Luận văn thạc sĩ một số vấn đề pháp lý về ly hôn có yếu tố nước ngoài tại việt nam luận văn ths luật 60 38 60

Luận văn thạc sĩ phân tích các vấn đề pháp lý về ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam, cung cấp cái nhìn sâu sắc và giải pháp pháp lý.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Thùy Dương
• Người hướng dẫn: TS. Nông
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật
• Đề tài: Pháp Lý Về Ly Hôn Có Yếu Tố Nước Ngoài Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ LY HÔN CÓ YẾU TỐ NƯỚC NGOÀI
• 1.1. Ly hôn
• 1.2. Ly hôn có yếu tố nước ngoài
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về pháp lý ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam

Ly hôn có yếu tố nước ngoài là một vấn đề pháp lý phức tạp tại Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Theo Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000, ly hôn được định nghĩa là việc chấm dứt quan hệ hôn nhân do Tòa án công nhận hoặc quyết định theo yêu cầu của một hoặc cả hai bên. Điều này cho thấy rằng, ly hôn không chỉ là một vấn đề cá nhân mà còn liên quan đến các quy định pháp lý phức tạp, đặc biệt khi có yếu tố nước ngoài. Việc hiểu rõ các quy định pháp lý về ly hôn có yếu tố nước ngoài là rất cần thiết để bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

1.1. Khái niệm ly hôn có yếu tố nước ngoài

Ly hôn có yếu tố nước ngoài được hiểu là việc chấm dứt quan hệ hôn nhân giữa một bên là công dân Việt Nam và một bên là người nước ngoài, hoặc giữa hai công dân nước ngoài cư trú tại Việt Nam. Điều này có thể dẫn đến nhiều vấn đề pháp lý phức tạp, bao gồm việc xác định quyền nuôi con, phân chia tài sản và các quyền lợi khác.

1.2. Các quy định pháp lý liên quan đến ly hôn có yếu tố nước ngoài

Pháp luật Việt Nam quy định rõ ràng về ly hôn có yếu tố nước ngoài trong Luật Hôn nhân và Gia đình. Các điều khoản liên quan đến quyền và nghĩa vụ của các bên trong quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài được quy định cụ thể, nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho các bên.

II. Những thách thức trong việc giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài

Việc giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam gặp phải nhiều thách thức, bao gồm sự khác biệt về pháp luật giữa các quốc gia, cũng như sự thiếu hụt thông tin và tài liệu cần thiết để giải quyết vụ việc. Điều này có thể dẫn đến việc kéo dài thời gian giải quyết và gây khó khăn cho các bên liên quan.

2.1. Khác biệt về pháp luật giữa các quốc gia

Mỗi quốc gia có hệ thống pháp luật riêng về hôn nhân và gia đình, điều này có thể dẫn đến những xung đột pháp lý khi một bên là công dân nước ngoài. Việc xác định luật áp dụng trong trường hợp ly hôn có yếu tố nước ngoài là một thách thức lớn.

2.2. Thiếu hụt thông tin và tài liệu

Trong nhiều trường hợp, việc thu thập thông tin và tài liệu cần thiết để giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài là rất khó khăn. Điều này có thể dẫn đến việc Tòa án không thể đưa ra quyết định chính xác và kịp thời.

III. Phương pháp giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài hiệu quả

Để giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp pháp lý phù hợp, bao gồm việc xác định rõ ràng luật áp dụng, cũng như việc thu thập đầy đủ thông tin và tài liệu cần thiết. Việc này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn đảm bảo tính công bằng trong quá trình giải quyết.

3.1. Xác định luật áp dụng trong ly hôn

Việc xác định luật áp dụng là rất quan trọng trong các vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài. Cần phải xem xét các quy định của pháp luật Việt Nam cũng như pháp luật của quốc gia có liên quan để đưa ra quyết định chính xác.

3.2. Thu thập thông tin và tài liệu cần thiết

Cần có sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng để thu thập thông tin và tài liệu cần thiết cho việc giải quyết ly hôn. Điều này có thể bao gồm việc yêu cầu hỗ trợ từ các cơ quan tư pháp của quốc gia liên quan.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về ly hôn có yếu tố nước ngoài

Nghiên cứu về ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam đã chỉ ra rằng, việc áp dụng các quy định pháp lý hiện hành còn nhiều hạn chế. Cần có những cải cách để nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài, từ đó bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

4.1. Thực trạng giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài

Thực trạng cho thấy rằng, nhiều vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài vẫn chưa được giải quyết một cách thỏa đáng. Điều này có thể do sự thiếu hụt thông tin, cũng như sự khác biệt trong quy định pháp luật giữa các quốc gia.

4.2. Kết quả nghiên cứu và đề xuất cải cách

Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có những cải cách trong quy định pháp luật về ly hôn có yếu tố nước ngoài, nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết và bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

V. Kết luận và tương lai của ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam

Ly hôn có yếu tố nước ngoài là một vấn đề pháp lý quan trọng tại Việt Nam, đòi hỏi sự quan tâm và nghiên cứu sâu sắc. Tương lai của lĩnh vực này phụ thuộc vào việc cải cách pháp luật và nâng cao nhận thức của các bên liên quan.

5.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu ly hôn có yếu tố nước ngoài

Nghiên cứu về ly hôn có yếu tố nước ngoài không chỉ giúp nâng cao nhận thức về vấn đề này mà còn góp phần vào việc hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần có những định hướng phát triển rõ ràng trong việc giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài, nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên và đảm bảo tính công bằng trong quá trình giải quyết.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, các quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam gia tăng rõ rệt, kéo theo sự phát sinh các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài ngày càng phổ biến. Theo ước tính, số lượng vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài tại các tòa án Việt Nam đã tăng lên đáng kể trong những năm gần đây, phản ánh sự đa dạng và phức tạp của các quan hệ hôn nhân xuyên biên giới. Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề pháp lý liên quan đến ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam, nhằm làm rõ các quy định pháp luật hiện hành, thực trạng áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: phân tích khái niệm, đặc điểm và phạm vi điều chỉnh của pháp luật về ly hôn có yếu tố nước ngoài; đánh giá quá trình hình thành và phát triển pháp luật Việt Nam trong lĩnh vực này; nghiên cứu các nguyên tắc xung đột pháp luật và phương pháp chọn luật áp dụng; đồng thời so sánh với pháp luật một số quốc gia để rút ra bài học kinh nghiệm. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật Việt Nam từ năm 2000 đến nay, cùng với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, áp dụng cho các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam hoặc có liên quan đến công dân Việt Nam.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc góp phần nâng cao nhận thức lý luận và thực tiễn xét xử của đội ngũ thẩm phán, cán bộ tòa án, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện pháp luật về ly hôn có yếu tố nước ngoài, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan, đảm bảo sự ổn định xã hội và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin về chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, cùng tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Đồng thời, các lý thuyết về Tư pháp quốc tế và xung đột pháp luật được vận dụng để phân tích các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng trong lĩnh vực ly hôn có yếu tố nước ngoài.

Hai mô hình nghiên cứu chính được sử dụng gồm:

1. Mô hình xung đột pháp luật (Conflict of Laws): Giúp phân tích hiện tượng nhiều hệ thống pháp luật cùng điều chỉnh một quan hệ pháp lý có yếu tố nước ngoài, từ đó xác định phương pháp chọn luật áp dụng phù hợp.

2. Mô hình pháp luật so sánh: So sánh các quy định pháp luật về ly hôn có yếu tố nước ngoài của Việt Nam với một số quốc gia như Đức, Pháp, Hoa Kỳ để rút ra bài học kinh nghiệm và đề xuất hoàn thiện pháp luật.

Các khái niệm chính được làm rõ bao gồm: ly hôn có yếu tố nước ngoài, xung đột pháp luật, chọn luật áp dụng, pháp luật quốc gia, điều ước quốc tế, tập quán quốc tế, quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản sau ly hôn.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu khoa học chuyên ngành kết hợp:

• Phương pháp lịch sử: Nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển pháp luật về ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam.
• Phân tích và tổng hợp: Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành, các văn bản pháp luật quốc tế và tập quán quốc tế liên quan.
• So sánh pháp luật: So sánh các quy định pháp luật Việt Nam với pháp luật một số nước để nhận diện điểm mạnh, điểm yếu.
• Diễn giải và suy diễn logic: Giải thích các quy định pháp luật và áp dụng trong thực tiễn xét xử.
• Phương pháp xã hội học: Thu thập và phân tích số liệu thực tiễn về các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài tại tòa án Việt Nam.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm các văn bản pháp luật Việt Nam (Luật Hôn nhân và Gia đình 2000, Bộ luật Dân sự 2005, các nghị định, thông tư hướng dẫn), điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, các tài liệu nghiên cứu học thuật, báo cáo ngành và số liệu thống kê từ tòa án. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài được giải quyết tại tòa án Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến nay.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong vòng 12 tháng, bao gồm các giai đoạn thu thập tài liệu, phân tích, so sánh và đề xuất giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Pháp luật Việt Nam đã có bước tiến đáng kể trong điều chỉnh ly hôn có yếu tố nước ngoài: Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2000 lần đầu tiên đưa ra khái niệm và quy định cụ thể về quan hệ hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài, với 7 điều khoản trong Chương XI, tăng so với 3 điều khoản của Luật năm 1986. Tính đến nay, Việt Nam đã ký kết 14 hiệp định tương trợ tư pháp liên quan đến lĩnh vực này, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc giải quyết các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài.

2. Xung đột pháp luật là hiện tượng phổ biến và phức tạp: Các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài thường chịu sự điều chỉnh của nhiều hệ thống pháp luật khác nhau, ví dụ như pháp luật nơi cư trú, pháp luật quốc tịch, pháp luật nơi có tài sản. Theo số liệu phân tích, khoảng 60% vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam liên quan đến tài sản ở nước ngoài, đòi hỏi áp dụng pháp luật nước ngoài theo nguyên tắc lex rei sitae.

3. Phương pháp chọn luật áp dụng tại Việt Nam chủ yếu dựa trên hệ thuộc luật nhân thân: Theo Điều 104 Luật Hôn nhân và Gia đình 2000, việc ly hôn giữa công dân Việt Nam với người nước ngoài hoặc giữa người nước ngoài thường trú tại Việt Nam được giải quyết theo pháp luật Việt Nam. Trường hợp bên là công dân Việt Nam không thường trú tại Việt Nam thì áp dụng pháp luật nơi thường trú chung của vợ chồng. Việc giải quyết tài sản bất động sản ở nước ngoài tuân theo pháp luật nơi có tài sản. Tỷ lệ áp dụng phương pháp này chiếm khoảng 75% trong các vụ việc được khảo sát.

4. Thực tiễn xét xử còn tồn tại nhiều khó khăn: Việc xác minh địa chỉ bị đơn ở nước ngoài, thủ tục ủy thác điều tra, công nhận và thi hành bản án ly hôn nước ngoài gặp nhiều vướng mắc. Khoảng 30% vụ án ly hôn có yếu tố nước ngoài bị hủy án do chưa điều tra, xác minh đầy đủ. Ngoài ra, việc áp dụng pháp luật nước ngoài trong giải quyết tài sản còn hạn chế do thiếu hướng dẫn cụ thể.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các khó khăn trên xuất phát từ tính đa dạng và phức tạp của các hệ thống pháp luật liên quan, sự khác biệt về chính sách, phong tục tập quán và trình độ hội nhập pháp luật quốc tế của Việt Nam. So với một số quốc gia phát triển như Đức, Pháp, Hoa Kỳ, Việt Nam còn thiếu các quy định chi tiết về thủ tục tố tụng và công nhận bản án ly hôn nước ngoài, cũng như chưa có hệ thống hỗ trợ pháp lý đồng bộ cho các bên đương sự.

Việc áp dụng nguyên tắc lex rei sitae trong giải quyết tài sản bất động sản ở nước ngoài là phù hợp với thông lệ quốc tế, tuy nhiên cần có hướng dẫn cụ thể để tránh tranh chấp pháp lý và bảo vệ quyền lợi các bên. Các biểu đồ so sánh tỷ lệ áp dụng các phương pháp chọn luật giữa Việt Nam và một số nước cho thấy Việt Nam chủ yếu áp dụng hệ thuộc luật nhân thân, trong khi một số nước phát triển kết hợp linh hoạt nhiều nguyên tắc hơn.

Kết quả nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của pháp luật điều chỉnh ly hôn có yếu tố nước ngoài trong việc bảo vệ quyền con người, đảm bảo công bằng xã hội và thúc đẩy sự phát triển xã hội dân chủ, văn minh. Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra nhu cầu cấp thiết phải hoàn thiện pháp luật và nâng cao năng lực thực thi để đáp ứng yêu cầu thực tiễn ngày càng đa dạng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật về ly hôn có yếu tố nước ngoài: Ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về thủ tục tố tụng, công nhận và thi hành bản án ly hôn nước ngoài, đặc biệt là quy định rõ về ủy thác điều tra, xác minh địa chỉ bị đơn ở nước ngoài. Mục tiêu hoàn thành trong vòng 12 tháng, do Bộ Tư pháp phối hợp với Tòa án nhân dân tối cao thực hiện.

2. Tăng cường ký kết và thực thi các điều ước quốc tế: Mở rộng hợp tác quốc tế, ký kết thêm các hiệp định tương trợ tư pháp về hôn nhân và gia đình, đảm bảo hiệu quả thực thi các cam kết quốc tế. Thời gian thực hiện trong 2 năm, do Bộ Ngoại giao và Bộ Tư pháp chủ trì.

3. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ tư pháp: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật quốc tế và pháp luật nước ngoài liên quan đến ly hôn có yếu tố nước ngoài cho thẩm phán, cán bộ tòa án nhằm nâng cao năng lực xét xử. Kế hoạch đào tạo định kỳ hàng năm, do Tòa án nhân dân tối cao phối hợp với các cơ sở đào tạo pháp luật thực hiện.

4. Xây dựng cơ sở dữ liệu và hỗ trợ pháp lý: Thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu về các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài, tài liệu pháp luật nước ngoài và điều ước quốc tế để hỗ trợ công tác xét xử và tư vấn pháp lý. Thời gian triển khai trong 18 tháng, do Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân tối cao phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Thẩm phán và cán bộ tòa án: Nâng cao hiểu biết về pháp luật và thủ tục giải quyết các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài, giúp xử lý chính xác, kịp thời các tranh chấp phức tạp.

2. Luật sư và chuyên gia pháp lý: Cung cấp cơ sở pháp lý và phân tích chuyên sâu để tư vấn, đại diện cho khách hàng trong các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài, đặc biệt trong việc áp dụng pháp luật nước ngoài và điều ước quốc tế.

3. Nhà nghiên cứu và giảng viên pháp luật: Là tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo về pháp luật hôn nhân và gia đình, tư pháp quốc tế, cũng như giảng dạy chuyên ngành luật quốc tế và luật dân sự.

4. Các cơ quan quản lý nhà nước: Hỗ trợ xây dựng chính sách, hoàn thiện pháp luật và tổ chức thực thi pháp luật trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình có yếu tố nước ngoài, góp phần đảm bảo quyền lợi công dân và ổn định xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Ly hôn có yếu tố nước ngoài là gì?
   Ly hôn có yếu tố nước ngoài là việc chấm dứt quan hệ vợ chồng mà trong đó có sự tham gia của ít nhất một bên là người nước ngoài, hoặc sự kiện pháp lý xảy ra ở nước ngoài, hoặc tài sản liên quan đến ly hôn nằm ở nước ngoài. Ví dụ, một cặp vợ chồng gồm người Việt Nam và người nước ngoài sống tại Việt Nam xin ly hôn tại tòa án Việt Nam.

2. Pháp luật Việt Nam áp dụng như thế nào trong các vụ ly hôn có yếu tố nước ngoài?
   Theo Luật Hôn nhân và Gia đình 2000, việc ly hôn giữa công dân Việt Nam và người nước ngoài hoặc giữa người nước ngoài thường trú tại Việt Nam được giải quyết theo pháp luật Việt Nam. Nếu bên là công dân Việt Nam không thường trú tại Việt Nam, áp dụng pháp luật nơi thường trú chung của vợ chồng. Tài sản bất động sản ở nước ngoài được giải quyết theo pháp luật nơi có tài sản.

3. Có những khó khăn gì trong việc giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam?
   Khó khăn chính gồm việc xác minh địa chỉ bị đơn ở nước ngoài, thủ tục ủy thác điều tra phức tạp, công nhận và thi hành bản án ly hôn nước ngoài chưa đồng bộ, cũng như thiếu hướng dẫn cụ thể về áp dụng pháp luật nước ngoài trong giải quyết tài sản.

4. Việt Nam đã ký kết những điều ước quốc tế nào liên quan đến ly hôn có yếu tố nước ngoài?
   Tính đến nay, Việt Nam đã ký kết 14 hiệp định tương trợ tư pháp với các nước về lĩnh vực hôn nhân và gia đình, trong đó có các quy định về nguyên tắc chọn luật áp dụng và hỗ trợ giải quyết các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài.

5. Làm thế nào để hoàn thiện pháp luật về ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam?
   Cần hoàn thiện hệ thống pháp luật với các văn bản hướng dẫn chi tiết, tăng cường ký kết điều ước quốc tế, đào tạo cán bộ tư pháp chuyên sâu, xây dựng cơ sở dữ liệu hỗ trợ pháp lý và nâng cao năng lực thực thi pháp luật.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống và toàn diện phân tích các vấn đề pháp lý về ly hôn có yếu tố nước ngoài tại Việt Nam, từ khái niệm, nguồn pháp luật đến thực tiễn áp dụng và so sánh quốc tế.
• Pháp luật Việt Nam đã có những bước tiến quan trọng trong điều chỉnh lĩnh vực này, song vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn trong thực tiễn xét xử và áp dụng pháp luật nước ngoài.
• Xung đột pháp luật là hiện tượng phổ biến, đòi hỏi áp dụng linh hoạt các phương pháp chọn luật như hệ thuộc luật nhân thân, lex rei sitae và lex fori.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, tăng cường hợp tác quốc tế và nâng cao năng lực cán bộ tư pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết các vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài.
• Tiếp tục nghiên cứu và cập nhật pháp luật phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên và đảm bảo ổn định xã hội.

Các cơ quan chức năng, nhà nghiên cứu và thực tiễn pháp luật cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời đẩy mạnh công tác đào tạo và tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức về pháp luật ly hôn có yếu tố nước ngoài trong cộng đồng và hệ thống tư pháp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết hôn là cơ sở để hình thành nên gia đình - tế bào của xã hội, cái nôi nuôi dưỡng con người. Còn ly hôn là mặt trái không thể thiếu của cuộc hôn nhân khi mối quan hệ vợ chồng đã hoàn toàn tan vỡ, mục đích của việc kết hôn nhằm xây dựng gia đình hoà thuận, tiến bộ, hạnh phúc, vợ chồng thương yêu quý trọng nhau không đạt được, cuộc sống gia đình đã mất hết ý nghĩa. Cơ sở pháp lý để chấm dứt một quan hệ vợ chồng bằng việc ly hôn theo pháp luật Việt Nam là một bản án hay quyết định của Toà án. Điều này được khẳng định tại Điều 42 BLDS như sau: “Vợ, chồng hoặc cả hai người có quyền yêu cầu Toà án giải quyết việc ly hôn”; hoặc Điều 8 LHNGĐ giải thích từ ngữ thì “Ly hôn là chấm dứt quan hệ hôn nhân do toà án công nhận hoặc quyết định theo yêu cầu của vợ hoặc chồng hoặc cả hai vợ chồng”.

Do vậy, có thể khẳng định, chỉ Toà án mới có quyền ghi nhận một cuộc hôn nhân là “đã chết”, dựa trên các căn cứ nhất định (Điều 89 LHNGĐ). Về vấn đề quyền yêu cầu Toà án giải quyết việc ly hôn, pháp luật nước ta công nhận quyền tự do kết hôn, đồng thời cũng công nhận quyền ly hôn của vợ chồng (khoản 1 Điều 85 LHNGĐ), tuy nhiên phải tuân theo một số điều kiện cụ thể về việc hạn chế quyền yêu cầu ly hôn của người chồng trong trường hợp người vợ mang thai hoặc đang nuôi con dưới mười hai tháng tuổi (khoản 2). Quy định này thể hiện tính nhân đạo của pháp luật và xuất phát từ nguyên tắc bảo vệ bà mẹ và trẻ em. Có một ngoại lệ là quy định này không áp dụng đối với người vợ nếu người đó muốn ly hôn.

Việc pháp luật Việt Nam đặt ra vấn đề hạn chế quyền ly hôn bởi lẽ hậu quả pháp lý của việc ly hôn không chỉ đụng chạm đến lợi ích riêng tư của vợ chồng, mà còn ảnh hưởng sâu sắc đến lợi ích của con cái, lợi ích về tài sản. Nếu kết hôn là cơ sở pháp lý để hình thành các quan hệ nhân thân và tài sản giữa vợ và chồng thì ly hôn chính là cơ sở pháp lý để chấm dứt các quan 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Luật áp dụng điều chỉnh quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản trong ly hôn có yếu tố nước ngoài theo pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế giữa Việt Nam với nước ngoài thường được giải quyết theo pháp luật của nước nơi đương sự mang quốc tịch hoặc nơi đương sự cư trú, trừ trường hợp quan hệ ly hôn có liên quan đến tài sản là bất động sản ở nước ngoài thì việc giải quyết vấn đề tài sản tuân theo pháp luật nơi có tài sản. Theo LHNGĐ năm 2000 thì vấn đề quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản trong ly hôn có yếu tố nước ngoài không được quy định thành điều khoản riêng biệt.

Thường thì khi giải quyết về vấn đề nhân thân và tài sản trong ly hôn có yếu tố nước ngoài, Thẩm phán áp dụng pháp luật về điều kiện, căn cứ ly hôn. Cụ thể, nếu thẩm quyền giải quyết vụ việc ly hôn có yếu tố nước ngoài thuộc Toà án Việt Nam thì sẽ áp dụng LHNGĐ Việt Nam, BLDS Việt Nam và các văn bản pháp luật liên quan để giải quyết các vấn đề hậu quả pháp lý của việc ly hôn, bao gồm quan hệ nhân thân và quan hệ tài sản (không phải là bất động sản ở nước ngoài) giữa vợ và chồng. Quan hệ về nhân thân. Quan hệ nhân thân sau ly hôn bao gồm quan hệ giữa vợ, chồng và quan hệ giữa cha, mẹ với con cái.

Quan hệ giữa vợ và chồng sau ly hôn. Ly hôn là chấm dứt quan hệ vợ chồng khi hai người còn sống do một bên yêu cầu hoặc do cả hai bên thuận tình đã được Toà án công nhận bằng bản án cho ly hôn hoặc quyết định công nhận sự thoả thuận của các đương sự về vấn đề ly hôn. Chấm dứt hôn nhân do ly hôn là hành vi có ý chí của một hoặc cả hai vợ chồng với sự quyết định của Toà án là việc giải quyết ly hôn. Quan hệ vợ chồng sẽ không còn tồn tại ngay sau khi bản án, quyết định của Toà án về việc ly hôn có hiệu lực pháp luật.

Vợ hoặc chồng hoặc cả hai vợ chồng sau khi ly hôn có quyền kết hôn lại. Quan hệ giữa cha, mẹ với con sau ly hôn. 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Quan hệ giữa cha, mẹ và con cái không phụ thuộc vào quan hệ hôn nhân còn tồn tại hay đã chấm dứt. Việc nuôi dưỡng, giáo dục con cái là quyền lợi đồng thời là nghĩa vụ của cha mẹ, bao hàm các vấn đề như: giao con cho ai nuôi sau ly hôn, việc cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn, thay đổi nuôi con sau ly hôn… đều được pháp luật quy định cụ thể và chặt chẽ tại Điều 56 và các Điều từ 92 đến 94 LHNGĐ.

Quan hệ về tài sản sau ly hôn. Tương tự như đối với quan hệ nhân thân, quan hệ tài sản giữa vợ và chồng cũng chấm dứt kể từ sau khi bản án, quyết định của Toà án về việc ly hôn có hiệu lực pháp luật. Tuy nhiên, vấn đề chia tài sản sau ly hôn là vấn đề hết sức phức tạp, từ việc chia tài sản chung của vợ chồng đến việc xác định tài sản riêng trong thời kỳ hôn nhân… Không những vậy, việc giải quyết quan hệ tài sản trong ly hôn có yếu tố nước ngoài còn gặp khó khăn hơn nữa bởi việc xác định khối tài sản ở nước ngoài, việc áp dụng pháp luật nước ngoài trong trường hợp tài sản là bất động sản ở nước ngoài. Do đó, khi giải quyết vấn đề tài sản trong ly hôn có yếu tố nước ngoài theo pháp luật Việt Nam phải vận dụng linh hoạt các văn bản pháp luật trong nước, điều ước quốc tế, tập quán quốc tế, đôi khi cả pháp luật nước ngoài.

Tuy nhiên, việc áp dụng pháp luật nước ngoài để giải quyết quan hệ tài sản trong ly hôn tại Toà án Việt Nam trên thực tế chưa được áp dụng, vấn đề này xin được giải quyết ở Chương III của Luận văn. Từ những phân tích ở trên cho thấy, pháp luật điều chỉnh việc ly hôn nói chung, ly hôn có yếu tố nước ngoài nói riêng “đóng một vai trò quan trọng trong việc xây dựng và phát triển xã hội. Nếu pháp luật điều chỉnh ly hôn không phù hợp sẽ làm cho xã hội hỗn loạn và hậu quả của nó là làm cho xã hội bị suy yếu. Ngược lại, nếu pháp luật điều chỉnh ly hôn phù hợp thì không những làm cho xã hội ổn định mà còn làm cho xã hội vững mạnh” [43, tr.

Bởi vì, như đã trình bày ở trên, ly hôn cũng có những điểm tích cực trong việc thúc đẩy sự phát triển một xã hội dân chủ, văn minh. 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. ĐẶC ĐIỂM PHÁP LUẬT ĐIỀU CHỈNH QUAN HỆ LY HÔN CÓ YẾU TỐ NƢỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM. Nguồn pháp luật Việt Nam điều chỉnh quan hệ ly hôn có yếu tố nƣớc ngoài.

Nguồn của pháp luật là những hình thức biểu hiện hoặc chứa đựng các nguyên tắc và các quy phạm pháp luật nhằm điều chỉnh quan hệ xã hội nhất định. Tương tự như vậy, nguồn của pháp luật điều chỉnh quan hệ ly hôn có yếu tố nước ngoài là các hình thức chứa đựng các nguyên tắc và quy phạm pháp luật trong lĩnh vực ly hôn có yếu tố nước ngoài. Nguồn của Tư pháp quốc tế Việt Nam bao gồm: (i) Pháp luật quốc gia tham gia điều chỉnh các quan hệ thuộc lĩnh vực Tư pháp quốc tế; (ii) Điều ước quốc tế; (iii) Tập quán quốc tế. Pháp luật quốc gia.

Pháp luật quốc gia (pháp luật trong nước) được xem là nguồn cơ bản của Tư pháp quốc tế, là hình thức chứa đựng các nguyên tắc, quy phạm pháp luật trong nước nhằm điều chỉnh các quan hệ ly hôn có yếu tố nước ngoài. Trên thực tế, hình thức chứa đựng các quy phạm và các nguyên tắc điều chỉnh quan hệ ly hôn có yếu tố nước ngoài rất nhiều và đa dạng, vấn đề hình thức cụ thể nào được coi là nguồn của pháp luật trong nước thì hoàn toàn phụ thuộc vào quy định của từng hệ thống pháp luật các nước khác nhau. Trên thế giới hiện nay, có khoảng hơn 40 hệ thống pháp luật khác nhau, nhưng có hai hệ thống pháp luật cơ bản, đó là: hệ thống pháp luật dân sự (Civil Lax System) và hệ thống pháp luật chung Anh - Mỹ (Common Law System) [44, tr. Điểm khác nhau cơ bản về nguồn pháp luật của nước theo hệ thống Common Law và nước theo hệ thống Civil Law là hình thức nguồn.

Hình thức nguồn pháp luật trong nước của Civil Law là hình thức luật thành 16 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] văn, còn Common Law ngoài việc sử dụng luật thành văn người ta còn sử dụng án lệ. Hệ thống pháp luật Việt Nam theo tiến trình lịch sử, là hệ thống pháp luật thành văn được hình thành từ rất sớm, điển hình là Quốc triều hình luật thời Lê. Trải qua gần một thế kỷ dưới sự đô hộ của thực dân Pháp - một nước điển hình trong hệ thống Civil Law, hệ thống pháp luật thành văn của Việt Nam không những không bị mai một mà còn được tiếp tục duy trì và phát triển. * Hiến pháp: Thuật ngữ Hiến pháp xuất phát từ chữ Hán (宪法).

Trong các ngôn ngữ Tây phương, chữ "hiến pháp" (constitution) xuất phát từ tiếng La-tinh, đề cập đến việc ban hành bất kỳ luật quan trọng nào. Hiến pháp là văn bản pháp luật có giá trị pháp luật cao nhất, trong đó quy định các nguyên tắc cơ bản về mặt pháp luật đối với tất cả các vấn đề quan trọng nhất của một đất nước như: chế độ chính trị, kinh tế, văn hoá - xã hội, tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, trong đó bao gồm quyền về hôn nhân nói chung, quyền ly hôn nói riêng. Quyền về hôn nhân được coi là một trong những quyền cơ của công dân và được ghi nhận trong các bản Hiến pháp của Việt Nam qua các thời kỳ, từ bản Hiến pháp đầu tiên là Hiến pháp năm 1946, cho đến Hiến pháp hiện hành năm 1992. Quyền này luôn được được pháp luật bảo hộ, thể hiện như sau:  Điều 9 Hiến pháp năm 1946 quy định: “Đàn bà ngang quyền với đàn ông về mọi phương diện”.