Phát Triển Công Nghiệp Hỗ Trợ Ngành Điện Tử Tại Huyện Yên Phong, Tỉnh Bắc Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử tại huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Đỗ Thị Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quốc Chỉnh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Phát Triển Công Nghiệp Hỗ Trợ Ngành Điện Tử Tại Huyện Yên Phong, Tỉnh Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu chung
• 2.2. Mục tiêu cụ thể
• 3. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Phạm vi nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Phát Triển Công Nghiệp Hỗ Trợ Điện Tử Yên Phong

Bắc Ninh đã có những bước tiến vượt bậc trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực công thương. Để tiếp tục là một trong những đầu tàu kinh tế của cả nước và đáp ứng nhu cầu hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, Bắc Ninh đang tập trung phát triển công nghiệp hỗ trợ, bởi đây được xem là một trong những mũi nhọn để phát triển công nghiệp tỉnh nhà. Bắc Ninh hiện có 418 DN hoạt động trong lĩnh vực CNHT, chiếm 10,1% số DN thuộc ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Trong đó, có 272 DN FDI, với tổng số vốn đầu tư khoảng 3,1 tỷ USD (chiếm 87%) và chiếm 78% giá trị sản xuất. Các DN hỗ trợ đã tạo việc làm cho 80.000 lao động, trong đó DN FDI thu hút trên 70. Tuy nhiên, trong những năm qua, giá trị sản xuất công nghiệp ngành CNHT có mức tăng trưởng cao nhưng vẫn chiếm tỷ trọng nhỏ trong giá trị sản xuất toàn ngành (chiếm 10,9% giá trị sản xuất ngành công nghiệp chế biến, chế tạo).

1.1. Vai Trò Của Công Nghiệp Hỗ Trợ Điện Tử Trong Kinh Tế Bắc Ninh

Ngành công nghiệp hỗ trợ điện tử đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của tỉnh Bắc Ninh. Nó tạo ra nhiều việc làm, thu hút vốn đầu tư nước ngoài và nâng cao giá trị sản xuất công nghiệp. Theo tài liệu, Bắc Ninh có 418 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực CNHT, chiếm 10,1% số doanh nghiệp thuộc ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Điều này cho thấy tầm quan trọng của ngành công nghiệp hỗ trợ đối với sự phát triển kinh tế của tỉnh.

1.2. Mục Tiêu Phát Triển CNHT Điện Tử Đến Năm 2030 Tại Bắc Ninh

UBND tỉnh Bắc Ninh đã xây dựng Quy hoạch tổng thể phát triển CNHT đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030. Mục tiêu đến năm 2020, CNHT của Bắc Ninh sẽ trở thành ngành công nghiệp phát triển, tham gia vào sản xuất và cung cấp phần lớn linh kiện, phụ tùng; cung cấp dịch vụ bảo trì, sửa chữa cho các ngành công nghiệp trên địa bàn và các tỉnh lân cận. Đến năm 2030, ngành CNHT của Bắc Ninh sẽ là một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu của các tập đoàn đa quốc gia lớn trên thế giới.

II. Thách Thức Phát Triển Công Nghiệp Hỗ Trợ Điện Tử Yên Phong

Mặc dù có tiềm năng lớn, công nghiệp hỗ trợ điện tử tại Yên Phong, Bắc Ninh vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Một điểm đáng lưu ý là: mặc dù trong tổng số 80 doanh nghiệp hoạt động trong ngành sản xuất điện tử thì có 70 doanh nghiệp hoạt động phụ trợ cho ngành điện tử (chiếm 87,5%), trong đó có tới 60 doanh nghiệp FDI (chiếm 92,3%). Nguyên nhân của hiện trạng nêu trên là do các nhà sản xuất, lắp ráp sản phẩm hoàn chỉnh phải nhập khẩu vật liệu, phụ tùng, linh kiện, phụ kiện, bán thành phẩm từ nước ngoài, từ đó đẩy chi phí đầu vào tăng cao do quy mô ngành công nghiệp hỗ trợ còn nhỏ bé.

2.1. Sự Phụ Thuộc Vào Doanh Nghiệp FDI Trong CNHT Điện Tử

Sự phụ thuộc lớn vào các doanh nghiệp FDI trong ngành công nghiệp hỗ trợ điện tử tạo ra một số vấn đề. Các doanh nghiệp trong nước thường gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với các doanh nghiệp FDI về công nghệ, vốn và kinh nghiệm quản lý. Điều này hạn chế khả năng phát triển của các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước và làm giảm tính tự chủ của ngành.

2.2. Tỷ Lệ Nội Địa Hóa Thấp Trong Chuỗi Cung Ứng Điện Tử

Tỷ lệ nội địa hóa thấp trong chuỗi cung ứng điện tử là một thách thức lớn đối với sự phát triển của công nghiệp hỗ trợ. Việc phải nhập khẩu phần lớn nguyên vật liệu, linh kiện từ nước ngoài làm tăng chi phí sản xuất và giảm giá trị gia tăng của sản phẩm. Điều này cũng làm giảm khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu của các doanh nghiệp trong nước.

2.3. Thiếu Liên Kết Giữa Các Doanh Nghiệp Trong Ngành

Các doanh nghiệp trong tỉnh còn hoạt động nhỏ lẻ, riêng rẽ, chưa có sự liên kết, thiếu thông tin về thị trường. Việc huy động các nguồn vốn đầu tư xã hội cho phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ là chưa mạnh, quá trình đổi mới đầu tư máy móc thiết bị và công nghệ tiên tiến vào sản xuất diễn ra chậm chạp, không nâng cao được năng lực sản xuất và sức cạnh tranh của sản phẩm.

III. Giải Pháp Phát Triển Công Nghiệp Hỗ Trợ Điện Tử Tại Yên Phong

Để đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ điện tử tại Yên Phong, Bắc Ninh, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Các giải pháp này cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước, tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp và thu hút đầu tư vào ngành công nghiệp hỗ trợ.

3.1. Xây Dựng Cơ Sở Dữ Liệu Về CNHT Điện Tử

Xây dựng cơ sở dữ liệu cho CNHT điện tử trên địa bàn huyện và toàn tỉnh. Cơ sở dữ liệu này cần cung cấp thông tin chi tiết về các doanh nghiệp, sản phẩm, công nghệ và thị trường. Điều này giúp các doanh nghiệp dễ dàng tìm kiếm đối tác, tiếp cận thông tin và đưa ra các quyết định kinh doanh hiệu quả.

3.2. Tăng Cường Liên Kết Với Doanh Nghiệp FDI

Liên kết, hợp tác với các doanh nghiệp FDI. Các doanh nghiệp FDI có kinh nghiệm, công nghệ và thị trường. Hợp tác với các doanh nghiệp này giúp các doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ mới, nâng cao năng lực sản xuất và mở rộng thị trường.

3.3. Đào Tạo Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao

Đào tạo, phát triển nguồn nhân lực. Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để phát triển công nghiệp hỗ trợ. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật, công nghệ và quản lý để đáp ứng nhu cầu của ngành.

IV. Ứng Dụng Công Nghệ Mới Cho CNHT Điện Tử Yên Phong

Ứng dụng công nghệ mới là yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp hỗ trợ điện tử. Các công nghệ như tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet of Things (IoT) có thể giúp các doanh nghiệp tăng năng suất, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm.

4.1. Tự Động Hóa Quy Trình Sản Xuất Linh Kiện Điện Tử

Tự động hóa quy trình sản xuất giúp giảm thiểu sai sót, tăng năng suất và giảm chi phí lao động. Các doanh nghiệp có thể đầu tư vào các dây chuyền sản xuất tự động, robot công nghiệp và các hệ thống điều khiển tự động để nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.2. Sử Dụng AI Trong Quản Lý Chất Lượng Sản Phẩm

Ứng dụng AI trong quản lý chất lượng sản phẩm giúp phát hiện sớm các lỗi sản phẩm, giảm thiểu lãng phí và nâng cao độ tin cậy của sản phẩm. Các doanh nghiệp có thể sử dụng các hệ thống kiểm tra chất lượng dựa trên AI để phân tích dữ liệu, phát hiện các mẫu lỗi và đưa ra các biện pháp khắc phục kịp thời.

4.3. IoT Trong Quản Lý Chuỗi Cung Ứng Linh Kiện Điện Tử

Sử dụng IoT trong quản lý chuỗi cung ứng giúp theo dõi và quản lý hàng tồn kho, vận chuyển và phân phối sản phẩm một cách hiệu quả. Các doanh nghiệp có thể sử dụng các cảm biến IoT để thu thập dữ liệu về vị trí, nhiệt độ, độ ẩm và các thông số khác của sản phẩm trong quá trình vận chuyển và lưu trữ.

V. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển CNHT Điện Tử Tại Yên Phong

Chính sách hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ điện tử. Các chính sách này cần tập trung vào việc tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường.

5.1. Ưu Đãi Về Thuế Cho Doanh Nghiệp CNHT Điện Tử

Ưu đãi về thuế giúp giảm chi phí hoạt động của doanh nghiệp, tạo động lực cho doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất và phát triển. Các chính sách ưu đãi thuế có thể bao gồm giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu phục vụ sản xuất.

5.2. Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Tiếp Cận Vốn Vay Ưu Đãi

Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn vay ưu đãi giúp doanh nghiệp có nguồn vốn để đầu tư vào công nghệ, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh. Các chính sách hỗ trợ vốn vay có thể bao gồm cung cấp các khoản vay với lãi suất thấp, bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ lãi suất.

5.3. Xúc Tiến Thương Mại Và Mở Rộng Thị Trường

Công tác xúc tiến thương mại vẫn là hoạt động đơn độc của DN mà chưa có sự tham gia nhiều của chính quyền và các tổ chức ngành hàng. Cần có các chương trình xúc tiến thương mại để giúp doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, tìm kiếm đối tác và mở rộng thị trường. Các chương trình này có thể bao gồm tổ chức các hội chợ, triển lãm, hội thảo và các hoạt động kết nối doanh nghiệp.

VI. Tương Lai Của Công Nghiệp Hỗ Trợ Điện Tử Tại Yên Phong

Với những nỗ lực và giải pháp đồng bộ, công nghiệp hỗ trợ điện tử tại Yên Phong, Bắc Ninh có tiềm năng phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Ngành này có thể trở thành một động lực quan trọng cho sự phát triển kinh tế của tỉnh và đóng góp vào sự phát triển của ngành công nghiệp điện tử Việt Nam.

6.1. Cơ Hội Tham Gia Chuỗi Cung Ứng Toàn Cầu

Việc phát triển công nghiệp hỗ trợ điện tử giúp các doanh nghiệp trong nước có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Các doanh nghiệp có thể trở thành nhà cung cấp linh kiện, phụ tùng cho các tập đoàn đa quốc gia và mở rộng thị trường xuất khẩu.

6.2. Tạo Ra Nhiều Việc Làm Chất Lượng Cao

Phát triển công nghiệp hỗ trợ điện tử tạo ra nhiều việc làm chất lượng cao cho người lao động. Các doanh nghiệp trong ngành cần tuyển dụng các kỹ sư, kỹ thuật viên và công nhân lành nghề để đáp ứng nhu cầu sản xuất.

6.3. Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Của Ngành Điện Tử Việt Nam

Phát triển công nghiệp hỗ trợ điện tử giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành điện tử Việt Nam. Các doanh nghiệp trong nước có thể sản xuất các sản phẩm điện tử với chi phí thấp hơn, chất lượng cao hơn và đáp ứng nhu cầu của thị trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành công nghiệp hỗ trợ (CNHT) giữ vai trò then chốt trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa tại tỉnh Bắc Ninh, nơi hiện có 418 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phụ trợ, chiếm 10,1% tổng số doanh nghiệp ngành chế biến, chế tạo. Khu vực này thu hút hơn 3,1 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và tạo việc làm cho khoảng 80.000 lao động. Tuy nhiên, giá trị sản xuất của CNHT mới chỉ chiếm 10,9% giá trị sản xuất toàn ngành công nghiệp chế biến, chế tạo do phần lớn nguyên vật liệu và linh kiện phải nhập khẩu.

Tại huyện Yên Phong, Khu công nghiệp Yên Phong đã thu hút gần 4,7 tỷ USD tổng vốn đầu tư đăng ký, chiếm hơn 50% tổng vốn đầu tư vào các khu công nghiệp tập trung của tỉnh Bắc Ninh, với hạt nhân là Tập đoàn Samsung Electronics. Mặc dù vậy, ngành CNHT điện tử địa phương đang đối mặt với bài toán mất cân đối nghiêm trọng: các doanh nghiệp nội địa tham gia chuỗi cung ứng còn rất hạn chế, tỷ lệ nội địa hóa trung bình chỉ đạt từ 20% đến 30%, và giá trị gia tăng giữ lại trong nước ở mức thấp.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, thực tiễn về CNHT ngành điện tử; phân tích thực trạng phát triển, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng tại huyện Yên Phong giai đoạn 2016 - 2018; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi giai đoạn 2019 - 2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian địa bàn huyện Yên Phong (diện tích 9.686,15 ha, dân số 171.858 người, lực lượng lao động 80.371 người) trong thời gian thực hiện từ tháng 9/2018 đến tháng 5/2019. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học để gia tăng tỷ lệ nội địa hóa, hoàn thiện hệ sinh thái công nghiệp và nâng cao năng lực cạnh tranh cho địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hệ thống lý thuyết kinh tế và quản trị kinh doanh hiện đại để phân tích sự phát triển của công nghiệp hỗ trợ:

• Mô hình lợi thế cạnh tranh kim cương của Michael E. Porter (1990): Phân tích khả năng cạnh tranh của ngành công nghiệp thông qua 4 yếu tố tương tác gồm điều kiện các yếu tố sản xuất, điều kiện về cầu, các ngành công nghiệp hỗ trợ - liên quan, và chiến lược - cơ cấu - mức độ cạnh tranh của doanh nghiệp.
• Cấu trúc chuỗi giá trị và phân rã chi phí sản xuất của J. Mori (2005): Chỉ rõ trong ngành điện tử, chi phí linh kiện chiếm tới 70% tổng chi phí sản phẩm, trong khi chi phí lắp ráp chiếm 18%, chi phí lao động chiếm 10% và chi phí logistics chiếm 2%. Điều này khẳng định CNHT chính là phân khúc tạo ra giá trị cốt lõi.
• Khung khái niệm chuyên ngành: Luận văn làm rõ khái niệm CNHT theo Quyết định số 12/2011/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, khái niệm thầu phụ theo Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO), công nghiệp linh phụ kiện theo nghiên cứu của Ohno Kenichi (2007), và mô hình tổ chức sản xuất theo chiều ngang thay thế chiều dọc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp hài hòa giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và sơ cấp để đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Niên giám thống kê tỉnh Bắc Ninh, Niên giám thống kê huyện Yên Phong giai đoạn 2016 - 2018, các báo cáo chuyên đề của Sở Công Thương Bắc Ninh và Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa bằng bảng hỏi cấu trúc.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Tác giả tiến hành điều tra khảo sát với cỡ mẫu gồm 70 doanh nghiệp điện tử (trong đó có 60 doanh nghiệp FDI và 10 doanh nghiệp trong nước) và 150 người lao động làm việc trong các khu, cụm công nghiệp tại huyện Yên Phong. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được lựa chọn nhằm phản ánh chính xác cơ cấu doanh nghiệp thực tế trên địa bàn, nơi khối doanh nghiệp FDI chiếm tỷ lệ áp đảo.
• Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phương pháp phân tổ thống kê xử lý trên phần mềm Excel, phương pháp so sánh tốc độ tăng trưởng liên năm (2016 - 2018), phương pháp chuyên gia và mô hình phân tích ma trận SWOT (Điểm mạnh - Điểm yếu - Cơ hội - Thách thức). Việc lựa chọn các phương pháp này giúp lượng hóa các chỉ tiêu về vốn, lao động, doanh thu, đồng thời đánh giá toàn diện môi trường kinh doanh nội tại và bối cảnh cạnh tranh quốc tế của huyện Yên Phong trong tiến trình từ năm 2018 đến 2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu thực trạng phát triển CNHT ngành điện tử tại huyện Yên Phong đã chỉ ra những điểm nhấn định lượng nổi bật:

Thứ nhất, hạ tầng công nghiệp phát triển vượt bậc với sức hút FDI ấn tượng. Khu công nghiệp Yên Phong I đã lấp đầy hơn 90% diện tích đất công nghiệp cho thuê, thu hút 72 nhà đầu tư thứ cấp, trong đó có 63 doanh nghiệp FDI (chiếm 87,5%, chủ yếu đến từ Hàn Quốc) với tổng vốn đăng ký xấp xỉ 4,7 tỷ USD. Diện tích đất dành cho sản xuất công nghiệp tăng trưởng bình quân khoảng 1% mỗi năm, tương ứng mở rộng thêm khoảng 59 ha đất công nghiệp hàng năm giai đoạn 2016 - 2018.

Thứ hai, cơ cấu ngành phụ trợ điện tử có sự phân hóa sâu sắc. Trong tổng số 80 doanh nghiệp sản xuất điện tử trên địa bàn huyện, có tới 70 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ (chiếm 87,5%). Tuy nhiên, khối FDI chiếm tới 60 doanh nghiệp (chiếm 92,3% số doanh nghiệp CNHT điện tử), trong khi doanh nghiệp nội địa chỉ có 10 đơn vị (chiếm 7,7%). Khối doanh nghiệp FDI nắm giữ hơn 85% tổng nguồn vốn và tạo ra trên 80% giá trị sản xuất phụ trợ.

Thứ ba, tỷ lệ nội địa hóa và mức độ liên kết chuỗi giá trị của doanh nghiệp Việt Nam còn rất thấp. Tỷ lệ thu mua nội địa của các nhà sản xuất nước ngoài tại Việt Nam năm 2016 chỉ đạt 34,2%, thấp hơn đáng kể so với mức 67,8% tại Trung Quốc, 57,1% tại Thái Lan và 40,5% tại Indonesia. Doanh nghiệp 100% vốn trong nước tại Yên Phong chủ yếu thực hiện các công đoạn sơ cấp có giá trị gia tăng thấp như sản xuất bao bì carton, in ấn sách hướng dẫn, ép khay nhựa định hình, và gia công cơ khí đơn giản.

Thứ tư, nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu công nghệ cao. Dù huyện Yên Phong có 80.371 lao động trên tổng số 171.858 dân, tỷ lệ dân số thành thị chỉ đạt 28,82% vào năm 2017. Phần lớn lao động địa phương là lao động phổ thông chưa qua đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật điện tử, dẫn đến tình trạng thiếu hụt kỹ sư cơ điện tử và kỹ thuật viên vận hành máy tự động hóa chính xác.

Thảo luận kết quả

Khi tổng hợp dữ liệu vào bảng so sánh tương quan chuỗi cung ứng và biểu đồ cơ cấu doanh nghiệp, nguyên nhân cốt lõi của tình trạng tỷ lệ nội địa hóa thấp bắt nguồn từ sự yếu kém về quy mô vốn, công nghệ lạc hậu và thiếu hụt hệ thống quản lý chất lượng đạt chuẩn quốc tế của các doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước. Các tập đoàn đa quốc gia như Samsung vận hành mô hình chuỗi cung ứng khép kín, thường ưu tiên các doanh nghiệp vệ tinh đồng hương (Hàn Quốc) đi cùng sang Việt Nam nhằm đảm bảo tính đồng bộ và tiến độ cung ứng linh kiện chiếm 70% giá trị thiết bị.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, Nhật Bản từng rất thành công khi ban hành Luật Phòng chống trì hoãn thanh toán chi phí thầu phụ vào thập niên 1950 và duy trì các ban thẩm tra chuyên ngành tại Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI). Hàn Quốc áp dụng Luật Xúc tiến thầu phụ năm 1975 bắt buộc các Chaebol mua ngoài hàng nghìn danh mục linh kiện. Thái Lan vận hành hiệu quả Ban Phát triển CNHT (BSID) từ năm 1996 và chương trình BUILD kết nối dữ liệu nhà cung cấp từ năm 1992. Tại Việt Nam, huyện Bình Xuyên (Vĩnh Phúc) đã hỗ trợ 100% kinh phí giải phóng mặt bằng và quảng bá, trong khi TP. Hồ Chí Minh áp dụng chính sách hỗ trợ lãi suất vay tới 85% vốn đầu tư công nghệ theo Quyết định 15/2017/QĐ-UBND. Những dẫn chứng này cho thấy Yên Phong cần chuyển từ hỗ trợ chung chung sang chính sách can thiệp trực tiếp vào chuỗi liên kết và đổi mới công nghệ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng và bài học kinh nghiệm, tác giả đề xuất 5 nhóm giải pháp đồng bộ triển khai trong giai đoạn 2019 - 2025:

• Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa CNHT điện tử: Sở Công Thương tỉnh Bắc Ninh chủ trì phối hợp với UBND huyện Yên Phong thiết lập cổng thông tin dữ liệu doanh nghiệp phụ trợ trước năm 2021. Mục tiêu đạt 100% doanh nghiệp điện tử trên địa bàn được chuẩn hóa hồ sơ năng lực, minh bạch hóa nhu cầu mua hàng của các tập đoàn FDI để kết nối cung - cầu chính xác.
• Thúc đẩy liên kết kinh tế và chuyển giao công nghệ: Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh phối hợp cùng Tập đoàn Samsung và các nhà thầu phụ cấp 1 tổ chức chương trình tư vấn cải tiến sản xuất (5S, Lean, Kaizen) hàng năm cho ít nhất 15 - 20 doanh nghiệp nội địa. Phấn đấu nâng tỷ lệ cung ứng nội địa của doanh nghiệp thuần Việt lên mức 35% - 40% vào năm 2025.
• Áp dụng chính sách ưu đãi tài chính và mặt bằng sản xuất: UBND tỉnh Bắc Ninh và huyện Yên Phong thành lập Quỹ hỗ trợ phát triển CNHT, triển khai gói bù lãi suất tín dụng tối đa 7 năm cho các dự án đầu tư máy móc hiện đại, hỗ trợ tới 80% chi phí đổi mới công nghệ giai đoạn 2020 - 2023. Quy hoạch riêng một phân khu hoặc cụm CNHT điện tử quy mô 50 - 70 ha với giá thuê hạ tầng ưu đãi.
• Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội kết nối các trường đại học kỹ thuật, trường cao đẳng nghề trên địa bàn liên kết đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp. Đặt chỉ tiêu đào tạo lại và cấp chứng chỉ kỹ thuật chuẩn quốc tế cho 5.000 - 7.000 lao động kỹ thuật tại Yên Phong mỗi năm từ 2020 đến 2025.
• Nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và cải cách hành chính: UBND huyện Yên Phong cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục cấp phép đầu tư, đất đai, môi trường; định kỳ tổ chức hội nghị đối thoại công - tư 2 lần/năm để tháo gỡ khó khăn về mặt bằng và hải quan cho doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Lãnh đạo Sở Công Thương, Ban Quản lý các Khu công nghiệp tỉnh Bắc Ninh, UBND huyện Yên Phong sử dụng dữ liệu luận văn để xây dựng quy hoạch phát triển công nghiệp phụ trợ, ban hành các nghị quyết thu hút đầu tư có chọn lọc giai đoạn 2020 - 2030.
• Doanh nghiệp sản xuất CNHT trong nước và khối doanh nghiệp FDI: Các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam nắm bắt được tiêu chuẩn gia nhập chuỗi cung ứng toàn cầu; các tập đoàn FDI như Samsung, Canon tìm kiếm đối tác phụ trợ tiềm năng tại địa bàn để tối ưu hóa chi phí vận chuyển.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học: Giảng viên và học viên chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Kinh tế công nghiệp, Quản lý kinh tế sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp phân tích chuỗi giá trị, điều tra thực địa và ứng dụng mô hình SWOT trong quản trị kinh doanh địa phương.
• Các nhà đầu tư và tổ chức xúc tiến thương mại: Các hiệp hội ngành hàng (Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam, Hiệp hội Công nghiệp Hỗ trợ Việt Nam) và các nhà đầu tư hạ tầng có cơ sở đánh giá tiềm năng thị trường, định hình chiến lược đầu tư cụm liên kết ngành tại miền Bắc.

Câu hỏi thường gặp

• Thực trạng lớn nhất của ngành CNHT điện tử tại huyện Yên Phong hiện nay là gì? Thực trạng lớn nhất là sự mất cân đối sâu sắc giữa khối FDI và doanh nghiệp nội địa. Trong 70 doanh nghiệp CNHT điện tử, có tới 60 doanh nghiệp FDI (chiếm 92,3%), chiếm 4,7 tỷ USD vốn đầu tư. Doanh nghiệp Việt Nam chỉ chiếm 7,7%, quy mô nhỏ, công nghệ hạn chế và chủ yếu làm bao bì, khay nhựa với tỷ lệ nội địa hóa khiêm tốn từ 20% đến 30%.

• Tại sao doanh nghiệp Việt Nam gặp khó khăn khi tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn FDI? Nguyên nhân chủ yếu do chi phí linh kiện chiếm tới 70% giá trị sản phẩm điện tử, đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối và tiêu chuẩn chất lượng khắt khe. Phần lớn doanh nghiệp Việt Nam thiếu vốn đầu tư công nghệ, năng lực quản trị chưa đạt chuẩn quốc tế, và thiếu thông tin kết nối trực tiếp với các nhà thầu chính.

• Vị trí địa lý mang lại những lợi thế cạnh tranh cụ thể nào cho huyện Yên Phong? Yên Phong sở hữu vị trí chiến lược khi chỉ cách trung tâm Hà Nội 29 km, cách sân bay quốc tế Nội Bài 15 km, và nằm trên trục Quốc lộ 18, Quốc lộ 3. Hệ thống giao thông đồng bộ giúp doanh nghiệp tiết kiệm đáng kể chi phí logistics (vốn chiếm khoảng 2% cơ cấu chi phí) và thuận lợi kết nối cảng biển Hải Phòng.

• Mô hình quốc tế nào có giá trị ứng dụng cao nhất cho huyện Yên Phong? Chương trình liên kết công nghiệp BUILD của Thái Lan và chính sách phát triển linh phụ kiện theo định hướng Chaebol của Hàn Quốc là hai mô hình phù hợp nhất. Yên Phong có thể áp dụng cơ chế bắt buộc cam kết tỷ lệ mua ngoài và thành lập ban chuyên trách kết nối dữ liệu nhà cung cấp nội địa.

• Giải pháp nào mang tính đột phá để nâng cao năng lực doanh nghiệp phụ trợ nội địa? Giải pháp đột phá là cơ chế hỗ trợ tài chính và chuyển giao công nghệ có điều kiện. Tỉnh Bắc Ninh cần triển khai chính sách bù lãi suất vay vốn đầu tư máy móc hiện đại trong thời gian 5 - 7 năm, đồng thời phối hợp cùng Samsung triển khai đào tạo kỹ thuật viên và chuyên gia tư vấn năng suất tại chỗ.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về chuỗi giá trị và vai trò của CNHT ngành điện tử, cung cấp bức tranh thực chứng đa chiều tại huyện Yên Phong.
• Kết quả nghiên cứu khẳng định tiềm năng to lớn với 4,7 tỷ USD vốn FDI tại KCN Yên Phong, nhưng cũng chỉ rõ thách thức khi doanh nghiệp nội địa mới chỉ chiếm 7,7% số cơ sở phụ trợ.
• Hệ thống 5 nhóm giải pháp được đề xuất có tính khả thi cao, tập trung vào số hóa dữ liệu, liên kết chuỗi cung ứng, ưu đãi lãi suất công nghệ và phát triển nguồn nhân lực.
• Lộ trình triển khai giai đoạn 2019 - 2025 đặt mục tiêu nâng tỷ lệ cung ứng nội địa lên 35% - 40%, tạo bước chuyển dịch mạnh mẽ từ gia công lắp ráp sang sản xuất chuyên sâu.
• Các cấp chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp và viện nghiên cứu cần khẩn trương phối hợp hành động để đưa Yên Phong trở thành trung tâm công nghiệp hỗ trợ điện tử kiểu mẫu của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐỖ THỊ NHUNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP HỖ TRỢ NGÀNH ĐIỆN TỬ TẠI HUYỆN YÊN PHONG, TỈNH BẮC NINH Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh Mã số: 8340102 Người hướng dẫn khoa học: TS. Nguyễn Quốc Chỉnh NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 c LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Đỗ Thị Nhung i c LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.

Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới TS. Nguyễn Quốc Chỉnh đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kế toán và Quản trị kinh doanh, Khoa Quản trị kinh doanh – Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ công chức viên chức Sở Công Thương Bắc Ninh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Đỗ Thị Nhung ii c MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục biểu đồ, hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu chung. Mục tiêu cụ thể.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử. Cơ sở lý luận về phát triển công nghiệp hỗ trợ. Khái niệm về Công nghiệp hỗ trợ. Đặc điểm của Công nghiệp hỗ trợ.

Khái quát chung. Những vẫn đề chung về phát triển CNHT ngành điện tử. Cơ sở thực tiễn. Khái quát quá trình hình thành và phát triển của ngành Công nghiệp điện tử ở Việt Nam.

Kinh nghiệm phát triển CNHT ngành điện tử trên Thế giới. Kinh nghiệm phát triển CNHT ngành điện tử ở Việt Nam. Bài học kinh nghiệm cho huyện Yên Phong. Đặc điểm địa bàn và phƣơng pháp nghiên cứu.

Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện xã hội. Kết quả sản xuất kinh doanh các ngành trên địa bàn huyện.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu. Phương pháp phân tích. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng phát triển CNHT ngành điện tử trên địa bàn huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Kết quả phát triển công nghiệp hỗ ngành điện tử theo chiều rộng. Đầu tư trọng điểm các doanh nghiệp quy mô lớn.

Hỗ trợ cải tiến cho các doanh nghiệp. Chuyên môn hóa cho các doanh nghiệp điện tử. Tạo môi trường chuyển giao công nghệ, kỹ thuật. Kết quả phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử.

Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển CNHT ngành điện tử. Cơ sở hạ tầng, điều kiện kinh tế xã hội của huyện. Ảnh hưởng của thị trường. Ảnh hưởng của thể chế chính sách.

Nguồn nhân lực, lao động. Các yếu tố khác. Đề xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển CNHT ngành điện tử trên địa bàn huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Cơ sở khoa học.

Đề xuất một số giải pháp. Kết luận và kiến nghị. Bộ công thương. 94 Tài liệu tham khảo.

95 iv c DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa Tiếng Việt CCN Cụm công nghiệp CNHT Công nghiệp hỗ trợ CNH-HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa DN Doanh nghiệp FDI Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài KCN Khu công nghiệp MOI Bộ Công nghiệp Thái Lan v c DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Khái niệm và phân loại CNĐT và CNHT ngành điện tử. Bức tranh Công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam. Tình hình sử dụng đất đai huyện Yên Phong giai đoạn 2016-2018.

Tình hình dân số và lao động huyện Yên Phong từ 2016-2018. Thu thập thông tin thứ cấp. Phân bổ mẫu điều tra. Quy hoạch đất cho các KCN trên địa bàn huyện Yên Phong giai đoạn 2016-2018.

Tốc độ gia tăng các DN CNĐT tại Yên Phong (phân theo sản phẩm). Vốn sản xuất kinh doanh CNHT ngành điện tử từ năm 2014-2018. Số DN CNHT ngành điện tử đang hoạt động trên địa bàn huyện Yên Phong phân theo quy mô vốn và loại hình doanh nghiệp. Xây dựng Kế hoạch sản xuất của các DN.

Đào tạo nguồn lao động của các DN. Đánh giá của doanh nghiệp và người lao động về nội dung và hình thức đào tạo. Đánh giá về chất lượng đào tạo, nâng cao năng lực. Khảo sát nhu cầu của đào tạo của người lao động.

Khó khăn của người lao động. Một số chỉ tiêu so sánh giữa năm 2017 với năm 1997. Các khu công nghiệp Bắc Ninh tính đến năm 2018. Mô hình SWOT về phát triển CNHT ngành điện tử huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh.

85 vi c DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH Hình 2. Khái niệm về CNHT của Nhật Bản. Mô tả khái niệm CNHT của Việt Nam. Cấu trúc chuỗi giá trị giữa linh kiện và lao động.

Các yếu tố cấu thành khả năng cạnh tranh của ngành CN. Tổng doanh thu công nghiệp điện tử giai đoạn 2000-2010. Giá trị sản xuất ngành CN điện tử giai đoạn 2016-2018. Số KCN, cụm CN trên địa bàn huyện Yên Phong từ 2016 - 2018.

Diện tích đất các KCN, cụm CN tại Yên Phong từ 2016-2018. Nguồn vốn đầu tư cho các DN điện tử tại Yên Phong. Phân loại DN CNĐT tại Yên Phong. Kết quả chuyển giao trong các DN CNĐT tại Yên Phong.

Số lượng DN CNĐT và DN CNHT ngành điện tử các năm 2014-2018. Kim ngạch xuất khẩu điện thoại và các mặt hàng điện tử của Samsung. Kết quả khảo sát điều kiện cơ sở hạ tầng của huyện với phát triển CNĐT tại Yên Phong. Khó khăn của các DN CNĐT hiện nay.

Đánh giá về các chính sách hỗ trợ phát triển CNĐT của huyện. Độ tuổi lao động trong các công ty điện tử tại Yên Phong. Cơ cấu ngành tỉnh Bắc Ninh giai đoạn 1997-2018. 81 vii c TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đỗ Thị Nhung Tên luận văn: Phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử tại huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh Ngành: Quản trị kinh doanh (định hướng ứng dụng) Mã số: 8340102 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu: - Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển công nghiệp hỗ trợ.

- Đánh giá thưc trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử tại huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh t rong thời gian gần đây. - Đề xuất các giải pháp nhằm hỗ trợ phát triển công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử trên địa bàn huyện trong thời gian tới. Phƣơng pháp nghiên cứu: - Phương pháp thu thập và xử lý số liệu: + Thu thập số liệu thứ cấp thông qua các loại sách báo, bài giảng, niên giám thống kê tỉnh Bắc Ninh và các báo cáo của Sở Công Thương Bắc Ninh,. + Thu thập thông tin sơ cấp bằng việc tiến hành điều tra thông tin thông qua bảng hỏi.

+ Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu sau khi thu thập sẽ tiến hành xử lý bằng phương pháp phân tổ thống kê theo các chỉ tiêu nghiên cứu với sự hỗ trợ của phần mềm Excel. Tiến hành chọn lọc và phân loại thông tin phù hợp với các mục đích nghiên cứu. - Phương pháp phân tích: phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh, phương pháp chuyên gia, phân tích SWOT. Kết quả chính và kết luận: - Luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận về khái niệm CNHT ngành điện tử, nội dung phát triển CNHT ngành điện tử và các yếu tố ảnh hưởng.

Theo đó, rút ra nội dung phát triển CNHT bao gồm: + Thành lập cụm công nghiệp hỗ trợ ngành điện tử trong các khu công nghiệp tập trung. + Đầu tư trọng điểm một số doanh nghiệp CNHT ngành điện tử quy mô lớn. + Hỗ trợ cải tiến cho các doanh nghiệp CNHT ngành điện tử. viii c + Chuyên môn hóa trong sản xuất cho CNHT ngành điện tử.

+ Tạo môi trường chuyển giao công nghệ giữa các công ty, các tập đàn sản xuất đa quốc gia với các doanh nghiệp CNHT ngành điện tử trong nước. Từ đó luận văn đi sâu phân tích kết quả và thực trạng phát triển CNHT ngành điện tử tại huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Trong những năm vừa qua, CNHT ngành điện tử của huyện Yên Phong thời gian qua đã đạt được những kết quả nhất định. Với hệ thống hạ tầng đồng bộ cộng với vị trí thuận lợi KCN Yên Phong là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư, đặc biệt là các doanh nghiệp FDI.

Diện tích đất công nghiệp được các nhà đầu tư thứ cấp thuê và bến bãi, kho tàng đã chiếm hơn 90%, với 72 nhà đầu tư, trong đó có tới 63 nhà đầu tư nước ngoài (chủ yếu đến từ Hàn Quốc). Tổng vốn đăng ký gần 4,7 tỷ USD, chiếm hơn 50% tổng vốn đầu tư vào các KCN tập trung của tỉnh. Tuy nhiên, vẫn còn có những hạn chế và đặt ra những vấn đề cần được quan tâm giải quyết.