Phần mở đầu, 3 chƣơng (7 tiết), kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục. Luan van 12 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRƢỜNG TRUNG CẤP NGHỀ QU NG TRUNG, TH NH PHỐ HỒ CHÍ MINH 1. Các khái niệm cơ bản 1. Đội ngũ giáo viên Trong đời sống xã hội thuật ngữ “đội ngũ” dùng để chỉ những ngƣời có cùng nghề nghiệp, đƣợc tổ chức tập hợp thành một lực lƣợng để hoạt động.
Chẳng hạn nhƣ: Đội ngũ trí thức, ĐNGV, đội ngũ công nhân viên chức, đội ngũ những ngƣời lao động,. Đối với tổ chức chính trị, kinh tế, xã hội đội ngũ bao gồm những cá nhân đƣợc đạt ở một vị trí nhất định nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ hoạt động của tổ chức ấy nhƣ: Đội ngũ đảng viên, đội ngũ công chức nhà nƣớc, đội ngũ đoàn viên thanh niên. Trong mỗi tổ chức, cá nhân đƣợc đặt ở một vị trí nhất định nhằm thực hiện một hoặc một số chức năng, nhiệm vụ nào đó của tổ chức. Hoạt động của họ là một trong những yếu tố tạo nên hoạt động và kết quả hoạt động của tổ chức.
Mỗi ngƣời thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình là điều kiện để ngƣời khác trong tổ chức thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của họ. Nhƣ vậy, muốn một tổ chức nào đó hoạt động có hiệu quả phải có một đội ngũ đồng bộ. Theo từ điển Tiếng Việt - Viện ngôn ngữ học: “Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông ngƣời cùng chức năng hoặc nghề nghiệp, thành một lực lƣợng” [25, tr. Nhƣ vậy, ở một nghĩa chung nhất chúng ta có thể hiểu: Đội ngũ là tập hợp một số đông ngƣời, hợp thành một lực lƣợng để thực hiện một hay nhiều chức năng, có thể cùng nghề nghiệp hoặc khác nghề, nhƣng có chung mục đích xác định; họ làm việc theo kế hoạch và gắn bó với nhau về lợi ích vật chất và tinh thần cụ thể.
Hay nói cách khác, đội ngũ là một nhóm ngƣời, một tổ chức, tập hợp thành một lực lƣợng để thực hiện những mục đích nhất định. Khái niệm đội ngũ đƣợc sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực hoạt động khác nhau. Trong giáo dục, khái niệm đội ngũ đƣợc sử dụng rộng rãi nhƣ: ĐNGV, đội ngũ CBQL, đội ngũ sinh viên, đội ngũ học viên… Luan van 13 Giáo viên là ngƣời lao động trí óc chuyên nghiệp, thực hiện nhiệm vụ giảng dạy trong các nhà trƣờng phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp. Tại mục 1, điều 70, chƣơng IV, trong Luật Giáo dục 2005, đã chỉ rõ: “Nhà giáo là ngƣời làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trƣờng, các cơ sở giáo dục khác”; “Nhà giáo giảng dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên” [19, tr.
Giáo viên là nhân tố quyết định chất lƣợng giáo dục - đào tạo trong nhà trƣờng. Chất lƣợng giáo dục - đào tạo nói chung và ở từng học sinh nói riêng là kết quả tổng hợp của rất nhiều yếu tố: nguồn lực đào tạo; chƣơng trình, nội dung, phƣơng pháp đào tạo; môi trƣờng học tập, trình độ quản lý, phẩm chất và năng lực ĐNGV. Tuy nhiên, giáo viên luôn là ngƣời làm việc trực tiếp với học sinh, là ngƣời điều khiển quá trình dạy học, là yếu tố chủ đạo trong quá trình giáo dục; do vậy giáo viên có vai trò quyết định chất lƣợng giáo dục. ĐNGV là tập hợp những ngƣời đảm nhận công tác giáo dục và dạy học trong các nhà trƣờng phổ thông, giáo dục chuyên nghiệp các cơ sở giáo dục có đầy đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ quy định.
Trƣớc hết, ĐNGV là tập hợp những ngƣời thực hiện các hoạt động dạy học và giáo dục trong các nhà trƣờng phổ thông và giáo dục chuyên nghiệp. Đó là tập hợp những ngƣời trực tiếp tham gia vào thực hiện nhiệm vụ hình thành và phát triển các phẩm chất nhân cách cho học sinh ở các nhà trƣờng phổ thông và cơ sở giáo dục chuyên nghiệp. Để tạo thành đội ngũ, trƣớc hết phải có một số lƣợng giáo viên nhất định. Việc xác định số lƣợng giáo viên cần thiết không phải theo ý muốn chủ quan mà phải xuất phát từ nhiệm vụ giáo dục, đào tạo và quy định của cấp trên và việc tổ chức lao động sƣ phạm của mỗi nhà trƣờng.
ĐNGV là tập hợp những ngƣời có đầy đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ theo quy định nhƣ: phẩm chất đạo đức, tƣ tƣởng tốt; đạt trình độ chuẩn đƣợc đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ; đủ sức khoẻ theo yêu cầu nghề nghiệp; lý lịch bản thân rõ ràng. Luan van 14 Từ những phân tích trên đây có thể hiểu khái niệm ĐNGV ở Trƣờng Trung cấp nghề Quang Trung, thành phố Hồ Chí Minh nhƣ sau: ĐNGV ở Trường Trung cấp nghề Quang Trung, thành phố Hồ Chí Minh là tập hợp những người thực hiện hoạt động dạy học - giáo dục của Nhà trường, c đầy đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ theo quy định của Nhà nước. ĐNGV Trƣờng Trung cấp nghề Quang Trung, Thành phố Hồ Chí Minh là tập hợp những nhà giáo giảng dạy trong Nhà trƣờng, thực hiện nhiệm vụ dạy học, giáo dục học sinh và nghiên cứu khoa học của Nhà trƣờng. Chất lƣợng ĐNGV của Nhà trƣờng đƣợc thể hiện là chất lƣợng của từng ngƣời.
Đó là phẩm chất nhân cách, trình độ, năng lực của nhà sƣ phạm. Tuy nhiên, chất lƣợng của ĐNGV không chỉ là sự cộng lại đơn thuần của các phẩm chất cá nhân của mỗi giáo viên mà là tổng hoà của các phẩm chất của cả đội ngũ. Thể hiện ở những đặc trƣng của một tập thể sƣ phạm; đó là bầu không khí chính trị, tinh thần, chuyên môn tốt; ở việc xây dựng tập thể đơn vị vững mạnh về chính trị, tƣ tƣởng và tổ chức trong nhà trƣờng. Chất lƣợng ĐNGV của Trƣờng Trung cấp Quang Trung, thành phố Hồ Chí Minh còn đƣợc thể hiện có một cơ cấu hợp lý, bao gồm: cơ cấu về tuổi đời và tuổi nghề; cơ cấu về trình độ; cơ cấu về học hàm, học vị; cơ cấu về chức danh.
Giữa các yếu tố cấu thành ĐNGV của Trƣờng Trung cấp nghề Quang Trung có mối quan hệ biện chứng thống nhất với nhau tạo nên sức mạnh tổng hợp của cả đội ngũ. Vì vậy, việc phát triển ĐNGV phải quan tâm xây dựng các yếu tố đó, không coi nhẹ yếu tố nào, trong đó đặc biệt coi trọng chất lƣợng đội ngũ. Phát triển đội ngũ giáo viên Theo Từ điển tiếng Việt: “Phát triển là biến đổi hoặc làm cho biến đổi từ từ đến nhiều, từ hẹp đến rộng, từ thấp đến cao, đơn giản đến phức tạp” [25, tr. Theo quan niệm này thì phát triển là khái niệm dùng để chỉ tất cả sự Luan van 15 vật hiện tƣợng, con ngƣời và xã hội hoặc tự thân biến đổi, hoặc do tác động bên ngoài làm cho biến đổi tăng tiến về cả khối lƣợng lẫn chất lƣợng.
Từ cách tiếp cận trên có thể hiểu phát triển ĐNGV Trƣờng Trung cấp nghề Quang Trung, thành phố Hồ Chí Minh nhƣ sau: Phát triển ĐNGV Trường Trung cấp nghề Quang Trung, thành phố Hồ Chí Minh là một hoạt động c mục đích, c kế hoạch của chủ thể quản lý tác động vào ĐNGV; nhằm nâng cao chất lượng ĐNGV, đảm bảo đạt được các tiêu chuẩn về chất lượng, số lượng và c cấu, đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ giáo dục - đào tạo của Nhà trường. Phát triển ĐNGV ở Trƣờng Trung cấp nghề Quang Trung là một hoạt động mang tính mục đích, tính kế hoạch của các chủ thể quản lý. Mục đích của phát triển ĐNGV là tác động vào ĐNGV, làm cho đội ngũ có đủ về số lƣợng, tốt về chất lƣợng, hợp lý về cơ cấu, đáp ứng tốt yêu cầu giáo dục - đào tạo của Nhà trƣờng trong giai đoạn hiện nay và đáp ứng chuẩn giáo viên trƣờng trung cấp nghề do Nhà nƣớc quy định. Chủ thể phát triển ĐNGV của nhà trƣờng bao gồm: Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trƣờng; cấp uỷ, chỉ huy các khoa giáo viên (là chủ thể trực tiếp nhất); cơ quan chức năng tham mƣu, giúp việc cho Đảng uỷ, Ban Giám hiệu Nhà trƣờng và chính ĐNGV của Nhà trƣờng.
ĐNGV của Nhà trƣờng vừa là khách thể,vừa là chủ thể phát triển chính đội ngũ giáo viên. Ngoài ra, phát triển ĐNGV Trƣờng Trung cấp nghề Quang Trung, thành phố Hồ Chí Minh còn có các chủ thể gián tiếp nhƣ: Sở giáo dục – đào tạo Thành phố, các cơ quan chức năng về giáo dục – đào tạo của Sở Lao động thƣơng binh và xã hội thành phố Hồ Chí Minh và cấp uỷ, chính quyền Thành phố. Các hoạt động của chủ thể trực tiếp và gián tiếp phát triển ĐNGV của Nhà trƣờng đều hƣớng tới thực hiện mục tiêu phát triển về số lƣợng, chất lƣợng và cơ cấu ĐNGV, đáp ứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo của Nhà trƣờng. Hay nói cách khác, nội dung phát triển ĐNGV của Trƣờng Trung cấp nghề Quang Trung, Luan van 16 thành phố Hồ Chí Minh bao gồm phát triển cả về số lƣợng ĐNGV, phát triển cả về chất lƣợng đội ngũ và phát triển cả về cơ cấu ĐNGV của Nhà trƣờng.
Số lƣợng của ĐNGV là biểu thị về mặt định lƣợng của đội ngũ, nó phản ánh qui mô lớn, nhỏ, nhiều, ít của đội ngũ. Trong đội ngũ nói chung, ĐNGV thì số lƣợng của đội ngũ trên một khía cạnh nào đó có thể đƣợc xem là chất lƣợng. Một ĐNGV có chất lƣợng tốt khi có đủ về số lƣợng đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ giáo dục - đào tạo của nhà trƣờng. Tuỳ theo mỗi giai đoạn phát triển của tình hình, nhiệm vụ giáo dục - đào tạo của nhà trƣờng mà ĐNGV cần có số lƣợng bao nhiêu, với cơ cấu cân đối, hợp lý và trên cơ sở phẩm chất, năng lực của từng giáo viên ngang tầm với đòi hỏi của tình hình nhiệm vụ.
Một ĐNGV mạnh, nhất thiết đó phải là đội ngũ đƣợc biên chế, kiện toàn thƣờng xuyên, hợp lý đảm bảo về số lƣợng đáp ứng yêu cầu giáo dục - đào tạo. Không có số lƣợng thích hợp không thể tạo dựng thành đội ngũ. Sự thiếu hụt về số lƣợng gây ra sự quá tải trong quá trình thực hiện nhiệm vụ giáo dục - đào tạo, đồng thời làm cho mỗi ngƣời không có điều kiện cần thiết để học tập, tích luỹ kiến thức nâng cao trình độ. Một khi số lƣợng giáo viên đáp ứng thích hợp sẽ tạo nên tính đồng bộ và khả năng hoàn thành nhiệm vụ của cả đội ngũ.
Nhƣ vậy phát triển ĐNGV của Trƣờng Trung cấp nghề Quang Trung, thành phố Hồ Chí Minh, trƣớc hết phát triển về số lƣợng.