Luận văn thạc sĩ về kiểm soát nội bộ các khoản chi tại cục dự trữ nhà nước khu vực Nghĩa Bình

Luận văn thạc sĩ kế toán phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ các khoản chi tại cục dự trữ nhà nước khu vực Nghĩa Bình.

• Tác giả: Trần Thị Minh Thư
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Yến
• Trường học: Trường Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nâng cao Kiểm Soát Nội Bộ Chi Tiêu Tại Cục Dự Trữ Nhà Nước Nghĩa Bình
• Loại tài liệu: Đề án thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tổng quan các đề tài nghiên cứu có liên quan
• Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa của đề tài
• Kết cấu đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ CÁC KHOẢN CHI TRONG CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH
• 1.1. ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH
• 1.1.1. Đặc điểm của cơ quan hành chính
• 1.1.2. Nguồn tài chính của các cơ quan hành chính nhà nước
• 1.1.3. Các khoản chi trong các cơ quan hành chính nhà nước
• 1.2. TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ TRONG KHU VỰC CÔNG
• 1.2.1. Lịch sử các phiên bản COSO
• 1.2.2. Khái niệm kiểm soát nội bộ
• 1.2.3. Vai trò và trách nhiệm của kiểm soát nội bộ trong khu vực công
• 1.3. CÁC YẾU TỐ CẤU THÀNH KIỂM SOÁT NỘI BỘ
• 1.3.1. Môi trường kiểm soát
• 1.3.2. Đánh giá rủi ro
• 1.3.3. Hoạt động kiểm soát
• 1.3.4. Thông tin và truyền thông
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ CÁC KHOẢN CHI TẠI CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC KHU VỰC NGHĨA BÌNH
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC KHU VỰC NGHĨA BÌNH
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình
• 2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ của Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình
• 2.1.3. Tình hình và kết quả hoạt động của Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình
• 2.1.4. Tổ chức bộ máy quản lý của Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình
• 2.1.5. Tổ chức bộ máy kế toán của Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình
• 2.2. TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ CÁC KHOẢN CHI TẠI CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC KHU VỰC NGHĨA BÌNH
• 2.2.1. Phân loại các khoản chi tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình
• 2.2.2. Vai trò kiểm soát nội bộ các khoản chi tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình
• 2.2.3. Quy trình kiểm soát nội bộ các khoản chi tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình
• 2.3. THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ CÁC KHOẢN CHI TẠI CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC KHU VỰC NGHĨA BÌNH
• 2.3.1. Phương pháp khảo sát
• 2.3.2. Kết quả khảo sát
• 2.4. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ CÁC KHOẢN CHI TẠI CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC KHU VỰC NGHĨA BÌNH
• 2.4.1. Môi trường kiểm soát
• 2.4.2. Đánh giá rủi ro
• 2.4.3. Hoạt động kiểm soát
• 2.4.4. Thông tin và truyền thông
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ CÁC KHOẢN CHI TẠI CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC KHU VỰC NGHĨA BÌNH
• 3.1. Quan điểm hoàn thiện kiểm soát nội bộ các khoản chi tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ các khoản chi tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình
• 3.2.1. Hoàn thiện môi trường kiểm soát
• 3.2.2. Hoàn thiện công tác đánh giá rủi ro
• 3.2.3. Hoàn thiện hoạt động kiểm soát
• 3.2.4. Hoàn thiện về thông tin và truyền thông
• 3.2.5. Hoàn thiện công tác giám sát
• 3.3. KIẾN NGHỊ NHẰM HỖ TRỢ HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ CÁC KHOẢN CHI TẠI CỤC DỰ TRỮ NHÀ NƯỚC KHU VỰC NGHĨA BÌNH
• 3.3.1. Kiến nghị đối với Bộ Tài chính
• 3.3.2. Kiến nghị với Tổng Cục Dự trữ Nhà nước
• 3.3.3. Kiến nghị với Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI ĐỀ ÁN THẠC SĨ (Bản sao)

Tóm tắt

I. Tính cấp thiết của đề tài

Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình là một cơ quan hành chính nhà nước không có nguồn thu, hoàn toàn phụ thuộc vào ngân sách nhà nước. Việc kiểm soát nội bộ các khoản chi tại đây là rất quan trọng để đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính. Đặc biệt, trong bối cảnh ngân sách nhà nước ngày càng hạn chế, việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính là điều cần thiết. Hệ thống kiểm soát nội bộ hiện tại tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình còn nhiều hạn chế, dẫn đến rủi ro tài chính và không đảm bảo được mục tiêu quản lý. Do đó, việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ là cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động của Cục.

II. Tổng quan các đề tài nghiên cứu có liên quan

Nghiên cứu về kiểm soát nội bộ đã được thực hiện ở nhiều lĩnh vực khác nhau, từ quản lý thuế đến quản lý tài chính trong các cơ quan hành chính. Các đề tài như của Trần Văn Khương và Võ Trí Dũng đã chỉ ra tầm quan trọng của kiểm soát nội bộ trong việc ngăn ngừa gian lận và nâng cao hiệu quả quản lý. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào tập trung vào việc hoàn thiện kiểm soát nội bộ tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình. Điều này cho thấy sự cần thiết phải nghiên cứu sâu hơn về vấn đề này để đưa ra các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ tại đơn vị.

III. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Mục tiêu chính của đề tài là hệ thống hóa lý luận về kiểm soát nội bộ trong lĩnh vực công, đồng thời đánh giá thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình. Đề tài cũng hướng đến việc đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm tăng cường hiệu quả quản lý các khoản chi. Việc này không chỉ giúp Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình hoạt động hiệu quả hơn mà còn góp phần vào việc sử dụng ngân sách nhà nước một cách tiết kiệm và hiệu quả.

IV. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hệ thống kiểm soát nội bộ các khoản chi trong Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các hoạt động kiểm soát nội bộ từ năm 2020 đến 2022. Việc xác định rõ đối tượng và phạm vi nghiên cứu sẽ giúp đề tài đi sâu vào phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp một cách cụ thể và hiệu quả hơn.

V. Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để thu thập và phân tích dữ liệu. Phương pháp định tính bao gồm quan sát thực tế và nghiên cứu các văn bản pháp quy liên quan đến kiểm soát nội bộ. Phương pháp định lượng sử dụng bảng khảo sát để thu thập ý kiến từ cán bộ công chức tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình. Sự kết hợp giữa hai phương pháp này sẽ giúp đánh giá thực trạng kiểm soát nội bộ một cách toàn diện và chính xác.

VI. Ý nghĩa của đề tài

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về thực trạng kiểm soát nội bộ tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình, từ đó đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính. Đề tài không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn có ý nghĩa thực tiễn trong việc cải thiện hoạt động của Cục, góp phần vào việc sử dụng ngân sách nhà nước một cách hiệu quả và minh bạch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kiểm soát nội bộ (KSNB) các khoản chi tại các đơn vị hành chính nhà nước đóng vai trò then chốt nhằm bảo toàn nguồn lực công, ngăn ngừa thất thoát lãng phí và nâng cao hiệu quả giải ngân ngân sách nhà nước (NSNN). Cục Dự trữ Nhà nước (DTNN) khu vực Nghĩa Bình là cơ quan trực thuộc Tổng cục Dự trữ Nhà nước - Bộ Tài chính, thực hiện chức năng quản lý hàng dự trữ quốc gia trên địa bàn 02 tỉnh trọng điểm là Bình Định và Quảng Ngãi. Đặc thù hoạt động của đơn vị là đơn vị dự toán cấp hai, không có nguồn thu sự nghiệp, được NSNN đảm bảo 100% kinh phí hoạt động theo chế độ tự chủ quy định tại Quyết định số 859/QĐ-TCDT.

Trong giai đoạn 2020 - 2022, khối lượng công việc nhập, xuất, bảo quản và cứu trợ hàng dự trữ quốc gia gia tăng đột biến để đáp ứng yêu cầu phòng chống thiên tai, bão lũ và dịch bệnh tại khu vực miền Trung. Tuy nhiên, công tác KSNB các khoản chi thường xuyên và chi nghiệp vụ đặc thù tại đơn vị còn bộc lộ nhiều hạn chế: quy trình nhận diện rủi ro chưa được chuẩn hóa, nhận thức của lãnh đạo và cán bộ công chức (CBCC) về KSNB chưa toàn diện, sự phối hợp giữa 05 phòng nghiệp vụ và 03 Chi cục trực thuộc đôi lúc còn thiếu đồng bộ.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận về KSNB trong khu vực công, đánh giá toàn diện thực trạng kiểm soát chi tiêu tại Cục DTNN khu vực Nghĩa Bình trong giai đoạn 2020 - 2022, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện KSNB giai đoạn 2024 - 2026. Nghiên cứu hướng đến mục tiêu tối ưu hóa 100% các quy trình thanh quyết toán, giảm thiểu tối đa sai phạm thủ tục và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn kinh phí ngân sách được giao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng nền tảng lý luận dựa trên khuôn khổ kiểm soát nội bộ tích hợp COSO (1992, cập nhật 2013) của Ủy ban Thuộc Hội đồng Quốc gia Hoa Kỳ về Chống Gian lận Báo cáo Tài chính, kết hợp với Hướng dẫn về KSNB trong khu vực công của Tổ chức Quốc tế các Cơ quan Kiểm toán Tối cao (INTOSAI 1992, cập nhật 2001). Theo COSO 2013, hệ thống KSNB được cấu thành từ 05 yếu tố cốt lõi gắn liền với 17 nguyên tắc nền tảng:

• Môi trường kiểm soát (Control Environment): Thiết lập kỷ cương, chuẩn mực đạo đức, phong cách lãnh đạo và cơ cấu tổ chức bộ máy.
• Đánh giá rủi ro (Risk Assessment): Nhận diện, phân tích mức độ ảnh hưởng và xác lập cơ chế phản ứng với rủi ro tài chính.
• Hoạt động kiểm soát (Control Activities): Chính sách, thủ tục phê duyệt, phân công phân nhiệm, kiểm soát vật chất và kiểm tra độc lập.
• Thông tin và truyền thông (Information and Communication): Thu thập, xử lý và truyền đạt thông tin kế toán - quản trị kịp thời, bảo mật.
• Giám sát (Monitoring Activities): Hoạt động giám sát thường xuyên và đánh giá định kỳ đối với toàn bộ chu trình kiểm soát.

Bên cạnh đó, đề tài vận dụng các quy định pháp lý hiện hành tại Việt Nam bao gồm Luật Kế toán năm 2015 (Luật số 88/2015/QH13), Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 315 (VSA 315 theo Thông tư số 214/2012/TT-BTC), Nghị định số 130/2005/NĐ-CP về chế độ tự chủ tài chính cơ quan hành chính, Thông tư số 107/2017/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán hành chính sự nghiệp và Thông tư số 108/2018/TT-BTC hướng dẫn kế toán dự trữ quốc gia.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nhuần nhuyễn giữa phương pháp định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học:

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ hệ thống văn bản pháp quy, quy chế chi tiêu nội bộ, báo cáo tài chính, báo cáo kiểm toán nội bộ và số liệu nhập xuất hàng dự trữ quốc gia của Cục giai đoạn 2020 - 2023. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bằng bảng câu hỏi cấu trúc theo thang đo Likert 5 mức độ (từ 1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý) với 21 biến quan sát môi trường kiểm soát (MT1 đến MT21) cùng các nhóm biến rủi ro (RR), hoạt động kiểm soát (HD), thông tin truyền thông (TT) và giám sát (GS).
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu thực hiện phương pháp điều tra toàn bộ (census sampling) đối với toàn thể 77 cán bộ, công chức và người lao động đang làm việc tại Văn phòng Cục và 03 Chi cục trực thuộc. Tỷ lệ thu hồi phiếu hợp lệ đạt 100% (77/77 phiếu). Cơ cấu mẫu gồm 08 thạc sĩ, 37 cử nhân đại học, 09 cao đẳng, 17 trung cấp và 06 nhân viên hỗ trợ. Việc chọn mẫu toàn bộ là tối ưu nhất vì quy mô nhân sự vừa phải, giúp phản ánh trung thực toàn diện ý kiến của mọi vị trí công tác.
• Phương pháp phân tích: Dữ liệu sơ cấp được mã hóa và xử lý trên phần mềm SPSS, sử dụng kỹ thuật thống kê mô tả (tần số, tần suất, giá trị trung bình Mean và độ lệch chuẩn). Kết quả định lượng được đối chiếu với phân tích định tính về quy trình luân chuyển chứng từ để rút ra các kết luận thực chứng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua quá trình xử lý dữ liệu khảo sát 77 cán bộ công chức và phân tích chứng từ chi tiêu giai đoạn 2020 - 2022, nghiên cứu ghi nhận các phát hiện then chốt sau:

• Môi trường kiểm soát có sự phân hóa rõ nét: Giá trị trung bình của nhóm yếu tố cam kết về tính liêm chính và giá trị đạo đức đạt mức rất cao (trên 4.15/5.00), thể hiện sự tuân thủ kỷ luật công vụ nghiêm ngặt. Tuy nhiên, nhóm tiêu chí về chính sách nhân sự và đào tạo chuyên sâu (từ MT18 đến MT21) chỉ đạt mức trung bình 3.28/5.00. Đội ngũ kế toán gồm 06 người tại Phòng Tài chính kế toán có 100% trình độ đại học trở lên nhưng do chính sách luân chuyển cán bộ thường xuyên, kinh nghiệm thực tế về nghiệp vụ kiểm soát kho vận đặc thù còn thiếu đồng đều.

• Đánh giá rủi ro là khâu yếu nhất trong hệ thống KSNB: Giá trị trung bình tổng thể của thành phần đánh giá rủi ro chỉ đạt 3.10/5.00. Có tới 64.9% số người được hỏi cho biết Cục chưa thiết lập quy trình nhận diện rủi ro tài chính thành văn bản chính thức; 71.4% nhận định đơn vị chưa có kịch bản ứng phó chủ động trước các rủi ro biến động giá nguyên vật liệu bảo quản hoặc sự cố hư hỏng kho tàng do thiên tai.

• Hoạt động kiểm soát chi tiêu chưa thực sự thông suốt: Trong khi quy trình kiểm soát chi lương và các khoản phụ cấp đạt mức độ tuân thủ 99.2%, thì quy trình kiểm soát chi mua sắm, sửa chữa tài sản kho bãi tại 05 điểm kho (Quy Nhơn, Bình Nghi, Nhơn Hòa, Đức Hiệp, Dung Quất) vẫn còn tình trạng chậm trễ hồ sơ thanh toán từ 10 đến 20 ngày. Nguyên nhân do việc phân công trách nhiệm giữa cán bộ kỹ thuật bảo quản và kế toán thanh toán chưa được phân định ranh giới rõ ràng trong khâu nghiệm thu khối lượng.

• Hệ thống thông tin và giám sát còn mang tính cục bộ: 58.4% ý kiến khảo sát cho rằng việc chia sẻ thông tin dự toán và tiến độ giải ngân giữa Văn phòng Cục và các Chi cục cấp dưới chủ yếu thực hiện qua văn bản giấy truyền thống, chưa tích hợp dữ liệu thời gian thực trên nền tảng số hóa quản lý tài chính.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm được minh chứng rõ nét qua hệ thống 21 bảng thống kê mô tả (Bảng 2.1 đến Bảng 2.21) và 03 sơ đồ quy trình nghiệp vụ trong luận văn. Cụ thể, biểu đồ phân bố tần số cho thấy sự tập trung đánh giá ở mức trung tính đối với công tác kiểm tra đột xuất và quản trị rủi ro chi tiêu.

Khi so sánh với các công trình nghiên cứu trước đây, kết quả này có sự tương đồng sâu sắc với nghiên cứu của Ngô Lê Mai Phương (2018) tại cùng đơn vị và nghiên cứu của Võ Trí Dũng (2014) trong khối cơ quan sự nghiệp công lập tại Bình Định, khi đều chỉ ra rằng điểm nghẽn lớn nhất của hệ thống KSNB công lập nằm ở khâu nhận thức rủi ro và hoạt động giám sát độc lập. Tuy nhiên, đóng góp mới của đề án là đã lượng hóa chi tiết mức độ tác động của đặc thù ngành dự trữ quốc gia—nơi quản lý 100% vốn NSNN không có nguồn thu—đến quy trình kiểm soát chi phí bảo quản và vận hành hệ thống kho bãi.

Nguyên nhân sâu xa của những hạn chế trên bắt nguồn từ ba yếu tố:

1. Áp lực tuân thủ các quy định quản lý ngân sách nhà nước nhiều tầng nấc khiến bộ máy có xu hướng tập trung vào tính hợp thức của chứng từ hơn là đánh giá hiệu quả kinh tế của khoản chi.
2. Công tác ứng dụng công nghệ thông tin trong đối chiếu số liệu kế toán giữa đơn vị dự toán cấp 2 (Cục) và đơn vị dự toán cấp 3 (Chi cục) chưa đồng bộ với phần mềm kế toán dự trữ quốc gia theo Thông tư 108/2018/TT-BTC.
3. Bộ phận thanh tra - kiểm tra của Cục gồm số lượng biên chế mỏng, phải kiêm nhiệm nhiều công tác quản lý chuyên môn nên chưa thể triển khai kiểm toán nội bộ độc lập định kỳ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực trạng, tác giả đề xuất 04 nhóm giải pháp chiến lược nhằm hoàn thiện KSNB các khoản chi tại Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình giai đoạn 2024 - 2026:

1. Hoàn thiện môi trường kiểm soát và chính sách nhân sự:

• Xây dựng quy chế luân chuyển cán bộ kế toán theo lộ trình tối thiểu 03 năm/lần nhằm đảm bảo tính ổn định nghiệp vụ nhưng vẫn ngăn ngừa nguy cơ thông đồng tiêu cực.
• Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về kỹ năng kiểm soát nội bộ và phân tích tài chính công cho 100% cán bộ phòng Tài chính kế toán và phụ trách kế toán tại 03 Chi cục trực thuộc trước quý 2 năm 2025.

2. Chuẩn hóa quy trình nhận diện và đánh giá rủi ro:

• Ban hành Sổ tay hướng dẫn nhận diện rủi ro tài chính nội bộ, chia rủi ro thành 03 nhóm: rủi ro chi vượt dự toán, rủi ro sai sót chứng từ thanh toán và rủi ro hao hụt tài sản trong bảo quản.
• Thiết lập ma trận đánh giá rủi ro định kỳ hàng quý, phấn đấu giảm tỷ lệ phát sinh sai lệch hồ sơ thanh quyết toán xuống dưới 0.5% tổng số chứng từ chi trong năm 2025.

3. Tối ưu hóa hoạt động kiểm soát nghiệp vụ chi:

• Thực hiện triệt để nguyên tắc bất kiêm nhiệm giữa 05 khâu: lập dự toán, phê duyệt, thực hiện mua sắm, nghiệm thu và hạch toán thanh toán.
• Chuẩn hóa sơ đồ quy trình mua sắm, sửa chữa tài sản kho tàng tại 05 điểm kho, rút ngắn thời gian luân chuyển và kiểm soát chứng từ từ 15 ngày xuống còn tối đa 05 ngày làm việc.

4. Nâng cấp hệ thống thông tin truyền thông và hoạt động giám sát:

• Triển khai liên thông 100% dữ liệu kế toán dự trữ quốc gia giữa Văn phòng Cục và 03 Chi cục trực thuộc thông qua hệ thống phần mềm quản lý tài chính tập trung vào năm 2025.
• Tăng cường hoạt động giám sát định kỳ 02 lần/năm và tổ chức kiểm tra đột xuất tối thiểu 01 lần/năm tại từng Chi cục, gắn trách nhiệm kiểm tra trực tiếp với người đứng đầu đơn vị.

Về mặt kiến nghị vĩ mô:

• Kiến nghị Bộ Tài chính và Tổng cục Dự trữ Nhà nước hoàn thiện hệ thống định mức kinh tế kỹ thuật bảo quản hàng dự trữ phù hợp với biến động giá cả thị trường thực tế.
• Kiến nghị Tổng cục Dự trữ Nhà nước tăng cường đầu tư trang thiết bị công nghệ kiểm soát kho tàng thông minh cho Cục DTNN khu vực Nghĩa Bình trong giai đoạn 2024 - 2026.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 04 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Ban Lãnh đạo các Cục Dự trữ Nhà nước khu vực trên toàn quốc: Cung cấp khung đánh giá thực chứng 05 thành phần COSO 2013 để rà soát, tái cấu trúc hệ thống kiểm soát chi tiêu và tối ưu hóa quản lý nguồn vốn NSNN tại đơn vị mình.
• Đội ngũ Kế toán trưởng, Kế toán viên trong các cơ quan hành chính nhà nước: Nắm bắt phương pháp thiết lập quy trình kiểm soát chứng từ chi thường xuyên, chi mua sắm sửa chữa theo đúng Thông tư 107/2017/TT-BTC và Thông tư 108/2018/TT-BTC.
• Học viên cao học và Nghiên cứu sinh chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Tham khảo phương pháp luận nghiên cứu kết hợp khảo sát định lượng toàn bộ mẫu (census sampling) và kỹ thuật phân tích thống kê mô tả trên SPSS phục vụ viết luận văn thạc sĩ.
• Các cơ quan quản lý, thanh tra, kiểm toán nhà nước: Khai thác bức tranh thực tiễn về những rào cản KSNB trong các đơn vị đặc thù không có nguồn thu để hoàn thiện chính sách pháp luật về quản lý tài chính công.

Câu hỏi thường gặp

Kiểm soát nội bộ chi tiêu trong cơ quan hành chính khác gì so với doanh nghiệp?

Khác với doanh nghiệp hướng tới tối đa hóa lợi nhuận, cơ quan hành chính như Cục DTNN khu vực Nghĩa Bình sử dụng 100% kinh phí NSNN cấp và không có nguồn thu. KSNB tại đây tập trung cao nhất vào tính tuân thủ pháp luật, chấp hành đúng định mức dự toán được duyệt và bảo toàn tài sản công theo Luật Ngân sách nhà nước.

Vì sao đánh giá rủi ro lại là khâu yếu nhất tại Cục DTNN khu vực Nghĩa Bình?

Kết quả khảo sát 77 CBCC cho thấy 64.9% nhận định đơn vị chưa có quy trình nhận diện rủi ro bằng văn bản. Nguyên nhân do tâm lý hành chính thụ động, phụ thuộc hoàn toàn vào phân bổ dự toán cấp trên và thiếu công cụ đo lường rủi ro tài chính chuyên biệt.

Nghiên cứu sử dụng cỡ mẫu bao nhiêu và phân tích bằng công cụ gì?

Nghiên cứu khảo sát toàn bộ 77/77 cán bộ công chức của Cục Dự trữ Nhà nước khu vực Nghĩa Bình (đạt tỷ lệ 100%). Dữ liệu được xử lý và phân tích thống kê mô tả thông qua phần mềm SPSS với hệ thống 21 tiêu chí đánh giá môi trường kiểm soát.

Việc luân chuyển cán bộ kế toán ảnh hưởng thế nào đến hiệu quả KSNB?

Tại đơn vị, 100% nhân sự kế toán có trình độ đại học trở lên nhưng do tính chất luân chuyển định kỳ, cán bộ mới cần thời gian dài tiếp cận quy trình đặc thù của ngành dự trữ. Điều này khiến điểm đánh giá chính sách nhân sự chỉ đạt 3.28/5.00, làm giảm tính liền mạch trong kiểm soát chi.

Các giải pháp đề xuất có lộ trình thực hiện như thế nào?

Hệ thống giải pháp được thiết kế theo lộ trình 03 năm (2024 - 2026): Giai đoạn 2024 hoàn thiện quy chế và phân công trách nhiệm; năm 2025 chuẩn hóa ma trận rủi ro và đào tạo 100% nhân sự; năm 2026 hoàn thành số hóa liên thông dữ liệu tài chính toàn Cục.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kiểm soát nội bộ các khoản chi trong cơ quan hành chính dựa trên khuôn khổ COSO 2013 và hướng dẫn INTOSAI.
• Phân tích thực chứng trên mẫu 77 cán bộ công chức đã làm rõ thực trạng 05 yếu tố KSNB tại Cục DTNN khu vực Nghĩa Bình giai đoạn 2020 - 2022, chỉ rõ khâu đánh giá rủi ro đạt mức thấp nhất với 3.10/5.00 điểm.
• Đóng góp hệ thống 04 nhóm giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cao, giúp đơn vị tiết giảm thời gian xử lý chứng từ chi tiêu từ 15 ngày xuống 05 ngày và nâng cao hiệu lực kiểm soát tài chính.
• Xác lập lộ trình thực thi cụ thể từ năm 2024 đến năm 2026, gắn kết giữa hoàn thiện thể chế nội bộ với hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin kế toán dự trữ quốc gia.
• Đề tài là nguồn tài liệu tham khảo học thuật và thực tiễn giá trị cho các nhà quản lý tài chính công, kiểm toán viên và học viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán đang nghiên cứu về quản trị khu vực công.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ CÁC KHOẢN CHI TRONG CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH 1. ĐẶC ĐIỂM HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH 1. Đặc điểm của cơ quan hành chính Cơ quan hành chính là khái niệm rộng, bao gồm tất cả các cơ quan thực hiện chức năng hành chính, bất kể là cơ quan nhà nước hay cơ quan của tổ chức phi nhà nước. Cơ quan hành chính nhà nước là khái niệm hẹp hơn, bao gồm các cơ quan hành chính được thành lập theo quy định của pháp luật, có chức năng, nhiệm vụ thực hiện quyền hành pháp trong bộ máy nhà nước.

Theo từ điển Tiếng Việt thì “Cơ quan hành chính là cơ quan quản lý chung hay từng mặt công tác, có nhiệm vụ chấp hành pháp luật và chỉ đạo thực hiện các chủ trương, kế hoạch của Nhà nước. Các Bộ, Cục, Sở là cơ quan hành chính” [37]. Cơ quan hành chính nhà nước là bộ phận hợp thành của bộ máy nhà nước, được thành lập để thực hiện chức năng quản lí hành chính nhà nước. Trong từng hệ thống cơ quan thuộc Bộ máy Nhà nước (Chính phủ, các Bộ, Ủy ban Nhân dân các cấp…) đều bao gồm các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp, phân biệt cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp khác nhau theo quy định ở các Luật như: Luật tổ chức Chính Phủ, Luật cán bộ Công chức, Luật viên chức,…Cơ quan hành chính nhà nước là bộ phận của bộ máy nhà nước nên cũng có các dấu hiệu chung của các cơ quan nhà nước như sau: - Cơ quan hành chính nhà nước có quyền nhân danh Nhà nước khi tham gia vào các quan hệ pháp luật nhằm thực hiên các quyền và nghĩa vụ pháp lí với mục đích hướng tới lợi ích công; - Hệ thống cơ quan hành chính nhà nước có cơ cấu tổ chức phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định; - Các cơ quan hành chính nhà nước được thành lập và hoạt động dựa trên những quy định của pháp luật, có chức năng, vụ pháp lí hành chính chỉ giới hạn trong phạm vi hoạt động chấp hành-điều hành.

- Các cơ quan hành chính nhà nước đều trực tiếp hay gián tiếp trực thuộc cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp, chịu sự giám sát và báo cáo công tác trước cơ quan quyền lực nhà nước. 8 - Các cơ quan hành chính nhà nước có hệ thống đơn vị cơ sở trực thuộc. Các đơn vị cơ sở của bộ máy hành chính nhà nước là nơi trực tiếp tạo ra của cải vật chất và tinh thần cho xã hội. Hầu hết các cơ quan có chức năng quản lí hành chính đều có các đơn vị cơ sở trực thuộc.

Ví dụ: Các trường đại học trực thuộc Bộ giáo dục và đào tạo; các tổng công ti, các công ti, nhà máy trực thuộc Bộ công nghiệp, Bộ nông nghiệp và phát triển nông thồn, Bô giao thông vận tải; các đơn vị công an, quân đội trực thuộc Bộ công an, Bộ quốc phòng. Tóm lại, cơ quan hành chính nhà nước là bố phận cấu thành của bộ máy nhà nước, trực thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp, có phương diện hoạt động chủ yếu là hoạt động chấp hành-điều hành, có cơ cấu tổ chức và phạm vi thẩm quyền do pháp luật quy định.Cơ quan hành chính thực hiện chức năng quản lý nhà nước được ban hành văn bản pháp quy, được NSNN bảo đảm nguồn kinh phí hoạt động.