Luận văn thạc sĩ pháp luật đầu tư theo hình thức đối tác công tư

Khám phá luận văn thạc sĩ về pháp luật đầu tư theo hình thức đối tác công tư, phân tích các quy định và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam.

• Tác giả: Lê Thị Mỹ Thi
• Người hướng dẫn: PGS.TS Võ Trí Hảo
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Pháp luật đầu tư theo hình thức đối tác công - tư
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ THEO MÔ HÌNH HỢP TÁC CÔNG – TƯ
• 1.1. Khái quát về về đầu tư theo mô hình hợp tác Công - Tư
• 1.2. Khái niệm về mô hình hợp tác Công – Tư
• 1.3. Khái niệm về đầu tư theo mô hình hợp tác Công - Tư
• 1.4. Đặc điểm Hợp đồng hợp tác công - tư PPP
• 1.5. Phân loại các hình thức đầu tư theo mô hình hợp tác Công - Tư
• 1.6. Sự cần thiết của đầu tư theo mô hình hợp tác Công - Tư
• 1.6.1. Đối với nền kinh tế và người sử dụng
• 1.6.2. Kết hợp hài hòa nguồn lực tài chính của nhà nước và khu vực tư nhân
• 1.7. Tiểu kết luận Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG HÌNH THỨC ĐẦU TƯ THEO MÔ HÌNH ĐỐI TÁC CÔNG - TƯ
• 2.1. Kinh nghiệm vận dụng mô hình PPP trong các dự án đầu tư ở các nước
• 2.2. Tiểu kết kinh nghiệm nước ngoài khi vận dụng mô hình PPP
• 2.3. Thực tiễn áp dụng mô hình PPP trong các dự án đầu tư ở Việt Nam
• 2.3.1. Các văn bản pháp luật về PPP ở Việt Nam
• 2.3.2. Khung chính sách hiện tại về PPP
• 2.3.3. Các bên có liên quan đến dự án PPP ở Việt Nam
• 2.4. Những hạn chế khi áp dụng mô hình PPP trong các dự án đầu tư ở Việt Nam
• 2.4.1. Đối với Nhà đầu tư
• 2.4.2. Đối với Cơ quan nhà nước Việt Nam
• 2.4.3. Đối với Người sử dụng dịch vụ từ Dự án PPP
• 2.5. Nguyên nhân dẫn đến một số bất cập trong vận dụng mô hình hợp tác Công – Tư tại Việt Nam
• 2.5.1. Nguyên nhân về tham nhũng
• 2.5.2. Nguyên nhân biến động về chính sách pháp luật
• 2.5.3. Nguyên nhân không thu hồi được nợ khi thắng kiện (tố tụng)
• 2.6. Tiểu kết luận Chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ TRONG VẬN DỤNG MÔ HÌNH HỢP TÁC CÔNG - TƯ TẠI VIỆT NAM
• 3.1. Tiến hành xây dựng hành lang pháp lý đảm bảo quá trình thực thi đầu tư theo mô hình đối tác công tư
• 3.1.1. Cần thiết xây dựng Luật về mô hình đầu tư theo hình thức đối tác công tư
• 3.1.2. Xây dựng bộ tiêu chí, quy trình lựa chọn đối tác tư nhân phù hợp
• 3.2. Tăng cường vai trò của Cơ quan nhà nước trong quá trình thực thi đầu tư theo mô hình đối tác công tư
• 3.2.1. Đẩy mạnh vai trò và trách nhiệm của Chính phủ
• 3.2.2. Tăng cường năng lực cơ quan nhà nước về PPP
• 3.2.3. Chính sách hỗ trợ của Nhà nước đối với nhà đầu tư trong trường hợp khó thu hồi vốn sau khi hoàn thiện Dự án PPP
• 3.2.4. Phân bổ trách nhiệm và rủi ro giữa nhà nước và tư nhân
• 3.3. Tạo môi trường thúc đẩy mô hình đầu tư theo hình thức đối tác công tư phát triển
• 3.3.1. Nguồn tài chính cho PPP
• 3.3.2. Giảm thiểu các nhân tố bất lợi cho dự án PPP
• 3.3.3. Đảm các điều kiện cần thiết để dự án PPP được thực hiện
• 3.4. Tiểu kết luận Chương 3
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

Tóm tắt

I. Tổng quan về pháp luật đầu tư đối tác công tư tại Việt Nam

Pháp luật đầu tư đối tác công tư (PPP) tại Việt Nam đã trở thành một chủ đề nóng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Mô hình này không chỉ giúp huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân mà còn tạo ra sự minh bạch trong quản lý dự án. Tuy nhiên, việc áp dụng mô hình này vẫn gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc xác định bản chất pháp lý và quy trình thực hiện. Để hiểu rõ hơn về mô hình này, cần phân tích các khái niệm cơ bản và các quy định pháp luật liên quan.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của đầu tư đối tác công tư

Đầu tư đối tác công tư (PPP) là hình thức hợp tác giữa nhà nước và khu vực tư nhân nhằm thực hiện các dự án hạ tầng. Đặc điểm nổi bật của mô hình này là sự chia sẻ rủi ro và lợi ích giữa các bên tham gia. Theo Nghị định 63/2018/NĐ-CP, PPP được định nghĩa là hình thức đầu tư thực hiện trên cơ sở hợp đồng giữa cơ quan nhà nước và nhà đầu tư.

1.2. Lịch sử phát triển của pháp luật đầu tư PPP tại Việt Nam

Pháp luật đầu tư PPP tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Từ những quy định ban đầu trong Luật Đầu tư năm 2005 đến Nghị định 63/2018, các quy định đã dần hoàn thiện hơn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết để mô hình này phát huy hiệu quả.

II. Những thách thức trong việc áp dụng pháp luật đầu tư PPP

Mặc dù mô hình PPP mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng nó tại Việt Nam vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu minh bạch trong quy trình lựa chọn nhà đầu tư, sự không đồng nhất trong các quy định pháp luật, và sự thiếu hụt kinh nghiệm trong quản lý dự án là những yếu tố cản trở sự phát triển của mô hình này.

2.1. Thiếu minh bạch trong quy trình lựa chọn nhà đầu tư

Một trong những thách thức lớn nhất trong việc áp dụng mô hình PPP là thiếu minh bạch trong quy trình lựa chọn nhà đầu tư. Điều này dẫn đến sự nghi ngờ và không tin tưởng từ phía các nhà đầu tư, ảnh hưởng đến khả năng thu hút vốn đầu tư.

2.2. Sự không đồng nhất trong các quy định pháp luật

Các quy định pháp luật về PPP còn thiếu sự đồng nhất, gây khó khăn cho các bên liên quan trong việc thực hiện dự án. Việc này không chỉ làm giảm hiệu quả của mô hình mà còn tạo ra nhiều rủi ro pháp lý cho các nhà đầu tư.

III. Phương pháp giải quyết vấn đề trong đầu tư PPP

Để khắc phục những thách thức trong việc áp dụng pháp luật đầu tư PPP, cần có những giải pháp cụ thể. Việc xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng, tăng cường vai trò của cơ quan nhà nước và tạo môi trường đầu tư thuận lợi là những yếu tố quan trọng.

3.1. Xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng

Cần thiết phải xây dựng một bộ luật riêng về PPP để quy định rõ ràng các quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia. Điều này sẽ giúp tăng cường tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro trong quá trình thực hiện dự án.

3.2. Tăng cường vai trò của cơ quan nhà nước

Cơ quan nhà nước cần đóng vai trò tích cực hơn trong việc giám sát và hỗ trợ các dự án PPP. Việc này không chỉ giúp đảm bảo tính minh bạch mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về đầu tư PPP

Việc áp dụng mô hình PPP tại Việt Nam đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong việc phát triển cơ sở hạ tầng. Nhiều dự án lớn đã được triển khai thành công, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ công. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục nghiên cứu và cải thiện để mô hình này phát huy tối đa hiệu quả.

4.1. Các dự án PPP thành công tại Việt Nam

Nhiều dự án PPP đã được triển khai thành công tại Việt Nam, như dự án đường cao tốc Bắc - Nam. Những dự án này không chỉ giúp cải thiện hạ tầng giao thông mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho người dân.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ các dự án PPP

Các bài học kinh nghiệm từ những dự án PPP thành công cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng quy trình lựa chọn nhà đầu tư minh bạch và hiệu quả. Điều này sẽ giúp tăng cường niềm tin từ phía các nhà đầu tư và đảm bảo sự thành công của các dự án trong tương lai.

V. Kết luận và tương lai của pháp luật đầu tư PPP tại Việt Nam

Pháp luật đầu tư PPP tại Việt Nam đang trong quá trình hoàn thiện. Mặc dù còn nhiều thách thức, nhưng với những giải pháp hợp lý, mô hình này có thể trở thành một công cụ quan trọng trong việc phát triển kinh tế và cải thiện hạ tầng. Tương lai của đầu tư PPP tại Việt Nam phụ thuộc vào sự quyết tâm của các bên liên quan trong việc thực hiện các quy định pháp luật một cách hiệu quả.

5.1. Triển vọng phát triển mô hình PPP trong tương lai

Với sự hỗ trợ từ chính phủ và các cơ quan chức năng, mô hình PPP có thể phát triển mạnh mẽ trong tương lai. Điều này sẽ giúp thu hút thêm nhiều nguồn lực đầu tư từ khu vực tư nhân.

5.2. Những khuyến nghị cho việc hoàn thiện pháp luật đầu tư PPP

Cần có những khuyến nghị cụ thể để hoàn thiện pháp luật đầu tư PPP, bao gồm việc xây dựng các quy định rõ ràng và minh bạch, cũng như tăng cường vai trò giám sát của cơ quan nhà nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phát triển cơ sở hạ tầng là yếu tố then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, nguồn vốn nhà nước còn hạn chế, không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu đầu tư. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, năm 2014, khối lượng vay nợ công cho đầu tư phát triển kinh tế - xã hội đạt khoảng 627,8 nghìn tỷ đồng, trong đó nhiều dự án sử dụng vốn vay kém hiệu quả, gây áp lực gia tăng nợ công. Mô hình đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP) được xem là giải pháp cấp bách nhằm huy động nguồn lực tài chính từ khu vực tư nhân, giảm gánh nặng ngân sách nhà nước và nâng cao hiệu quả đầu tư cơ sở hạ tầng.

Luận văn tập trung nghiên cứu pháp luật đầu tư theo hình thức đối tác công - tư tại Việt Nam, phân tích cơ sở lý luận, thực trạng áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện khung pháp lý. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các dự án PPP trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng như đường bộ, cầu cảng và các công trình công ích khác, trong giai đoạn từ năm 1990 đến 2018. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ bản chất pháp lý của hợp đồng PPP, đánh giá thực trạng áp dụng tại Việt Nam và quốc tế, đồng thời đề xuất các giải pháp pháp lý nhằm nâng cao hiệu quả thực thi mô hình này.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách thể chế, hoàn thiện khung pháp lý để thu hút đầu tư tư nhân vào phát triển cơ sở hạ tầng. Việc xác định rõ bản chất pháp lý và hoàn thiện chính sách sẽ góp phần giảm thiểu rủi ro pháp lý, tăng cường minh bạch, nâng cao niềm tin của nhà đầu tư và người dân, từ đó thúc đẩy phát triển bền vững các dự án PPP.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết hợp đồng hành chính và mô hình hợp tác công - tư (PPP). Hợp đồng hành chính được hiểu là văn bản đa diện dựa trên cơ sở các quy phạm pháp luật hành chính, trong đó một bên là chủ thể công quyền, làm phát sinh quyền và nghĩa vụ pháp lý đặc thù. PPP là một dạng hợp đồng hành chính đặc biệt, thiết lập mối quan hệ hợp tác giữa khu vực công và tư nhân nhằm xây dựng, vận hành và cung cấp dịch vụ công.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Hợp đồng hành chính (Administrative Contract): Thỏa thuận pháp lý trong lĩnh vực công, có thể thay thế quyết định hành chính, với sự tham gia của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

• Đầu tư theo mô hình hợp tác công - tư (PPP): Hình thức đầu tư dựa trên hợp đồng dự án giữa cơ quan nhà nước và nhà đầu tư tư nhân để xây dựng, cải tạo, vận hành công trình hạ tầng và cung cấp dịch vụ công.

• Phân loại hợp đồng PPP: Bao gồm hợp đồng dịch vụ, hợp đồng quản lý, hợp đồng giao thầu/cho thuê, hợp đồng nhượng quyền, hợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT) và hợp đồng liên doanh.

• Tính đặc thù của PPP: Kết hợp giữa hợp đồng hành chính và hợp đồng dân sự, với phạm vi thỏa thuận bị giới hạn bởi các giá trị công và quy định pháp luật.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu pháp luật kết hợp với phân tích thực trạng và so sánh quốc tế, cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Tổng hợp từ các văn bản pháp luật Việt Nam (Luật Đầu tư 2014, Nghị định 63/2018/NĐ-CP, Luật Đấu thầu 2013, các Thông tư hướng dẫn), báo cáo ngành, tài liệu quốc tế và các nghiên cứu học thuật liên quan.

• Phương pháp phân tích: Phân tích, tổng hợp các quy định pháp luật, so sánh các mô hình PPP trên thế giới và tại Việt Nam; đánh giá thực trạng áp dụng và các vấn đề pháp lý phát sinh.

• Phương pháp đối chiếu so sánh: So sánh kinh nghiệm vận dụng PPP tại các quốc gia như Pháp, Hàn Quốc, Trung Quốc, Hồng Kông để rút ra bài học phù hợp với điều kiện Việt Nam.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 1990 đến năm 2018, với trọng tâm là các văn bản pháp luật mới ban hành và thực tiễn triển khai các dự án PPP tại Việt Nam trong giai đoạn này.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 84 dự án PPP được thực hiện tại Việt Nam giai đoạn 1990-2014, cùng các dự án tiêu biểu trong lĩnh vực giao thông, điện và viễn thông. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và mức độ ảnh hưởng của các dự án trong tổng thể mô hình PPP tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Bản chất pháp lý của hợp đồng PPP là hợp đồng hành chính đặc thù: PPP kết hợp tính thỏa thuận của hợp đồng dân sự với giới hạn pháp luật hành chính, do đó phạm vi tự do thỏa thuận bị hạn chế nhằm bảo đảm lợi ích công cộng. Ví dụ, tại Việt Nam, hợp đồng PPP bị điều chỉnh bởi cả luật dân sự và luật hành chính, như Luật Đầu tư 2014, Nghị định 63/2018/NĐ-CP.

2. Thực trạng áp dụng PPP tại Việt Nam còn nhiều hạn chế: Trong giai đoạn 1990-2014, Việt Nam có khoảng 84 dự án PPP với tổng vốn cam kết khoảng 13 tỷ USD, chủ yếu là các dự án BOT và BOO trong lĩnh vực điện và viễn thông. Tuy nhiên, các dự án PPP còn khiêm tốn so với tiềm năng và chưa phát huy hiệu quả tối đa do khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, thiếu minh bạch và năng lực quản lý hạn chế.

3. Các bên liên quan gặp nhiều khó khăn: Nhà đầu tư gặp rủi ro do quy định pháp luật chưa rõ ràng, thủ tục phức tạp, năng lực tài chính yếu và rủi ro chính sách. Cơ quan nhà nước thiếu năng lực quản lý, phân chia rủi ro chưa hợp lý, còn người sử dụng dịch vụ chịu ảnh hưởng bởi phí dịch vụ chưa minh bạch và chưa có cơ chế bảo vệ quyền lợi hiệu quả.

4. Nguyên nhân chính gây bất cập gồm tham nhũng, biến động chính sách pháp luật và khó khăn trong giải quyết tranh chấp: Ví dụ, trước năm 2015, hầu hết dự án BOT đều chỉ định thầu, tạo điều kiện cho tham nhũng và thiếu cạnh tranh. Rủi ro pháp lý phát sinh do hợp đồng kéo dài, thay đổi chính sách và cơ chế giải quyết tranh chấp chưa hoàn thiện, dẫn đến việc nhà đầu tư thắng kiện nhưng không thu hồi được nợ.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy mô hình PPP là giải pháp hiệu quả để huy động nguồn lực tư nhân phát triển cơ sở hạ tầng, giảm áp lực ngân sách nhà nước và nâng cao chất lượng dịch vụ công. Tuy nhiên, việc áp dụng PPP tại Việt Nam còn nhiều thách thức do khung pháp lý chưa đồng bộ, năng lực quản lý nhà nước và minh bạch thông tin còn hạn chế.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, các quốc gia như Pháp, Hàn Quốc, Trung Quốc và Hồng Kông đã xây dựng khung pháp lý rõ ràng, cơ chế chia sẻ rủi ro minh bạch và phát triển thị trường tài chính hỗ trợ PPP. Việt Nam cần học hỏi các bài học này để hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản lý và bảo vệ quyền lợi các bên tham gia.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ các loại hợp đồng PPP tại Việt Nam, bảng so sánh các chính sách ưu đãi và cơ chế giải quyết tranh chấp giữa Việt Nam và các quốc gia điển hình, giúp minh họa rõ nét các điểm mạnh và hạn chế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng Luật chuyên ngành về đầu tư theo hình thức đối tác công - tư: Luật này cần quy định rõ ràng về quyền và nghĩa vụ các bên, cơ chế chia sẻ rủi ro, minh bạch thông tin và trách nhiệm giải trình. Thời gian thực hiện đề xuất trong vòng 2 năm, do Quốc hội và Bộ Tư pháp chủ trì.

2. Xây dựng bộ tiêu chí và quy trình lựa chọn nhà đầu tư minh bạch, công bằng: Tiêu chí đánh giá bao gồm năng lực tài chính, kinh nghiệm kỹ thuật, khả năng huy động vốn và kế hoạch quản lý dự án. Quy trình đấu thầu cần được chuẩn hóa, đảm bảo cạnh tranh lành mạnh. Chủ thể thực hiện là Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các bộ ngành, hoàn thành trong 1 năm.

3. Tăng cường vai trò và năng lực của cơ quan nhà nước trong quản lý PPP: Thành lập cơ quan chuyên trách PPP với chức năng xây dựng chính sách, giám sát và hỗ trợ kỹ thuật. Đào tạo nâng cao năng lực cán bộ quản lý dự án PPP tại các bộ, ngành và địa phương. Thời gian thực hiện 1-2 năm, do Chính phủ chỉ đạo.

4. Hoàn thiện cơ chế giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền lợi các bên: Xây dựng cơ chế trọng tài thương mại quốc tế phù hợp, quy định rõ ràng về quyền sở hữu tài sản công và trách nhiệm tài chính của cơ quan nhà nước. Chủ thể thực hiện là Bộ Tư pháp phối hợp với các cơ quan liên quan, trong vòng 1 năm.

5. Tăng cường minh bạch và tham gia của người dân: Ban hành quy định về trưng cầu ý kiến người dân đối với các dự án PPP có ảnh hưởng lớn, công khai hợp đồng và báo cáo tài chính dự án. Chủ thể thực hiện là các cơ quan quản lý nhà nước và tổ chức xã hội, triển khai ngay trong các dự án mới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước: Giúp hiểu rõ bản chất pháp lý và thực trạng áp dụng PPP, từ đó hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực quản lý và giám sát dự án.

2. Nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án: Cung cấp kiến thức về khung pháp lý, quyền lợi và nghĩa vụ, giúp đánh giá rủi ro và cơ hội đầu tư hiệu quả trong các dự án PPP.

3. Học giả, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Luật kinh tế, Quản lý đầu tư: Là tài liệu tham khảo hệ thống về lý thuyết, thực tiễn và giải pháp pháp lý trong lĩnh vực đầu tư PPP tại Việt Nam.

4. Cơ quan đào tạo và tổ chức phát triển nguồn nhân lực: Hỗ trợ xây dựng chương trình đào tạo, nâng cao nhận thức và kỹ năng cho cán bộ quản lý dự án PPP, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Câu hỏi thường gặp

1. PPP là gì và tại sao cần áp dụng mô hình này?
   PPP là hình thức hợp tác giữa khu vực công và tư nhân để đầu tư, xây dựng và vận hành công trình hạ tầng, nhằm huy động nguồn lực tư nhân, giảm gánh nặng ngân sách nhà nước và nâng cao hiệu quả dịch vụ công.

2. Bản chất pháp lý của hợp đồng PPP như thế nào?
   Hợp đồng PPP là hợp đồng hành chính đặc thù, kết hợp tính thỏa thuận của hợp đồng dân sự với giới hạn pháp luật hành chính, nhằm bảo đảm lợi ích công cộng và tuân thủ quy định pháp luật.

3. Những khó khăn chính khi áp dụng PPP tại Việt Nam là gì?
   Khó khăn gồm khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, thủ tục phức tạp, năng lực quản lý hạn chế, thiếu minh bạch, rủi ro chính sách và cơ chế giải quyết tranh chấp chưa hiệu quả.

4. Làm thế nào để lựa chọn nhà đầu tư PPP phù hợp?
   Cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá dựa trên năng lực tài chính, kinh nghiệm kỹ thuật, khả năng huy động vốn và kế hoạch quản lý dự án, đồng thời tổ chức đấu thầu minh bạch, công bằng.

5. Cơ quan nhà nước cần làm gì để thúc đẩy PPP phát triển?
   Cần hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao năng lực quản lý, tăng cường minh bạch, xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro và bảo vệ quyền lợi các bên, đồng thời phát triển thị trường tài chính hỗ trợ PPP.

Kết luận

• Luận văn làm rõ bản chất pháp lý của hợp đồng PPP là hợp đồng hành chính đặc thù, kết hợp các yếu tố pháp luật dân sự và hành chính.
• Thực trạng áp dụng PPP tại Việt Nam còn nhiều hạn chế do khung pháp lý chưa hoàn chỉnh, năng lực quản lý và minh bạch thông tin còn yếu.
• Kinh nghiệm quốc tế cho thấy thành công của PPP phụ thuộc vào khung pháp lý rõ ràng, cơ chế chia sẻ rủi ro minh bạch và năng lực quản lý nhà nước.
• Đề xuất xây dựng Luật PPP, hoàn thiện quy trình lựa chọn nhà đầu tư, tăng cường năng lực cơ quan quản lý và minh bạch thông tin là các giải pháp trọng tâm.
• Tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện chính sách và đào tạo nguồn nhân lực là bước đi cần thiết để phát triển mô hình PPP bền vững tại Việt Nam.

Các cơ quan quản lý, nhà đầu tư và học giả cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường nghiên cứu thực tiễn để hoàn thiện mô hình PPP phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƯ THEO MÔ HÌNH HỢP TÁC CÔNG – TƯ 1. Khái quát về về đầu tư theo mô hình hợp tác Công - Tư 1. Khái niệm về mô hình hợp tác Công – Tư Trên thế giới, mô hình hợp tác Công – Tư là mối quan hệ giữa khối Nhà Nước và khối Tư Nhân được thiết lập thông qua một hợp đồng hành chính 1, mô hình này được sử dụng phổ biến trong pháp luật, khoa học pháp lý ở châu Âu và khá phổ biến trong thực tiễn ở nhiều quốc gia khác.

Theo quan niệm của Đ. Bakhrắc, tác giả cuốn "Luật hành chính" tái bản lần thứ 5 (có sửa đổi, bổ sung) do Bộ giáo dục Liên bang Nga ấn hành năm 2010, thì "Hợp đồng hành chính là một văn bản đa diện dựa trên cơ sở các quy phạm pháp luật hành chính, được xác lập dựa vào kết quả sự thống nhất ý chí của hai hay nhiều chủ thể luật hành chính, trong đó một chủ thể bắt buộc là chủ thể công quyền, làm phát sinh, thay đổi các quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia và của những người khác" 2. Điều 54 Luật thủ tục hành chính Đức đã định nghĩa một cách gián tiếp về HĐHC như sau: “Một quan hệ pháp luật trong lĩnh vực công có thể thông qua hợp đồng để xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt, miễn rằng không trái với các quy định của pháp luật. Đặc biệt, cơ quan hành chính có thể thay vì sử dụng quyết định hành chính, hành vi hành chính, có thể ký kết một HĐHC với đối tượng mà nếu không ký HĐHC thì quyết định hành chính, hành vi hành chính sẽ nhắm tới họ”.

Khái niệm về đầu tư theo mô hình hợp tác Công - Tư Đầu tư theo mô hình hợp tác Công – Tư trước tiên là một dạng của hợp đồng hành chính và được điều chỉnh bởi các quy định như đối với hợp đồng hành chính, tuy nhiên tại Việt Nam không tồn tại thuật ngữ Hợp đồng hành chính, mà theo đó hình thức đầu tư thông qua mối quan hệ đối tác Nhà Nước – Tư Nhân được xem là hình thức đầu tư theo hợp đồng công tư (sau đây gọi tắt là PPP) được quy định tại Khoản 1 Điều 3 Nghị định 63/2018/NĐ-CP là “hình thức đầu tư được thực hiện trên cơ sở hợp đồng dự án giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền và nhà đầu tư, doanh nghiệp dự án để xây dựng, cải tạo, vận hành, kinh doanh, quản lý công trình hạ tầng, cung cấp dịch vụ công” và đối tượng, chủ thể ký kết hợp đồng này phải 1 Võ Trí Hảo (2016), Những vấn đề cơ bản về Hợp đồng hành chính trong quản lý nhà nước, NXB. Kinh tế TP. 2016, tr 32 2 Phạm Hồng Thái, “Hợp đồng hành chính - hình thức hoạt động hành chính nhà nước”, “http://tcnn.aspx/vi/News/125/0/1010067/0/6392/Hop_dong_hanh_chinh_hinh_thuc_hoat_dong_hanh_c hinh_nha_nuoc (cập nhật ngày 22/08/2014). TIEU LUAN MOI download : [e-mail] đáp ứng điều kiện theo pháp luật đầu tư.

Để hiểu sâu hơn về hình thức đầu tư theo mô hình hợp tác Công – Tư, tác giả đã nghiên cứu dựa trên nền tảng của Hợp đồng hành chính và giới hạn lại ở hình thức đầu tư với đối tượng ký kết hợp đồng là giữa Cơ quan nhà nước và nhà đầu tư nhằm thực hiện một dự án đầu tư. Vậy, đầu tư theo hợp đồng công tư PPP là việc Nhà nước và Nhà đầu tư cùng phối hợp thực hiện Dự án đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ công trên cơ sở Hợp đồng dự án. Với hình thức là mô hình PPP, Nhà nước sẽ thiết lập các tiêu chuẩn về cung cấp dịch vụ và tư nhân được khuyến khích cung cấp bằng cơ chế thanh toán theo chất lượng dịch vụ. Đây là hình thức hợp tác tối ưu hóa hiệu quả đầu tư và cung cấp dịch vụ công cộng chất lượng cao, nó sẽ mang lại lợi ích cho cả nhà nước và người dân.

3 Như vậy, việc phân tích đầu tư theo mô hình PPP trong một số ngữ cảnh sẽ đồng thời đặt trong mối quan hệ một thỏa thuận hành chính - trong đó tồn tại ba yếu tố cơ bản: (1) là một thỏa thuận xác lập trong lĩnh vực công; (2) có khả năng thay thế quyết định hành chính, hành vi hành chính; (3) có một bên là cơ quan có thẩm quyền; còn PPP là một thỏa thuận gồm ba bên tham gia thỏa thuận hợp đồng gồm (1) Khu vực nhà nước - là khu vực quyền lực duy nhất có quyền ban hành pháp luật và chính sách thuế, (2) Khu vực tư nhân - Có xu hướng là nguồn đổi mới trong việc cung cấp cơ sở hạ tầng vật chất và dịch vụ. Có xu hướng tỏ ra linh hoạt hơn trong việc áp dụng tài nguyên và quy trình để đáp ứng nhu cầu về kết quả - ít bị ràng buộc bởi tập quán và thực hành. Có khuynh hướng quản lý rủi ro, đặc biệt là rủi ro thương mại, để đáp ứng lợi nhuận tương lai và (3) Cộng đồng: Yêu cầu quyền truy cập và sử dụng cơ sở hạ tầng. Trả thuế và yêu cầu đại diện đổi lại.

Giữ chính phủ có trách nhiệm thông qua quốc hội, xem xét các quy trình và chu kỳ bầu cử 4. Như vậy, về bản chất thì PPP là một dạng của HĐHC tuy nhiên vì giới hạn của một bài luận văn thì việc phân tích chỉ dừng lại ở một số góc độ mà không hoàn toàn lấn sâu nghiên cứu vào một HĐHC hoàn chỉnh. Đặc điểm Hợp đồng hợp tác công - tư PPP 1.1 Tính thỏa thuận: đây là đặc điểm cơ bản của hợp đồng, tuy nhiên tính thỏa thuận và nhất trí của Hợp đồng hợp tác công – tư khác với tính đơn phương, mệnh lệnh – phục tùng trong quan hệ quyết định hành chính. Theo đó, phạm vi của tính thỏa thuận trong loại hợp đồng này lại hẹp hơn so với “quyền tự do hợp đồng” trong quan hệ hợp đồng dân sự bởi Hợp đồng hợp tác công – tư luôn bị giới hạn bởi các giá trị công.5 3 Nguyễn Thanh Tâm, “Đầu tư dự án theo hình thức hợp tác công tư”, http://www.vn/chi-tiet-tin- tuc/320/DAU-TU-DU-AN-THEO-HINH-THUC-HOP-TAC-CONG-TU-PPP 4 Boswell, M.J, “PPP Administration”, http://www.hk/cicid/3_events/32/papers/15.pdf 5 Jean – Bernard Auby (2011), tr 516 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2 Phạm vi thỏa thuận và nguồn luật điều chỉnh: trong hợp đồng dân sự, các bên trong hợp đồng sẽ được thỏa thuận trong phạm vi tự do theo nguyên tắc suy đoán “công dân được làm những gì luật không cấm” và được quyền tự do thỏa thuận trong hợp đồng.

Tuy nhiên, do mục đích và chủ thể Hợp đồng hợp tác công – tư có nhiều điểm khác biệt dẫn đến phạm vi tự do thỏa thuận bị hạn chế rất nhiều. Theo đó, một trong các bên PPP là cơ quan có thẩm quyền, vì vậy chắc chắn phạm vi thỏa thuận của họ trong Hợp đồng bị giới hạn “nhà nước chỉ được làm những gì luật cho phép”, mặc dù trường hợp đối tác còn lại là bên Khối tư nhân có quyền được hưởng quyền tự do thỏa thuận, thì điểm chung giới hạn phạm vi tự do thỏa thuận trong PPP vẫn phải bị thu hẹp. Theo đó, mục đích của PPP phải phục vụ cho mục tiêu là quản lý, vận hành dự án kết cấu hạ tầng, cung cấp dịch vụ công, mang lại lợi ích chung; cho nên phạm vi tự do thỏa thuận trong PPP tiếp tục bị hạn chế khá nhiều. Với những lý do trên, nên thông thường hợp đồng dân sự chỉ bị điều chỉnh bởi Bộ luật dân sự và các quy phạm luật tư điều chỉnh, thì PPP bị điều chỉnh đồng thời bởi cả hai nguồn luật: luật dân sự và luật hành chính.

Tại Việt Nam: hợp đồng PPP bị điều chỉnh bởi Quyết định 71/2010/QĐ – TTg, Nghị định 63/2018/NĐ-CP, Luật đầu tư 2014, Luật đầu tư công 2014… bên cạnh Bộ luật dân sự.3 Nội dung Hợp đồng PPP: nếu như hợp đồng dân sự là sự thỏa thuận giữa các bên về việc “xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt các quyền và nghĩa vụ dân sự” (Điều 385 Bộ luật dân sự 2015), thì PPP nhằm xác lập, thay đổi, chấm dứt các quyền và nghĩa vụ pháp lý đặc thù. Trường hợp cụ thể, theo quy định pháp luật Việt Nam, thì Hợp đồng hợp tác công tư nhằm đầu tư xây dựng cầu đường dưới các hình thức BOT, BT; bên Khối tư nhân có quyền đặt ra trách nhiệm của cơ quan nhà nước có thẩm quyền không được hạn chế xe hai bánh trong suốt thời gian khai thác cầu đường (giả sử 25 năm) nhằm đảm bảo nguồn thu cho nhà đầu tư Khối tư nhân đối với hai làn xe dành riêng cho xe hai bánh. Theo đó, nội dung thỏa thuận đã hạn chế quyền ban hành quy phạm pháp luật của cơ quan chức năng trong thời gian tương ứng. Trên thế giới, đối với hệ thống thông luật (Common Law) thì hệ quả của tất cả các loại hợp đồng bao gồm Hợp đồng hợp tác công - tư là tạo ra, thay đổi, chấm dứt quyền và nghĩa vụ pháp lý và do đó sẽ được tòa án giải quyết nếu phát sinh tranh chấp mà không đặt nặng tên gọi đó là loại hợp đồng gì, quyền và nghĩa vụ dân sự hay hành chính.

Theo đó, trong hệ thống thông luật (Common law) không tồn tại khái niệm ngành luật cụ thể, mà họ sử dụng khái TIEU LUAN MOI download : [e-mail] niệm bộ phận pháp luật (body of law) như là một tập hợp sử dụng linh hoạt các quy phạm pháp luật (bundle of regulations).6 Đối với hệ thống pháp luật lục địa (Continental Law) hay dân luật (Civil Law) tại một số quốc gia cụ thể như quốc gia có quan niệm “ngành luật độc lập” như pháp luật Việt Nam có sự khác biệt khi việc xem xét nghĩa vụ được xác lập trong PPP là nghĩa vụ dân sự hay nghĩa vụ hành chính, từ đó sẽ dẫn đến hệ quả áp dụng luật tố tụng dân sự hay tố tụng hành chính để giải quyết. Với những lý do này, sự khó khăn ở chỗ Luật tố tụng hành chính 2015 ở Việt Nam chưa coi Hợp đồng hành chính nói chung và Hợp đồng hợp tác công tư nói riêng là đối tượng xét xử thuộc thẩm quyền của Tòa án hành chính và thực tế vẫn chưa tồn tại khái niệm Hợp đồng hành chính trong các văn bản quy định pháp luật Việt Nam, điều này làm cho các loại hợp đồng này trong một số trường hợp sẽ rơi vào tình trạng bất khả tụng; đặt các nhà đầu tư vào rủi ro pháp lý lớn.4 Cơ chế giải quyết tranh chấp: trong trường hợp cho rằng quyết định hành chính có dấu hiệu trái pháp luật, thì bên cạnh con đường tòa án, các bên có thể lựa chọn phương thức khiếu nại.