Luận Văn Thạc Sĩ: Phân Tích Tính Khả Thi Khi Áp Dụng Blockchain Vào Mô Hình Điểm Thưởng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu máy tính phân tích tính khả thi khi áp dụng blockchain vào mô hình điểm thưởng, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện

• Tác giả: Nguyễn Danh Khôi
• Người hướng dẫn: PGS.TS Huỳnh Tường Nguyên
• Trường học: Đại học Bách Khoa - ĐHQG - HCM
• Chuyên ngành: Khoa Học Máy Tính
• Đề tài: Phân Tích Tính Khả Thi Khi Áp Dụng Blockchain Vào Mô Hình Điểm Thưởng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Blockchain và Mô hình Điểm Thưởng

Blockchain là một công nghệ đột phá mang lại nhiều lợi ích trong việc quản lý dữ liệu và giao dịch. Mô hình điểm thưởng (Loyalty Program - LP) là một chiến lược tiếp thị nhằm gia tăng lòng trung thành của khách hàng thông qua việc thưởng điểm cho các hành vi mua sắm. Việc áp dụng Blockchain vào mô hình Điểm Thưởng không chỉ giúp cải thiện tính minh bạch mà còn tăng cường tính bảo mật và giảm thiểu gian lận trong các giao dịch. Theo nghiên cứu, việc tích hợp Blockchain có thể tạo ra một hệ thống LP hiệu quả hơn, nơi mà các thông tin giao dịch được lưu trữ an toàn và dễ dàng truy cập. Các smart contracts có thể tự động hóa quy trình trao đổi điểm thưởng, giúp giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian cho cả doanh nghiệp và khách hàng.

1.1. Lợi ích của Blockchain trong Mô hình Điểm Thưởng

Việc áp dụng Blockchain vào mô hình Điểm Thưởng mang lại nhiều lợi ích như: 1) Tăng cường tính minh bạch: Mọi giao dịch đều được ghi lại trên chuỗi khối, giúp người dùng dễ dàng theo dõi và xác minh. 2) Cải thiện tính bảo mật: Công nghệ mã hóa và phân quyền trong Blockchain giúp bảo vệ dữ liệu khách hàng khỏi các mối đe dọa. 3) Tích hợp smart contracts: Các hợp đồng thông minh có thể tự động thực hiện các giao dịch khi các điều kiện được đáp ứng, giảm thiểu sự can thiệp của con người và rủi ro sai sót. 4) Khả năng mở rộng: Blockchain cho phép mở rộng mô hình LP với nhiều đối tác và khách hàng mà không làm giảm hiệu suất của hệ thống.

II. Tính Khả Thi của Blockchain trong Mô hình Điểm Thưởng

Tính khả thi của việc áp dụng Blockchain vào mô hình Điểm Thưởng được đánh giá qua nhiều tiêu chí khác nhau. Trước hết, cần xem xét tính khả thi về mặt kỹ thuật, bao gồm khả năng tích hợp Blockchain với các hệ thống hiện có. Các công nghệ như API và dApp có thể hỗ trợ việc kết nối và tương tác giữa các bên liên quan. Thứ hai, tính khả thi về mặt kinh tế cũng cần được xem xét. Chi phí triển khai và duy trì hệ thống Blockchain cần phải hợp lý để đảm bảo lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp. Cuối cùng, cần đánh giá tính khả thi về mặt pháp lý, bao gồm các quy định và luật lệ liên quan đến việc lưu trữ và xử lý dữ liệu trên Blockchain.

2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến tính khả thi

Các yếu tố ảnh hưởng đến tính khả thi của việc áp dụng Blockchain vào mô hình Điểm Thưởng bao gồm: 1) Công nghệ hiện tại: Hệ thống công nghệ thông tin hiện tại của doanh nghiệp cần có khả năng tương thích với Blockchain. 2) Chi phí đầu tư: Doanh nghiệp cần tính toán chi phí triển khai và duy trì hệ thống Blockchain để đảm bảo rằng lợi ích thu được sẽ lớn hơn chi phí bỏ ra. 3) Đào tạo nhân sự: Cần có sự chuẩn bị về nhân lực để vận hành và quản lý hệ thống mới. 4) Quy định pháp lý: Các quy định về bảo mật dữ liệu và quyền riêng tư cần được xem xét để đảm bảo rằng việc áp dụng Blockchain là hợp pháp.

III. Ứng Dụng Blockchain trong Mô hình Điểm Thưởng

Ứng dụng Blockchain trong mô hình Điểm Thưởng đã được triển khai ở nhiều doanh nghiệp trên thế giới. Một số ví dụ tiêu biểu bao gồm Loyyal, Qiibee và Gozo. Những ứng dụng này đã cho thấy hiệu quả trong việc cải thiện tính minh bạch và giảm thiểu gian lận trong các chương trình khách hàng thân thiết. Các doanh nghiệp có thể tận dụng Blockchain để xây dựng một hệ thống LP mạnh mẽ, nơi mà khách hàng có thể dễ dàng tích lũy và sử dụng điểm thưởng của mình. Hơn nữa, việc sử dụng token trong mô hình này có thể giúp tăng cường kinh tế token, tạo ra một thị trường mới cho điểm thưởng.

3.1. Các mô hình ứng dụng thành công

Nhiều mô hình ứng dụng Blockchain vào LP đã thành công, như Loyyal, Qiibee và Gozo. Loyyal cho phép các doanh nghiệp dễ dàng quản lý và tối ưu hóa các chương trình khách hàng thân thiết của mình thông qua Blockchain. Qiibee cung cấp một nền tảng cho phép người dùng có thể sử dụng điểm thưởng từ nhiều thương hiệu khác nhau, từ đó tạo ra một hệ sinh thái phong phú cho khách hàng. Gozo, với mô hình Blockchain của mình, đã giúp các doanh nghiệp giảm thiểu chi phí và tăng cường hiệu quả trong việc quản lý điểm thưởng. Những mô hình này chứng minh rằng Blockchain có thể mang lại giá trị thực tiễn trong việc cải thiện các chương trình khách hàng thân thiết.

IV. Kết luận và Đề xuất

Việc áp dụng Blockchain vào mô hình Điểm Thưởng không chỉ mang lại nhiều lợi ích mà còn đặt ra nhiều thách thức. Doanh nghiệp cần cân nhắc kỹ lưỡng về tính khả thi và lợi ích trước khi triển khai. Các nghiên cứu cho thấy rằng Blockchain có thể cải thiện tính minh bạch, tính bảo mật và tính hiệu quả trong các chương trình LP. Đề xuất cho các doanh nghiệp là cần thực hiện các nghiên cứu sâu hơn về công nghệ này, cũng như xây dựng các kế hoạch chi tiết để triển khai và vận hành hệ thống Blockchain một cách hiệu quả.

4.1. Đề xuất nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu tiếp theo nên tập trung vào việc phân tích các mô hình ứng dụng Blockchain trong LP ở các lĩnh vực khác nhau. Ngoài ra, cần nghiên cứu sâu hơn về tính khả thi và tính bền vững của các giải pháp Blockchain trong việc cải thiện các chương trình khách hàng thân thiết. Các doanh nghiệp cũng nên xem xét việc hợp tác với các chuyên gia trong lĩnh vực Blockchain để tối ưu hóa quy trình triển khai và giảm thiểu rủi ro.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 - Giới thiệu đề tài: chương này trình bày về tổng quan vấn đề cần phải nghiên cứu, trong đó bao gồm động cơ thực hiện đề tài, nhiệm vụ/mục tiêu nghiên cứu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu, và các tác động từ kết quả thu được thông qua đề tài. ● Chương 2 - Các nghiên cứu liên quan: chương này sẽ tổng hợp các nghiên cứu liên quan, phân tích và tổng hợp các công trình, các kết quả liên quan; được chia thành 3 nhóm: khái niệm về LP, ứng dụng blockchain vào LP và các phương pháp đánh giá hiệu suất hệ thống có áp dụng blockchain. ● Chương 3 - Giải pháp đề xuất: trên cơ sở đánh giá ưu nhược điểm các mô hình giải pháp khả thi, chương này sẽ trình bày sự chọn lựa giải pháp và cách để thức hiện thực nó. ● Chương 4 - Đánh giá: chương này trình bày các kết quả thực nghiệm thu được và đánh giá thông qua các tiêu chí liên quan đến tính khả thi khi áp dụng thực tiễn.

6 ● Chương 5 - Kết luận: đánh giá lại toàn bộ các kết quả mà đề tài đã thực hiện và đạt được, chỉ ra những khó khăn trong quá trình thực hiện cũng như các giới hạn của kết quả, và từ đó đề xuất những hướng phát triển tiếp theo. Các nghiên cứu liên quan Trong chương này, một số nghiên cứu liên quan được trình bày bao gồm giới thiệu khái niệm và ý nghĩa của chương trình khách hàng thân thiết (LP) và tổng hợp đánh giá lợi ích khi áp dụng công nghệ blockchain. Bên cạnh đó, một số ứng dụng LP hiện có mà có tích hợp công nghệ blockchain cũng được giới thiệu và đánh giá. Cuối cùng, các phương pháp đánh giá hiệu suất của một hệ thống ứng dụng công nghệ blockchain cũng được tổng hợp và trình bày.

Một số khái niệm về LP Chương trình khách hàng thân thiết (Loyalty program - LP) là một thuật ngữ liên quan đến nhiều sáng kiến tiếp thị dưới hình thức giảm giá, phiếu giảm giá, mẫu dùng thử miễn phí, ưu đãi độc quyền, điểm/dặm tích lũy thẻ tín dụng và các phương pháp khác có ảnh hưởng tích cực đến hành vi của người tiêu dùng và hướng tới một đơn vị bán hàng, một nhà cung cấp dịch vụ hoặc một thương hiệu. Một số chương trình này cung cấp các ưu đãi được thiết kế để tăng lợi ích kinh tế của sản phẩm bằng cách đền bù cho người tiêu dùng khi mua số lượng lớn hơn hoặc thường xuyên hơn. Tác động của việc giảm giá khi mua hàng đã được biết rõ và thậm chí còn thể hiện định vị cốt lõi của một số công ty [3]. LP không chỉ thuần túy chỉ xem xét như là một "công cụ khuyến khích bằng kinh tế", chúng ta có thể xem xét LP dưới ba góc nhìn: quan điểm lý thuyết, kinh doanh và thực tiễn với chi tiết như sau: - Từ quan điểm lý thuyết theo [2], [17], lòng trung thành "thực sự" của khách hàng không chỉ đến từ các ưu đãi đặc biệt về giá cả và phải tạo ra được cơ chế tâm lý để tăng sự ưa thích và xu hướng sử dụng sản phẩm dịch vụ của người tiêu dùng đối với một thương hiệu hoặc công ty.

Ví dụ, khi giảm giá sản phẩm hay dịch vụ dưới dạng "Chương trình phần thưởng cho khách hàng hoặc khách hàng thân thiết", doanh số bán hàng được tạo nhờ chương trình này là chỉ nhờ vào độ co giãn của giá (mô tả một sự thay đổi hành vi của người mua và người bán, 8 nhằm đáp ứng sự thay đổi về giá của một hàng hóa hoặc dịch vụ), nó không trực tiếp tạo ra "lòng trung thành thực sự" vì người tiêu dùng sẽ sẵn sàng chuyển đổi khi đối thủ cạnh tranh cung cấp một lựa chọn hấp dẫn hơn, tốt hơn. - Từ quan điểm kinh doanh [18], [11old], [16], việc tạo ra doanh thu bằng cách giảm giá sản phẩm, dịch vụ thường ảnh hưởng không tốt đến lợi nhuận của công ty, giá trị thương hiệu. Các công ty quan tâm nhiều hơn đến LP để thay đổi tâm lý của người tiêu dùng để giữ chân họ. Ngoài ra còn làm tăng rào cản chuyển đổi sang các đối thủ khác và giảm độ nhạy cảm về giá (mức độ mà giá của sản phẩm ảnh hưởng đến hành vi mua của người tiêu dùng, tức là cách mà nhu cầu thay đổi khi giá của sản phẩm thay đổi) - Từ quan điểm thực tế [13], [15], ngoài tác động trực tiếp tạo ra những thay đổi với cốt lõi của sản phẩm hoặc về giá cả, LP cố gắng mở rộng dần dần hành vi tiêu dùng của người tiêu dùng và nó được coi là một hệ thống khuyến khích hướng tới lợi ích lâu dài bằng việc xây dựng mối quan hệ khách hàng và người bán hàng.

Lợi ích khi ứng dụng blockchain Chúng ta cần phải xác định rõ thực tế rằng ứng dụng công nghệ blockchain thuần túy thôi thì nó không thực sự là giải pháp thay thế cho các chương trình khách hàng thân thiết hiện có. Mà thay vào đó, nó là một phần bổ sung cho hệ thống hiện có nhằm bổ trợ, tăng thêm giá trị [21]. Tiện ích bổ trợ này có thể giảm đáng kể chi phí triển khai hệ thống và vận hành các chương trình khách hàng thân thiết. Blockchain sẽ làm giảm các chi phí bao gồm chi phí giao dịch, phí quản lý hệ thống và chi phí thu hút khách hàng.

Bằng cách sử dụng hợp đồng thông minh (Smart Contract, SC), LP có áp dụng blockchain sẽ giảm chi phí quản lý hệ thống với các giao dịch an toàn hơn, được theo dõi và mang tính minh bạch, giảm chi phí liên quan do lỗi và xử lý gian lận [21]. 9 Các công ty áp dụng chương trình khách hàng thân thiết dựa trên blockchain cũng sẽ giảm bớt chi phí trên bảng cân đối kế toán của họ. Đặc biệt, các công ty trong ngành du lịch (ví dụ như các hãng hàng không và khách sạn) phải nắm giữ tất cả các điểm thưởng chưa được đổi của khách hàng dưới dạng doanh thu chưa thực hiện (các khoản thanh toán tạm ứng mà công ty nhận được cho các sản phẩm hoặc dịch vụ sẽ được phân phối, thực hiện trong tương lai) [6]. Với blockchain và đặc biệt là sử dụng các SC, các công ty có thể cung cấp nhiều tùy chọn quy đổi điểm thưởng hơn cho khách hàng trung thành của họ, nghĩa là họ sẽ giảm bớt được trách nhiệm pháp lý hơn đối với các điểm thưởng trên bảng cân đối kế toán của mình.

Khách hàng thường phải tích lũy điểm thưởng lâu hơn so với mong đợi của họ để mà có thể sử dụng được điểm thưởng trong khi blockchain có khả năng cung cấp một mạng lưới chương trình khách hàng thân thiết để khách hàng có được nhiều lựa chọn sử dụng hơn. Một lĩnh vực nổi bật tiên phong trong việc áp dụng các chương trình khách hàng thân thiết có sử dụng blockchain là ngành hàng không. Các công ty hàng không như Lufthansa, Singapore Airline, Cathay Pacific và AirAsia, đã chuyển đổi các chương trình dặm thưởng của họ thành dạng ví điện tử với việc sử dụng blockchain và trò chơi hóa (gamification) các chương trình bằng các ứng dụng di động, để mang lại trải nghiệm tốt hơn và mang lại nhiều giá trị thương hiệu hơn từ đó gia tăng lòng trung thành của khách hàng [21]. Các nền tảng này tự động hóa quy trình xử lý dữ liệu, ghi lại và cung cấp lịch sử giao dịch mang tính minh bạch giữa các hãng hàng không và đối tác tham gia, nâng cao hiệu quả và giảm chi phí giao dịch và chi phí hành chính để vận hành các chương trình [5].

Hơn nữa, blockchain tạo điều kiện cho sự tương tác giữa các doanh nghiệp về khả năng chuyển đổi và trao đổi điểm thưởng. Bằng cách cung cấp cho những người tiêu dùng tham gia một “ví kỹ điện tử” ( ví này được sử dụng để chứa các loại điểm thưởng khác nhau từ các công ty khác nhau) người dùng có thể tự nắm giữ các điểm thưởng dưới dạng token để trao đổi và nhận thưởng. Một vấn đề khiến khách hàng không hài lòng với một LP là họ thường có rất nhiều điểm thưởng chưa thể sử dụng. Bằng cách áp dụng blockchain vào LP, các merchant có thể phân cấp chương trình của họ và các điểm thưởng chưa sử dụng có 10 thể được sử dụng trong các chương trình thưởng khác nhau.

Đây là cách blockchain tăng thêm giá trị cho LP [14]. Bảo mật luôn là điều mà khách hàng quan tâm, ứng dụng dựa trên blockchain thông thường mang lại tính bảo mật cao hơn. Blockchain cho phép khách hàng trao đổi token (để lấy phần thưởng) mà không ảnh hưởng đến dữ liệu riêng tư. Blockchain cũng giúp giảm sai sót và gian lận nhờ SC.

Các giao dịch trên blockchain được bảo mật bằng mật mã, không thay đổi và được đánh dấu thời gian, tăng tính minh bạch và giúp mọi thứ có thể theo dõi được. Bên cạnh đó, sử dụng blockchain có thể giảm chi phí chạy chương trình. Nó có thể thực hiện các khoản thanh toán tài chính trong thời gian thực mà không cần đối chiếu để làm cho mối quan hệ hợp tác kiếm điểm/sử dụng điểm thưởng lợi hơn, dễ dàng tích hợp các đối tác mới với chi phí hợp lý [12]. Hơn nữa, điểm thưởng có thể được theo dõi từ đầu đến cuối để có thể thu thập thông tin chi tiết hữu ích về quan hệ đối tác [4].

Lợi thế về bảo mật: Mạng blockchain có tính bảo mật cao, khả năng tùy chỉnh cao và mạnh mẽ vì chúng dựa trên các nguyên tắc cơ bản về mật mã làm nền tảng cho chúng. Tuy nhiên, nếu các SC không được viết cẩn thận thì có thể dễ dàng bị lợi dụng. Trong quá trình kiểm tra các lỗi gần đây, vòng lặp vô hạn và các dạng lỗi phần mềm phổ biến khác có thể khiến SC dễ bị tin tặc tấn công. Một số công cụ kiểm tra SC ví dụ như trong đề xuất [24] để đánh giá mã dựa trên một số lỗi và lỗ hổng bảo mật.

Những lỗi đó bao gồm khai thác gửi đệ quy, tấn công từ chối dịch vụ (DoS) bằng các hợp đồng thông minh bên ngoài, chỉnh sửa thuộc tính riêng của hợp đồng thông minh, lỗi chia số nguyên, thư viện chứa mã độc. Blockchain kết hợp các tính năng bảo mật nội tại khiến nó trở nên lý tưởng cho nhiều ứng dụng. Nó tạo điều kiện cho sự phát triển của các giải pháp đáng tin cậy và an toàn, có khả năng phục hồi và chống giả mạo. Hơn nữa, blockchain giúp đạt được 11 một số đặc điểm, tính năng về bảo mật, chẳng hạn như tính toàn vẹn, tính sẵn sàng, ủy quyền, chống thoái thác.