CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP TRONG NGHIỆP VỤ TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI: 1.1 Tổng quan nghiên cứu: 1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài Vấn đề phân tích tài chính nói chung và phân tích tài chính trong hoạt động tín dụng ngân hàng nói riêng hiện nay đang rất được quan tâm bởi tầm quan trọng của nó trong việc đánh giá sức khỏe tài chính của một doanh nghiệp – thành phần không thể thiếu trong nền kinh tế. Trong suốt những năm qua, song song với sự phát triển của nền kinh tế và thị trường tài chính thế giới, nhiều công trình nghiên cứu nhằm làm rõ, đẩy mạnh, hoàn thiện và nâng cao khả năng phân tích tài chính và hiệu quả của hoạt động tín dụng đã ra đời và phát triển Edward I Altman (1968) đã đánh giá chất lượng của kỹ thuật phân tích các tỷ số tài chính và kinh tế trong việc phân tích hoạt động của một công ty, dự đoán về khả năng phá sản. Tác giả đã nghiên cứu trên nhiều công ty, sử dụng mô hình phân tích này để thấy sự khác biệt rõ rệt giữa nhóm công ty có và không có khả năng phá sản. Masson, PhD, CTP, FD&A (2018) đã chỉ ra 6 bước để phân tích báo cáo tài chính một cách hiệu quả bao gồm: Xác định đặc điểm ngành kinh tế; Xác định chiến lược của công ty; Đánh giá chất lượng báo cáo tài chính của công ty: Phân tích lợi nhuận và rủi ro hiện có; Lập dự báo báo cáo tài chính và Định giá doanh nghiệp.
Carol Alexander (2001) đã nghiên cứu mô hình thị trường trong phân tích tài chính, mô hình hóa rủi ro thị trưởng của danh mục đầu tư và sử dụng kinh tế lượng trong phân tích đầu tư. Đây là một nghiên cứu mang tính hàn lâm khá cao, trong đó chú trọng tìm hiểu các khái niệm và ứng dụng mô hình vào thực tiễn để đưa ra các giải pháp thiết thực cho vấn đề được tác giả đặt ra.2 Những nghiên cứu ở trong nước Trong nước, đề tài “ Hoàn thiện công tác PTTC khác hàng DN trong HĐTD 3 tại NHTM” đã được nghiên cứu bởi nhiều tác giả, cụ thể: - Nguyễn Kim Liên (2018), đã dựa trên cơ sở lý luận cơ bản về PTTC KHDN để tiến hành phân tích thực trạng công tác PTTC KHDN tại MB Ba Đình từ đó đưa ra giải pháp và một số kiến nghị. - Khúc Thị Quỳnh (2017), đã dựa trên cơ sở lý luận cơ bản về PTTC KHDN để tiến hành phân tích thực trạng công tác PTTC KHDN tại CN Mê Linh từ đó đưa ra giải pháp và một số kiến nghị. -Hoàng Thị Thu Thủy (2012), đã làm sáng tỏ những lý luận cơ bản về hoạt động cho vay tại NHTM cũng như về PTTC KH trong hoạt động cho vay tại NHTM, vận dụng những lý luận cơ bản trên tiến hành phân tích thực trạng công tác PTTC KH tại NHTMCP Sài Gòn, từ đó đưa ra giải pháp và kiến nghị giúp hoàn thiện công tác PTTC DN tại NHTMCP Sài Gòn.
- Trần Thanh Thủy (2013) đã phân tích tình hình tài chính của công ty Xuất nhập khẩu Vinashin,từ đó đánh giá một cách khoa học những ưu điểm,hạn chế của hoạt động tài chính của công ty và đưa ra những giải pháp mang tính xây dựng. - Ngô Thị Tân Thành( 2010) đã khái quát hóa một số vấn đề lý luận về phân tích tài chính doanh nghiệp, đánh giá hoạt động tài chính của công ty AIA, đề giải pháp giúp công ty cải thiện tình hình tài chính. - Đoàn Ngọc Quỳnh ( 2011) đã đánh giá thực trạng hệ thống chỉ tiêu phân tích của doanh nghiệp Kamaz và Citicom phục vụ cho ngân hàng Techcomebank khi đưa ra quyết định cho vay, từ đó đưa ra những giải pháp mang tính định hướng nhằm hoàn thiện hệ thống chỉ tiêu này. Mặc dù đã có nhiều bài nghiên cứu về đề tài hoàn thiện công tác PTTC KHDN trong HĐTD tại NHTM”, nhưng chưa có nghiên cứu nào làm rõ “Hoàn thiện công tác PTTC KHDN trong HĐTD tại NHTMCP Á Châu ACB- PGD Tràng An”.
Vì vậy, tác giả quyết định thực hiện nghiên cứu này.2 Khái quát về phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay của 4 NHTM 1.1 Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp Có rất nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm PTTC DN: John N.Myé đã nhận định rằng ‘ Phân tích BCTC phần lớn là nghiên cứu về mối quan hệ giữa các yếu tố tài chính khác nhau trong một doanh nghiệp được tiết lộ qua một bộ báo cáo và một nghiên cứu về xu hướng của các yếu tố này được thể hiện trong một loạt các báo cáo’ Trong một bản tin nghiên cứu về hoạt động tài chính (03/2012) , Priyaaks đã chỉ ra răng’ Phân tích tài chính là một quy trình kiểm tra mối quan hệ giữa yếu tố của BCTC và so sánh với các thông tin liên quan. Đó là một công cụ trong quá trình đưa ra quyết định liên quan tới cổ phiếu , trái phiếu, và các công cụ tài chính khác’ ‘PTTC DN là một quá trình kiểm tra, xem xét các số liệu về tài chính hiện hành và trong quá khứ của DN nhằm mục đích đánh giá thực trạng tài chính, dự tính các rủi ro và tiềm năng tương lai của doanh nghiệp, trên cơ sở đó nhà phân tích đưa ra các quyết định tài chính có liên quan đến lợi ích của họ và DN’ ( Giáo trình Phân tích tài chính DN -NXB Học viện ngân hàng). Như vậy, mặc dù có nhiều quan điểm đưa ra về khái niệm PTTC DN nhưng theo quan điểm cá nhân, PTTC doanh nghiệp có thể hiểu bao gồm các phương pháp được sử dụng trong đánh giá và giải thích kết quả hoạt động của quá khứ và tình hình tài chính hiện tại vì cúng liên quan đến các yếu tố đặc biệt được quan tâm trong quyết định đầu tư. Đây được coi là một phương tiện quan trọng để đánh giá kết quả trong quá khứ và trong việc dự báo và lên kế hoạch cho tương lai.2 Vai trò của phân tích tài chính doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại ngân hàng NHTM là một trong những đối tượng rất quan tâm đến thông tin p.hân tích TCDN trong quan hệ tín dụng với DN.
Thông qua công tác p.hân tích TCDN, ngân hàng sẽ có những đánh giá sát thực tế về năng lực tài chính của DN có nhu cầu cấp vốn. Qua đó, ngân hàng có thể đánh giá được khả năng trả nợ của KHDN. Vì vậy, 5 công tác PTTC KHDN là vô cùng quan trọng và cần thiết đối với các NHTM. Cụ thể: Phân tích TCDN giúp NHTM xác định khả năng thanh toán của DN , là cơ sở để NHTM đưa ra quyết định đúng đắn trong quan hệ tín dụng với DN.
Trong quan hệ tín dụng, NHTM đóng vai trò là nhà tài trợ vốn hay chính là chủ nợ của DN, vì vậy có thể khẳng định vấn đề quan tâm hàng đầu của ngân hàng là bảo toàn vốn. Hoạt động kinh doanh của ngân hàng là kinh doanh tiền tệ, đây là lĩnh vực chứa đựng nhiều rủi ro. Nên để bảo toàn được vốn và gia tăng thu nhập cho ngân hàng thì NHTM không thể không quan tâm tới hoạt động tài chính, kinh doanh của DN. Các NHTM chắc chắn sẽ không có quan hệ tín dụng với KH là DN mà luôn có p.hương án sản xuất kinh doanh không hiệu quả, luôn trong tình trạng lăm ăn thua lỗ.
Vậy giúp NHTM ra quyết định đúng đắn chính là việc trả lời câu hỏi’ Có cho vay hay không? Nếu cho vay thì bao nhiêu là hiệu quả?’ Phân tích TCDN mà trọng tâm là p.hân tích các BCTC và các chỉ tiêu tài chính là công việc bắt buộc, là nội dung không thể thiếu đề ra quyết định tín dụng. Qua việc phân tích sẽ giúp người sử dụng thông tin có đánh giá một cách toàn diện từ nhiều góc nhìn, vừa tổng quát lại vừa cụ thể, chi tiết, từ đó, nhận biết, phán đoán và đưa ra quyết định phù hợp. Đối với NHTM, P.TTC chủ yếu là p.hân tích hiện trạng và dự báo về tài chính KH nhằm tìm ra và tiên lượng các trường hơp.j xấu làm ảnh hưởng tới khả năng trả nợ của KH. Khả năng thanh toán của DN là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng tới việc thu hồi vốn và lãi của ngân hàng.
Đối với khả năng thanh toán của KH, ngân hàng quan tâm đến hai khía cạnh là thanh toán đủ và thanh toán đúng hạn. Vì vậy ngoài việc đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của DN để khẳng định DN có thể thanh toán đủ, ngân hàng rất quan tâm đến lưu chuyển tiền để đảm bảo thanh toán đúng hạn. Như vậy, việc phân tích TCDN , đặc biệt là các chỉ tiêu p.hản ánh khẳ năng thanh toán đặc biệt quan trọng trong HĐTD , nó hỗ trợ rất lớn cho ngân hàng trong việc đưa ra quyết định đúng đắn trong quan hệ tín dụng với DN. 6 Phân tích TCDN làm cơ sở cho việc đánh giá, xếp loại tín dụng giúp ngân hàng có biện pháp trích lập dự phòng hợp lí Hoạt động kinh doanh của ngân hàng là hoạt động đặc thù và luôn tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt là rủi ro tín dụng.
Để đưa ra quyết định câp.s tín dụng, ngân hàng đã thẩm định rất kỹ về KH những điều đó cũng không thể triệt tiêu hoàn toàn rủi ro mà ngân hàng có thể gặp p. Sau khi quyết định cấp tín dụng, song song với công tác giải ngân , ngân hàng phải luôn theo dõi, đánh giá, xếp loại để có biện pháp phòng ngừa , xử lý hợp lý, kịp thời. Việc đảm bảo tốt chất lượng tín dụng không chỉ thể hiện ở cách thức giải quyết những khoản vay có vấn đề. Phân tích TCDN giúp NHTM xác định triển vọng của ngân hàng với DN trong tương lai Ngày nay quan hệ giữa ngân hàng và KH không chỉ dừng lại ở việc KH có nhu cầu vốn tìm đến ngân hàng để được cấp tín dụng.
Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính và phi tài chính ngày càng gay gắt, phương châm của các ngân hàng luôn là’ Bán một sản phẩm cho nhiều KH và bán nhiều sản phẩm cho một KH’. Mỗi ngân hàng đều tự xây dựng cho mình chiến lược kinh doanh phù hợp để có thể duy trì mối quan hệ lâu dài với KH, để có thể ‘ bán nhiều sản phẩm cho một KH’, đảm bảo sự hợp tác phát triển lâu dài cho cả hai bên.