CHƯƠNG I TỔNG LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1.1 Tổng quan về phân tích tài chính 1.1 Khái niệm phân tích tài chính Phân tích tài chính là một tập hợp các khái niệm, phương pháp và các công cụ cho phép xử lý các thông tin kế toán và các thông tin khác về quản lý, nhằm xác định vị trí và đánh giá tình hình tài chính trong quá khứ, hiện tại, đánh giá rủi ro, mức độ và hiệu quả hoạt động của một doanh nghiệp. Phân tích tài chính bao gồm ba phần chính: Phân tích khả năng sinh lợi, phân tích rủi ro, phân tích nguồn và sử dụng nguồn vốn. Phân tích tài chính là một bộ phận cần thiết và quan trọng của phân tích hoạt động kinh doanh. Phân tích hoạt động kinh doanh là một tiến trình đánh giá các triển vọng và rủi ro của công ty nhằm mục đích đưa ra các quyết định kinh doanh của công ty.
Phân tích hoạt động kinh doanh bao gồm phân tích môi trường kinh doanh, các chiến lược, năng lực và vị thế tài chính của công ty.2 Ý nghĩa và vai trò của phân tích tài chính Phân tích tài chính làm giảm bớt độ tin cậy của các nhận định chủ quan, các dự đoán và trực giác trong quyết định kinh doanh. Phân tích tài chính không làm giảm đi những đánh giá chuyên môn, thay vào đó là cung cấp những cơ sở mang tính hệ thống và hiệu quả cho các quyết định tài chính. Phân tích tài chính có vai trò quan trong trong việc đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp, giúp cho các nhà quản trị doanh nghiệp đưa ra các quyết định chuẩn xác trong quá trình kinh doanh. Do đó, việc thường xuyên phân tích tình hình tài chính sẽ giúp cho các nhà quản trị công ty thấy rõ bức tranh về thực trạng hoạt động tài chính, xác định nguyên nhân ảnh hưởng đến tình hình tài chính và đưa ra các giải pháp để ổn định và tăng cường tình hình tài chính của công ty.
Đứng dưới các góc độ lợi ích khác nhau, các đối tượng quan tâm đến tình hình tài chính của doanh nghiệp như các nhà đầu tư, ngân hàng, nhà cung cấp, khách hàng có mục tiêu phân tích tài chính khác nhau. Các nhà đầu tư xem xét các báo cáo tài TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 chính, phân tích chúng để tìm cơ hội đầu tư, các ngân hàng và nhà cung cấp tín dụng quan tâm đến khả năng sinh lợi và khả năng thanh toán của doanh nghiệp thể hiện qua phân tích báo cáo tài chính. Tuy các đối tượng quan tâm đến tình hình tài chính của doang nghiệp dưới những góc độ khác nhau, song nhìn chung họ đều quan tâm đến khả năng thanh toán khả năng sinh lợi cũng như mức lợi nhuận đạt được của doanh nghiệp. Do đó, việc phân tích tình hình tài chính của các doanh nghiệp cần đạt được các mục tiêu sau: - Phân tích tình hình tài chính phải cung cấp kịp thời và đầy đủ thông tin hữu ích cho các nhà quản lý, nhà đầu tư, nhà cho vay và những người sử dụng thông tin khác để giúp họ có những quyết định đúng đắn khi ra các quyết định đầu tư, quyết định cho vay.
- Phân tích tình hình tài chính phải cung cấp cho các đối tượng kể trên những thông tin vể khả năng tạo tiền, khả năng sinh lợi, tình hình sử dụng có hiệu quả nhất vốn kinh doanh. - Phân tích tình hình tài chính phải cung cấp những thông tin tình hình công nợ, khả năng thu hồi các khoản phải thu, khả năng thanh toán các khoản phải trả cũng như các nhân tố khác ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.2 Các công cụ phân tích tài chính hiện đại 1.1 Phân tích môi trường kinh doanh và chiến lược kinh doanh Phân tích hoạt động kinh doanh là đánh giá các triển vọng và rủi ro của công ty nhằm mục đích đưa ra các quyết định kinh doanh phù hợp. Do đó, đánh giá triển vọng kinh doanh là một mục tiêu chính của phân tích môi trường kinh doanh và chiến lược kinh doanh. Phân tích môi trường kinh doanh nhằm nhận thức và đánh giá tình huống, biến cố kinh tế của công ty.
Tiến trình này bao gồm việc phân tích sản phẩm, lao động và thị trường vốn trong môi trường kinh tế và luật pháp mà công ty hoạt động. Phân tích môi trường kinh doanh và chiến lược kinh doanh bao gồm hai phần: Phân tích ngành và phân tích chiến lược kinh doanh. Phân tích ngành là một bước đầu TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 tiên vì triển vọng và cơ cấu ngành chi phối khả năng sinh lợi của công ty. Dưới đây là những lý do khiến ta phải phân tích ngành: - Tại một thời điểm nhất định nào đó, tỷ suất thu nhập của ngành sẽ khác nhau, do đó nếu phân tích ngành thì ta sẽ chọn được ngành tốt để đầu tư.
- Ngay trong một ngành thì tỷ suất thu nhập cũng không ổn định. Một ngành hoạt động tốt tại một thời điểm nào đó thì không có nghĩa là nó sẽ hoạt động tốt trong tương lai. Vì vậy phải luôn theo dõi động thái của ngành để biết được triển vọng của ngành. - Vào cùng một thời điểm, các ngành khác nhau sẽ có mức rủi ro khác nhau, do đó cần phải đánh giá mức độ rủi ro của ngành để xác định tỷ suất sinh lợi tương ứng cần phải có.
- Rủi ro của mỗi ngành có sự biến động không nhiều theo thời gian, do vậy có thể phân tích mức rủi ro từng ngành trong quá khứ để dự đoán rủi ro của ngành trong tương lai. Phân tích ngành cần phải đánh giá được triển vọng của ngành và mức độ cạnh tranh thực tại và tiềm năng mà công ty phải đối mặt. Phân tích chiến lược là việc đánh giá các quyết định kinh doanh của công ty cũng như thành công của công ty trong việc thiết lập một lợi thế cạnh tranh. Điều này bao hàm việc đánh giá một chiến lược kỳ vọng của công ty để đáp ứng môi trường kinh doanh và ảnh hưởng của các chiến lược này đến sự thành công và tăng trưởng trong tương lai của công ty.
Phân tích chiến lược đòi hỏi phải xem xét kỹ lưỡng chiến lược cạnh tranh của công ty, tức là đánh giá được điểm mạnh và điểm yếu cũng như các cơ hội và nguy cơ công ty phải đối mặt. Một công cụ quan trọng trong phân tích môi trường kinh doanh và chiến lược kinh doanh được sủ dụng là phân tích SWOT. Phân tích SWOT giúp công ty vạch ra biện pháp giảm những ảnh hưởng tiêu cực từ những điểm yếu của mình tới kết quả kinh doanh trong khi phát huy tối đa các điểm mạnh của mình. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 Để tiến hành phân tích SWOT, ta lập ra bốn danh mục, mỗi danh mục là một yếu tố SWOT, bao gồm: Các điểm mạnh (Strengths), các điểm yếu (Weaknesses), Các cơ hội (Opportunities), Những thách thức (Threats).2 Phân tích kế toán Phân tích kế toán là một quá trình đánh giá phạm vi hoạt động kế toán phản ánh tình trạng kinh tế của công ty.
Việc này được thực hiện bằng cách xem xét các giao dịch và các sự kiện của công ty, đánh giá tác động của chính sách kế toán lên các báo cáo tài chính, và điều chỉnh các báo cáo này để phản ánh tốt hơn các chỉ tiêu kinh tế cơ bản và làm cho việc phân tích có ý nghĩa hơn. Phân tích kế toán bao gồm việc đánh giá chất lượng thu nhập của một công ty. Đánh giá chất lượng thu nhập yêu cầu phân tích các nhân tố như việc kinh doanh của công ty, chính sách kế toán, khối lượng và chất lượng của thông tin công bố, năng lực và uy tín của ban quản trị công ty, các cơ hội và lợi ích của nhà quản lý.1 Phân tích hoạt động tài trợ Hoạt động kinh doanh của doanh nghiêp thường được tài trợ bởi vốn cổ phần, nợ vay hoặc đồng thời cả hai. Tài trợ bằng nợ vay, thường được báo cáo trong các báo cáo tài chính bao gồm: Nợ ngắn hạn và nợ dài hạn căn cứ vào nghĩa vụ trả nợ phải thực hiện trong vòng một năm hay trên một năm.
Để phân tích, đánh giá các khoản nợ cần phải có các thông tin về các điều khoản vay, như lãi suất, ngày đáo hạn, các đặc quyền có thể chuyển đổi, các đặc điểm về khả năng chuộc lại các khoản nợ của doanh nghiệp và các điều khoản phụ thuộc khác. Chúng ta phải phân tích các thông tin mô tả về khoản nợ và các điều khoản đi kèm. Kết quả của phân tích này có thể ảnh hưởng đến kết quả đánh giá rủi ro và tỷ suất sinh lợi của công ty. Khi phân tích về nợ chúng ta cần xem xét kỹ các đặc điểm quan trọng sau: Các thông tin về nợ; Các giới hạn đối với doanh nghiệp khi sử dụng các nguồn lực cho các hoạt động kinh doanh; Khả năng và tính linh hoạt trong việc sử dụng các nguồn tài trợ khác; Các giới hạn về vốn lưu động, tỷ số nợ trên vốn cổ phần, TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 và các chỉ số tài chính khác; Các đặc điểm chuyển đổi của nợ; Các điều khoản theo đó sẽ hạn chế chi tiêu của doanh nghiệp.
Tài trợ bằng vốn cổ phần là nguồn tài trợ vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Khi phân tích về vốn cổ phần chúng ta phải nắm rõ về các chuẩn mực và cách đo lường giá trị vốn cổ phần trong các báo cáo tài chính. Những phân tích về vốn cổ phần bao gồm: Phân loại và phân biệt các nguồn tài trợ vốn cổ phần chủ yếu; Xác định rõ quyền và thứ tự ưu tiên tương ứng vời mỗi loại cổ đông khác nhau; Đánh giá các điều khoản, các điều kiện đang được áp dụng cho các trái phiếu chuyển đổi, quyền chọn cổ phần cũng như các thỏa thuận khác có liên quan đến việc phát hành các cổ phần trong tương lai. Cần nhận thấy tầm quan trọng của việc phân biệt các công cụ tài trợ nợ và vốn cổ phần, vì mỗi công cụ tài trợ sẽ mang lại cho nhà đầu tư sự đánh đổi khác nhau giữa tỷ suất sinh lợi và rủi ro.2 Phân tích hoạt động đầu tư Hoạt động đầu tư của công ty là việc duy trì và đạt được đầu tư cho mục đích bán sản phẩm, cung cấp dịch vụ và đầu tư tiền mặt dư thừa.