Phần mở đầu, Phần kết luận, luận văn gồm có 04 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về dịch vụ ngân hàng bán lẻ thƣơng mại. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại BIDV Vĩnh Phúc. Chƣơng 4: Giải pháp phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại BIDV Vĩnh Phúc Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ DỊCH VỤ BÁN LẺ CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.
Khái quát về các dịch vụ ngân hàng bán lẻ 1. Khái niệm dịch vụ Ngân hàng bán lẻ Hiện nay ở nƣớc ta vẫn chƣa có khái niệm về dịch vụ ngân hàng. Trong luật các Tổ chức tín dụng, lĩnh vực ngân hàng đƣợc quy định nhƣng không có định nghĩa và giải thích rõ ràng. Tại khoản 1 và khoản 7 điều 20 Luật các tổ chức tín dụng có ghi “hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ Ngân hàng” đƣợc bao hàm 3 nội dung: nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán.
Theo khái niệm của tổ chức thƣơng mại thế giới: “NHBL là nơi khách hàng cá nhân có thể đến giao dịch tại các điểm giao dịch của ngân hàng để thực hiện các dịch vụ gửi tiền tiết kiệm, kiểm tra tài khoản, thế chấp vay vốn, thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ và các dịch vụ khác đi kèm”. Theo Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam: “Dịch vụ NHBL là những hoạt động giao dịch của ngân hàng với khách hàng là cá nhân và các doanh nghiệp vừa và nhỏ”. Nhƣ vậy, từ những quan điểm trên cho thấy hoạt động ngân hàng bán lẻ có những điểm chung rất giống nhau đó là hoạt động ngân hàng hƣớng tới khách hàng là cá nhân hộ kinh doanh nhỏ. Dịch vụ NHBL là việc cung ứng dịch vụ ngân hàng tới từng cá nhân riêng lẻ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ thông qua mạng lƣới chi nhánh hoặc là khách hàng có thể tiếp cận trực tiếp với ngân hàng thông qua các phƣơng tiện công nghệ thông tin, điện tử viễn thông.
Đặc điểm của dịch vụ Ngân hàng bán lẻ Đặc điểm thứ nhất: dịch vụ ngân hàng bán lẻ có khách hàng đa dạng. Đặc điểm đầu tiên và cũng dễ nhận biết khi tiếp cận dịch vụ NHBL đó là đối tƣợng chủ yếu của dịch vụ này là các khách hàng cá nhân, thể nhân, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, chủ yếu là các công ty tƣ nhân, các công ty TNHH, công ty hợp danh … làm ăn có hiệu quả, có doanh thu và lợi nhuận tăng trƣởng tƣơng đối ổn định, có nhu cầu mở rộng hoạt động sản xuất kinh doanh, có điều kiện tiếp cận với Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 6 công nghệ tiên tiến. Có thể nói đây là thị trƣờng có phạm vi rất rộng lớn và đa dạng về thu nhập, trình độ, sở thích, thị hiếu … Do đó, khi cung cấp dịch vụ, ngân hàng cần tìm hiểu kỹ khách hàng của mình là ai, cần gì để đƣa ra những sản phẩm và chính sách chăm sóc khách hàng phù hợp nhất. Đặc điểm thứ hai: giá trị và quy mô giao dịch thƣờng là nhỏ lẻ.
Trong giao dịch bán lẻ, mặc dù số lƣợng khách hàng tham gia giao dịch đông nhƣng giá trị trong mối giao dịch lại nhỏ do các giao dịch này cung cấp dịch vụ cho tiêu dùng và đối tƣợng là khối lƣợng lớn dân cƣ. Vì vậy, các ngân hàng cần chú trọng phát triển dịch vụ dựa trên nền tảng hệ thống công nghệ thông tin hiện đại nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng, nâng cao tiện ích của sản phẩm đồng thời giúp ngân hàng quản lý tốt các hoạt động trong giao dịch. Đặc điểm thứ ba: chi phí giao dịch thƣờng khá cao. Khách hàng chủ yếu trong hoạt động NHBL là các cá nhân, hộ gia đình, các doanh nghiệp vừa và nhỏ nên lƣợng khách hàng phân bố thƣờng không tập trung.
Đối với dịch vụ tín dụng bán lẻ, hầu hết giá trị món vay là nhỏ lẻ, phân tán với kỹ thuật vay đơn giản, quy mô của các hợp đồng vay này thấp dẫn đến chi phí vay cao, chi phí thẩm định, giám sát các khoản vay lớn, do đó lãi suất cho vay tiêu dùng thƣờng cao hơn so với lãi suất cho vay trong lĩnh vực thƣơng mại và công nghiệp. Đặc điểm thứ tƣ: hoạt động NHBL phát triển trên nền tảng công nghệ cao và vai trò của công tác marketing ngày càng trở nên quan trọng hơn. Một đặc điểm rất quan trọng, quyết định sự mở rộng và phát triển dịch vụ NHBL đó là việc ứng dụng thành tựu khoa học kỹ thuật, công nghệ vào hoạt động ngân hàng. Xuất phát từ tâm lý và trình độ của các khách hàng cá nhân hết sức đa dạng, nên họ vừa muốn có dịch vụ tốt nhất với chi phí thấp nhất, vừa tiết kiệm đƣợc thời gian giao dịch và mong muốn đƣợc phục vụ bất cứ lúc nào phát sinh nhu cầu.
Vì vậy việc tăng cƣờng đầu tƣ cho công nghệ thông tin là hết sức cần thiết. Hiện nay nhờ sự phát triển của khoa học kỹ thuật, điện tử viễn thông mà các ngân hàng mới có thể cung cấp ngày càng nhiều các dịch vụ ngân hàng bán lẻ tới mọi đối tƣợng khách hàng. Ví dụ nhƣ dịch vụ thanh toán thẻ qua máy rút tiền tự động, các dịch vụ ngân hàng tại nhà, qua điện thoại, qua internet, các dịch vụ chuyển tiền tự động … Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 7 Trên đây là một số đặc điểm nổi bật về dịch vụ NHBL. Hoạt động NHBL không chỉ mang những đặc trƣng chung của hoạt động ngân hàng mà còn chứa đựng những đặc điểm riêng khá phong phú.
Những đặc điểm đó không những thể hiện tính ƣu việt của dịch vụ NHBL mà còn đặt ra cho các ngân hàng phải định ra những chính sách quản lý và vận hành mảng dịch vụ NHBL của mình sao cho hiệu quả, nhằm đem lại bƣớc tiến vững chắc và tăng trƣởng ổn định. Vai trò của dịch vụ ngân hàng bán lẻ tại các NHTM 1. Đối với kinh tế- xã hội Dịch vụ ngân hàng bán lẻ góp phần làm tăng lƣợng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt của ngƣời dân. Nhờ đó tiết kiệm chi phí và thời gian cho ngân hàng và khách hàng, góp phần tiết giảm chi phí xã hội và đẩy nhanh quá trình luân chuyển tiền tệ.
Bên cạnh đó, nhờ có dịch vụ ngân hàng bán lẻ mà nguồn vốn của dân cƣ đƣợc sử dụng có hiệu quả hơn, góp phần thúc đẩy nhanh quá trình phát triển kinh tế đất nƣớc. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ tạo điều kiện cho các ngành dịch vụ khác phát triển. Các dịch vụ thẻ, chuyển tiền… gắn với các ngành dịch vụ khác nhƣ bƣu chính viễn thông, du lịch, giao thông vận tải… Công nghệ ngân hàng phát triển sẽ tạo thuận lợi hơn cho việc thanh toán của các ngành dịch vụ có liên quan. Đó là chƣa kể việc dịch vụ này với những tiện ích thanh toán không dùng tiền mặt sẽ cải thiện môi trƣờng tiêu dùng, xây dựng văn hóa thanh toán, góp phần tạo cơ sở để một quốc gia hòa nhập với cộng đồng quốc tế.
Dịch vụ ngân hàng bán lẻ càng phát triển thì càng thể hiện tính chuyên môn hóa của ngân hàng trong việc cung cấp sản phẩm dịch vụ, đƣa dịch vụ đến gần với ngƣời sử dụng, từ đó sẽ góp phần giảm chi phí của xã hội và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của chủ thể khác. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ góp phần huy động nguồn lực cho sự phát triển kinh tế đất nƣớc. Dịch vụ ngân hàng bán lẻ không chỉ góp phần huy động nguồn lực trong nƣớc cho sự phát triển kinh tế của đất nƣớc mà còn gồm cả nguồn lực từ nƣớc ngoài thông qua hoạt động chi trả kiều hối, chuyển tiền và kinh doanh ngoại tệ. Phát triển dịch vụ ngân hàng bán lẻ giúp cho nền kinh tế vận hành có hiệu quả hơn khi đa số các hoạt động của các chủ thể kinh tế trong xã hội đều thông qua ngân hàng.
Từ đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nƣớc về tiền tệ, kiểm Số hoá bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn c 8 soát các hành vi gian lận thƣơng mại, trốn thuế, tham nhũng… khi số đông các hoạt động kinh tế của các chủ thể trong xã hội đều thanh toán thông qua ngân hàng. Góp phần tích cực mang lại lợi ích chung cho nền kinh tế, cho khách hàng và ngân hàng thông qua việc giảm chi phí của việc thanh toán và lƣu thông tiền mặt (giảm thanh toán không dùng tiền mặt). Đối với ngân hàng Dịch vụ NHBL mang l ại nguồn thu ổn định, chắc chắn giúp phân tán bớt rủi ro trong hoa ̣t đô ̣ng của các ngân hàng. Với số lƣơ ̣ng khách hàng lớn , nhu cầ u đa dạng, mƣ́c đô ̣ giao dich ̣ thƣờng xuyên , các dịch vụ NHBL mang lại một nguồn doanh thu ổ n đinh ̣ , bề n vƣ̃ng cho các ngâ n hàng.
Bên ca ̣nh đó giá tri ̣các giao dich ̣ nhỏ, kỳ hạn ngắn giúp các ngân hàng quay vòng vốn nhanh , giảm thiểu các rủi ro trong liñ h vƣ̣c huy đô ̣ng vố n cũng nhƣ cho vay vố n. Ngoài ra, dịch vụ NHBL gi ữ vai trò quan trọng trong việc mở rộng thị trƣờng, nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo nguồn vốn trung và dài hạn chủ đạo cho ngân hàng, góp phần đa dạng hóa hoạt động ngân hàng. Phát triển dịch vụ NHBL chính là cách thức tạo nền tảng, hạ tầng cơ sở cho phát triển ứng dụng công nghệ ngân hàng trung dài hạn. Đồng thời khai thác có hiệu quả công nghệ trang bị cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Tạo điều kiện quản lý hệ thống: áp dụng hình thức quản lý tập trung, xử lý dữ liệu trực tuyến (online) trên toàn hệ thống. Thêm vào đó, đây cũng là cách thức giới thiệu, quảng cáo có hiệu quả thƣơng hiệu của ngân hàng đó trên thị trƣờng Phát triển dịch vụ NHBL góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng trong nền kinh tế thị trƣờng. Các ngân hàng không chỉ cạnh tranh đơn thuần về lãi suất, chi phí phong cách phục vụ, cải tiến quy trình… mà việc phát triển dịch vụ NHBL đa dạng cung cấp cho khách hàng dịch vụ trọn gói, đáp ứng ngày một đầy đủ hơn nhu cầu của khách hàng cá nhân, hộ gia đình, DNNVV, tạo nguồn vốn trung và dài hạn chủ đạo cho ngân hàng.