CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN ĐỀ TÀI 1.1 Về mức tăng trưởng nhu cầu sử dụng ô tô trong nước Trong chín tháng đầu năm 2022, tổng doanh số bán xe ô tô tại thị trường Việt Nam đã đạt 33.462 chiếc, tăng 8,5% so với tháng 8/2022 và tăng 147% so với cùng kỳ năm 2021. Con số này đã bao gồm 33463 xe du lịch và 7539 xe thương mại, 313 xe chuyên dụng. Tỉ trọng các loại ô tô thị trường Việt Nam năm 2022 1% 18% Xe du lịch Xe thương mại Xe chuyên dụng 81% Hình 1.1 Tỉ trọng các loại ô tô thị trường Việt Nam năm 2022 So với tháng trước, doanh số bán xe du lịch tăng 2%, doanh số bán xe thương Hình 1 Tỉ trọng các loại ô tô thị trường Việt Nam năm 2022 mại tăng 37% và doanh số bán xe chuyên dụng tăng 17%. Doanh số bán ô tô sản xuất trong nước tăng 11% so với tháng trước lên 17.193 chiếc và doanh số bán ô tô nhập khẩu nguyên chiếc tăng 6% so với tháng trước lên 16.
1 Đối với thị trường xe điện Việt Nam thì được dự đoán sẽ tăng trưởng nhanh trong thời gian tới. Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cho rằng xu hướng phát triển thị trường xe điện Việt Nam có tiềm năng lớn nhất Đông Nam Á, đặc biệt là trong những năm tới. Dự đoán số lượng xe điện (EV) tại Việt Nam sẽ đạt 1 triệu chiếc vào khoảng năm 2028 và sẽ tăng trưởng nhanh chóng từ năm 2030 đến năm 2040. Đến năm 2040, Việt Nam sẽ có khoảng 3,5 triệu xe điện.
Khảo sát do chương trình Phát triển của Liên hợp quốc (UNDP) đặt hàng Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) thực hiện về nhu cầu sử dụng ô tô điện tại Việt Nam đã cho chúng ta thấy rằng mức độ sử dụng các loại PTGTĐ hiện nay nhiều nhất là xe máy điện 33%, xe đạp điện 27% và ô tô điện 2%. Các PTGTĐ mới được sự dụng phổ biến trong 3 năm trở lại đây, chiếm tỷ lệ 79%. Dù mức độ sử dụng còn khá khiêm tốn nhưng đây là một dấu hiệu rất đáng mừng cho thấy việc sở hữu các loại phương tiện giao thông điện tại Việt Nam đang dần trở nên phổ biến trong những năm gần đây.2 Tỉ lệ sử dụng các loại phương tiện giao thông 2 1.2 Rào cản đối với động cơ đốt trong Ủy ban Châu Âu (EC) cơ quan điều hành cao nhất của Liên minh Châu Âu (EU), đã phê duyệt việc thực hiện tiêu chuẩn khí thải Euro 7. Dự kiến tiêu chuẩn khí thải Euro 7 được đề xuất sẽ có hiệu lực sớm nhất là vào năm 2025, có thể dẫn đến việc loại bỏ dần động cơ xăng và diesel vào năm 2026.
Điều này khiến tương lai của động cơ đốt trong trở nên mờ mịt. Euro 7 sẽ giảm mức độ oxit nitơ (NOx) xuống 30 mg/km (tiêu chuẩn khí thải mg/km). Theo tiêu chuẩn ngày nay, đây là mức sai số thấp hơn mức cho phép tối thiểu đối với hệ thống đo lượng khí thải di động. Từ tháng 1 năm 2021, tiêu chuẩn Euro 6d yêu cầu các phương tiện phát thải không quá 80 mg/km trong các điều kiện thử nghiệm và thực tế.3 Tiêu chuẩn khí thải Euro 7 Ý tuyên bố vào tháng 12 năm 2021 rằng họ sẽ cấm bán ô tô mới trang bị động cơ đốt trong từ năm 2035 và gia hạn lệnh cấm xe tải và xe thương mại hạng nhẹ đến năm 2040.
Trước đó, Đức, Ireland, Thụy Điển, Slovenia và Hà Lan cũng đặt ra thời hạn đến 3 năm 2030 cấm bán ô tô chạy xăng và diesel. Đan Mạch và Anh cũng cam kết thực hiện các lệnh cấm tương tự vào năm 2035. Việc bán ô tô và xe tải mới có phát thải sẽ bị cấm từ năm 2035 theo đề xuất của Ủy ban Châu Âu. Ủy ban Châu Âu cho biết họ sẽ đưa ra các quy định mới khi EU tiếp tục quá trình chuyển đổi sang xe điện.
Dự kiến đến năm 2050, gần 100% ô tô trên đường sẽ là phương tiện không gây ô nhiễm, nghĩa là ô tô chạy hoàn toàn bằng điện hoặc hydro. Trước những lo ngại của người tiêu dùng rằng xe điện đắt hơn xe thương mại chạy bằng nhiên liệu hóa thạch, một quan chức EU cho biết giá xe điện dự kiến sẽ giảm trong những năm tới. Kế tiếp, theo quan điểm này, tổng chi phí sở hữu một chiếc ô tô điện (bao gồm cả chi phí nhiên liệu) dự kiến sẽ giảm xuống dưới mức giá ô tô động cơ đốt trong hiện nay sau năm 2027. Lộ trình rõ ràng của Đức về việc chấm dứt sản xuất hầu hết xe cơ giới cũng sẽ gửi tín hiệu tới các quốc gia như Cộng hòa Séc, Slovakia và Hungary, những nơi có các nhà máy sản xuất ô tô lớn.
Trong các ngành công nghiệp ô tô như Volkswagen, BMW, Daimler, cuộc chiến về cơ bản đã kết thúc và ngày loại bỏ hoàn toàn xe động cơ đốt trong vào năm 2035 đã bắt đầu xuất hiện. Na Uy dự kiến sẽ trở thành quốc gia châu Âu đầu tiên cấm bán ô tô động cơ đốt trong từ năm 2025. Năm 2020, doanh số bán xe điện tại nước này đã vượt doanh số bán xe chạy xăng và diesel. Quốc gia Bắc Âu hiện dẫn đầu thế giới về thị phần xe điện.3 Tiềm năng đối với động cơ điện Ô tô hiện nay là phương tiện rất quan trọng đối với cuộc sống hàng ngày.
Tuy nhiên, tác động của khí thải xe đối với sức khỏe con người và môi trường là rất nghiêm trọng. Hạn chế số lượng ô tô cá nhân và sử dụng các loại phương tiện thân thiện với môi trường là các giải pháp cho các vấn đề này. Các quốc gia phát triển hiện đang chuyển sang sử dụng xe điện và xe sử dụng nhiên liệu sạch. Những phương tiện này vừa trực 4 tiếp hạn chế lượng khí thải (hoặc hoàn toàn không phát thải) vừa bảo tồn nguồn nhiên liệu hóa thạch sắp cạn kiệt.
Trong thời gian sắp tới, những chiếc xe như vậy có thể sẽ được phổ biến trên toàn thế giới. Xe điện bây giờ không còn quá xa lạ đối với tất cả mọi người nó đã trở thành một xu hướng quan trọng trong ngành công nghiệp ô tô do ưu điểm là hạn chế hoặc không phát thải chất gây ô nhiễm trực tiếp. Lúc này, xe không còn được cung cấp năng lượng duy nhất bằng động cơ đốt trong truyền thống mà được kết hợp hoặc thay thế bằng động cơ điện mạnh mẽ. Trong những năm gần đây, phương tiện di động điện đang dần trở nên phổ biến hơn, nhất là ở các nước phát triển.
Năm 2017, số lượng xe điện tiêu thụ ở Trung Quốc và Mỹ lần lượt là 580. Con số này dự kiến sẽ còn tăng cao hơn nữa trong thời gian tới đặc biệt khi chiến lược đầu tư vào lĩnh vực này đang tăng nhanh và được hỗ trợ bởi các chính sách sản xuất ưu đãi của chính quyền. Ở Việt Nam chúng ta hiện nay cũng được thiên nhiên ưu đãi với các nguồn năng lượng tái tạo và các nguồn năng lượng xanh như năng lượng mặt trời và năng lượng gió, cho phép cung cấp cho hệ thống xe điện. Đồng thời có lực lượng lao động đông đảo với kiến thức công nghệ thông tin, phần mềm phong phú đáp ứng nhu cầu sản xuất xe điện, phụ tùng, linh kiện, phần mềm điều khiển.4 Hạn chế động cơ đốt trong Một điểm khác biệt giữa ô tô thông thường và ô tô điện là việc bảo dưỡng.
Việc bảo dưỡng đối với ô tô thông thường cần được thực hiện sau mỗi 5.000 km trở lên. Một số nhiệm vụ bao gồm thay thế bộ lọc không khí, thay thế bộ lọc dầu, kiểm tra chất làm mát và kiểm tra rò rỉ chất làm mát… Lịch bảo dưỡng xe điện không bao gồm bất kỳ công việc nào nêu trên. Ngoài ra, cả hai loại phương tiện này thường xuyên cần bảo dưỡng các hệ thống khác như hệ thống treo, điều hòa, lái, phanh, v. 5 Tại Mỹ, xe điện thuần túy có chi phí bảo trì sau mỗi 1,6 km ít hơn 40% so với ô tô sử dụng động cơ đốt trong.
Báo cáo của Văn phòng Hiệu quả Năng lượng và Năng lượng tái tạo (EERE) của Hoa Kỳ tuyên bố rằng xe điện ít phức tạp hơn ô tô chạy bằng nhiên liệu lỏng. Theo dữ liệu chi phí bảo dưỡng ô tô sử dụng động cơ đốt trong trung bình là 0,1 USD cho mỗi 1,6 km. Xe hybrid cắm điện có giá 0,09 USD, trong khi xe hybrid có giá thấp hơn ở mức 0,094 USD. Mặt khác, xe điện thuần túy có chi phí thấp nhất 0,061 USD, tức hơn một nửa so với ô tô có động cơ đốt trong.4 Chi phí bảo dưỡng các dòng xe tại Mỹ 6 1.5 Ưu điểm của động cơ điện Xe ô tô sử dụng động cơ điện sẽ không thải ra khí CO2 ra môi trường.
Khi tác động của hiện tượng nóng lên toàn cầu ngày càng gia tăng, xe điện có thể giúp duy trì môi trường sạch hơn và xây dựng một thế giới ít ô nhiễm hơn cho các thế hệ sau này. Ngoài ra động cơ điện giúp xe chạy êm hơn và ít gây ô nhiễm tiếng ồn hơn. Hơn nữa, ô tô điện không cần phải có bất kỳ bộ phận nào của động cơ đốt trong điều này giúp giảm chi phí linh kiện như bugi, van, máy bơm, và một số thiết bị tương tự khác. Xe sử dụng động cơ điện cũng có giá thấp hơn xe chạy bằng nhiên liệu thông thường.
Chi phí cho việc sử dụng điện cũng thấp hơn so với chi phí sử dụng xăng trên cùng một Ki-lô-met và quan trọng nhất đối với xe ô tô điện là năng lượng có thể được nạp lại từ các nguồn năng lượng có thể tái tạo như năng lượng gió, năng lượng mặt trời từ đó giúp chúng ta có thể giảm bớt sự phụ thuộc vào dầu mỏ đồng thời tăng cao tính bền vững của hệ thống năng lượng.6 So sánh động cơ xăng và động cơ điện Về hiệu suất và sức mạnh thì động cơ xăng hoạt động bằng cách đốt nhiên liệu trong buồng đốt để tạo ra sức mạnh, các hãng sản xuất ô tô đã phát triển các công nghệ tiên tiến để cải thiện hiệu suất của động cơ xăng. Tuy nhiên, những động cơ này vẫn chưa thể bằng với động cơ điện vốn sử dụng điện để tạo ra năng lượng. Động cơ điện hoạt động hiệu quả và không gây lãng phí nhiên liệu như động cơ xăng, động cơ xăng thường sẽ sử dụng nhiều nhiên liệu hơn và việc đốt nhiên liệu trong động cơ ô tô để tạo ra sức mạnh sẽ sinh sinh ra khí thải từ đó gây ô nhiễm môi trường.