PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƯỞNG TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA KHU VỰC MIỀN NÚI TÂY BẮC

Nghiên cứu phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học vùng núi Tây Bắc, tập trung vào đặc trưng văn hóa. Giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Nguyễn Đức Bình
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Xuân Thức
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Phát Triển Đội Ngũ Hiệu Trưởng Trường Tiểu Học Theo Đặc Trưng Văn Hóa Khu Vực Miền Núi Tây Bắc
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Phát Triển Đội Ngũ Hiệu Trưởng Tiểu Học Hiện Nay

Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các chỉ thị, nghị quyết, kết luận của Trung ương nhấn mạnh việc xây dựng đội ngũ này phải chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu. Đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo. Nghị quyết số 29-NQ/TW xác định rõ cần phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và đào tạo, gắn với nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng và hội nhập quốc tế. Việc tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ, tôn vinh nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục phải dựa trên đánh giá năng lực, đạo đức nghề nghiệp và hiệu quả công tác. Đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học đóng vai trò quan trọng trong chất lượng giáo dục của nhà trường.

1.1. Tầm quan trọng của bồi dưỡng hiệu trưởng tiểu học

Hiệu trưởng trường tiểu học là người chịu trách nhiệm quản lý, điều hành các hoạt động và chất lượng giáo dục của nhà trường. Họ có vai trò rất quan trọng trong đảm bảo chất lượng giáo dục và sự phát triển của nhà trường. Phát triển đội ngũ hiệu trưởng đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu, tốt về chất lượng là đòi hỏi khách quan của giáo dục. Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo hiện nay, phát triển đội ngũ hiệu trưởng là một vấn đề cần được quan tâm đối với giáo dục ở các địa phương.

1.2. Yếu tố văn hóa vùng miền trong quản lý trường tiểu học hiệu quả

Giáo dục nói chung, giáo dục tiểu học nói riêng luôn mang tính đặc thù văn hóa vùng, miền của từng địa phương. Do vậy, để nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học và để giáo dục tiểu học phát triển phù hợp với từng địa phương, một trong những vấn đề quan trọng là phải phát triển đội ngũ hiệu trưởng theo đặc trưng văn hóa của vùng miền. Khi giáo dục tiểu học có đội ngũ hiệu trưởng đủ về số lượng, hợp lý về cơ cấu, tốt về chất lượng, am hiểu đặc trưng văn hóa của địa phương là điều kiện hết sức thuận lợi cho giáo dục tiểu học phát triển.

II. Thách Thức Phát Triển Hiệu Trưởng Tiểu Học Vùng Tây Bắc

Khu vực miền núi Tây Bắc là một vùng đặc thù của Việt Nam, với địa hình rừng, đồi, núi hiểm trở; có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống; điều kiện kinh tế, xã hội khó khăn. Đồng bào các dân tộc khu vực miền núi Tây Bắc có nhiều nét đặc thù, có ảnh hưởng rất lớn đến giáo dục, đào tạo, đặc biệt là giáo dục tiểu học. Do vậy, để phát triển giáo dục tiểu học ở khu vực miền núi Tây Bắc, một trong những vấn đề quan trọng là phải phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học theo đặc trưng văn hóa khu vực miền núi Tây Bắc.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở vật chất cho giáo dục tiểu học vùng khó khăn

Thực tế hiện nay, các cấp quản lý của các địa phương khu vực miền núi Tây Bắc luôn quan tâm đến phát triển đội ngũ hiệu trưởng các trường tiểu học và đã thu được nhiều kết quả. Tuy nhiên, phát triển đội ngũ hiệu trưởng các trường tiểu học ở các địa phương khu vực miền núi Tây Bắc vẫn còn những hạn chế, trong đó chưa thật sự quan tâm đến đặc trưng văn hóa vùng miền. Điều này đòi hỏi các địa phương khu vực miền núi Tây Bắc phải phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học theo đặc trưng văn hóa vùng miền và cùng với đó là cần có những nghiên cứu làm rõ cơ sở khoa học của vấn đề này.

2.2. Rào cản văn hóa và ngôn ngữ trong đổi mới giáo dục tiểu học

Cần có các nghiên cứu thực tiễn nghiêm túc để đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học khu vực miền núi Tây Bắc nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học. Xuất phát từ tổng quan các hướng, luận án của Nguyễn Đức Bình (2023) nghiên cứu về phát triển đội ngũ hiệu trưởng theo đặc trưng văn hóa khu vực miền núi Tây Bắc.

2.3. Giải quyết vấn đề nâng cao năng lực hiệu trưởng các trường nội trú

Một trong những vấn đề cấp bách là làm sao để các hiệu trưởng có đủ năng lực để quản lý các trường nội trú. Chương trình học tập cần chú trọng đến việc tạo ra môi trường giáo dục thân thiện và quan tâm đến văn hóa địa phương. Đảm bảo rằng tất cả học sinh đều có cơ hội học tập tốt nhất.

III. Cách Phát Triển Đội Ngũ Hiệu Trưởng Tiểu Học Vùng Tây Bắc

Phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học vùng Tây Bắc đòi hỏi một chiến lược toàn diện, tập trung vào việc nâng cao năng lực, phẩm chất và sự hiểu biết về văn hóa địa phương. Các giải pháp cần đảm bảo tính kế thừa, hệ thống, phù hợp và hiệu quả. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý, nhà trường, gia đình và cộng đồng để tạo ra một môi trường giáo dục tốt nhất cho học sinh.

3.1. Cụ thể hóa chuẩn hiệu trưởng trường tiểu học phù hợp vùng miền

Cần tổ chức cụ thể hóa chuẩn hiệu trưởng trường tiểu học phù hợp với đặc thù khu vực miền núi Tây Bắc. Tiêu chí đánh giá cần phản ánh rõ nét những yêu cầu về năng lực quản lý, chuyên môn và hiểu biết về văn hóa địa phương. Điều này giúp hiệu trưởng có định hướng rõ ràng để phát triển bản thân và nâng cao hiệu quả công việc. Đặc biệt cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý và cộng đồng địa phương để đảm bảo tính thực tiễn và khả thi của chuẩn.

3.2. Tổ chức bồi dưỡng phát triển chuyên môn hiệu trưởng đáp ứng đổi mới

Cần tổ chức bồi dưỡng hiệu trưởng trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và theo khung năng lực đã được cụ thể hóa cho khu vực miền núi Tây Bắc. Chương trình bồi dưỡng cần tập trung vào các kỹ năng quản lý, lãnh đạo, đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin. Đồng thời, cần chú trọng đến việc nâng cao hiểu biết về văn hóa địa phương, kỹ năng giao tiếp và làm việc với cộng đồng. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý và giáo viên giỏi để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của chương trình bồi dưỡng.

3.3. Đánh giá hiệu trưởng giỏi theo chuẩn chức danh và hoạt động thực tiễn

Đánh giá hiệu trưởng trường tiểu học theo chuẩn chức danh và hoạt động quản lý thực tiễn đặc thù của văn hóa dân tộc khu vực miền núi Tây Bắc. Quá trình đánh giá cần đảm bảo tính khách quan, công bằng và minh bạch. Kết quả đánh giá cần được sử dụng để xây dựng kế hoạch phát triển cá nhân cho hiệu trưởng, đồng thời là cơ sở để xem xét, bổ nhiệm và khen thưởng. Cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà quản lý, giáo viên và cộng đồng địa phương trong quá trình đánh giá.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Luận Án Phát Triển Hiệu Trưởng Vùng Tây Bắc

Luận án này đóng góp quan trọng vào việc xây dựng đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học vùng Tây Bắc có đủ năng lực đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc phát triển đội ngũ hiệu trưởng, đồng thời đề xuất các giải pháp cụ thể, khả thi để nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học trong khu vực. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng chính sách, chương trình đào tạo và bồi dưỡng hiệu trưởng, góp phần vào sự phát triển bền vững của giáo dục vùng Tây Bắc.

4.1. Áp dụng kết quả nghiên cứu vào chính sách phát triển giáo dục vùng Tây Bắc

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng và điều chỉnh chính sách phát triển giáo dục vùng Tây Bắc. Các chính sách cần tập trung vào việc tạo điều kiện thuận lợi cho đội ngũ hiệu trưởng phát triển, đồng thời đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong việc tuyển dụng, bổ nhiệm và đánh giá hiệu trưởng.

4.2. Xây dựng chương trình đào tạo hiệu trưởng dựa trên đặc thù văn hóa

Chương trình đào tạo hiệu trưởng cần được xây dựng dựa trên đặc thù văn hóa của vùng Tây Bắc. Chương trình cần trang bị cho hiệu trưởng những kiến thức, kỹ năng cần thiết để quản lý và điều hành nhà trường một cách hiệu quả, đồng thời giúp họ hiểu rõ hơn về văn hóa, phong tục tập quán của các dân tộc thiểu số.

4.3. Triển khai mô hình kinh nghiệm quản lý trường tiểu học hiệu quả

Nghiên cứu có thể giúp triển khai các mô hình quản lý trường tiểu học hiệu quả, phù hợp với điều kiện của vùng Tây Bắc. Các mô hình cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng dạy và học, xây dựng môi trường giáo dục thân thiện và an toàn, đồng thời tăng cường sự tham gia của cộng đồng vào hoạt động của nhà trường.

V. Tạo Động Lực Và Cơ Hội Phát Triển Hiệu Trưởng Vùng Núi

Để khuyến khích và tạo điều kiện cho hiệu trưởng trường tiểu học ở vùng núi Tây Bắc phát triển, cần có những chính sách đãi ngộ và tạo động lực phù hợp. Điều này bao gồm việc tăng cường cơ hội bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, tạo điều kiện để họ tham gia vào các hoạt động giao lưu, học hỏi kinh nghiệm. Đồng thời, cần có sự đánh giá công bằng và khách quan về năng lực và hiệu quả công tác của hiệu trưởng.

5.1. Ưu tiên chế độ đãi ngộ cho hiệu trưởng trường tiểu học vùng sâu vùng xa

Cần có chính sách ưu tiên về chế độ đãi ngộ cho hiệu trưởng trường tiểu học ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn. Điều này bao gồm việc tăng lương, phụ cấp, hỗ trợ nhà ở và các điều kiện sinh hoạt khác. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ kinh phí để hiệu trưởng tham gia vào các khóa đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ.

5.2. Tạo điều kiện phát triển chuyên môn hiệu trưởng thông qua các dự án

Cần tạo điều kiện để hiệu trưởng tham gia vào các dự án phát triển giáo dục, các hoạt động giao lưu, học hỏi kinh nghiệm trong và ngoài tỉnh. Điều này giúp họ mở rộng kiến thức, nâng cao kỹ năng và học hỏi những mô hình quản lý trường học hiệu quả.

5.3. Xây dựng môi trường làm việc thân thiện hỗ trợ sự phát triển đội ngũ

Cần xây dựng môi trường làm việc thân thiện, cởi mở, tạo điều kiện để hiệu trưởng phát huy tối đa năng lực của mình. Đồng thời, cần tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong việc chăm sóc, giáo dục học sinh.

VI. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Giáo Dục Tiểu Học Tây Bắc

Phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học vùng Tây Bắc là một quá trình lâu dài và cần có sự tham gia của nhiều bên liên quan. Để đạt được mục tiêu này, cần có sự đồng bộ trong chính sách, chương trình đào tạo và bồi dưỡng, đồng thời cần có sự quan tâm, hỗ trợ của các cấp quản lý, nhà trường, gia đình và cộng đồng. Với những nỗ lực không ngừng, giáo dục tiểu học vùng Tây Bắc sẽ ngày càng phát triển, đáp ứng yêu cầu đổi mới và hội nhập.

6.1. Nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học gắn liền với văn hóa địa phương

Tập trung vào việc nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học, đảm bảo rằng học sinh được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng cần thiết để tiếp tục học lên các cấp cao hơn. Đồng thời, cần chú trọng đến việc giáo dục đạo đức, lối sống, phát triển nhân cách cho học sinh, giúp họ trở thành những công dân có ích cho xã hội.

6.2. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý trường tiểu học

Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý trường học, giúp hiệu trưởng tiết kiệm thời gian, nâng cao hiệu quả công việc. Đồng thời, cần khuyến khích giáo viên sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động và hấp dẫn.

6.3. Tăng cường hợp tác quốc tế để nâng cao năng lực hiệu trưởng

Tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm từ các nước có nền giáo dục phát triển. Điều này giúp hiệu trưởng mở rộng tầm nhìn, tiếp cận những phương pháp quản lý trường học tiên tiến và áp dụng vào thực tiễn của Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Danh mục tài liệu tham khảo, Phụ lục, luận án gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ hiệu trƣởng trƣờng tiểu học theo đặc trƣng văn hóa vùng miền. Chƣơng 2: Thực trạng phát triển đội ngũ hiệu trƣởng trƣờng tiểu học theo đặc trƣng văn hóa khu vực miền núi Tây Bắc. Chƣơng 3: Giải pháp phát triển đội ngũ hiệu trƣởng trƣờng tiểu học theo đặc trƣng văn hóa khu vực miền núi Tây Bắc. 9 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG TIỂU HỌC THEO ĐẶC TRƢNG VĂN HÓA VÙNG MIỀN 1.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề Ngày 04/11/2013, Trung ƣơng đã ban hành Nghị quyết 29-NQ/TW về "Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế" [3]. Nội dung Nghị quyết đã chỉ rõ các vấn đề về đổi mới giáo dục và đào tạo, trong đó "Phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục trong bối cảnh đổi mới giáo dục" là một giải pháp cơ bản tạo nên sự đổi mới. Phát triển đội ngũ hiệu trƣởng trƣờng tiểu học nằm trong vấn đề phát triển nguồn nhân lực giáo dục trong lĩnh vực quản lý giáo dục để tạo nên đổi mới giáo dục của nƣớc nhà và đây là vấn đề cơ bản quyết định và tạo nên sự thành công của giáo dục tiểu học đất nƣớc. Hiện nay trong lĩnh vực phát triển nguồn nhân lực giáo dục đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực giáo dục (cán bộ quản lý giáo dục, giáo viên trong nhà trƣờng phổ thông) nên tổng quan nghiên cứu vấn đề với mục đích một mặt tạo nên một bức tranh toàn cảnh nghiên cứu vấn đề phát triển đội ngũ hiệu trƣởng nhà trƣờng, đồng thời xác định đƣợc điểm mới, điểm đặc thù trong vấn đề nghiên cứu của luận án (hiệu trưởng trường tiểu học; đặc trưng văn hóa khu vực miền núi có nhiều dân tộc).

Với mục đích nhƣ vậy nên báo cáo tổng quan nghiên cứu vấn đề của luận án sẽ tổng quan các công trình nghiên cứu theo 02 hƣớng cho sát với vấn đề nghiên cứu của luận án: Hƣớng thứ nhất: Các nghiên cứu về đội ngũ hiệu trưởng trường phổ thông. Hƣớng thứ hai: Các nghiên cứu về phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường phổ thông theo các tiếp cận. Từ tổng quan nghiên cứu vấn đề trên sẽ đánh giá để tìm ra những điểm kế thừa mà luận án tiếp thu để nghiên cứu và mặt khác xác định các nội dung cần tiếp tục nghiên cứu của luận án để có các đóng góp mới trong lĩnh vực giáo dục và quản lý giáo dục. Các nghiên cứu về đội ngũ hiệu trưởng trường phổ thông Hiệu trƣởng trƣờng phổ thông là ngƣời đứng đầu nhà trƣờng, cơ sở giáo dục phổ thông và giữ vai trò quyết định cho chất lƣợng giáo dục tại các cơ sở giáo dục.

Vì vậy, làm thế nào để đội ngũ hiệu trƣởng trƣờng phổ thông có đủ phẩm chất và năng lực đảm nhận công việc là vấn đề đặt ra cho các lĩnh vực khoa học khác nhau nhƣ tâm lí học, giáo dục học và quản lý giáo dục, v. Đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về hiệu trƣởng trƣờng phổ thông. Sản phẩm nghiên cứu đƣợc thể hiện trong các tài liệu sách, giáo trình, các đề tài khoa học nghiên cứu, các bài báo, báo cáo khoa học. đăng trên các tạp chí khoa học trong và ngoài nƣớc.

Có thể kể ra một số công trình nghiên cứu sau: a) Các nghiên cứu ở nước ngoài: Các tác giả Smith & Piele (1991), Murphy (1992), Razik & Swanson (1995), Laurie (2002), LaPointe & Davis (2006), Sergiovanni (2008) và một số tác giả nghiên cứu khác đã nghiên cứu về quản lý giáo dục, quản lý trƣờng học, về chân dung hiệu trƣởng trƣờng học theo các nội dung, góc độ khác nhau. Điểm chung ở các nghiên cứu này là đã chỉ ra vị trí, vai trò, trách nhiệm của ngƣời hiệu trƣởng, của ngƣời quản lý của trƣờng học. Ngƣời quản lý, hiệu trƣởng nhà trƣờng phải là ngƣời lãnh đạo nhà trƣờng có tầm nhìn chiến lƣợc, xây dựng đƣợc mục tiêu, sứ mệnh, tầm nhìn, xây dựng văn hóa trƣờng học; huy động đƣợc các nguồn lực, các điều kiện đảm bảo chất lƣợng để phát triển nhà trƣờng; là ngƣời phải có đƣợc một số phẩm chất, kỹ năng nhất định đáp ứng đƣợc yêu cầu của ngƣời lãnh đạo nhà trƣờng [142], [136], [139], [132], [130], [141].J (2004) trong cuốn "Giới thiệu những tiêu chuẩn quản lý giáo dục, lý thuyết và thực hành" [121] đã phân tích về nhà quản lý giáo dục đồng thời là một nhà lãnh đạo giáo dục. Ngƣời quản lý giáo dục phải phát huy đƣợc sự thành công của tất cả các học sinh thông qua các việc nhƣ: Bảo tồn, gìn giữ và phát huy văn hóa trƣờng học, chú trọng tới chƣơng trình dạy học cho học sinh và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ giáo viên, nhân viên; 11 Quản lý nhà trƣờng, các hoạt động giáo dục, quản lý thông tin để xây dựng môi trƣờng học tập tốt, hiệu quả và an toàn; Kết hợp giữa gia đình, nhà trƣờng và xã hội để thu hút sự quan tâm, trợ giúp và huy động đƣợc các nguồn lực từ xã hội, gia đình, cho nhà trƣờng; Hiểu biết, có năng lực và uy tín trong các lĩnh vực văn hóa, kinh tế, chính trị, pháp luật và xã hội.

Trong cuốn "School Principals: Core Actors in Educational Improvement, An Analysis of Seven Asian Countries" do UNESCO xuất bản năm 2004 các tác giả Maheswari Kandasamy và Lia Blaton đã nghiên cứu về hiệu trƣởng của 7 nƣớc Châu Á đã chỉ ra các tiêu chuẩn hiệu trƣởng của các quốc gia nhƣ Hàn Quốc, Malaysia, Philippines, Sri Lanka, Pakistan, Nepal, Bangladesh và đã rút ra chuẩn tối thiểu cần có của một hiệu trƣởng trƣờng phổ thông và đánh giá hiệu trƣởng trƣờng phổ thông. [133] Trong cuốn "Cẩm nang dành cho hiệu trưởng" của Pam Tobbins & Alvy (2004) các tác giả đã phân tích về kiến thức, kỹ năng của ngƣời hiệu trƣởng, hƣớng dẫn một số giải pháp quản lý nhân sự và chuyên môn; xây dựng và tổ chức môi trƣờng học tập hiệu quả; dung hòa giải quyết xung đột, khó khăn trong công tác. [85] Trong bài "The role of a principal" đăng trên Exforsys Inc phân tích về vai trò của ngƣời hiệu trƣởng từ 03 nội dung: [145] - Trách nhiệm chung: Là ngƣời đứng đầu cơ sở giáo dục, là lãnh đạo của nhà trƣờng nên phải hƣớng dẫn, tổ chức hoạt động giáo dục và kiểm tra, giám sát, đôn đốc các hoạt động. - Nhiệm vụ cụ thể: Quản lý đội ngũ giáo viên, nhân viên, học sinh trong nhà trƣờng; quản lý các hoạt động giáo dục và các hoạt động ngoại khóa; đảm bảo vận hành hoạt động của nhà trƣờng theo đúng quy định của pháp luật; phát huy hiệu quả của nguồn lực tài chính đầu tƣ từ Chính phủ; huy động các nguồn lực từ cộng đồng để phát triển nhà trƣờng; - Đặc điểm tích cực cần phải có của ngƣời hiệu trƣởng: Kỹ năng lãnh đạo xuất sắc; kỹ năng giải quyết tốt vấn đề; kỹ năng giao tiếp tốt.

12 Các công trình nghiên cứu của Lynn Olson (2000), Tirozzi (2001) đã nêu ra những tƣ duy mới của ngƣời hiệu trƣởng cũng nhƣ nghệ thuật lãnh đạo của ngƣời hiệu trƣởng trƣờng học. Các tác giả đã chỉ ra những phẩm chất, kỹ năng cho ngƣời hiệu trƣởng trong bối cảnh mới đó là: ngƣời hiệu trƣởng mới phải là ngƣời có chuyên môn sƣ phạm, có phẩm chất, năng lực của nhà quản lý và nhà lãnh đạo; cần phải linh hoạt, đổi mới, có tầm nhìn chiến lƣợc, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. [132], [146] Bên cạnh đó một số công trình nghiên cứu của các tác giả Fullan (2002), Chapman (2005), Whitaker (2003) đã nghiên cứu về sự thay đổi vai trò của ngƣời hiệu trƣởng trong bối cảnh mới đó là: hiệu trƣởng thay đổi từ vai trò quản lý sang lãnh đạo, xây dựng tầm nhìn chiến lƣợc, xây dựng văn hóa trƣờng học, phát huy đƣợc giáo viên và học sinh, huy động đƣợc các nguồn lực để phát triển nhà trƣờng. [122], [117], [148] - Tác phẩm "Quản lý hành chính và sư phạm trong các nhà trường tiểu học" của tác giả Jean Valérien, (La Gestion administrative et Pédgogique des écoles) [127] do UNESCO xuất bản năm 1991, đã chỉ rõ vai trò, chức năng và nhiệm vụ của ngƣời hiệu trƣởng trƣờng tiểu học và đặt ra những yêu cầu về phẩm chất và năng lực của ngƣời hiệu trƣởng trƣờng tiểu học và cách thức phát triển đội ngũ hiệu trưởng trường tiểu học.

- Tác giả Philip Yeo (nguyên Viện trƣởng Giáo dục Singapore) trong tác phẩm của mình đã chỉ rõ ngƣời hiệu trƣởng trong thời đại mới, nền kinh tế mới, nhà trƣờng mới, phải đạt đƣợc các yêu cầu và đây cũng chính là các năng lực cần đƣợc đào tạo, bồi dƣỡng nhƣ: năng lực xử lí thông tin, biến thông tin thành kiến thức; năng lực giao tiếp trong quản lý; năng lực huy động các nguồn lực từ cộng đồng, xã hội phát triển nhà trƣờng. Có tƣ duy chiến lƣợc tốt, tránh quản lý cứng nhắc, phải quản lý nhà trƣờng một cách linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với bối cảnh đổi mới. Để có đƣợc những năng lực và phẩm chất cần thiết của ngƣời quản lý nhà trƣờng, yêu cầu hiệu trƣởng phải có kiến thức tổng hợp trên nhiều mặt của quá trình giáo dục. [30] 13 Theo tác giả Fiore D.J trong cuốn "Giới thiệu những tiêu chuẩn quản lý giáo dục, lý thuyết và thực hành" [121], thì nhà quản lý giáo dục là một nhà lãnh đạo giáo dục - ngƣời phát huy đƣợc sự thành công của tất cả các học sinh thông qua việc: bảo tồn, duy trì và phát huy văn hóa trƣờng học; Kết hợp giữa gia đình, nhà trƣờng và xã hội để thu hút sự quan tâm, trợ giúp và huy động đƣợc các nguồn lực từ xã hội, gia đình, cho nhà trƣờng.

Các tác giả Lynn Olson [132] và Tirozzi G.N [146] đã chỉ ra những kỹ năng cho hiệu trƣởng trong bối cảnh mới đó là: tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, sáng tạo, linh hoạt, có chuyên môn nghiệp vụ sƣ phạm, có tầm nhìn, có khả năng dẫn dắt, lãnh đạo. Các nghiên cứu về chuẩn hiệu trƣởng của một số nƣớc nhƣ Vƣơng quốc Anh (Chuẩn quốc gia hiệu trƣởng của Anh); New Zealand (Chuẩn hiệu trƣởng); Hoa Kỳ (Các chuẩn nghề nghiệp cho cán bộ quản lý trƣờng học của một số Bang: Illinois; Ohio.); Chuẩn trình độ quản lý trƣờng trung học của Trung Quốc.