mở đầu cho mọi quá trình sản xuất và tái sản xuất nhằm tạo ra năng lực sản xuất cho nền kinh tế. Để tạo ra TSCĐ cho nền kinh tế, là những điều kiện cần thiết để đảm bảo cho sự tăng trưởng và phát triển kinh tế- xã hội, thì đầu tư XDCB đòi hỏi một lượng vốn lớn về lao động và vật tư. Nhưng mặt khác, nguồn vốn này lại nằm khê đọng trong suốt quá trình đầu tư. Vì vậy, trong quá trình đầu tư chúng ta cần phải có kế hoạch huy động và sử dụng nguồn vốn một cách hợp lý, giải quyết tốt mối quan hệ giữa tích lũy và tiêu dùng đồng thời có kế hoạch phân bổ nguồn lao động, vật tư, thiết bị phù hợp đảm bảo cho công trình hoàn thành trong thời gian ngắn chống lãng phí, thất thoát nguồn lực.
Thời gian dài với nhiều biến động Thời gian tiến hành một công cuộc đầu tư cho đến khi thành quả của nó phát huy tác dụng thường đòi hỏi nhiều năm tháng với nhiều biến động xảy ra. SVTH: Nguyễn Thị Quỳnh Trang 5 Khóa luận tốt nghiệp Đại học GVHD: ThS. Lê Sỹ Hùng Quá trình đầu tư XDCB gồm 3 giai đoạn: Xây dựng dự án, thực hiện dự án và khai thác dự án. Trong đó, tại hai giai đoạn, xây dựng dự án và thực hiện dự án có thời gian triển khai rất dài nhưng lại không tạo ra lợi ích sản phẩm hay tiêu dùng.
Đây là nguyên nhân chính tạo ra mâu thuẫn giữa đầu tư và tiêu dùng. Vậy muốn nâng cao hiệu quả vốn đầu tư XDCB cần chú ý tập trung đầu tư có trọng điểm, nhằm đưa nhanh các dự án đầu tư vào khai thác sử dụng. Chính vì chu kỳ sản xuất kéo dài nên chi phí sản xuất thường lớn, việc hoàn vốn được các nhà đầu tư đặc biệt quan tâm, phải lựa chọn trình tự bỏ vốn cho thích hợp để giảm thiểu tối đa mức độ thiệt hại do ứ đọng vốn ở sản phẩm dở dang. Thời gian dài đồng thời sẽ kéo theo những biến động, rủi ro lớn trong quá trình đầu tư.
Trong thời gian này, các yếu tố về kinh tế, chính trị và tự nhiên luôn không ngừng biến đổi sẽ ảnh hưởng gây ra những tổn thất mà nhà đầu tư cũng không lường trước được khi lập kế hoạch dự án. Các yếu tố về điều kiện tự nhiên như tình hình địa chất, thủy văn, ảnh hưởng của khí hậu thời tiết, bão lụt, động đất, chiến tranh đều có thể tàn phá các công trình XDCB. Hay như những điều kiện về chính trị xã hội, sự thay đổi chính sách thuế, mức lãi suất, nhu cầu tiêu dùng, thị trường mua bán cũng có thể ảnh hưởng đến các công trình đầu tư mang lại thiệt hại cho nhà đầu tư. Đầu tư là lĩnh vực có mức độ rủi ro lớn và mạo hiểm, chính là sự đánh đổi tiêu dùng trong hiện tại để mong được những tiêu dùng lớn hơn nhưng chưa chắc chắn trong tương lai.
Vì vậy, các nhà đầu tư cần phải quan tâm hơn nữa đến các yếu tố vấn đề rủi ro trong đầu tư để thu lại được lợi nhuận lớn và hạn chế kịp thời những rủi ro không mong muốn. Có giá trị sử dụng lâu dài Các thành quả của thành quả đầu tư xây dựng cơ bản có giá trị sử dụng lâu dài, có khi hàng trăm , hàng nghìn năm , thậm chí tồn tại vĩnh viễn như các công trình nổi tiếng thế giới như vườn Babylon ở Iraq , tượng nữ thần tự do ở Mỹ , kim tụ tháp cổ Ai cập , nhà thờ La Mã ở Roma, vạn lý trường thành ở Trung Quốc, tháp Angcovat ở Campuchia, … SVTH: Nguyễn Thị Quỳnh Trang 6 Khóa luận tốt nghiệp Đại học GVHD: ThS. Lê Sỹ Hùng Cố định Sản phẩm của đầu tư XDCB là những công trình xây dựng như nhà máy, công trình công cộng, nhà ở, cầu cống, sân bay, cảng biển,. thường gắn liền với đất đai, mang tính chất cố định.
Mặt khác, khi thi công xây lắp thường gặp phải khó khăn trong đền bù giải toả giải phóng mặt bằng cũng như khi đã hoàn thành công trình thì sản phẩm đầu tư khó di chuyển đi nơi khác. Vì thế, trước khi đầu tư, thực hiện, các công trình phải được quy hoạch một cách cụ thể, rõ ràng, hạn chế những khó khăn sẽ gặp phải như trên. Các thành quả của hoạt động đầu tư Xây dựng cơ bản là các công trình xây dựng sẽ hoạt động ở ngay nơi mà nó đựơc tạo dựng cho nên các điều kiện về địa lý, địa hình cũng ảnh hưởng lớn đến quá trình thực hiện đầu tư, cũng như việc phát huy kết quả đầu tư. Vì vậy cần được bố trí hợp lý địa điểm xây dựng đảm bảo các yêu cầu về an ninh quốc phòng, phải phù hợp với kế hoạch, qui hoạch bố trí tại nơi có điều kiện thuận lợi, để khai thác lợi thế so sánh của vùng, quốc gia, đồng thời phải đảm bảo được sự phát triển cân đối của vùng lãnh thổ.
Liên quan đến nhiều ngành Hoạt động đầu tư Xây dựng cơ bản rất phức tạp liên quan đến nhiều ngành, nhiều lĩnh vực. Diễn ra không những ở phạm vi một địa phương mà còn nhiều địa phương với nhau. Vì vậy khi tiến hanh hoạt động này, cần phải có sự liên kết chặt chẽ giữa các ngành, các cấp trong quản lý quá trình đầu tư, bên cạnh đó phải qui định rõ phạm vi trách nhiệm của các chủ thể tham gia đầu tư, tuy nhiên vẫn phải đảm bảo đựơc tính tập trung dân chủ trong quá trình thực hiện đầu tư. Ngoài những đặc điểm chung của đầu tư XDCB đã nêu như trên thì đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN còn có những đặc điểm riêng như sau: Quản lý vốn Trong ĐTXDCB của nhà nước, vốn là vốn của nhà nước mà không phải là của tư nhân, do vậy rất khó quản lý sử dụng, dễ xảy ra thất thoát, lãng phí, tham nhũng.
Ở đây quyền sở hữu về vốn không trùng hợp với quyền sử dụng và quản lý vì thế trách nhiệm quản lý vốn không cao. Động lực cá nhân đối với việc sử dụng hiệu quả đồng vốn không rõ ràng, mạnh mẽ như nguồn vốn tư nhân. Vì vậy việc quản lý hiệu quả vốn trong ĐTXDCB của nhà nước rất khó khăn, phức tạp. SVTH: Nguyễn Thị Quỳnh Trang 7 Khóa luận tốt nghiệp Đại học GVHD: ThS.
Lê Sỹ Hùng Về lĩnh vực đầu tư ĐTXDCB của nhà nước thường nhằm vào lĩnh vực ít được thương mại hoá, không thu hồi vốn ngay, ít có tính cạnh tranh. Về mục tiêu đầu tư Đầu tư XDCB của nhà nước thường ít nhắm tới mục tiêu lợi nhuận trực tiếp. Nó phục vụ lợi ích của cả nền kinh tế, trong khi đầu tư XDCB của tư nhân và đầu tư nước ngoài thường đề cao lợi nhuận. Về môi trường đầu tư Đầu tư XDCB của nhà nước thường diễn ra trong môi trường thiếu vắng sự cạnh tranh.
Và nếu có sự cạnh tranh thì cũng ít khốc liệt hơn khu vực đầu tư khác. Phạm vi đầu tư xây dựng cơ bản của nhà nước Nhìn trong tổng thể việc đầu tư của toàn xã hội, mỗi một nhà nước trong từng giai đoạn lịch sử nhất định phải tự định đoạt cho mình phạm vi đầu tư XDCB để đạt được mục tiêu mà nhà nước ấy đặt ra. Nhà nước phải quyết định đầu tư XDCB ở đâu, công trình nào, nhằm mục đích gì, để giải quyết những vấn đề gì. Nhà nước cũng phải xác định rõ ràng phạm vi nào dành cho các nguồn đầu tư khác ngoài đầu tư XDCB của nhà nước, quyết định các chính sách ưu tiên ưu đãi, thuế khoá để khuyến khích, điều tiết vĩ mô đầu tư XDCB.
Nhìn chung nhà nước chỉ nên đầu tư vào những nơi có sự thất bại của thị trường, khi mà khu vực vốn khác không thể đầu tư, không muốn đầu tư và không được phép đầu tư, khi nhà nước cần giải quyết các vấn đề xã hội, văn hoá, giáo dục, y tế, an ninh quốc phòng. Việc đầu tư theo vùng miền và theo các ngành kinh tế cũng phải được nhà nước tính đến. Việc định đoạt phạm vi đầu tư XDCB của nhà nước khác biệt với việc xác định phạm vi đầu tư của khu vực tư nhân ở chỗ nhà nước phải giữ vai trò điều tiết, khắc phục thất bại thị trường, giải quyết vấn đề kinh tế xã hội cùng với việc tính toán lợi ích chung. Trong lúc đó khu vực đầu tư tư nhân và đầu tư nước ngoài nhìn chung chỉ chú trọng đến lợi ích kinh tế.
Phạm vi đầu tư trong từng lĩnh vực trong từng thời điểm lịch sử sẽ khác nhau. Nó được quyết định bởi mục tiêu kinh tế xã hội của từng thời kỳ và được dẫn dắt định đoạt bởi chính trình độ phát triển của nền kinh tế thị trường. SVTH: Nguyễn Thị Quỳnh Trang 8 Khóa luận tốt nghiệp Đại học GVHD: ThS. Lê Sỹ Hùng 1.
Vai trò của đầu tư xây dựng cơ bản Đầu tư XDCB đóng một vai trò quan trọng trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam. Là chìa khóa của sự tăng trưởng và động lực để phát triển nền kinh tế. Cụ thể, đầu tư xây dựng cơ bản có vai trò, sức ảnh hưởng đến thị trường nền kinh tế quốc dân như sau: Đầu tư Xây dựng cơ bản ảnh hưởng đến sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tác động đến tổng cung, tổng cầu. Đầu tư XDCB từ nguồn NSNN là công cụ kinh tế quan trọng để Nhà nước trực tiếp tác động đến quá trình phát triển KT- XH, điều tiết vĩ mô, thúc đẩy tăng trưởng, phát triển kinh tế, giữ vai trò chủ đạo của kinh tế Nhà nước.
Bằng việc cung cấp các dịch vụ công cộng như hạ tầng KT- XH, an ninh, quốc phòng… mà các thành phần kinh tế khác không thể hoặc không đầu tư; các dự án đầu tư từ NSNN được triển khai ở các vị trí quan trọng, then chốt nhất, đảm bảo cho nền KT- XH phát triển ổn định theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhìn trên góc độ toàn bộ nền kinh tế của cả nước, đầu tư vừa tác động đến tổng cung, vừa tác động đến tổng cầu. Về cầu, đầu tư chiếm tỷ trọng lớn trong tổng cầu. Theo số liệu ngân hàng thế giới, đầu tư chiếm khoảng 24-28% trong cơ cấu tổng cầu của các nước trên thế giới.
Đầu tư có tác động to lớn đến việc tăng cường khả năng khoa học và công nghệ của đất nước. Đầu tư còn có mối quan hệ chặt chẽ với chuyển dịch cơ cấu kinh tế.