Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN CÔNG CỤ THANH TOÁN ĐIỆN TỬ TRÊN WEBSITE CỦA DOANH NGHIỆP 1. Các khái niệm cơ bản 1. Khái niệm thanh toán,thanh toán điện tử Thương mại điện tử Một số định nghĩa về TMĐT được các tổ chức uy tín thế giới đưa ra như sau: Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), "Thương mại điện tử bao gồm việc sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng Internet". Theo Ủy ban Thương mại điện tử của Tổ chức Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) định nghĩa: "Thương mại điện tử liên quan đến các giao dịch thương mại trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa các nhóm (cá nhân) mang tính điện tử chủ yếu thông qua các hệ thống có nền tảng dựa trên Internet".
Theo Ủy ban châu Âu (EC): "Thương mại điện tử có thể định nghĩa chung là sự mua bán, trao đổi hàng hóa hay dịch vụ giữa các doanh nghiệp, gia đình, cá nhân, tổ chức tư nhân bằng các giao dịch điện tử thông qua mạng Internet hay các mạng máy tính trung gian (thông tin liên lạc trực tuyến). Thuật ngữ bao gồm việc đặt hàng và dịch thông qua mạng máy tính, nhưng thanh toán và quá trình vận chuyển hàng hay dịch vụ cuối cùng có thể thực hiện trực tuyến hoặc bằng phương pháp thủ công". Hầu hết các định nghĩa về TMĐT đưa ra đều dựa trên khía cạnh giao dịch thương mại được thực hiện một cách trực tuyến. Như vậy, từ các định nghĩa trên ta đưa ra một khái niệm mang tính tổng quát về thương mại điện tử như sau: “Thương mại điện tử là việc tiến hành các giao dịch thương mại qua mạng Internet, các mạng truyền thông và phương tiện điện tử khác”.
Khái niệm thanh toán Theo Wikipedia Tiếng việt thì thanh toán là sự chuyển giao tài sản của một bên (cá nhân hoặc công ty, tổ chức) cho bên kia, thường được sử dụng khi trao đổi sản phẩm hoặc dịch vụ trong một giao dịch có ràng buộc pháp lý. Khái niệm thanh toán điện tử 6 Thanh toán điện tử là hình thức thanh toán tiến hành trên môi trường internet, thông qua hệ thống thanh toán điện tử người sử dụng internet có thể tiến hành các hoạt động thanh toán, chuyển - nạp - rút tiền. Thanh toán điện tử được sử dụng khi chủ thể tiến hành mua hàng trên các website/cửa hàng trực tuyến và thanh toán trực tuyến. Để thực hiện việc thanh toán, thì hệ thống máy chủ của website/cửa hàng phải tích hợp phần mềm hoặc cổng thanh toán trong website của mình.
- Theo Ủy ban Châu Âu (EC), thanh toán điện tử (TTĐT) được hiểu là việc thực hiện các hoạt động thanh toán thông qua các phương tiện điện tử dựa trên việc xử lý truyền dữ liệu điện tử. - Theo giáo trình Thanh Toán trong thương mại điện tử - Trường Đại học Thương mại (2011) thì TTĐT là khái niệm được tiếp cận dưới nhiều góc độ: • Nguyên nghĩa E – payment: TTĐT là việc sử dụng, chuyển giao và thanh toán tiền thông qua các phương tiện điện tử thay cho việc trao tay tiền mặt. • Tài chính: TTĐT là việc chuyển giao các phương tiện tài chính từ một bên sang một bên khác thông qua việc sử dụng các phương tiện điện tử. • Viễn thông: TTĐT là việc truyền tải các thông tin về phương tiện thanh toán qua các mạng viễn thông và các phương tiện điện tử.
• Công nghệ thông tin: TTĐT là việc thanh toán dựa trên nền tảng CNTT để xử lý các chứng từ điện tử, các thông điệp điện tử giúp cho quá trình thanh toán được diễn a một cách nhanh chóng và hiệu quả, an toàn. • Trực tuyến: TTĐT được hiểu là việc chi tiêu cho các hàng hóa và dịch vụ, các thông tin trao đổi trực tiếp trên Internet cùng nhiều loại dịch vụ trực tuyến khác. • Phương tiện sử dụng: TTĐT là việc sử dụng các phương tiện điện tử để tiến hành các hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ, các phương tiện bao gồm ATM, POS, các website,. • Tự động hóa: TTĐT được hiểu là việc ứng dụng công nghệ, chủ yếu là CNTT để tự động hóa các hoạt động tài chính và các kênh thông tin, thanh toán.
Khái niệm công cụ thanh toán điện tử trên website của doanh nghiệp. Website là gì? Website là một tập hợp các trang web (web pages) bao gồm văn bản, hình ảnh, video, flash v. thường chỉ nằm trong một tên miền (domain name) hoặc tên miền phụ (subdomain). Trang web được lưu trữ ( web hosting) trên máy chủ web (web server) có thể truy cập thông qua Internet.
Website đóng vai trò là một văn phòng hay một cửa hàng trên mạng Internet – nơi giới thiệu thông tin về doanh nghiệp, sản phẩm hoặc dịch vụ do doanh nghiệp cung cấp… Có thể coi website chính là bộ mặt của doanh nghiệp, là nơi để đón tiếp và giao dịch với các khách hàng, đối tác trên Internet. Công cụ thanh toán điện tử trên website của doanh nghiệp. Thanh toán điện tử được sử dụng khi chủ thể tiến hành mua hàng trên các website/cửa hàng trực tuyến và thanh toán trực tuyến. Để thực hiện việc thanh toán này, thì hệ thống máy chủ của website/cửa hàng phải tích hợp phần mềm hoặc cổng thanh toán trong website của mình.
Công cụ thanh toán qua website phát triển đa dạng phương thức cho người dùng dễ dàng chọn lựa phương thức phù hợp và dễ sử dụng như : Thanh toán qua các loại thẻ tín dụng, thẻ ghi nợ, thẻ rút tiền mặt Thanh toán bằng ví điện tử Trả tiền mặt khi giao hàng: Thanh toán bằng séc điện tử Két tiền điện tử Chuyển khoản ngân hàng Thanh toán qua thư điện tử P2P (Person-to-Person) 1. Khái niệm phát triển công cụ thanh toán điện tử trên website của doanh nghiệp. Được hiểu là tích hợp là việc tích hợp các phương tiện thanh toán toán trực tuyến trên website của doanh nghiệp Doanh nghiệp tập chung đẩy mạnh TTĐT trong TMĐT đưa mô hình thương mại truyền thống kết hợp với mô hình thương mại điện tử. Phát triển website, các kênh thương mại điện tử như Facebook, Shopee, Lazada… Đẩy mạnh thanh toán trực tuyến trong TTĐT 8 1.
Một số lý thuyết về thanh toán điện tử trên website của doanh nghiệp 1.1 Đặc điểm của TTĐT trên website của doanh nghiệp Đặc điểm về phương tiện, công cụ thanh toán: Thanh toán điện tử là hình thức không sử dụng tiền mặt, séc giấy hay các chứng từ có giá trị khác để thanh toán mà sử dụng các hình thức thanh toán hiện đại như thẻ ngân hàng, ví điện tử, séc điện tử… Đặc điểm về môi trường hoạt động: Thanh toán điện tử được thực hiện trên nền tảng CNTT – VT với quy trình được tự động hóa trong cùng một môi trường có các chuẩn chung về hệ thống bảo mật về cơ sở pháp lý và cơ sở hạ tầng CNTT- VT. Đặc điểm về phạm vi quy mô thanh toán: Thanh toán điện tử là hình thức thanh toán không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý, các yếu tố lên quan tới thiên nhiên giống như phương thức thanh toán truyền thống. Đặc điểm về thời gian thanh toán: Thanh toán điện tử là hình thức thanh toán gần như diễn ra theo thời gian thực( đối với thanh toán trực tuyến là theo thời gian thực). Bởi vì toàn bộ quy trình thanh toán, cũng như xử lý thông tin đều được tự động hóa 24/24, không bị gián đoạn, do đó quá trình thanh toán được diễn ra nhanh chóng và liên tục.
Lợi ích và hạn chế của TTĐT trên website của doanh nghiệp Lợi ích của TTĐT Không bị hạn chế không gian và thời gian: người mua và người bán không cần phải đến một địa điểm nhất định như thương mại truyền thống nữa, chỉ cần máy tính nối mạng dù bất kì ở nơi nào, thời gian nào đi chăng nữa thì việc mua sắm cũng vẫn được diễn ra một cách nhanh chóng và thuận tiện. Tiết kiệm được thời gian và đơn giản hóa quá trình thanh toán: Với việc không cần phải di chuyển xa, không phải mang theo nhiều tiền mặt chỉ cần vài click chuột thì việc mua sắm cũng như việc thanh toán sẽ hoàn toàn tự động hoàn tất. Tính an toàn cao khi mua sắm các sản phẩm có giá trị lớn: với việc mua sắm không cần mang theo tiền mặt, giảm thiểu được rủi ro mất tiền, tiền giả nhầm lẫn, sẽ giảm bớt được việc thiếu minh bạch so với giao dịch bằng tiền mặt Mất phương tiện thanh toán nhưng tiền trong tài khoản vẫn an toàn: việc này đảm bảo quyền lợi không chỉ cho khách hàng mà đối với doanh nghiệp đây là lợi ích mà việc thanh toán truyền thống không thể đảm bảo được cho khách hàng cũng như doanh nghiệp 9 Hạn chế của TTĐT Thiếu sự tương tác cá nhân Do yếu tố phi vật chất: nhìn thấy hình ảnh sản phẩm có phẩm giá cao hơn là ngoài đời thực. Khi mua sắm trực tiếp thì có thể liên lạc, cảm thấy hoặc cảm nhận bằng những giác quan khác nhau, nhưng đối với mua sắm trực tiếp bạn chỉ có thể xem qua catalog sản phẩm 3D.
Một yếu tố nữa là phí vận chuyển. Nếu phí vận chuyển cao hơn giá thành sản phẩm thì mua sắm trực tiếp không còn hấp dẫ đối với người khác nữa. Tính bảo mật của hệ thống thanh toán trực tiếp. Tâm lý của khách hàng chưa tin tưởng vào hệ thống thanh toán trực tiếp Hạn chế trong thủ tục đăng kí và thanh toán trực tiếp.3 Các yếu tố cấu thành của một hệ thống thanh toán điện tử trên website của doanh nghiệp.
Các yếu tố cấu thành của một hệ thống thanh toán điện tử gồm: Các bên tham gia thanh toán điện tử Thiết bị sử dụng trong thanh toán điện tử Phương tiện thanh toán điện tử Các bên tham gia thanh toán điện tử: Người bán hàng: bán hàng hóa, dịch vụ theo 2 cách: xây dựng website hoặc qua website khác Người mua: người mua doanh nghiệp, tổ chức hoặc người mua các nhân (người tiêu dùng cuối cùng): khác biệt về khối lượng, giá trị, tần suất mua Ngân hàng (của người mua và người bán, trung gian): các ngân hàng đóng vai trò là bên thứ 3 đảm bảo cho các giao dịch thanh toán điện tử được xác thực và xử lý chính xác Các tổ chức phát hành phương tiện thanh toán (quốc tế và nội địa: visa, master card, american express,.): phát hành phương tiện thanh toán cho các thương nhân, tổ chức,.