Luận văn thạc sĩ hus cơ sở khoa học phát triển kinh tế xã hội bảo vệ môi trường cho vùng hải đảo nghiên cứu điểm tại huyện đảo cô tô tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cơ sở khoa học phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường cho vùng hải đảo tại huyện Cô Tô, Quảng Ninh.

• Tác giả: Vương Tấn Công
• Trường học: Trung Tâm Nghiên Cứu Tài Nguyên Và Môi Trường
• Chuyên ngành: Phát triển kinh tế - xã hội
• Đề tài: Cơ sở khoa học phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường cho vùng hải đảo: Nghiên cứu điểm tại huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG ĐẢO VEN BỜ VIỆT NAM VÀ ĐẢO CÔ TÔ, TỈNH QUẢNG NINH
• 1.1. Hệ thống đảo ven bờ Việt Nam
• 1.2. Huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ĐẢO CÔ TÔ
• 2.1. Vị trí và vai trò, chức năng của huyện đảo Cô Tô trong hệ thống các huyện đảo ven bờ Việt Nam
• 2.2. Vị trí địa lý
• 2.3. Vai trò và chức năng huyện đảo trong hệ thống các huyện đảo ven bờ Việt Nam
• 2.4. Đặc điểm các điều kiện tự nhiên- tài nguyên, kinh tế - xã hội
• 2.4.1. Đặc điểm các điều kiện tự nhiên- tài nguyên
• 2.4.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội
• 2.5. Cơ sở thực tiễn
• 2.6. Những hạn chế của huyện đảo trong phát triển kinh tế - xã hội và an ninh quốc phòng
• 2.6.1. Hạn chế về điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên
• 2.6.2. Hạn chế về điều kiện kinh tế, xã hội và nhân văn
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CÁC ĐỊNH HƯỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG ĐẢO CÔ TÔ
• 3.1. Đánh giá tổng hợp cho mục đích phát triển bền vững huyện đảo
• 3.1.1. Về đối tượng đánh giá
• 3.1.2. Lựa chọn các chỉ tiêu đánh giá
• 3.1.3. Một số kết quả đánh giá
• 3.2. Định hướng phát triển bền vững huyện đảo
• 3.2.1. Định hướng chung
• 3.2.2. Định hướng phát triển đối với các ngành và lĩnh vực kinh tế
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển bền vững kinh tế xã hội tại huyện đảo Cô Tô

Huyện đảo Cô Tô, thuộc tỉnh Quảng Ninh, là một trong những địa điểm có tiềm năng lớn cho phát triển bền vững kinh tế xã hội. Với vị trí địa lý chiến lược và tài nguyên thiên nhiên phong phú, Cô Tô đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho du lịch bền vững. Tuy nhiên, việc phát triển kinh tế xã hội tại đây cần phải gắn liền với bảo vệ môi trường để đảm bảo sự phát triển lâu dài và bền vững.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội của huyện đảo Cô Tô

Cô Tô có hệ sinh thái đa dạng với nhiều loại hình tài nguyên thiên nhiên. Đặc điểm này không chỉ tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế mà còn đặt ra thách thức trong việc bảo vệ môi trường. Các ngành kinh tế chủ yếu bao gồm du lịch, nông nghiệp và thủy sản, đều cần được quản lý một cách bền vững.

1.2. Vai trò của huyện đảo Cô Tô trong phát triển kinh tế biển

Huyện đảo Cô Tô đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế biển của Việt Nam. Với vị trí gần các tuyến hàng hải quốc tế, Cô Tô có thể trở thành trung tâm giao thương và du lịch, góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của khu vực.

II. Thách thức trong phát triển bền vững tại huyện đảo Cô Tô

Mặc dù có nhiều tiềm năng, huyện đảo Cô Tô cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển bền vững. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và quản lý tài nguyên chưa hiệu quả đang ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế xã hội tại đây.

2.1. Biến đổi khí hậu và tác động đến môi trường

Biến đổi khí hậu đang gây ra nhiều tác động tiêu cực đến huyện đảo Cô Tô, bao gồm sự gia tăng mực nước biển và thời tiết cực đoan. Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống của người dân mà còn đến các hệ sinh thái tự nhiên.

2.2. Ô nhiễm môi trường và quản lý rác thải

Ô nhiễm môi trường do hoạt động du lịch và sinh hoạt của người dân đang trở thành vấn đề nghiêm trọng. Việc quản lý rác thải chưa hiệu quả dẫn đến tình trạng ô nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và môi trường tự nhiên.

III. Phương pháp phát triển bền vững kinh tế xã hội tại Cô Tô

Để phát triển bền vững, huyện đảo Cô Tô cần áp dụng các phương pháp quản lý tài nguyên hiệu quả và phát triển các ngành kinh tế xanh. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra giá trị kinh tế lâu dài.

3.1. Quản lý tài nguyên thiên nhiên bền vững

Quản lý tài nguyên thiên nhiên bền vững là yếu tố then chốt trong phát triển kinh tế xã hội tại Cô Tô. Cần có các chính sách và biện pháp cụ thể để bảo vệ tài nguyên, đồng thời khuyến khích sử dụng hợp lý và hiệu quả.

3.2. Phát triển du lịch bền vững

Du lịch bền vững là một trong những ngành kinh tế chủ lực tại Cô Tô. Cần phát triển các sản phẩm du lịch thân thiện với môi trường, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo vệ môi trường.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại huyện đảo Cô Tô

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại huyện đảo Cô Tô đã chỉ ra rằng việc phát triển bền vững không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ môi trường. Những mô hình phát triển thành công có thể được nhân rộng ra các khu vực khác.

4.1. Mô hình phát triển nông nghiệp bền vững

Mô hình nông nghiệp bền vững tại Cô Tô đã cho thấy hiệu quả trong việc bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập cho người dân. Việc áp dụng các phương pháp canh tác hữu cơ và bảo vệ nguồn nước là rất cần thiết.

4.2. Kết quả từ các dự án bảo vệ môi trường

Các dự án bảo vệ môi trường tại Cô Tô đã đạt được nhiều kết quả tích cực, như giảm thiểu ô nhiễm và phục hồi các hệ sinh thái tự nhiên. Những kết quả này cần được duy trì và phát triển hơn nữa.

V. Kết luận và tương lai của phát triển bền vững tại Cô Tô

Phát triển bền vững kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường tại huyện đảo Cô Tô là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và doanh nghiệp để đạt được mục tiêu này.

5.1. Tầm nhìn tương lai cho huyện đảo Cô Tô

Tương lai của huyện đảo Cô Tô cần hướng đến một mô hình phát triển bền vững, trong đó bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế song hành. Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực xanh.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong phát triển bền vững

Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững. Cần nâng cao nhận thức và khuyến khích sự tham gia của người dân trong các hoạt động bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam sở hữu đường bờ biển dài trên 3.260 km cùng hệ thống 2.773 đảo ven bờ với tổng diện tích 1.720 km2, giữ vai trò chiến lược trong an ninh quốc phòng và phát triển kinh tế biển. Huyện đảo Cô Tô thuộc tỉnh Quảng Ninh, được thành lập theo Nghị định của Chính phủ vào ngày 29 tháng 3 năm 1994, là một quần đảo tiền tiêu gồm hơn 40 hòn đảo lớn nhỏ nằm ở phía Bắc vịnh Bắc Bộ. Huyện đảo tọa lạc trong phạm vi tọa độ từ 20°55' đến 21°15'7" vĩ độ Bắc và từ 107°35' đến 108°20' kinh độ Đông, tiếp giáp đường hải phận quốc tế dài gần 200 km.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự mâu thuẫn gay gắt giữa yêu cầu tăng trưởng kinh tế biển với tính dễ tổn thương của hệ sinh thái hải đảo cô lập, đặc biệt là nguy cơ cạn kiệt tài nguyên nước ngọt và suy thoái lớp phủ thực vật. Mục tiêu cụ thể của công trình là nghiên cứu, đánh giá toàn diện tiềm năng tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và điều kiện kinh tế - xã hội, từ đó xác lập cơ sở khoa học để hoạch định mô hình phát triển bền vững cho huyện đảo Cô Tô.

Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ diện tích huyện đảo, tập trung vào ba đảo then chốt gồm đảo Cô Tô Lớn (diện tích 2.253 ha), đảo Thanh Lân (diện tích 2.421 ha) và đảo Trần (diện tích khoảng 4,5 km2), với dữ liệu khảo sát giai đoạn 1994–2005 và định hướng tầm nhìn đến năm 2010–2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi lượng hóa ngưỡng khai thác nước an toàn dưới 33,3% tổng tiềm năng, cung cấp lời giải cho bài toán đáp ứng nhu cầu 2.140.450 m3 nước/năm vào năm 2010 và quản lý không gian sinh thái 400 km2 ngư trường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết cảnh quan học và lý thuyết địa hệ (Geosystem theory), xem xét môi trường đảo như một chỉnh thể thống nhất gồm hai phụ hệ tương tác hữu cơ là phụ hệ biển và phụ hệ đảo. Lý thuyết phát triển bền vững được tích hợp nhằm cân bằng đồng thời ba trụ cột: hiệu quả kinh tế biển, công bằng xã hội và an ninh sinh thái lãnh thổ. Bên cạnh đó, quan điểm phát sinh và tính đồng nhất tương đối được vận dụng để phân vùng cấu trúc cảnh quan theo nguồn gốc thành tạo.

Hệ thống khái niệm trung tâm bao gồm:

1. Quỹ sinh thái lãnh thổ: Giới hạn tối đa về tài nguyên tự nhiên mà con người có thể khai thác mà không làm suy thoái môi trường.
2. Ngưỡng chịu tải môi trường đảo: Khả năng tự điều chỉnh và tái tạo của hệ sinh thái trước các tác động kinh tế và dân sinh.
3. Địa hệ biển - đảo: Đơn vị tự nhiên tổng hợp có ranh giới cấu trúc địa mạo chịu sự chi phối mạnh mẽ của năng lượng sóng và hoàn lưu khí quyển.

Vùng ven bờ Bắc Bộ tập trung tới 2.321 hòn đảo (chiếm 83,70% tổng số đảo cả nước), trong đó thềm đáy biển nông phân bố ở độ sâu từ 0 đến 20 m giữ vai trò trực tiếp nuôi dưỡng các hệ sinh thái rạn san hô và bãi triều.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kế thừa chuỗi quan trắc khí tượng - hải văn nhiều năm (1994–2005), niên giám thống kê huyện Cô Tô, hồ sơ địa chất thủy văn tỷ lệ 1:25.000 và dữ liệu viễn thám độ phân giải cao.

Phương pháp phân tích nhân tố chủ đạo của Grigoriev được kết hợp với phương pháp phân tích tổng hợp cảnh quan để làm rõ sự phân hóa không gian. Công nghệ Hệ thống thông tin địa lý (GIS) được triển khai trên các phần mềm ArcGIS, ArcView, MapInfo và ENVI nhằm số hóa, chồng xếp các lớp bản đồ chuyên đề về địa hình, độ dốc, thổ nhưỡng và hiện trạng sử dụng đất.

Quá trình khảo sát thực địa được tiến hành qua 2 đợt toàn diện dọc theo các tuyến mặt cắt đại diện trên các đảo nổi và tuyến khảo sát hải văn bằng tàu biển quanh cụm đảo hạt nhân. Cỡ mẫu nghiên cứu thực tế gồm 15 mẫu nước mặt tại các lưu vực suối chính và 12 giếng quan trắc nước ngầm thuộc tầng chứa nước lỗ hổng Đệ Tứ (chiều dày trung bình 6 m) và tầng nứt nẻ Ocdovic - Silua (chiều dày 55 m). Phương pháp chọn mẫu phân tầng theo địa hình được lựa chọn nhằm kiểm soát chính xác mức độ nhiễm mặn và đánh giá chính xác trữ lượng động tự nhiên của nguồn nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu mang lại ba phát hiện quan trọng về cấu trúc tài nguyên và động thái phát triển của huyện đảo:

Thứ nhất, tài nguyên nước ngọt là nhân tố giới hạn sinh thái quyết định quy mô dân số và kinh tế đảo. Tổng trữ lượng tiềm năng nước dưới đất đạt 7.347 m3/ngày trên đảo Cô Tô và 8.138 m3/ngày trên đảo Thanh Lân. Nhu cầu sử dụng nước năm 2003 là 1.126.770 m3/năm và dự báo sẽ tăng vọt lên 2.140.450 m3/năm vào năm 2010 (tăng 89,96% khi quy mô dân số tăng từ 3.770 người lên 7.000 người), chạm sát ngưỡng an toàn sinh thái cho phép khai thác là 33,3% tổng lượng dòng chảy mùa kiệt.

Thứ hai, địa hình và thổ nhưỡng mang tính phân hóa cực đoan. Đất Feralit đỏ vàng trên đá phiến sét chiếm tỷ trọng lớn nhất với 80-85% diện tích đảo Thanh Lân và 60-65% diện tích đảo Cô Tô Lớn. Địa hình đồi núi thấp có độ dốc phổ biến trên 20° (nhiều nơi đạt 50-60°), kết hợp tổng lượng mưa 1.700 - 1.900 mm/năm (với 85-90% tập trung trong mùa mưa từ tháng V đến tháng X) tạo ra nguy cơ xói mòn và rửa trôi đất nghiêm trọng.

Thứ ba, thảm thực vật tự nhiên bị suy giảm mạnh về diện tích và cấu trúc. Luận văn xác định được 13 kiểu thảm thực vật trên đảo, nhưng diện tích rừng thứ sinh lá rộng chỉ còn lại 442,95 ha (chiếm khoảng 15-20% diện tích tự nhiên), trong khi đất trồng lúa nước chiếm 304,4 ha và rừng ngập mặn tại vụng Hồng Vàn đạt 196,27 ha.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân dẫn đến suy giảm độ che phủ rừng và thiếu hụt nguồn nước bắt nguồn từ hoạt động khai hoang nông nghiệp, chặt phá gỗ củi kéo dài trong quá khứ kết hợp với hiện tượng bốc thoát hơi tiềm năng đạt 1.100 - 1.250 mm/năm. Đảo Trần có địa hình đồi núi chiếm trên 50% diện tích với độ cao vượt 100 m, dòng chảy ngắn và dốc khiến nước mưa đổ nhanh ra biển, dẫn đến khả năng tích trữ nước ngầm tự nhiên chỉ đáp ứng tối đa cho khoảng 300 người.

So với các huyện đảo có diện tích lớn như Phú Quốc (539,1 km2) hay Cát Hải (323,1 km2), Cô Tô có quy mô đất nổi khiêm tốn (khoảng 46,2 km2) nhưng lại sở hữu vị trí cửa ngõ quốc tế và ngư trường rộng 400 km2.

Các phát hiện này có thể được biểu diễn trực quan thông qua Bảng cân bằng nước lưu vực (Hồng Vàn, Hải Tiến, Vàn Chảy) và Biểu đồ cơ cấu nhóm đất huyện đảo, giúp các nhà quy hoạch dễ dàng nhận diện ranh giới giữa các vùng sinh thái nhạy cảm cần bảo tồn tuyệt đối và vùng không gian cho phép phát triển du lịch nghỉ dưỡng trên nền bản đồ GIS tỷ lệ 1:25.000.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thiết lập hành lang bảo vệ nghiêm ngặt đối với 442,95 ha rừng phòng hộ đầu nguồn và 196,27 ha rừng ngập mặn vụng Hồng Vàn; triển khai kế hoạch trồng mới 500 ha rừng phi lao và keo lá tràm trên đất xói mòn trơ sỏi đá giai đoạn 2008–2015 nhằm nâng độ che phủ sinh thái lên trên 45%. Chủ thể thực hiện: Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ninh phối hợp với UBND huyện Cô Tô.

2. Nâng cấp và kiên cố hóa hệ thống 20 hồ đập chứa nước mặt hiện hữu, đồng thời xây dựng công trình ngăn mặn giữ ngọt tại lưu vực suối Hải Tiến (diện tích 3,27 km2) và suối Cáp Cháu (diện tích 2,03 km2); kiểm soát công suất khai thác nước ngầm dưới 2.500 m3/ngày để ngăn chặn hiện tượng xâm nhập mặn vào tầng Đệ Tứ. Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp và Địa chính huyện Cô Tô.

3. Hiện đại hóa hạ tầng dịch vụ hậu cần nghề cá phục vụ vùng ngư trường 400 km2; quy hoạch 150 ha mặt nước vụng kín tại Cô Tô và Thanh Lân để phát triển nghề nuôi cấy ngọc trai và hải sản bám đáy có giá trị xuất khẩu cao giai đoạn 2008–2012. Chủ thể thực hiện: Sở Thủy sản tỉnh Quảng Ninh cùng các hợp tác xã ngư nghiệp.

4. Xây dựng phân khu du lịch sinh thái biển cao cấp gắn với tuyến liên hoàn Cát Bà - Hạ Long - Cô Tô - Móng Cái; áp dụng định mức tiêu thụ nước nghiêm ngặt 100 lít/người/ngày đối với các cơ sở lưu trú và giới hạn tải lượng du khách lưu trú không vượt quá 2.000 người/ngày vào mùa cao điểm trước năm 2015. Chủ thể thực hiện: Sở Du lịch tỉnh Quảng Ninh và Hiệp hội Doanh nghiệp Du lịch.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách cấp tỉnh, huyện: Ứng dụng mô hình cân bằng nước và phân vùng sinh thái để phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội huyện đảo Cô Tô tầm nhìn đến năm 2020.

2. Nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Địa lý, Khoa học Môi trường và Kinh tế biển: Khai thác phương pháp luận đánh giá tổng hợp điều kiện tự nhiên hải đảo và kỹ thuật ứng dụng GIS phân tích biến động không gian cảnh quan ven bờ.

3. Các doanh nghiệp đầu tư du lịch và nuôi trồng thủy hải sản: Sử dụng bản đồ địa mạo đường bờ và thông số sóng biển cực đại 6 m để lựa chọn vị trí đầu tư an toàn cho cầu cảng, resort nghỉ dưỡng và bè nuôi thủy sản.

4. Lực lượng vũ trang và Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng: Tham khảo sơ đồ phân bậc địa hình đồi cao 187 m - 199 m tại đảo Trần và Thanh Lân để bố trí công trình phòng thủ kết hợp bảo vệ chủ quyền biên giới biển đảo Đông Bắc.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngưỡng khai thác nước ngọt an toàn trên huyện đảo Cô Tô được xác định như thế nào? Luận văn xác định giới hạn khai thác an toàn không được vượt quá 33,3% tổng trữ lượng nước tiềm năng trên đảo nhằm tránh sụt lún địa tầng và mặn hóa nước ngầm. Năm 2003, nhu cầu nước là 1.126.770 m3/năm, và khi dân số tăng lên 7.000 người vào năm 2010 với tổng nhu cầu 2.140.450 m3/năm, lượng khai thác đã tiến sát ngưỡng an toàn sinh thái của mùa cạn.

2. Trở ngại tự nhiên lớn nhất đối với phát triển nông nghiệp tại Cô Tô là gì? Trở ngại lớn nhất là địa hình đồi dốc trên 20° kết hợp nhóm đất Feralit chiếm 60-85% diện tích có tầng đất mỏng và dễ bị xói mòn. Lượng mưa năm lớn nhưng phân hóa sâu sắc với 85-90% lượng mưa tập trung vào mùa hè, trong khi tháng khô nhất chỉ đạt 20-24 mm dẫn đến tình trạng hạn hán nghiêm trọng trong mùa đông.

3. Vị thế chiến lược của đảo Trần trong quy hoạch không gian huyện đảo là gì? Đảo Trần là đảo tiền tiêu phía Đông Bắc, cách Móng Cái 35 km và án ngữ tuyến hàng hải quốc tế Hải Phòng - Bắc Hải (cách 30 km). Với đỉnh cao 187 m và địa hình hiểm trở, đảo giữ vai trò trinh sát, bảo vệ an ninh quốc gia, đồng thời là trạm trung chuyển dịch vụ biển cho vùng biển đánh cá giáp ranh quốc tế.

4. Nghiên cứu sử dụng công cụ kỹ thuật nào để đánh giá cảnh quan huyện đảo? Tác giả đã kết hợp phương pháp phân tích nhân tố chủ đạo với công nghệ GIS trên các phần mềm ArcGIS, MapInfo và ENVI. Dữ liệu bản đồ địa hình tỷ lệ 1:25.000 và ảnh viễn thám được xử lý qua 2 đợt điều tra thực địa để phân tích đa lớp, phục vụ thành lập bản đồ địa mạo và phân vùng chức năng lãnh thổ.

5. Định hướng phát triển kinh tế biển chủ đạo nào mang lại hiệu quả cao nhất? Định hướng hiệu quả nhất là kết hợp nuôi trồng thủy sản bán tự nhiên (trai lấy ngọc, bào ngư) trên các bench mài mòn ven đảo, xây dựng trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá phục vụ ngư trường 400 km2 và phát triển du lịch sinh thái nghỉ dưỡng kết nối cụm Cát Bà - Hạ Long - Cô Tô.

Kết luận

• Luận văn đã xác lập hoàn chỉnh cơ sở khoa học về cảnh quan tự nhiên và mối quan hệ tương hỗ giữa hai phụ hệ sinh thái biển và đảo tại huyện Cô Tô.
• Định lượng chính xác trữ lượng nước ngầm tiềm năng đạt trên 15.000 m3/ngày và chỉ rõ ngưỡng cân bằng sinh thái phục vụ quy mô dân số dự báo 7.000 người vào năm 2010.
• Đánh giá hiện trạng 13 kiểu thảm thực vật cùng nhóm đất Feralit chiếm ưu thế 60-85%, đặt nền tảng cho việc khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt 442,95 ha rừng phòng hộ.
• Khẳng định giá trị an ninh quốc phòng tiền tiêu của đảo Trần và hệ thống hơn 40 đảo nổi thuộc tuyến ngoài trong thế trận bảo vệ chủ quyền vịnh Bắc Bộ.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp tích hợp công nghệ GIS nhằm quy hoạch không gian lãnh thổ phát triển bền vững cho huyện đảo.

Lộ trình tiếp theo cần tập trung hoàn thiện các quy hoạch phân khu chi tiết trước năm 2015 và thiết lập mạng lưới quan trắc tự động chất lượng nguồn nước giai đoạn 2010–2020. Các cơ quan quản lý và nhà đầu tư hãy ứng dụng ngay khung nghiên cứu khoa học này vào thực tiễn để kiến tạo một Cô Tô giàu đẹp, vững mạnh về kinh tế và an toàn về sinh thái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1- TỔNG QUAN VỀ NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU HỆ THỐNG ĐẢO VEN BỜ VIỆT NAM VÀ ĐẢO CÔ TÔ, TỈNH QUẢNG NINH 1. Hệ thống đảo ven bờ Việt Nam Đã có khá nhiều công trình nghiên cứu lý luận chung về đánh giá tổng hợp tiềm năng tự nhiên, tài nguyên, tiềm năng kinh tế - xã hội các khu vực, vùng lãnh thổ, đặc biệt các vùng với các điều kiện mang tính đặc thù biển và đảo cho mục đích phát triển KT- XH của nhiều tác giả trong và ngoài nước. Ở Việt Nam cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu lý luận và thực tiễn về đánh giá tổng hợp như công trình của Lê Bá Thảo, Vũ Tự Lập trình bày về phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu tổng hợp, áp dụng đối với cảnh quan, Lê Đức An, Lê Đức Tố về quan điểm và các nội dung đánh giá tổng hợp hệ thống đảo ven bờ Việt Nam, các tác giả Nguyễn Thượng Hùng, Nguyễn Ngọc Khánh, Phạm Hoàng Hải, Nguyễn Cao Huần, Phạm Quang Anh và nnk về đánh giá điều kiện địa lý và phát triển lý luận nghiên cứu đánh giá cảnh quan Việt Nam và nhiều vùng lãnh thổ khác cho các mục đích thực tiễn. Ngoài ra, còn có rất nhiều công trình thực tiễn áp dụng phương pháp đánh giá tổng hợp cho phát triển các đối tượng sản xuất, kinh tế ở quy mô cấp tỉnh, huyện, các đơn vị lãnh thổ nhỏ, các công trình công nghiệp, kỹ thuật của nhiều tác giả khác v.

11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tài liệu liên quan đến hệ thống đảo ven bờ Việt Nam Các nghiên cứu về biển và hải đảo nước ta đã được Nhà nước cho phép thực hiện từ những năm 1960 trong khuôn khổ các chương trình hợp tác Quốc tế. Tuy nhiên hầu hết các công trình nghiên cứu ở giai đoạn trước mới chỉ dừng lại ở việc điều tra tổng hợp tài nguyên biển. Tiếp theo đó là các công trình đánh giá cho các mục đích ứng dụng cụ thể.

Trong đó có thể kể đến hai công trình tiêu biểu sau: 1/. Đề tài “Đánh giá điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên và kinh tế xã hội hệ thống đảo ven bờ Việt Nam trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội biển” (KT.12) thuộc Chương trình nghiên cứu Biển (KT- 03) do GS. Lê Đức An (1997) chủ trì đã thực hiện điều tra, đánh giá toàn bộ hệ thống đảo ven bờ Việt Nam cho các mục đích: an ninh quốc phòng, di dân kinh tế mới, du lịch, dịch vụ biển, v.18 (1991-1995) đã nghiên cứu và xây dựng luận chứng khoa học kĩ thuật xây dựng và phát triển hệ thống du lịch biển Việt Nam. Năm 2001 đề tài độc lập cấp Nhà nước “Điều tra nghiên cứu hệ thống đảo ven bờ vịnh Bắc Bộ phục vụ cho việc qui hoạch phát triển kinh tế-xã hội bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia trên biển” và giai đoạn 2001-2004, đề tài cấp Nhà nước KC.12: “Luận chứng khoa học về một mô hình phát triển kinh tế - sinh thái trên một số đảo, cụm đảo lựa chọn vùng biển ven bờ Việt Nam” do GS.

Lê Đức Tố chủ trì, bước đầu đã xây dựng được mô hình kinh tế sinh thái trên ba cụm đảo lựa chọn là cụm đảo Ngọc Vừng(tỉnh Quảng Ninh), cụm đảo Cù Lao Chàm (tỉnh Quảng Nam), cụm đảo Hòn Khoai (tỉnh Cà Mau) và nhiều công trình nghiên cứu riêng cho các đảo, huyện đảo của các tác giả khác và của các địa phương,. và nhiều công trình nghiên cứu khác có liên quan. Hệ thống đảo ven bờ (HTĐVB) là tập hợp các đảo, cụm đảo, quần đảo phân bố trên thềm lục địa, kể từ sát bờ ra đến những đảo xa nhất là Bạch Long Vỹ, Hòn Hải, Bẩy Cạnh, Thổ Chu, Phú Quốc. Theo kết quả thống kê chưa đầy đủ của đề tài KT - 03 - 12, HTĐVB gồm 2.773 đảo với tổng diện tích 1.720km2 (Bảng 1) có 84 đảo có diện tích trên 1km2 với tổng diện tích 1.596 km2 (92,7%), có 24 đảo trên 10km2 và 3 đảo trên 100km2, còn lại là các đảo rất nhỏ (Bảng 1.1: Các nhóm đảo phân chia theo diện tích Nhóm đảo theo Số đảo trong Tỷ lệ trên tổng Tổng diện tích Tỷ lệ trên tổng diện diện tích (km2) nhóm số đảo (%) của nhóm (km2) tích các đảo (%) < 0,001 284 10,24 0,1129 0,01 0,001-0,005 685 24,70 1,6161 0,10 0,005-0,01 418 15,07 2,7909 0,16 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 0,01-0,05 779 28,10 17,6136 1,02 0,05-0,1 209 7,54 14,5312 0,84 0,1-0,5 266 9,59 52,8745 3,07 0,5-1 48 1,73 34,7793 2,02 1-5 51 1,84 121,6281 7,07 5-10 9 0,32 61,5910 3,58 10-50 19 0,69 375,6273 21,83 50-100 2 0,07 133,7727 7,77 > 100 3 0,11 903,9378 52,53 Tổng cộng 2773 100 1720,8754 100 Nguồn: “Đánh giá điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, kinh tế xã hội, hệ thống đảo ven bờ Việt Nam trong chiến lược phát triển KT-XH biển”.

Báo cáo tổng hợp, đề tài KT.12 Đảo phân bố suốt từ tây vịnh Bắc Bộ đến đông vịnh Thái Lan nhưng chủ yếu tập trung ở vùng biển ven bờ Bắc Bộ và ven bờ Nam Bộ (Bảng 1. Các tỉnh có nhiều đảo nhất là Quảng Ninh (74,94%), Hải Phòng (8,76%), Kiên Giang (5,73%), Khánh Hoà (3,82%).2: Số lượng và diện tích hệ thống đảo ven bờ Việt Nam theo các vùng Toàn hệ thống đảo Các đảo có diện tích ≥ 1 km2 TT Số Diện tích Số Diện tích Vùng % % % % đảo (km2) đảo (km2) I Ven bờ Bắc Bộ 2321 83,70 841,1571 48,88 50 59,5 761,1914 47,68 Ven bờ II 57 2,06 14,2478 0,83 3 3,6 9,424 0,59 Bắc Trung Bộ Ven bờ III 200 7,21 172,0015 9,99 16 19,0 153,5418 9,61 Nam Trung Bộ Ven bờ IV 195 7,01 693,4690 40,30 15 17,9 672,3997 42,12 Nam Bộ Tổng 2773 100 1720,8754 100 84 100 1596,5569 100 Nguồn: “Đánh giá điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, kinh tế xã hội, hệ thống đảo ven bờ Việt Nam trong chiến lược phát triển KT-XH biển”. Báo cáo tổng hợp, đề tài KT.12 Để phát triển, các đảo cần phải có một diện tích đủ lớn. Trong 84 đảo có diện tích trên 1km2, có 33 đảo diện tích trên 5km2 (lớn và trung bình) và 51 đảo còn lại (60,7%) là các đảo nhỏ (1 - 5km2).

Chúng chủ yếu phân bố nhiều ở ven bờ Bắc Bộ (59,5%), tiếp đó là ven bờ Nam Trung Bộ và Nam Bộ (Bảng 1.3: Phân loại 84 đảo có diện tích ≥ 1 km2 theo diện tích và vùng phân bố Số đảo theo diện tích Số đảo theo diện tích và vùng Diện Số Tỷ lệ Loại Chung cả Số đảo phân bố theo vùng tích đảo % diện nước 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (km2) tích Tỷ lệ % Ven bờ Ven bờ (km2) Ven bờ Ven bờ Bắc Số so với Nam Nam Bắc Bộ Trung Bộ đảo tổng 84 Trung Bộ Bộ đảo > 100 3 3,6 > 100 2 0 0 1 3 3,6 100-20 7 8,3 > 20 6 0 2 2 10 11,8 20-10 14 16,7 > 10 16 0 5 3 24 28,5 10-5 9 10,7 >5 21 0 5 7 33 39,2 50 3 16 15 5-1 51 60,7 >1 84 100 (59,5%) (3,6%) (19,0%) (17,9%) Cộng: 84 100 Nguồn: “Đánh giá điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, kinh tế xã hội, hệ thống đảo ven bờ Việt Nam trong chiến lược phát triển KT-XH biển”. Báo cáo tổng hợp, đề tài KT.12 Diễn giải bảng 1. 9 đảo (5-10km2):Thổ Chu (9,9), Hà Loan (8,2), Sâu Nam (7,4), Bẩy Cạnh (7,2), Phượng Hoàng (6,3), Hòn Bà II (6,1), Còng (Quả Soài) (5,5), Cống Nưa (5,5), Nam Du (5,5) 51 đảo 14 đảo (3 - 5km2): Hòn Khoai (4,96), Hòn Mê (4,86), Hang Trại (4,6), Chàng Tây nhỏ (Trần) (4,5), Lão Vọng (4,3), Vạn Vược ( 3,9), Mang (3,8), Bình Ba (3,7), Cù Lao (1-5km2) Xanh (3,5), Minh Hoà (Hòn Nghệ) (3,5), Hòn Thơm (3,5), Hòn Tre II (3,4), Chàng Ngọ (3,2), Bồ Hòn (3,1) 37 đảo (1-3km2): Tuần Châu, Cô Tô con, Bạch Long Vỹ, Cồn Cỏ, Hòn Mun. Đến cuối năm 2004 Việt Nam đã có 10 huyện đảo ven bờ (HĐVB) thuộc 7 tỉnh và thành phố được thành lập: Quảng Ninh (2), Hải Phòng (2), Quảng Trị (1), Quảng Ngãi (1), Bình Thuận (1), Bà Rịa - Vũng Tàu (1) và Kiên Giang (2) 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Cũng cần ghi nhận là trong phạm vi HTĐVB Việt Nam, ngoài 10 huyện đảo trên còn có 9 xã đảo, 1 phường đảo và hàng trăm đảo khác thuộc trực tiếp các đơn vị hành chính trên bờ, từ thuộc xã, phường, huyện, thị xã đến thuộc thành phố.

Các xã đảo đó thuộc 4 tỉnh là Quảng Ninh (4), Quảng Nam (1), Khánh Hoà (1) và Kiên Giang (3); 1 phường đảo thuộc thành phố Quy Nhơn. Các huyện đảo tập trung ở vùng biển Bắc Bộ (4) và Nam Bộ (3) và phân bố phân tán ở vùng biển Trung Bộ (3), có quy mô về diện tích và dân số rất khác nhau. Lớn nhất là huyện đảo Phú Quốc với 593,1km2 và 82. Nhỏ nhất là 2 huyện đảo Bạch Long Vỹ và Cồn Cỏ (mới được thành lập vào 10/2004) với diện tích mỗi đảo chỉ trên 2km2.

Theo độ lớn HĐVB có thể chia thành 4 nhóm: - Nhóm HĐVB lớn: Phú Quốc (539,1 km2), Vân Đồn(551,3 km2), Cát Hải (323,1 km2). - Nhóm HĐVB khá lớn: Côn Đảo (75,2 km2), Cô Tô (46,2 km2). - Nhóm HĐVB trung bình: Kiên Hải (27,9 km2), Phú Quý (16,0 km2), Lý Sơn (10,0 km2). - Nhóm HĐVB nhỏ: Bạch Long Vỹ (4,5 km2), Cồn Cỏ (4,0 km2).

Cũng cần lưu ý là có sự khác nhau đáng kể về số liệu diện tích các huyện đảo, theo tài liệu thống kê và theo thực đo trên bản đồ. Theo số liệu thống kê thì diện tích huyện Vân Đồn là 551,3km2 nhưng theo số liệu đo trên bản đồ thì chỉ khoảng 410km2, chênh nhau đến 141km2, tức 25%. Diện tích huyện Cát Hải cũng tương tự như vậy, số liệu thống kê lớn hơn số đo đạc khá nhiều. Diện tích huyện đảo Bạch Long Vỹ theo Cục Thống kê Hải Phòng là 4,5 km2, thực đo trên bản đồ chỉ 2,2 km2, huyện Cồn Cỏ cũng vậy.

Ngược lại, huyện đảo Phú Quý, theo số liệu thống kê có 16,0km2 (số liệu trước đây là 32 km2) nhưng theo đo trên bản đồ huyện có diện tích khoảng 18km2. Huyện đảo Kiên Hải có 2 số liệu diện tích thống kê khác nhau: 27,9 và 38,7km2 ngay trong niên giám thống kê 2003 tỉnh Kiên Giang (đo đạc là khoảng 25,0km2). Do đó, tổng diện tích các huyện đảo là 1651,3 km2 theo số liệu thống kê và 1348,9km2 theo số liệu đo đạc trên bản đồ, chênh nhau đến trên 300km2, là một con số quá lớn đối với các đảo. Tổng dân số trung bình năm 2004 trên 10 huyện đảo là khoảng trên 227.