân hàng Công Thương, Ngân hàng Ngoại Thương và Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín, trong giai đoạn từ năm 2016 đến 2020.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập kinh tế quốc tế, khi các doanh nghiệp cần nguồn vốn trung và dài hạn để đổi mới máy móc, thiết bị nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh. CTTC được xem là kênh huy động vốn hiệu quả, giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn lên đến 90-100% giá trị tài sản thuê mà không cần tài sản đảm bảo truyền thống, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về hoạt động cho thuê tài chính, bao gồm:

• Lý thuyết tín dụng trung và dài hạn: CTTC được xem là hình thức tín dụng cấp vốn bằng tài sản (hiện vật) thay vì tiền mặt, với đặc điểm chuyển giao quyền sử dụng tài sản cùng rủi ro và lợi ích cho bên thuê trong thời hạn hợp đồng.
• Chuẩn mực kế toán quốc tế và Việt Nam: Áp dụng Chuẩn mực kế toán số 17 của Ủy ban tiêu chuẩn kế toán quốc tế (IASC) và Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 06 về thuê tài sản, làm cơ sở xác định bản chất và phân loại các hợp đồng thuê tài chính.
• Mô hình phân tích các nhân tố ảnh hưởng: Bao gồm các nhân tố khách quan như môi trường kinh tế, tiến bộ khoa học kỹ thuật, chính sách pháp luật, khách hàng, đối thủ cạnh tranh, nhà cung ứng và đơn vị bảo hiểm; cùng các nhân tố chủ quan như nguồn vốn huy động, chính sách kinh doanh, chiến lược sản phẩm và nhân sự.
• Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt động: Tăng trưởng dư nợ CTTC, tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE), và tỷ lệ nợ quá hạn.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định tính kết hợp phân tích định lượng dựa trên số liệu báo cáo hoạt động của các công ty cho thuê tài chính trong giai đoạn 2016-2020. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 4 công ty cho thuê tài chính trực thuộc các ngân hàng thương mại lớn tại Việt Nam.

Phương pháp chọn mẫu là phương pháp chọn mẫu phi xác suất, tập trung vào các công ty có quy mô hoạt động tiêu biểu và dữ liệu công khai đầy đủ. Phân tích dữ liệu sử dụng các công cụ thống kê mô tả, biểu đồ cột, đồ thị hình tròn và bảng biểu để minh họa các chỉ số tài chính và kết quả hoạt động.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 01/2021 đến tháng 12/2021, bao gồm các bước thu thập dữ liệu, phân tích, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp phát triển.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng dư nợ CTTC ổn định nhưng còn khiêm tốn: Giai đoạn 2016-2020, tổng dư nợ cho thuê tài chính của các công ty nghiên cứu tăng trưởng trung bình khoảng 8-10% mỗi năm, thấp hơn nhiều so với tiềm năng thị trường và mức tăng trưởng tín dụng chung của ngành ngân hàng.

2. Hiệu quả sử dụng tài sản (ROA) và vốn chủ sở hữu (ROE) có xu hướng cải thiện: ROA trung bình đạt khoảng 1,5-2,0% và ROE dao động từ 8-12% trong giai đoạn nghiên cứu, cho thấy các công ty đã nâng cao hiệu quả quản lý tài sản và vốn, tuy nhiên vẫn còn khoảng cách so với các công ty cho thuê tài chính quốc tế.

3. Tỷ lệ nợ quá hạn giảm nhưng vẫn còn tiềm ẩn rủi ro: Tỷ lệ nợ quá hạn trung bình giảm từ khoảng 4,5% năm 2016 xuống còn khoảng 3,2% năm 2020, phản ánh sự cải thiện trong công tác thẩm định và quản lý rủi ro tín dụng, nhưng vẫn cao hơn mức an toàn theo chuẩn quốc tế (dưới 2%).

4. Đa dạng hóa sản phẩm và tài sản cho thuê còn hạn chế: Các công ty chủ yếu tập trung vào cho thuê máy móc thiết bị trong các ngành công nghiệp truyền thống như dệt may, giày da, điện tử, sắt thép. Việc mở rộng sang các loại tài sản công nghệ cao và dịch vụ cho thuê tài chính nhập khẩu còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và thu hút khách hàng mới.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của tăng trưởng dư nợ khiêm tốn xuất phát từ nhiều yếu tố, trong đó có sự cạnh tranh gay gắt với các hình thức tín dụng ngân hàng truyền thống và các công ty tài chính phi ngân hàng. Mặc dù CTTC có ưu thế về việc không yêu cầu tài sản đảm bảo truyền thống, nhưng các quy định pháp lý chưa hoàn thiện và thủ tục hành chính phức tạp đã làm giảm sức hấp dẫn của sản phẩm.

Việc cải thiện ROA và ROE cho thấy các công ty đã nâng cao năng lực quản trị, áp dụng chính sách kinh doanh và quy trình thẩm định chặt chẽ hơn. Tuy nhiên, so với các nghiên cứu quốc tế, hiệu quả này vẫn chưa đạt mức tối ưu, do hạn chế về nguồn vốn và nhân sự chuyên môn.

Tỷ lệ nợ quá hạn giảm là tín hiệu tích cực, phản ánh sự chú trọng vào quản lý rủi ro và thẩm định khách hàng. Tuy nhiên, tỷ lệ này vẫn cao hơn mức chuẩn, cho thấy cần tiếp tục hoàn thiện quy trình thu hồi nợ và xử lý tài sản thuê.

Việc đa dạng hóa sản phẩm và tài sản cho thuê là yếu tố then chốt để mở rộng thị trường và tăng trưởng bền vững. Các công ty cần tận dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ 4.0 để phát triển các sản phẩm cho thuê tài chính phù hợp với xu hướng công nghiệp hóa hiện đại hóa, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ để thu hút khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ, biểu đồ ROA và ROE theo năm, cùng bảng so sánh tỷ lệ nợ quá hạn giữa các công ty, giúp minh họa rõ nét xu hướng và hiệu quả hoạt động.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Đẩy mạnh đa dạng hóa sản phẩm và tài sản cho thuê: Các công ty cần phát triển các sản phẩm cho thuê tài chính mới, đặc biệt là các thiết bị công nghệ cao, máy móc hiện đại phục vụ công nghiệp 4.0. Mục tiêu tăng tỷ trọng sản phẩm công nghệ cao lên ít nhất 30% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện là ban chiến lược sản phẩm và bộ phận phát triển kinh doanh.

2. Cải thiện quy trình thẩm định và quản lý rủi ro: Áp dụng công nghệ số và phân tích dữ liệu lớn để nâng cao chất lượng thẩm định khách hàng, giảm tỷ lệ nợ quá hạn xuống dưới 2% trong 2 năm tới. Bộ phận tín dụng và quản lý rủi ro chịu trách nhiệm triển khai.

3. Xây dựng chiến lược chuyển đổi số toàn diện: Đầu tư hệ thống quản lý khách hàng (CRM), tự động hóa quy trình cho thuê và thu hồi nợ, nâng cao trải nghiệm khách hàng và hiệu quả vận hành. Mục tiêu hoàn thành trong vòng 18 tháng, do ban công nghệ thông tin phối hợp với các phòng ban liên quan thực hiện.

4. Mở rộng mạng lưới kinh doanh và phát triển thương hiệu: Tăng cường hợp tác với các nhà cung cấp, đơn vị bảo hiểm và hiệp hội doanh nghiệp để mở rộng thị trường, đặc biệt tại các tỉnh thành công nghiệp trọng điểm. Mục tiêu tăng số lượng khách hàng mới lên 20% mỗi năm. Bộ phận marketing và phát triển kinh doanh chịu trách nhiệm.

5. Tăng cường đào tạo và phát triển nhân sự: Xây dựng chương trình đào tạo chuyên sâu về cho thuê tài chính, kỹ năng thẩm định và quản lý rủi ro, nhằm nâng cao năng lực đội ngũ nhân viên trong vòng 12 tháng. Phòng nhân sự phối hợp với các chuyên gia đào tạo thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các công ty cho thuê tài chính: Nghiên cứu giúp các công ty hiểu rõ hơn về thực trạng, thách thức và cơ hội phát triển, từ đó xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp và nâng cao hiệu quả hoạt động.

2. Ngân hàng và tổ chức tín dụng: Tham khảo để mở rộng dịch vụ tài chính, phát triển sản phẩm cho thuê tài chính, đồng thời quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả hơn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

3. Doanh nghiệp vừa và nhỏ: Hiểu rõ lợi ích và quy trình tiếp cận nguồn vốn qua hình thức cho thuê tài chính, giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn tài chính phù hợp để đầu tư đổi mới công nghệ và mở rộng sản xuất.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và hiệp hội ngành nghề: Sử dụng kết quả nghiên cứu để hoàn thiện chính sách, quy định pháp luật, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho hoạt động cho thuê tài chính phát triển bền vững, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp và các tổ chức tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Cho thuê tài chính khác gì so với vay ngân hàng truyền thống?
   Cho thuê tài chính cấp vốn bằng tài sản (máy móc, thiết bị) mà không yêu cầu tài sản đảm bảo khác, trong khi vay ngân hàng thường yêu cầu thế chấp tài sản cố định như bất động sản. CTTC giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn dễ dàng hơn, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

2. Các công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam hoạt động hiệu quả như thế nào?
   Theo số liệu giai đoạn 2016-2020, các công ty có tăng trưởng dư nợ khoảng 8-10% mỗi năm, ROA đạt 1,5-2%, ROE từ 8-12%, và tỷ lệ nợ quá hạn giảm còn khoảng 3,2%, cho thấy hiệu quả quản lý và hoạt động đang được cải thiện.

3. Những khó khăn chính mà các công ty cho thuê tài chính gặp phải là gì?
   Bao gồm quy định pháp lý chưa hoàn thiện, thủ tục hành chính phức tạp, cạnh tranh với các hình thức tín dụng khác, hạn chế về đa dạng sản phẩm và tài sản cho thuê, cũng như khó khăn trong thu hồi tài sản thuê khi khách hàng vi phạm hợp đồng.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận được nguồn vốn cho thuê tài chính?
   Doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ tài chính minh bạch, lựa chọn tài sản thuê phù hợp, và làm việc với các công ty cho thuê tài chính có uy tín. CTTC thường hỗ trợ tài trợ vốn lên đến 90-100% giá trị tài sản thuê mà không cần tài sản đảm bảo khác.

5. Chính sách nhà nước đã hỗ trợ hoạt động cho thuê tài chính như thế nào?
   Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều nghị định, thông tư hướng dẫn hoạt động CTTC, quy định vốn pháp định, quản lý rủi ro và xử lý tài sản thuê. Tuy nhiên, vẫn cần hoàn thiện hơn để tạo điều kiện thuận lợi và bảo vệ quyền lợi các bên tham gia.

Kết luận

• Hoạt động cho thuê tài chính tại Việt Nam có tiềm năng phát triển lớn nhưng hiện còn khiêm tốn về quy mô và hiệu quả so với các nước phát triển.
• Các công ty cho thuê tài chính đã cải thiện hiệu quả sử dụng tài sản và vốn, giảm tỷ lệ nợ quá hạn nhưng vẫn cần nâng cao hơn nữa.
• Hệ thống pháp lý và quy trình quản lý còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành.
• Đa dạng hóa sản phẩm, chuyển đổi số và nâng cao năng lực nhân sự là các giải pháp then chốt để phát triển hoạt động cho thuê tài chính.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hỗ trợ các công ty cho thuê tài chính, doanh nghiệp và cơ quan quản lý trong việc thúc đẩy phát triển thị trường cho thuê tài chính Việt Nam trong giai đoạn 2020-2030.

Các công ty cho thuê tài chính và cơ quan quản lý nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các xu hướng công nghệ và thị trường để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Tổng quan về hoạt động cho thuê tài chính  Chương II: Thực trạng phát triển hoạt động cho thuê tài chính của các công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam.  Chương III: Một số giải pháp phát triển hoạt động cho thuê tài chính của các công ty cho thuê tài chính tại Việt Nam 5 Luan van 1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG CHO THUÊ TÀI CHÍNH TẠI VIỆT NAM 1.1 Giới thiệu chung về hoạt động cho thuê tài chính Khái niệm cho thuê tài chính Cho thuê tài chính (CTTC) là một trong những dịch vụ tài chính ngân hàng đã phát triển mạnh tại nhiều nước trên thế giới, nhất là các nước phát triển, tuy nhiên nó vẫn còn là dịch vụ khá mới mẻ tại Việt Nam. Cho đến nay chưa có một khuôn khổ pháp lý chung nào cho mọi giao dịch CTTC trên thế giới, các bên giao dịch thường dựa một trong các nguồn:  Hiệp định thống nhất dân sự về CTTC quốc tế ( Hiệp hội cho thuê tài chính quốc tế thỏa thuận ngày 26/05/1988, tại Ohawa-Canada).  Tiêu chuẩn CTTC của Ủy ban tiêu chuẩn kế toán quốc tế (International Accounting Standard Committee – IASC ), chuẩn mực số 17.

 Luật điều chỉnh hoạt động CTTC của quốc gia. Về lý thuyết cũng như thực tiễn, hiện nay có nhiều quan điểm mới về CTTC. Tùy theo góc độ nghiên cứu, hoặc theo quy định của pháp luật mỗi nước khác nhau thì có khái niệm khác nhau. Theo công bố của IFC về cuộc điều tra tiến hành tại 37 quốc gia thì chỉ có 19 quốc gia có định nghĩa rõ ràng về CTTC.

Trong 19 quốc gia này cũng thể hiện trong nhiều văn bản pháp lý khác nhau: 9 quốc gia định nghĩa các giao dịch CTTC trong luật CTTC, 10 quốc gia còn lại định nghĩa chúng trong luật thuế, nghị định của Chính phủ hay thông tư về hoạch toán-kế toán của Bộ tài chính… Tại Việt Nam, khái niệm và các tiêu chuẩn giao dịch CTTC được thể hiện trong Nghị định của Chính phủ về hệ thống các chuẩn mực kế toán Việt Nam. Theo Nghị định số 16/2001/NĐ-CP ngày 02/05/2001 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của công ty CTTC “Cho thuê tài chính là hoạt động tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác trên cơ sở hợp đồng cho thuê giữa bên cho thuê với bên thuê. Bên cho thuê cam kết mua máy móc, thiết bị, phương tiện vận chuyển và các động sản khác theo yêu cầu của bên thuê và nắm giữ quyền sở hữu đối với các tài sản cho thuê. Bên 6 Luan van thuê sử dụng tài sản thuê và thanh toán tiền thuê trong suốt thời hạn thuê đã được hai bên thoả thuận.

Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được quyền lựa chọn mua lại tài sản thuê hoặc tiếp tục thuê theo các điều kiện đã thoả thuận trong hợp đồng cho thuê tài chính. Tổng số tiền thuê một loại tài sản quy định tại hợp đồng cho thuê tài chính, ít nhất phải tương đương với giá trị của tài sản đó tại thời điểm ký hợp đồng.” Chuẩn mực số 06 “thuê tài sản” trong hệ thống Chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) ban hành theo quyết định 165/2002/QĐ-BTC của Bộ trưởng Bộ tài chính nêu định nghĩa dưới góc độ người đi thuê : “Thuê tài chính là thuê tài sản mà bên cho thuê có sự chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản cho bên thuê. Quyền sở hữu tài sản có thuể chuyển giao vào cuối thời hạn thuê” Từ các định nghĩa trên, có thể thấy rằng: Theo thông lệ quốc tế, CTTC được hiểu đơn giản là một dịch vụ tín dụng dùng để tài trợ vốn thông qua cung cấp các tài sản cho thuê mà không yêu cầu phải có một tài sản cầm cố nào khác. Người cho thuê chuyển giao quyền sử dụng tài sản kèm theo lời hứa bán lại cho người thuê khi kết thúc với giá được thỏa thuận từ trước.

CTTC về bản chất là một hoạt động tín dụng, trong đó mục đích của người cho thuê cũng giống mục địch người cho vay là thu lãi trên vốn đầu tư, còn mục đích người đi thuê là sử dụng vốn. Người cho thuê cấp tín dụng dưới dạng hiện vật (tài sản) chứ không phải bằng tiền, nhưng thực chất là cung cấp tài chính (cho thuê quyền sử dụng vốn) nên được gọi là CTTC. Quan điểm về CTTC được quy định trong văn bản pháp lí của Việt Nam hiện nay kể trên, về cơ bản là phù hợp với chuẩn mực quốc tế về mặt bản chất. Tuy nhiên, cách đưa ra khái niệm như vậy đã gây ra một số giới hạn khi triển khai dịch vụ CTTC ở Việt Nam như: không áp dụng CTTC đối với bất động sản, người cho thuê là chủ sở hữu tài sản, như vậy không áp dụng phương thức thuê rồi cho thuê lại (cho thuê giáp lưng).

Mặt khác, cách diễn đạt tại điều 1 của Nghị định 16/2001/NĐ- CP là thiên về miêu tả trình tự và liệt kê các tiêu thức nhận biết một giao dịch CTTC, trong khi đó, cách diễn đạt CTTC theo chuẩn mực kế toán số 06 lại đề cập theo một khía cạnh khác mang tính chung chung, còn trừu tượng, gây khó hiểu. 7 Luan van Khái niệm được dẫn chiếu trong các văn bản pháp luật của cùng một hoạt động phải được đề cập trên cùng một góc độ và mang tính thống nhất, khái niệm phải thể hiện bản chất của hoạt động, phải mang tính bao quát và phù hợp với thực tiễn luôn vận động của nền kinh tế. Vì vậy, có thể đưa ra khái niệm CTTC dựa vào nghị định số 16/2001/NĐ-CP và quyết định số 165/2006/QĐ-BTC của Bộ Tài Chính như sau: “ CTTC là một dịch vụ tín dụng trung và dài hạn thông qua việc cho thuê tài sản trên cơ sở hợp đồng giữa hai bên, trong đó người cho thuê nắm giữ quyền sở hữu tài sản và chuyển giao quyền sử dụng tài sản cùng với các rủi ro và lợi ích gắn liền với quyền sở hữu tài sản cho người đi thuê trong cùng một thời gian nhất định. Khi kết thúc thời hạn thuê, quyền sở hữu tài sản , quyền chọn mua hoặc quyền thuê tiếp được người đi thuê lựa chọn theo các điều kiện đã thỏa thuận trong hợp đồng ”.

Khái niệm này thể hiện rõ bản chất, đặc trưng của hoạt động CTTC, phù hợp với thông lệ quốc tế và sự phát triển của nền kinh tế thị trường nước ta. Như vậy có thể thấy, hoạt động tín dụng trong nền kinh tế có thể dãn ra dưới hai hình thức, cho vay bằng tiền hoặc cho vay bằng tài sản. Theo thời gian, cùng với sự phát triển của nên kinh tế và sự phân công lao động xã hội, các giao dịch tín dụng này được tiêu chuẩn hóa và do các tổ chức tài chính trung gian thực hiện. Hình thức CTTC (cho vay bằng tài sản ) do các công ty CTTC thực hiện tuy ra đời sau so với hình thức cho vay bằng tiền của các NHTM nhưng lại gắn liền chặt chẽ với các yếu tố phát triển khoa học kĩ thuật cho nên đã được ứng dụng rộng rãi và phát triển mạnh mẽ.

Cho thuê tài chính là việc cấp tín dụng trung hạn, dài hạn trên cở sở hợp đồng cho thuê tài chính và hình thức cho thuê được gọi là cho thuê tài chính phải có một trong các điều kiện sau đây:  Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được quyền lựa chọn mua lại tài sản thuê hoặc tiếp tục thuê theo các điều kiện đã thoả thuận trong hợp đồng cho thuê tài chính. Tổng số tiền thuê một loại tài sản quy định tại hợp đồng cho thuê tài chính, ít nhất phải tương đương với giá trị của tài sản đó tại thời điểm ký hợp đồng; 8 Luan van  Khi kết thúc thời hạn cho thuê theo hợp đồng, bên thuê được quyền ưu tiên mua lại tài sản cho thuê theo giá danh nghĩa thấp hơn giá trị thực tế của tài sản cho thuê tại thời điểm mua lại;  Thời hạn cho thuê tài chính là khoảng thời gian tính từ thời điểm bên thuê nhận nợ tiền thuê tài chính cho đến khi trả hết nợ tiền thuê đã được thỏa thuận ghi trong hợp đồng cho thuê tài chính. Thời điểm nhận nợ tiền thuê tài chính do công ty cho thuê tài chính thỏa thuận với bên thuê. Công ty cho thuê tài chính và bên thuê căn cứ chu kỳ sản xuất, kinh doanh, thời hạn thu hồi vốn của dự án đầu tư, khả năng thanh toán tiền thuê của bên thuê để thỏa thuận thời hạn cho thuê tài chính.

Đối với tổ chức Việt Nam và nước ngoài, thời hạn cho thuê tài chính không quá thời hạn hoạt động còn lại theo quyết định thành lập hoặc giấy phép hoạt động tại Việt Nam; đối với cá nhân nước ngoài, thời hạn cho thuê tài chính không vượt quá thời hạn được phép sinh sống và làm việc tại Việt Nam.1 Đặc thù của hoạt động cho thuê tài chính 1.1 Sự khác biệt giữa thuê tài chính và thuê hoạt động Thuê hoạt động: nhiều năm trước, một hợp đồng thuê tài sản mà trong đó bên đi thuê nhận được các thiết bị, kèm theo nhân viên vận hành thì được gọi là thuê hoạt động. Mặc dù ngày ngay thuê hoạt động không tuân theo một định nghĩa chính xác nào, nhưng hình thức thuê này có một số đặc điểm quan trọng:  Thuê hoạt động thường có chi phí thuê không được khấu hao đầy đủ. Điều này nghĩa là các khoản thanh toán theo các điều khoản của hợp đồng thuê thường không đủ để thu hồi toàn bộ chi phí của tài sản cho bên cho thuê. Điều này xảy ra bởi vì kỳ hạn, hay đời sống của thuê hoạt động thường ngắn hơn so với đời sống kinh tế của tài sản.

Do đó, bên cho thuê phải trông chờ thu hồi đủ chi phí của tài sản bằng cách tiếp tục tái cho thuê hoặc bán tài sản theo giá trị còn lại của nó.  Thuê hoạt động thường yêu cầu bên cho thuê chịu trách nhiệm bảo trì và bảo hiểm tài sản cho thuê. 9 Luan van  Có lẽ đặc điểm thú vị nhất của thuê hoạt động là quyền chọn hủy bỏ (cancel-lation option). Quyền chọn này cho phép bên thuê có quyền hủy hợp đồng thuê trước ngày hợp đồng hết hiệu lực.

Nếu quyền chọn hủy hợp đồng được thực hiện, thì bên thuê phải hoàn trả lại thiết bị cho bên cho thuê.