Luận Văn Thạc Sĩ Về Pháp Luật Phòng Chống Tham Nhũng Trong Ngành Ngân Hàng Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu pháp luật về phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam, phân tích thực trạng và giải pháp.

• Tác giả: Trần Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Dương Anh Sơn
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Pháp Luật Về Phòng, Chống Tham Nhũng Trong Lĩnh Vực Ngân Hàng Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Luật Học
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG
• 1.1. Khái niệm, các hành vi tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng
• 1.2. Lý luận về pháp luật phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng
• 1.3. Kinh nghiệm quốc tế trong công tác phòng, chống tham nhũng
• 1.4. Thực tiễn triển khai pháp luật phòng, chống tham nhũng ở một ngân hàng tại Canada
• 1.5. Một số bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt Nam trong công tác phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng
• 1.6. Kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Thực trạng pháp luật phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam
• 2.2. Công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực ngân hàng
• 2.3. Hoạt động kiểm soát, kiểm toán nội bộ
• 2.4. Ba là tố cáo và giải quyết tố cáo
• 2.5. Thực tiễn áp dụng pháp luật phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng
• 2.6. Những điểm tích cực đạt được trong thực tiễn áp dụng pháp luật phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng
• 2.7. Những điểm tồn tại trong thực tiễn áp dụng pháp luật phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng
• 2.8. Kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG
• 3.1. Giải pháp liên quan đến xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng
• 3.2. Giải pháp từ phía cơ quan quản lý Nhà nước đối với hoạt động ngân hàng
• 3.3. Giải pháp liên quan đến triển khai pháp luật phòng, chống tham nhũng của các ngân hàng
• 3.4. Giải pháp nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng trong công tác phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng
• 3.5. Kết luận Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC VĂN BẢN QUY PHẠM PHÁP LUẬT
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• TÓM TẮT LUẬN VĂN

Tóm tắt

I. Tổng quan về Pháp Luật Phòng Chống Tham Nhũng Ngân Hàng Tại Việt Nam

Pháp luật phòng chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam đã được xây dựng nhằm bảo vệ sự minh bạch và công bằng trong hoạt động tài chính. Luật phòng chống tham nhũng được ban hành nhằm ngăn chặn các hành vi tham nhũng, bảo vệ quyền lợi của người dân và đảm bảo sự phát triển bền vững của hệ thống ngân hàng.

1.1. Khái niệm và vai trò của pháp luật phòng chống tham nhũng

Pháp luật phòng chống tham nhũng là hệ thống các quy định nhằm ngăn chặn và xử lý các hành vi tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng. Vai trò của pháp luật này là rất quan trọng trong việc duy trì sự ổn định và phát triển của nền kinh tế.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật phòng chống tham nhũng

Pháp luật phòng chống tham nhũng tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ những quy định ban đầu đến các luật sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn và quốc tế.

II. Vấn đề và thách thức trong công tác phòng chống tham nhũng ngân hàng

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc xây dựng pháp luật, nhưng thực tế vẫn tồn tại nhiều vấn đề và thách thức trong công tác phòng chống tham nhũng ngân hàng. Các vụ án tham nhũng lớn vẫn xảy ra, gây thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế.

2.1. Các hình thức tham nhũng phổ biến trong ngân hàng

Các hình thức tham nhũng trong ngân hàng bao gồm lạm dụng chức vụ, lập hồ sơ giả, và chiếm đoạt tài sản. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại cho ngân hàng mà còn làm giảm lòng tin của người dân.

2.2. Nguyên nhân dẫn đến tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng

Nguyên nhân chính dẫn đến tham nhũng trong ngân hàng bao gồm sự thiếu minh bạch trong quy trình hoạt động, sự giám sát yếu kém và các quy định pháp luật chưa đủ mạnh để xử lý kịp thời.

III. Phương pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả phòng chống tham nhũng

Để nâng cao hiệu quả phòng chống tham nhũng trong ngân hàng, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp đồng bộ. Điều này bao gồm việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và tăng cường giám sát.

3.1. Hoàn thiện hệ thống pháp luật phòng chống tham nhũng

Cần có các quy định pháp luật rõ ràng và chặt chẽ hơn để xử lý các hành vi tham nhũng. Việc sửa đổi, bổ sung các luật hiện hành là cần thiết để phù hợp với thực tiễn.

3.2. Tăng cường giám sát và kiểm tra nội bộ

Tăng cường hoạt động giám sát và kiểm tra nội bộ trong các ngân hàng sẽ giúp phát hiện sớm các hành vi tham nhũng, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về phòng chống tham nhũng

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy nhiều ngân hàng đã áp dụng các biện pháp phòng chống tham nhũng hiệu quả, từ đó giảm thiểu các vụ việc tham nhũng xảy ra. Các kết quả này cần được tổng kết và nhân rộng.

4.1. Các mô hình thành công trong phòng chống tham nhũng

Một số ngân hàng đã áp dụng thành công các mô hình phòng chống tham nhũng, như xây dựng quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ và minh bạch.

4.2. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng chống tham nhũng

Đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng chống tham nhũng là cần thiết để điều chỉnh và cải tiến các chính sách hiện hành.

V. Kết luận và tương lai của pháp luật phòng chống tham nhũng ngân hàng

Kết luận cho thấy công tác phòng chống tham nhũng trong ngân hàng cần được tiếp tục đẩy mạnh. Tương lai của pháp luật phòng chống tham nhũng sẽ phụ thuộc vào sự quyết tâm của các cơ quan chức năng và sự tham gia của toàn xã hội.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức về tham nhũng

Nâng cao nhận thức của cán bộ ngân hàng và người dân về tham nhũng là rất quan trọng để tạo ra một môi trường làm việc trong sạch.

5.2. Định hướng phát triển pháp luật phòng chống tham nhũng trong tương lai

Định hướng phát triển pháp luật phòng chống tham nhũng trong tương lai cần tập trung vào việc cải cách thể chế và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực ngân hàng giữ vai trò huyết mạch của nền kinh tế Việt Nam khi nắm giữ hơn 75% tổng tài sản của toàn hệ thống tài chính quốc gia, với quy mô dư nợ tín dụng đạt 4.656 nghìn tỷ đồng, tương đương 111% GDP và cung ứng khoảng 40% đến 45% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng này cũng đi kèm nguy cơ gia tăng tội phạm tài chính. Số liệu thống kê năm 2017 cho thấy, trong số 12 đại án kinh tế trọng điểm được đưa ra xét xử, có tới 9 vụ án (chiếm 75%) xảy ra trong lĩnh vực ngân hàng, gây thiệt hại ước tính vượt 10.000 tỷ đồng, điển hình như vụ án Huỳnh Thị Huyền Như chiếm đoạt 3.986 tỷ đồng hay vụ Dương Thanh Cường gây thất thoát 1.127 tỷ đồng tại Agribank.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ những khoảng trống pháp lý và bất cập thực tiễn trong công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa lý luận pháp luật, phân tích thực trạng áp dụng quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Ngân hàng Nhà nước và Bộ luật Hình sự, đồng thời tham khảo bài học quốc tế để kiến nghị các giải pháp hoàn thiện thể chế.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2018. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài là cung cấp luận cứ xác đáng nhằm hoàn thiện cơ chế kiểm soát nội bộ, nâng cao năng lực thanh tra giám sát và hướng tới mục tiêu giảm thiểu tổn thất tài chính, bảo vệ an toàn cho dòng vốn quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng Lý thuyết Kinh tế học thể chế (Institutional Economics) và Lý thuyết Đại diện (Agency Theory) để giải thích sự bất cân xứng thông tin, xung đột lợi ích giữa người gửi tiền, cổ đông với ban điều hành và nhân viên ngân hàng. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng Mô hình Ba tuyến phòng ngự (Three Lines of Defence Model) theo chuẩn mực quản trị rủi ro quốc tế (dựa trên Đạo luật Chống hối lộ Vương quốc Anh - UKBA và Đạo luật Thực hành tham nhũng ở nước ngoài của Hoa Kỳ - FCPA) để phân tích cơ chế tự kiểm soát sai phạm nội bộ.

Các khái niệm then chốt được chuẩn hóa bao gồm:

• Tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng (hành vi của cá nhân lợi dụng vị trí công tác hoặc quyền hạn nghiệp vụ vì vụ lợi).
• Kiểm soát nội bộ tổ chức tín dụng.
• Thanh tra, giám sát ngân hàng vi mô và vĩ mô.
• Gian lận tài chính có tổ chức.

Số liệu từ Tổ chức Minh bạch Quốc tế (TI) năm 2017 chỉ ra rằng các quốc gia áp dụng triệt để mô hình quản trị này đều duy trì Chỉ số Cảm nhận Tham nhũng (CPI) hàng đầu thế giới, tiêu biểu như New Zealand đạt 89/100 điểm, Thụy Sĩ đạt 85/100 điểm và Canada đạt 82/100 điểm.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn xác từ Báo cáo tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước, Thanh tra Chính phủ (Thông báo kết luận số 2214/TB-TTCP) cùng hệ thống hồ sơ bản án của Tòa án nhân dân các cấp giai đoạn 2010–2017 (như Bản án phúc thẩm số 02/2015/HSPT).

Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng với cỡ mẫu khảo sát chuyên sâu gồm 5 đại án ngân hàng lớn nhất Việt Nam, liên quan trực tiếp đến 92 tổ chức và cá nhân, nhằm bóc tách các hành vi sai phạm điển hình. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích luật học quy chuẩn kết hợp nghiên cứu tình huống điển hình (Case-study Analysis) và phương pháp so sánh luật học là nhằm bảo đảm tính khách quan, đối chiếu trực tiếp giữa quy định trên văn bản với những kẽ hở xuất hiện trong quy trình nghiệp vụ nhận tiền gửi, cấp tín dụng và thanh toán.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, công tác phát hiện tham nhũng qua tự kiểm tra nội bộ tại các ngân hàng thương mại còn rất thấp, chỉ đạt 15/47 vụ việc (chiếm khoảng 31,9%), trong khi hơn 68,1% số vụ còn lại do cơ quan thanh tra bên ngoài phát hiện hoặc qua đơn thư tố cáo.

Thứ hai, hoạt động thanh tra của Ngân hàng Nhà nước dù diễn ra với tần suất cao (năm 2012 thực hiện 711 cuộc thanh tra và 418 cuộc kiểm tra; năm 2013 triển khai hơn 1.000 cuộc), nhưng công tác giám sát từ xa chưa đủ nhạy bén, dẫn đến việc nhiều đại án diễn ra liên tục từ 3 đến 5 năm mới bị phát giác.

Thứ ba, mức độ thiệt hại trong các vụ án tham nhũng ngân hàng thuộc diện đặc biệt nghiêm trọng. Trong giai đoạn 2016–2017, các cơ quan điều tra đã thụ lý 282 vụ án với 628 bị can phạm tội tham nhũng, trong đó nhóm tội phạm nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng chiếm tới 50% số vụ xét xử sơ thẩm, số bị cáo nhận mức án tù chung thân và tử hình tăng 40% so với năm 2016.

Thứ tư, tỷ lệ thu hồi tài sản tham nhũng ngân hàng đạt mức rất thấp do các đối tượng thực hiện thủ đoạn tinh vi, phân tán tài sản cho người thân đứng tên hoặc chuyển ra nước ngoài, như vụ án tại Agribank Nam Hà Nội làm thất thoát trên 2.425 tỷ đồng và vụ Agribank Bến Thành thiệt hại 358 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên xuất phát từ sự chậm trễ trong việc hình thành hành lang pháp lý chuyên biệt về phòng chống tham nhũng trong khu vực tư. Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành chủ yếu tập trung vào khu vực công, khiến việc định danh và xử lý các hành vi lạm dụng chức vụ trong ngân hàng thương mại cổ phần bị phụ thuộc vào các chế tài hình sự truyền thống.

Bên cạnh đó, áp lực tăng trưởng quy mô tín dụng khiến nhiều ngân hàng xem nhẹ việc ban hành Chính sách chống hối lộ và tham nhũng (ABAC). Dữ liệu nghiên cứu cho thấy các mắt xích sai phạm có thể được hệ thống hóa trực quan qua bảng ma trận rủi ro nghiệp vụ và biểu đồ phân bổ mức độ sai phạm: 45% vi phạm tập trung ở khâu cấp tín dụng (cho vay khống, nâng khống giá trị tài sản), 35% ở nghiệp vụ huy động tiền gửi và 20% trong dịch vụ quản lý tài khoản thanh toán.

Đề xuất và khuyến nghị

• Hoàn thiện thể chế pháp lý chuyên biệt: Khẩn trương bổ sung quy định điều chỉnh hành vi tham nhũng khu vực tư vào Luật Phòng, chống tham nhũng sửa đổi; ban hành Thông tư liên tịch quy định bắt buộc các tổ chức tín dụng phải ban hành Chính sách Chống hối lộ và Tham nhũng (ABAC) nội bộ trong thời hạn 12 tháng, đặt mục tiêu kéo giảm 30% nguy cơ sai phạm tác nghiệp do Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tư pháp chủ trì.
• Hiện đại hóa công nghệ giám sát cảnh báo sớm: Nâng cấp hệ thống giám sát từ xa của Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng tự động kết nối dữ liệu thời gian thực với 100% các ngân hàng thương mại và Trung tâm Thông tin Tín dụng (CIC), phấn đấu nâng tỷ lệ phát hiện sớm dấu hiệu rủi ro qua giám sát kỹ thuật số lên trên 65% trong giai đoạn 2018–2021.
• Áp dụng bắt buộc Mô hình Ba tuyến phòng ngự: Chỉ đạo các tổ chức tín dụng tái cấu trúc hệ thống kiểm soát nội bộ theo chuẩn mực Basel II, thành lập Ủy ban Phòng chống tội phạm tài chính độc lập trực thuộc Hội đồng Quản trị trước quý IV/2019, do Ban Điều hành các ngân hàng thương mại trực tiếp triển khai.
• Thiết lập cơ chế bảo vệ và trọng thưởng người tố cáo: Xây dựng cổng tiếp nhận thông tin tố giác tội phạm bảo mật 24/7 trực thuộc Ngân hàng Nhà nước, trích thưởng từ 1% đến 5% giá trị tài sản thu hồi được cho người tố cáo hợp pháp, nâng tỷ lệ giải quyết khiếu nại tố cáo đúng hạn luật định đạt 100% trong vòng 24 tháng tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước (Ngân hàng Nhà nước, Thanh tra Chính phủ, Bộ Tư pháp): Sử dụng làm tài liệu thực tiễn phục vụ quá trình sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng và xây dựng quy chế thanh tra chuyên ngành.
• Ban Lãnh đạo và Khối Quản trị rủi ro, Pháp chế tại các Ngân hàng thương mại: Áp dụng mô hình thực tiễn để thiết lập rào chắn kiểm soát 3 tuyến, rà soát kẽ hở trong quy trình phê duyệt tín dụng và phát hành thẻ tiết kiệm.
• Cơ quan tiến hành tố tụng (Điều tra viên, Kiểm sát viên, Thẩm phán): Tham khảo phương pháp phân tích cấu thành tội phạm lạm dụng chức vụ, tham ô và kỹ thuật truy nguyên dòng tiền sai phạm trong các đại án kinh tế phức tạp.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên chuyên ngành Luật Kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Khai thác nguồn tài liệu tổng hợp số liệu đại án, khung lý thuyết đại diện và so sánh pháp luật quốc tế phục vụ các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

Khái niệm tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng được định nghĩa như thế nào? Tham nhũng ngân hàng là hành vi của cá nhân có quyền hạn hoặc lợi thế vị trí công tác trong tổ chức tín dụng đã lợi dụng thẩm quyền hoặc ưu thế nghiệp vụ đó để vụ lợi bất chính, gây thất thoát tài sản của ngân hàng hoặc khách hàng, như việc chỉ đạo lập hồ sơ vay khống hay giả mạo chữ ký rút tiền.

Khâu nghiệp vụ nào trong ngân hàng có nguy cơ phát sinh tham nhũng cao nhất? Nghiệp vụ cấp tín dụng và nhận tiền gửi là hai khâu rủi ro cao nhất. Điển hình như vụ án Huyền Như, đối tượng đã lợi dụng quy trình phát hành thẻ tiết kiệm để ký giả chứng từ cầm cố vay 514 tỷ đồng và lập lệnh chi khống chiếm đoạt 50 tỷ đồng từ tài khoản khách hàng.

Tại sao việc thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng ngân hàng thường đạt tỷ lệ rất thấp? Do tội phạm tài chính có trình độ chuyên môn cao, thường phân tán dòng tiền qua nhiều tầng nấc công ty "sân sau" hoặc nhanh chóng chuyển đổi sang bất động sản, vàng bạc do người thân đứng tên, trong khi pháp luật thiếu cơ chế phong tỏa tài sản khẩn cấp trước khi khởi tố vụ án.

Mô hình quản trị rủi ro của ngân hàng Canada mang lại bài học gì cho Việt Nam? Bài học lớn nhất là việc thiết lập Mô hình Ba tuyến phòng ngự rõ ràng: Tuyến 1 là các đơn vị kinh doanh trực tiếp; Tuyến 2 là Ban Tuân thủ và Quản trị rủi ro; Tuyến 3 là Kiểm toán nội bộ độc lập, kết hợp duy trì 3 kênh tố cáo bảo mật hoạt động liên tục.

Ngân hàng Nhà nước cần ưu tiên giải pháp nào để nâng cao hiệu lực thanh tra? Cần chuyển đổi mạnh mẽ từ thanh tra tuân thủ truyền thống sang giám sát rủi ro dựa trên dữ liệu lớn, phối hợp chặt chẽ với cơ quan giám sát tín dụng quốc gia để phát hiện kịp thời các biến động dư nợ bất thường của các nhóm khách hàng liên quan.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phòng, chống tham nhũng đặc thù trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam.
• Đánh giá khách quan thực trạng pháp luật hiện hành và chỉ rõ 4 hạn chế lớn trong hoạt động thanh tra, kiểm soát nội bộ và giải quyết tố cáo.
• Phân tích thực chứng 5 đại án kinh tế lớn với thiệt hại hàng nghìn tỷ đồng, làm sáng tỏ các phương thức và thủ đoạn trục lợi tinh vi.
• Đề xuất áp dụng Mô hình Ba tuyến phòng ngự chuẩn quốc tế nhằm bịt kín các kẽ hở trong quy trình cấp tín dụng và thanh toán.
• Định hình lộ trình 4 nhóm giải pháp đồng bộ về hoàn thiện thể chế, nâng cấp công nghệ giám sát và bảo vệ người tố giác sai phạm.

Công trình nghiên cứu này đóng góp cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc cho công cuộc tái cơ cấu hệ thống tài chính quốc gia. Quý độc giả, các nhà nghiên cứu và cán bộ quản lý trong ngành tài chính - ngân hàng có thể ứng dụng trực tiếp các luận điểm, mô hình phòng ngừa được phân tích trong luận văn để nâng cao năng lực quản trị rủi ro và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: LÝ LUẬN PHÁP LUẬT VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VỀ PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG TRONG LĨNH VỰC NGÂN HÀNG 1. Khái niệm, các hành vi tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng 1. Khái niệm tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng Theo Báo cáo công tác phòng, chống tham nhũng năm 2017 được Chính Phủ gửi đến Quốc Hội, “tình hình tham nhũng vẫn diễn ra nghiêm trọng, phức tạp, tinh vi, nhất là trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, quản lý, sử dụng đất đai, quản lý, khai thác tài nguyên, khoáng sản và đầu tư công”6. Báo cáo cũng điểm danh một số vụ án điển hình trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, cụ thể: Công an tỉnh Bắc Giang khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Thị Thu Thúy, nhân viên giao dịch Vietinbank Bắc Giang về tội lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản trị giá 19 tỷ đồng; Công an tỉnh An Giang khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Nguyễn Thị Mỹ Hoàng, thủ quỹ kiêm thủ kho Phòng giao dịch Cái Dầu - BIDV chi nhánh Long Xuyên về tội tham ô tài sản, chiếm đoạt 28 tỷ đồng,.

Điểm qua một số vụ án tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng trong thời gian qua, có thể thấy hành vi tham nhũng đã gây ra mức độ thiệt hại vật chất vô cùng nghiêm trọng (ví dụ vụ án Huyền Như với giá trị chiếm đoạt lên đến 3.), gây tâm lý hoang mang trong xã hội về sự an toàn của hệ thống tài chính, sự quản lý của Cơ quan Nhà nước nói riêng, gián tiếp ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế nói chung. Vì vậy, cần thiết phải nhận diện chính xác hành vi tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng thì mới có thể thực hiện phòng, chống tham nhũng hiệu quả. Tuy nhiên, khái niệm hành vi tham nhũng trong lĩnh vực ngân hàng chưa được quy định trong các văn bản pháp luật của Việt Nam, mặc dù thuật ngữ này được nhắc đến thường xuyên trong thời gian qua trên các phương tiện thông tin đại chúng. 6 Nguồn: theo http://cafef.vn/tham-nhung-trong-nganh-tai-chinh-ngan-hang-van-nghiem-trong- chn, truy cập ngày 05/01/2018.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Theo quy định của luật TCTD, “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định pháp luật. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách xã hội, ngân hàng hợp tác xã”7. Trong luật cũng định nghĩa rõ “hoạt động ngân hàng là việc kinh doanh, cung ứng thường xuyên một hoặc một số các nghiệp vụ sau đây: nhận tiền gửi, cấp tín dụng, cung ứng dịch vụ thanh toán qua tài khoản”8. Theo Đại từ điển tiếng Việt, lĩnh vực được định nghĩa là phạm vi hoạt động hay xem xét nào đó, phân biệt với các phạm vi hoạt động hay xem xét khác 9.

Từ đó, có thể hiểu lĩnh vực ngân hàng để chỉ các ngân hàng thương mại, ngân hàng chính sách xã hội, ngân hàng hợp tác xã thực hiện các hoạt động ngân hàng theo quy định của pháp luật. Trên thế giới, có một số quan điểm về tham nhũng như sau: Một là, E.Berenbeim nhận định tham nhũng (hay ăn hối lộ) là một khái niệm bao gồm ba biểu hiện khác nhau: (i) tham nhũng chủ động hay hối lộ (đưa hối lộ); (ii) tham nhũng thụ động (nhận hối lộ), bao gồm cả tiền; (iii) tham ô và lừa đảo, có thể gắn hoặc không gắn với giao dịch thương mại10.