Luận văn thạc sĩ về phát triển đội ngũ giáo viên ở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện giồng trôm tỉnh bến tre, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Dương Minh Hòa
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Ngọc Hà
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Phát triển đội ngũ giáo viên tại trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, Bến Tre
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Đội ngũ giáo viên ở trường trung học cơ sở
• 1.3. Phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIỒNG TRÔM, TỈNH BẾN TRE
• 2.1. Khái quát đặc điểm địa lý, kinh tế - xã hội và giáo dục và đào tạo huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 2.2. Thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 2.3. Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 2.4. Đánh giá chung về thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN GIỒNG TRÔM, TỈNH BẾN TRE
• 3.1. Các nguyên tắc xác lập biện pháp
• 3.2. Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên ở các trường trung học cơ sở huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre
• 3.3. Khảo nghiệm về tính hợp lý và khả thi của các biện pháp đề xuất
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về phát triển đội ngũ giáo viên

Phát triển đội ngũ giáo viên là một yếu tố then chốt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường trung học cơ sở. Đội ngũ giáo viên không chỉ là những người truyền đạt kiến thức mà còn là những người định hình tương lai của học sinh. Để phát triển đội ngũ giáo viên, cần có những chính sách và chương trình đào tạo phù hợp. Việc đào tạo giáo viên cần được thực hiện liên tục, nhằm nâng cao chất lượng giáo viên và đáp ứng yêu cầu của chương trình giáo dục hiện hành. Theo nghiên cứu, việc nâng cao chất lượng giáo viên không chỉ phụ thuộc vào trình độ chuyên môn mà còn vào các kỹ năng sư phạm và phẩm chất đạo đức. Đặc biệt, trong bối cảnh Giồng Trôm, việc phát triển đội ngũ giáo viên cần được chú trọng hơn nữa để đáp ứng nhu cầu giáo dục ngày càng cao.

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên đã được thực hiện rộng rãi trên thế giới và tại Việt Nam. Các nghiên cứu này chỉ ra rằng, đội ngũ giáo viên là yếu tố quyết định đến chất lượng giáo dục. Các quốc gia như Ấn Độ, Úc, và Canada đã có những chính sách mạnh mẽ nhằm phát triển đội ngũ giáo viên. Tại Việt Nam, việc phát triển đội ngũ giáo viên cũng được coi trọng, với nhiều chính sách và chương trình đào tạo được triển khai. Tuy nhiên, thực trạng tại huyện Giồng Trôm cho thấy vẫn còn nhiều thách thức trong việc phát triển đội ngũ giáo viên, đặc biệt là về chất lượng giáo viên và phương pháp giảng dạy.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của đội ngũ giáo viên tại các trường trung học cơ sở. Đầu tiên, chính sách của nhà nước về quản lý giáo dục và đào tạo giáo viên đóng vai trò quan trọng. Thứ hai, điều kiện làm việc và môi trường giáo dục cũng ảnh hưởng lớn đến chất lượng giáo viên. Cuối cùng, sự hỗ trợ từ cộng đồng và các tổ chức xã hội cũng là yếu tố không thể thiếu trong việc phát triển đội ngũ giáo viên. Tại Giồng Trôm, việc cải thiện các yếu tố này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đáp ứng nhu cầu của học sinh.

II. Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên ở huyện Giồng Trôm

Thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên tại huyện Giồng Trôm cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù số lượng giáo viên đã tăng lên, nhưng chất lượng giáo viên vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của chương trình giáo dục hiện hành. Nhiều giáo viên còn thiếu kỹ năng sư phạm và chưa được đào tạo bài bản. Điều này dẫn đến việc chất lượng giáo dục không đồng đều giữa các trường. Hơn nữa, cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học cũng chưa đáp ứng đủ nhu cầu, ảnh hưởng đến hiệu quả giảng dạy. Để khắc phục tình trạng này, cần có những biện pháp cụ thể nhằm nâng cao chất lượng giáo viên và cải thiện điều kiện dạy học.

2.1. Đánh giá chất lượng đội ngũ giáo viên

Chất lượng đội ngũ giáo viên tại huyện Giồng Trôm hiện nay còn nhiều hạn chế. Theo khảo sát, tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn chuyên môn còn thấp, nhiều giáo viên chưa được tham gia các khóa bồi dưỡng chuyên môn. Điều này dẫn đến việc giảng dạy không đạt yêu cầu, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục của học sinh. Cần có các chương trình đào tạo và bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao kỹ năng giảng dạy cho giáo viên, từ đó cải thiện chất lượng giáo dục tại địa phương.

2.2. Các vấn đề trong quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục tại huyện Giồng Trôm còn nhiều bất cập. Việc quy hoạch và tuyển dụng giáo viên chưa được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Nhiều giáo viên chưa được bố trí đúng chuyên môn, dẫn đến việc giảng dạy không hiệu quả. Hơn nữa, công tác thanh tra, kiểm tra giáo viên cũng chưa được thực hiện thường xuyên, ảnh hưởng đến việc nâng cao chất lượng giáo viên. Cần có những cải cách trong công tác quản lý giáo dục để đảm bảo phát triển đội ngũ giáo viên một cách bền vững.

III. Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên

Để phát triển đội ngũ giáo viên tại huyện Giồng Trôm, cần thực hiện một số biện pháp cụ thể. Đầu tiên, cần tăng cường công tác đào tạo giáo viên thông qua các khóa bồi dưỡng chuyên môn và kỹ năng sư phạm. Thứ hai, cần có chính sách hỗ trợ giáo viên về vật chất và tinh thần để họ yên tâm công tác. Cuối cùng, cần cải thiện điều kiện làm việc và cơ sở vật chất tại các trường học. Những biện pháp này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo viên và từ đó nâng cao chất lượng giáo dục tại huyện Giồng Trôm.

3.1. Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên

Đào tạo và bồi dưỡng giáo viên là một trong những biện pháp quan trọng nhất để nâng cao chất lượng giáo viên. Cần tổ chức các khóa bồi dưỡng chuyên môn định kỳ, giúp giáo viên cập nhật kiến thức mới và cải thiện kỹ năng giảng dạy. Ngoài ra, cần khuyến khích giáo viên tham gia các hội thảo, seminar để trao đổi kinh nghiệm và học hỏi từ đồng nghiệp. Việc này không chỉ nâng cao năng lực cá nhân mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực trong đội ngũ giáo viên.

3.2. Cải thiện điều kiện làm việc

Cải thiện điều kiện làm việc cho giáo viên là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng giáo viên. Cần đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học để giáo viên có thể giảng dạy hiệu quả hơn. Đồng thời, cần có chính sách đãi ngộ hợp lý để giáo viên yên tâm công tác. Việc tạo ra một môi trường làm việc tốt sẽ giúp giáo viên phát huy tối đa năng lực của mình, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục tại huyện Giồng Trôm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở (THCS) trở thành một nhiệm vụ cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông. Huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre hiện có 20 trường THCS với tổng số 489 giáo viên, trong đó 95,09% đạt chuẩn đào tạo theo Luật Giáo dục 2019. Mặc dù đội ngũ giáo viên đã có sự phát triển về số lượng và chất lượng, song vẫn tồn tại những hạn chế như cơ cấu chưa hợp lý, kỹ năng sư phạm chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới, và công tác quản lý còn nhiều bất cập. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên tại các trường THCS huyện Giồng Trôm trong giai đoạn 2018-2020, từ đó đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đạt chuẩn về chất lượng và đồng bộ về cơ cấu, góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục trung học cơ sở địa phương. Nghiên cứu có phạm vi tập trung vào 20 trường THCS trên địa bàn huyện Giồng Trôm, sử dụng số liệu từ Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện trong ba năm học gần nhất. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các cấp quản lý giáo dục xây dựng chính sách phát triển đội ngũ giáo viên phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục, trong đó Leonard Nadle phân tích ba nguồn nhân lực chính: phát triển, sử dụng và môi trường nguồn nhân lực. Lý thuyết phát triển đội ngũ giáo viên nhấn mạnh sự cần thiết của việc đào tạo, bồi dưỡng liên tục để giáo viên thích ứng với đổi mới giáo dục và công nghệ hiện đại. Các khái niệm chính bao gồm:

• Phát triển đội ngũ giáo viên: quá trình tác động nhằm tạo ra đội ngũ giáo viên có phẩm chất đạo đức tốt, đủ số lượng, đồng bộ về cơ cấu và đạt chuẩn chất lượng.
• Quy hoạch đội ngũ giáo viên: xác định nhu cầu về số lượng, chất lượng và cơ cấu giáo viên trong tương lai để xây dựng kế hoạch phát triển.
• Tuyển dụng và sử dụng giáo viên: lựa chọn và bố trí giáo viên phù hợp với năng lực và yêu cầu công việc.
• Đào tạo, bồi dưỡng và đánh giá giáo viên: nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ và phẩm chất đạo đức thông qua các hoạt động đào tạo và đánh giá định kỳ.

Ngoài ra, luận văn tham khảo các quan điểm về vai trò của chính sách đãi ngộ và môi trường làm việc trong việc tạo động lực phát triển đội ngũ giáo viên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn.

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Giồng Trôm giai đoạn 2018-2020; khảo sát ý kiến 41 cán bộ quản lý và 489 giáo viên tại 20 trường THCS; các văn bản pháp luật và chính sách liên quan.
• Phương pháp phân tích: Phân tích định lượng số liệu thống kê về quy mô, cơ cấu, trình độ đào tạo, thâm niên và phẩm chất đội ngũ giáo viên; phân tích định tính qua khảo sát nhận thức và đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về năng lực và phẩm chất. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS phiên bản 20.0 để đảm bảo tính khách quan và chính xác.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý số liệu trong năm học 2018-2021, khảo sát thực địa và phỏng vấn chuyên gia trong năm 2020, hoàn thiện luận văn năm 2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và cơ cấu đội ngũ giáo viên: Tổng số giáo viên THCS là 489 người, trong đó 63,39% là nữ và 36,61% là nam. Cơ cấu độ tuổi tập trung chủ yếu ở nhóm 30-39 tuổi chiếm 56%, nhóm dưới 30 tuổi chiếm 10,2%, nhóm 40-49 tuổi chiếm 21,5%, và nhóm 50-60 tuổi chiếm 12,3%. Tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn đào tạo là 95,09%, tuy nhiên 87,8% trong số này có bằng đại học theo hình thức học tại chức hoặc từ xa.
2. Chất lượng phẩm chất và năng lực: 78,3% cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá phẩm chất đạo đức của đội ngũ giáo viên ở mức tốt, 21,7% ở mức khá, không có ý kiến đánh giá chưa tốt. Về kiến thức, 59,1% đánh giá ở mức khá, 35,5% tốt, còn kỹ năng sư phạm tập trung ở mức khá (53%) và trung bình (21,7%).
3. Thực trạng công tác quy hoạch và sử dụng: Công tác quy hoạch đội ngũ giáo viên được đánh giá thấp nhất với tỷ lệ 12,1% mức độ tốt, tuyển chọn và sàng lọc giáo viên cũng chỉ đạt 15,1%. Việc bố trí, luân chuyển và đánh giá giáo viên chủ yếu thực hiện theo nhu cầu ngắn hạn, thiếu kế hoạch chiến lược dài hạn.
4. Chất lượng giáo dục và điều kiện làm việc: Chất lượng giáo dục đại trà ổn định, tỷ lệ học sinh khá, giỏi tăng, học sinh yếu giảm. Tuy nhiên, việc đổi mới phương pháp dạy học còn chậm, ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy chưa hiệu quả. Cơ sở vật chất được đầu tư nhưng vẫn còn hạn chế ở một số trường.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy đội ngũ giáo viên THCS huyện Giồng Trôm đã có sự phát triển về số lượng và trình độ đào tạo, tuy nhiên chất lượng đào tạo và kỹ năng sư phạm còn hạn chế do phần lớn giáo viên học tại chức hoặc từ xa. Cơ cấu độ tuổi hợp lý giúp duy trì sự kế thừa kinh nghiệm và đổi mới sáng tạo, nhưng tỷ lệ giáo viên nữ cao có thể ảnh hưởng đến sự cân bằng giới trong công tác giáo dục. Công tác quy hoạch và tuyển dụng còn thiếu tính chiến lược, dẫn đến sự thừa thiếu giáo viên cục bộ giữa các trường. So với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, tình trạng này phản ánh chung khó khăn trong quản lý nguồn nhân lực giáo dục tại các địa phương nông thôn. Việc đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục, đòi hỏi cần có các biện pháp nâng cao kỹ năng sư phạm và đào tạo chuyên sâu. Các biểu đồ về cơ cấu độ tuổi, trình độ đào tạo và đánh giá năng lực có thể minh họa rõ nét thực trạng đội ngũ giáo viên, hỗ trợ cho việc hoạch định chính sách phát triển phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy hoạch chiến lược đội ngũ giáo viên: Xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ giáo viên dài hạn (5-10 năm) dựa trên dự báo nhu cầu giáo dục và cơ cấu độ tuổi, nhằm đảm bảo cân đối số lượng và chất lượng giáo viên. Chủ thể thực hiện: Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện, thời gian: ngay trong năm học tiếp theo.
2. Nâng cao chất lượng đào tạo và bồi dưỡng: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu, tập trung nâng cao kỹ năng sư phạm, ứng dụng công nghệ thông tin và ngoại ngữ cho giáo viên, đặc biệt là đội ngũ có bằng học tại chức và từ xa. Chủ thể: các trường sư phạm phối hợp với Phòng Giáo dục, thời gian: 2-3 năm.
3. Cải tiến công tác tuyển dụng và sử dụng giáo viên: Áp dụng quy trình tuyển dụng minh bạch, công khai, ưu tiên tuyển giáo viên có năng lực và phẩm chất phù hợp; đồng thời bố trí, luân chuyển giáo viên hợp lý để khắc phục tình trạng thừa thiếu cục bộ. Chủ thể: Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục, thời gian: triển khai ngay.
4. Tăng cường chính sách đãi ngộ và tạo môi trường làm việc tích cực: Xây dựng chính sách phụ cấp ưu đãi, hỗ trợ về vật chất và tinh thần, tạo môi trường làm việc thân thiện, khuyến khích sáng tạo và phát triển nghề nghiệp cho giáo viên. Chủ thể: UBND tỉnh, Phòng Giáo dục, thời gian: 1-2 năm.
5. Đẩy mạnh đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ: Tổ chức tập huấn về phương pháp giảng dạy hiện đại, sử dụng thiết bị dạy học thông minh, khuyến khích giáo viên tự học, tự bồi dưỡng để nâng cao hiệu quả giảng dạy. Chủ thể: Phòng Giáo dục, các trường THCS, thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ quản lý giáo dục địa phương: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển đội ngũ giáo viên phù hợp với đặc thù địa phương, nâng cao hiệu quả quản lý giáo dục.
2. Giáo viên trung học cơ sở: Tham khảo các biện pháp nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm và phát triển nghề nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản lý giáo dục: Tài liệu tham khảo quý giá về cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và thực trạng phát triển đội ngũ giáo viên tại địa phương nông thôn.
4. Các cơ quan đào tạo giáo viên và tổ chức bồi dưỡng: Căn cứ để thiết kế chương trình đào tạo, bồi dưỡng phù hợp với nhu cầu thực tế của đội ngũ giáo viên THCS, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới chương trình giáo dục phổ thông.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phát triển đội ngũ giáo viên THCS lại quan trọng đối với giáo dục địa phương?
   Phát triển đội ngũ giáo viên đảm bảo đủ số lượng, chất lượng và cơ cấu phù hợp giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển nguồn nhân lực địa phương.

2. Thực trạng trình độ đào tạo của giáo viên THCS huyện Giồng Trôm như thế nào?
   95,09% giáo viên đạt chuẩn đào tạo, nhưng 87,8% trong số đó có bằng đại học theo hình thức học tại chức hoặc từ xa, dẫn đến hạn chế về kỹ năng và chất lượng giảng dạy.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến phát triển đội ngũ giáo viên tại huyện Giồng Trôm?
   Bao gồm yếu tố chủ quan như năng lực, phẩm chất giáo viên; yếu tố khách quan như chính sách, cơ sở vật chất, môi trường xã hội và công tác quản lý của các cấp.

4. Các biện pháp nào được đề xuất để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên?
   Tăng cường quy hoạch chiến lược, nâng cao đào tạo và bồi dưỡng, cải tiến tuyển dụng và sử dụng, chính sách đãi ngộ, đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ.

5. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả phát triển đội ngũ giáo viên?
   Thông qua các chỉ số như tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn, năng lực chuyên môn, kỹ năng sư phạm, sự hài lòng của học sinh và phụ huynh, cũng như kết quả học tập và rèn luyện của học sinh.

Kết luận

• Đội ngũ giáo viên THCS huyện Giồng Trôm đã phát triển về số lượng và trình độ, nhưng còn tồn tại hạn chế về kỹ năng và cơ cấu.
• Phẩm chất chính trị, đạo đức của giáo viên được đánh giá cao, tuy nhiên kỹ năng sư phạm và ứng dụng công nghệ cần được nâng cao.
• Công tác quy hoạch, tuyển dụng và sử dụng giáo viên còn thiếu tính chiến lược và chưa đồng bộ.
• Cần triển khai các biện pháp đồng bộ về quy hoạch, đào tạo, chính sách đãi ngộ và đổi mới phương pháp giảng dạy để nâng cao chất lượng đội ngũ.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể, có tính khả thi nhằm phát triển đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục phổ thông và hội nhập quốc tế.

Next steps: Triển khai kế hoạch đào tạo bồi dưỡng, hoàn thiện quy hoạch đội ngũ, cải tiến chính sách đãi ngộ và tăng cường ứng dụng công nghệ trong giảng dạy.

Call to action: Các cấp quản lý giáo dục và nhà trường cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp đề xuất, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trung học cơ sở tại huyện Giồng Trôm và các địa phương tương tự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Trên thế giới Phát triển nguồn nhân lực có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với xã hội và giáo dục, cho nên đã tập trung rất nhiều công trình nghiên cứu về lý luận và thực tiễn. Nhà xã hội học người Mỹ Leonard Nadle đã diễn tả mối quan hệ và các nhiệm vụ quản lý nguồn nhân lực.

Theo Leonard Nadle quản lý nguồn nhân lực gồm có 3 nguồn nhân lực chính là: Phát triển nguồn nhân lực (gồm giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, phát triển, nghiên cứu, phục vụ); Sử dụng nguồn nhân lực (gồm tuyển dụng, sàng lọc, bố trí); Môi trường nguồn nhân lực (gồm mở rộng chủng loại làm việc, mở rộng quy mô làm việc, phát triển tổ chức) [18, tr. Về phát triển đội ngũ giáo viên, một số nghiên cứu gần đây đề cao việc phát triển bền vững và sự thích ứng nhanh của giáo viên, với sự xuất hiện của các công nghệ dạy học hiện đại, sự phát triển nhanh của khoa học kỹ thuật, yêu cầu về vai trò và chức năng của người thầy càng trở nên cấp thiết. Vấn đề đặt ra là giáo viên phải thích ứng cao trước yêu cầu đổi mới.Beerens đã chủ chương tạo ra một nền văn hóa của sự thúc đẩy, có động lực và luôn học tập trong đội ngũ; coi đó là giá trị mới, yếu tố chính tạo nên nhà giáo. Ông cho rằng tính động trong tăng trưởng, giáo viên phải biết tự làm mới mình để có thể đảm đương được nhiệm vụ.

Nhà giáo theo ông trước hết phải là nhà chuyên môn, đồng thời nhà giáo phải là nhà lãnh đạo (trong lãnh đạo hoạt động của học sinh) [18]. Theo Mạc Văn Trang Ông cho rằng quản lý nhân lực là một khái niệm hoàn toàn mới: "Coi con người là một nguồn lực, một nguồn vốn cần được đầu tư, hỗ trợ phát triển. Đây là một nguồn lực đặc biệt có thể gây hại và cũng có thể sinh lợi lớn tùy thuộc vào việc đầu tư phát triển, quản lý. Ông đưa ra khái niệm về quản lý nhân sự trong giáo dục-đào tạo.

Quản lý nhân lực là hoạt động của chủ thể quản lý gồm tuyển chọn, sử dụng, duy trì, động viên, phát triển và tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ giáo viên, nhân viên làm việc có hiệu quả, nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức giáo dục - đào tạo, đồng thời cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của họ ngày càng một tốt hơn" [22, tr. Ông đã phân tích vai trò những đặc trưng của lao động sư phạm của quản lý nhân lực; ông cho rằng quản lý nhân lực trong giáo dục - đào tạo rất quan trọng, vì đây là lao động làm ra sản phẩm đặc biệt, nhưng lại phải tôn trọng sự sáng tạo và nghệ thuật của người giáo viên. 7 Luan van Bùi Minh Hiền - Vũ Ngọc Hải - Đặng Quốc Bảo đã đưa ra những yêu cầu chung về xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên phải chú ý đến các yêu cầu: đủ về số lượng, đạt chuẩn về chất lượng và đồng bộ về cơ cấu. Tác giả phân tích các chức năng quản lý trong phát triển đội ngũ giáo viên [7, tr.

Bùi Văn Quân, Nguyễn Ngọc Cẩn đã đưa ra một số cách tiếp cận trong nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên [8, tr. Lê Khánh Tuấn trong các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước tác giả đã xác định giáo viên là yếu tố cơ bản, là "tế bào" của đội ngũ. Tác giả đặt ra yêu cầu đối với người giáo viên là phải đạt được các tiêu chuẩn về cá nhân. Trong phát triển đội ngũ cần phải có sự tham gia của các lực lượng xã hội vào công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên; đồng thời phải đảm bảo tính dân chủ hóa để phát huy trí tuệ của mỗi cá nhân trong công tác đào tạo, bồi dưỡng, tự tu dưỡng để phát triển cá nhân [21].

Ngoài ra, các công trình: Giáo dục kỹ thuật nghề nghiệp và phát triển nguồn nhân lực của Trần Khánh Đức (2002); Quản lý giáo dục, của Bùi Minh Hiền (2006), Khoa học quản lý giáo dục, của Trần Kiểm (2006), Phát triển nguồn nhân lực, phát triển con người – Giáo trình dành cho học sinh chuyên ngành quản lý giáo dục, của Đặng Quốc Bảo (2009). cũng đã đề cập đến nội dung phát triển nguồn nhân lực trong đó có đội ngũ giáo viên. Bên cạnh đó, các công trình nghiên cứu về vai trò, kỹ năng sư phạm, đổi mới công tác đào tạo bồi dưỡng giáo viên đã đóng góp về mặt lý luận và thực tiễn của việc bồi dưỡng và phát triển đội ngũ giáo viên. Đó là Nguyễn Văn Lê với cuốn “Nghề Thầy giáo”, Tôn Thân với bài báo “Vai trò người giáo viên trong quá trình dạy học" 1.

Ở Việt Nam Ngay từ thời xa xưa, ông cha ta đã rất coi trọng vai trò của người thầy giáo như: “Không thầy đố mày làm nên”, điều đó nhắc nhở mọi người phải quan tâm toàn diện đến giáo dục mà chủ thể đóng vai trò quan trọng nhất đó chính là đội ngũ giáo viên. Kể từ sau Cách mạng Tháng Tám thành công và trong những năm 1950, 1956, 1979 “Đổi mới” nhiều công trình nghiên cứu đã để lại những bài học quý giá về xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên như: Nguyễn Thị Phương Hoa (2002, Con đường nâng cao chất lượng cải cách các cơ sở đào tạo giáo viên); Đinh Quang Báo (2005, Giải pháp đổi mới phương thức đào tạo nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên); Đặng Quốc Bảo, Đỗ Quốc Anh, Đinh Thị Kim Thoa (2007, Cẩm nang nâng cao năng lực và phẩm chất đội ngũ giáo viên); … Các công trình này nghiên cứu phát triển đội ngũ theo 3 hướng: Nghiên cứu phát triển đội ngũ giáo viên dưới góc độ phát triển nguồn nhân lực; Nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đáp ứng yêu 8 Luan van cầu đổi mới giáo dục và nghiên cứu đề xuất hệ thống các giải pháp xây dựng phát triển đội ngũ giáo viên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Tuy nhiên, các công trình kể trên hầu hết vẫn còn để lại khoảng trống nghiên cứu về quản lý đội ngũ giáo viên về tuyển dụng, sử dụng và vai trò, vị trí mới của đội ngũ giáo viên trong tiến trình phát triển hội nhập quốc tế. Bàn về quản lý nguồn nhân lực trong giáo dục, tác giả Mạc Văn Trang cho rằng quản lý nhân lực là một khái niệm hoàn toàn mới: "Coi con người là một nguồn lực, một nguồn vốn cần được đầu tư, hỗ trợ phát triển.

Đây là một nguồn lực đặc biệt có gây hại và cũng có thể thể sinh lợi lớn tùy thuộc vào việc đầu tư phát triển, quản lý. Ông đưa ra khái niệm về quản lý nhân sự trong giáo dục - đào tạo. Quản lý nhân lực là hoạt động của chủ thể quản lý gồm tuyển chọn, sử dụng, duy trì, động viên, phát triển và tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ giáo viên, công nhân viên làm việc có hiệu quả, nhằm đạt được các mục tiêu của tổ chức giáo dục- đào tạo, đồng thời cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của họ ngày càng một tốt hơn" [22]. Ông đã phân tích vai trò những đặc trưng của lao động sư phạm của quản lý nhân lực; ông cho rằng quản lý nhân lực trong giáo dục - đào tạo rất quan trọng, vì đây là lao động làm ra sản phẩm đặc biệt, nhưng lại phải tôn trọng sự sáng tạo và nghệ thuật của người giáo viên.

Các tác giả Bùi Minh Hiền - Vũ Ngọc Hải - Đặng Quốc Bảo đã đưa ra những yêu cầu chung về xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên phải chú ý đến các yêu cầu: đủ về số lượng, đạt chuẩn về chất lượng và đồng bộ về cơ cấu. Tác giả phân tích các chức năng quản lý trong phát triển đội ngũ giáo viên [7, tr. Tác giả Lê Khánh Tuấn trong các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên trung học cơ sở trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước tác giả đã xác định giáo viên là yếu tố cơ bản, là "tế bào" của đội ngũ. Tác giả đặt ra yêu cầu đối với người giáo viên là phải đạt được các tiêu chuẩn về cá nhân.

Trong phát triển đội ngũ cần phải có sự tham gia của các lực lượng xã hội vào công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên; đồng thời phải đảm bảo tính dân chủ hóa để phát huy trí tuệ của mỗi cá nhân trong công tác đào tạo, bồi dưỡng, tự tu dưỡng để phát triển cá nhân [21]. Ngoài ra, còn có một số đề tài luận văn thạc sỹ chuyên ngành Quản lý giáo dục tập trung nghiên cứu về phát triển đội ngũ giáo viên như: Lê Đình Thanh (2005), Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên THCS huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 2005-2010; Phan Thị Phượng (2006), Biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS Quận 6 Thành phố Hồ Chí Minh; Nguyễn Hùng (2008), Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Dăk Lăk; Ngô Thị 9 Luan van Minh Thực (2010), Biện pháp phát triển đội ngũ giảng viên trường Cao đẳng Ngô Gia Tự Bắc Giang; Dư Văn Lễ (2005), Một số biện pháp xây dựng đội ngũ giáo viên Tiểu học huyện Quế Võ đến năm 2010; Nguyễn Quang Vũ (2006), Phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học Thị xã Phúc Yên tỉnh vĩnh Phúc đến năm 2010; Nguyễn Thị Chúc Hảo (2012), Biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học thành phố Hoà Bình theo chuẩn nghề nghiệp. Các công trình trên đề cập đến những khía cạnh khác nhau nhưng đều có điểm chung là khẳng định vai trò của đội ngũ giáo viên trong phát triển giáo dục, đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ giáo viên góp phần phát triển nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Sau hơn 30 năm đổi mới, nhiều giải pháp nhằm xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên ở các cấp học đã được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi.

Đặc biệt từ khi có chủ trương của Đảng về đổi mới căn bản toàn diện giáo dục thì một số công trình nghiên cứu khoa học lớn liên quan đến đội ngũ giáo viên ở các cấp học, bậc học đã được thực hiện.