Bé th−¬ng m¹i ViÖn Nghiªn cøu Th−¬ng m¹i §Ò tµi nghiªn cøu Khoa häc CÊp Bé b¸o c¸o tèng kÕt ®Ò tµi cÊp bé ph©n tÝch t¸c ®éng cña viÖc trung quèc ®iÒu chØnh tû gi¸ NDT ®èi víi ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña viÖt nam Chñ nhiÖm ®Ò tµi: ®ç kim chi 6707 28/12/2007 Hµ néi, 2007 Môc Lôc Trang Danh môc ch÷ viÕt t¾t Më ®Çu 1 Ch−¬ng 1. vai trß cña tû gi¸ vµ T¸c ®éng cña viÖc ®iÒu chØnh tû gi¸ ndt 7 tíi th−¬ng m¹i quèc tÕ 1. ChÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i vµ ¶nh h−ëng cña nã tíi ho¹t ®éng ngo¹i 7 th−¬ng 1. Vai trß cña chÝnh s¸ch tû gi¸ trong ho¹t ®éng ngo¹i th−¬ng 7 1.
C¸c kªnh t¸c ®éng cña tû gi¸ ®èi víi ho¹t ®éng ngo¹i th−¬ng 9 1. ChÝnh s¸ch tû gi¸ cña Trung Quèc vµ qu¸ tr×nh ®iÒu hµnh tû gi¸ NDT 13 1. Vai trß cña NDT trong thanh to¸n quèc tÕ 13 1. ChÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i cña Trung Quèc qua c¸c giai ®o¹n 15 1.
Nh÷ng yÕu tè ¶nh h−ëng ®Õn viÖc ®iÒu chØnh tû gi¸ NDT 24 1. Dù b¸o nh÷ng xu h−íng ®iÒu chØnh tû gi¸ NDT 28 1. T¸c ®éng cña viÖc t¨ng gi¸ NDT tíi nÒn kinh tÕ Trung Quèc vµ th−¬ng 32 m¹i quèc tÕ 1. T¸c ®éng cña viÖc t¨ng gi¸ NDT ®èi víi nÒn kinh tÕ Trung Quèc 32 1.
T¸c ®éng cña viÖc t¨ng gi¸ NDT ®èi víi th−¬ng m¹i quèc tÕ 38 Ch−¬ng 2. T¸c ®éng cña viÖc t¨ng gi¸ NDT ®Õn xuÊt khÈu cña ViÖt Nam 43 2. Thùc tr¹ng trao ®æi hµng hãa ViÖt Nam – Trung Quèc vµ xuÊt khÈu cña 43 ViÖt Nam vµ Trung Quèc t¹i mét sè thÞ tr−êng chñ yÕu giai ®o¹n 2001 – 2006 2. T×nh h×nh xuÊt nhËp khÈu hµng hãa gi÷a ViÖt Nam vµ Trung Quèc 43 2.
XuÊt khÈu cña ViÖt Nam vµ Trung Quèc sang mét sè thÞ tr−êng chñ yÕu 50 2. T¸c ®éng cña viÖc t¨ng gi¸ NDT ®èi víi xuÊt khÈu cña ViÖt Nam 56 2. T¸c ®éng tæng thÓ cña viÖc t¨ng gi¸ NDT ®Õn xuÊt khÈu cña ViÖt Nam 56 2. T¸c ®éng ®èi víi xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang Trung Quèc 64 2.
T¸c ®éng cña viÖc t¨ng gi¸ NDT ®èi víi xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang c¸c thÞ 70 i tr−êng kh¸c Ch−¬ng 3. C¸c gi¶i ph¸p ®Èy m¹nh xuÊt khÈu khi NDT t¨ng gi¸ 77 3.1 C¸c gi¶i ph¸p vÜ m« 77 3. ChuyÓn dÞch c¬ cÊu hµng xuÊt khÈu 77 3. N©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña hµng xuÊt khÈu 78 3.
C¶i thiÖn m«i tr−êng thu hót ®Çu t− 81 3. Ph¸t triÓn c¸c ngµnh c«ng nghiÖp phô trî 83 3. ChÝnh s¸ch tû gi¸ hèi ®o¸i 84 3. C¸c gi¶i ph¸p t¨ng c−êng xuÊt khÈu sang thÞ tr−êng Trung Quèc 87 3.
§Èy m¹nh th−¬ng m¹i biªn giíi 87 3. Khai th¸c lîi thÕ c¹nh tranh xuÊt khÈu 88 3. Gi¶m nhËp siªu 90 3. C¶i thiÖn ph−¬ng thøc thanh to¸n 92 3.
C¸c gi¶i ph¸p t¨ng c−êng xuÊt khÈu sang c¸c thÞ tr−êng kh¸c 93 3. Khai th¸c c¸c mÆt hµng cã lîi thÕ c¹nh tranh khi NDT t¨ng gi¸ 93 3. Khai th¸c c¸c lîi thÕ c¹nh tranh míi 94 3. §a d¹ng hãa ®ång tiÒn lµm ph−¬ng tiÖn thanh to¸n 96 3.
Khai th¸c c¸c −u ®·i song ph−¬ng vµ khu vùc 97 3. T¨ng c−êng thu hót ®Çu t−, t¹o ®iÒu kiÖn chuyÓn dÞch c¬ cÊu xuÊt khÈu 98 KÕt luËn 99 Tµi liÖu tham kh¶o 101 Phô lôc 104 ii Danh Môc b¶ng biÓu, s¬ ®å, phô lôc B¶ng 1.DiÔn biÕn tû gi¸ hèi ®o¸i gi÷a NDT vµ USD thêi kú 1978 - 1990 17 B¶ng 1. DiÔn biÕn tû gi¸ hèi ®o¸i gi÷a NDT vµ USD ®Çu nh÷ng n¨m 1990 17 B¶ng 1. T×nh h×nh kinh tÕ Trung Quèc 1994 - 1997 19 B¶ng 1.
T×nh h×nh kinh tÕ Trung Quèc sau khñng ho¶ng kinh tÕ ch©u ¸ 20 B¶ng 1. T×nh h×nh kinh tÕ Trung Quèc sau khi gia nhËp WTO 21 B¶ng 1.T¸c ®éng cña viÖc NDT t¨ng gi¸ 10% tíi kinh tÕ Trung Quèc 36 B¶ng 1. T¸c ®éng cña viÖc NDT t¨ng gi¸ 20% tíi kinh tÕ Trung Quèc 37 B¶ng 2. XuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang Trung Quèc 43 B¶ng 2.
C¬ cÊu hµng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam sang Trung Quèc 44 B¶ng 2. C¬ cÊu xuÊt khÈu cña ViÖt Nam vµ ASEAN sang Trung Quèc n¨m 2005 44 B¶ng 2. Kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu cña c¸c n−íc ASEAN víi Trung Quèc n¨m 45 2005 B¶ng 2. NhËp khÈu cña ViÖt Nam tõ Trung Quèc 48 B¶ng 2.
C¬ cÊu nhËp khÈu cña ViÖt Nam tõ Trung Quèc n¨m 2005 48 B¶ng 2. C¬ cÊu nhËp khÈu cña ViÖt Nam tõ Trung Quèc vµ ASEAN n¨m 2005 49 B¶ng 2. C¬ cÊu xuÊt khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang Mü n¨m 2005 51 B¶ng 2. C¬ cÊu xuÊt khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang EU -25 n¨m 2005 53 B¶ng 2.
C¬ cÊu xuÊt nhËp khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang NhËt B¶n 54 n¨m 2005 B¶ng 2. C¬ cÊu xuÊt khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang ASEAN 4 56 B¶ng 2. Dù b¸o biÕn ®éng nhËp khÈu cña Mü tõ Trung Quèc nÕu NDT t¨ng gi¸ 71 25% so víi USD B¶ng 2.T¸c ®éng cña viÖc t¨ng gi¸ NDT 10% tíi c¸c n−íc ch©u ¸ 74 S¬ ®å 1. Mét sè chØ tiªu kinh tÕ cña Trung Quèc 1994 - 2006 22 S¬ ®å 1.
Tû gi¸ danh nghÜa NDT/USD 1988 - 2007 23 S¬ ®å 1. C¸n c©n th−¬ng m¹i Trung Quèc - Mü 38 S¬ ®å 1. C¸n c©n th−¬ng m¹i Trung Quèc - EU 39 S¬ ®å 1. C¸n c©n th−¬ng m¹i Trung Quèc – NhËt B¶n 40 iii S¬ ®å 1.
C¸n c©n th−¬ng m¹i Trung Quèc - ASEAN 41 S¬ ®å 2. T¨ng tr−ëng xuÊt khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang Mü 51 S¬ ®å 2. T¨ng tr−ëng xuÊt khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang EU 52 S¬ ®å 2. T¨ng tr−ëng xuÊt khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang NhËt B¶n 54 S¬ ®å 2.
T¨ng tr−ëng xuÊt khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang ASEAN 55 Phô lôc 1. C¸n c©n th−¬ng m¹i Trung Quèc - Mü 104 Phô lôc 2. C¸n c©n th−¬ng m¹i Trung Quèc - EU 104 Phô lôc 3. C¸n c©n th−¬ng m¹i Trung Quèc – NhËt B¶n 105 Phô lôc 4.
C¸n c©n th−¬ng m¹i Trung Quèc - ASEAN 105 Phô lôc 5. C¸c mÆt hµng xuÊt khÈu chñ yÕu cña ViÖt Nam sang Trung Quèc 106 Phô lôc 6. C¸c mÆt hµng nhËp khÈu chñ yÕu cña ViÖt Nam tõ Trung Quèc 107 Phô lôc 7. RCA cña Trung Quèc víi c¸c n−íc §«ng Nam ¸ 108 Phô lôc 8.
HÖ sè t−¬ng quan cña RCA gi÷a Trung Quèc vµ c¸c n−íc ASEAN 110 Phô lôc 9. XuÊt khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang Mü 112 Phô lôc 10. XuÊt khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang EU 112 Phô lôc 11. XuÊt khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang NhËt B¶n 112 Phô lôc 12.
XuÊt khÈu cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam sang ASEAN 112 Phô lôc 9. C¬ cÊu xuÊt nhËp khÈu ViÖt Nam - Mü 113 Phô lôc 10. C¬ cÊu xuÊt nhËp khÈu ViÖt Nam - EU 114 Phô lôc 11. C¬ cÊu xuÊt nhËp khÈu ViÖt Nam – NhËt B¶n 115 Phô lôc 12.
XuÊt khÈu cña ViÖt Nam víi mét sè n−íc ASEAN giai ®o¹n 2002-2006 116 Phô lôc 13. C¬ cÊu c¸c mÆt hµng xuÊt khÈu chÝnh cña ViÖt Nam víi c¸c n−íc 116 ASEAN giai ®o¹n 2002-2006 iv Danh môc ch÷ viÕt t¾t ViÕt t¾t tiÕng Anh ViÕt t¾t Néi dung tiÕng Anh Néi dung tiÕng ViÖt ADB Asian Development Bank Ng©n hµng ph¸t triÓn ch©u ¸ AFTA ASEAN Free Trade Area Khu vùc mËu dÞch tù do ASEAN ASEAN Association of Southeast Asian Nations HiÖp héi c¸c quèc gia §«ng Nam ¸ ATC Agreement of Textile & Clothing HiÖp ®Þnh Hµng dÖt may EHP Early Harvest Progam Ch−¬ng tr×nh Thu ho¹ch sím EU European Union Liªn minh ch©u ¢u FDI Foreign Direct Investment §Çu t− trùc tiÕp n−íc ngoµi GDP Gross Domestic Product Tæng s¶n phÈm quèc néi GSP Generalized System of Preferences HÖ thèng −u ®·i thuÕ quan phæ cËp IMF International Monetary Fund Quü tiÒn tÖ quèc tÕ JICA Japan International Cooperation Agency C¬ quan Hîp t¸c quèc tÕ NhËt B¶n Bé Kinh tÕ, th−¬ng m¹i vµ c«ng nghiÖp METI Ministry of Economy, Trade and Industry NhËt B¶n MFN Most Favored Nations Quy chÕ Tèi huÖ quèc The Ministry of Foreign Trade and Bé Ngo¹i th−¬ng vµ Hîp t¸c kinh tÕ Trung MOFTEC Economic Cooperation Quèc NAFTA North American Free Trade Agreement HiÖp ®Þnh th−¬ng m¹i tù do B¾c Mü NEER nominal effeetive exchange rate Tû gi¸ danh nghÜa ®a biªn NSB National Statistics Bureau Tæng côc Thèng kª quèc gia Trung Quèc RCA Revealed Comparative Advantage Lîi thÕ so s¸nh hiÓn thÞ REER real effective exchange rate Tû gi¸ thùc ®a biªn v WB Worldbank Ng©n hµng thÕ giíi WTO World Trade Organization Tæ chøc Th−¬ng m¹i thÕ giíi ViÕt t¾t tiÕng ViÖt ViÕt t¾t Néi dung tiÕng ViÖt DN Doanh nghiÖp KNXK Kim ng¹ch xuÊt khÈu KNNK Kim ng¹ch nhËp khÈu NDT Nh©n d©n tÖ NHTW Ng©n hµng Trung −¬ng TQ Trung Quèc VN ViÖt Nam XK XuÊt khÈu NK NhËp khÈu vi Më ®Çu Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ®Æc biÖt lµ sau khi gia nhËp WTO, Trung Quèc næi lªn nh− lµ mét c−êng quèc kinh tÕ cã søc hÊp dÉn toµn cÇu. Víi 1,3 tû d©n, mét nÒn kinh tÕ t¨ng tr−ëng liªn tôc ë møc 2 con sè trong hai thËp kú qua, tæng GDP v−ît 2200 tû USD, dù tr÷ ngo¹i tÖ lín nhÊt thÕ giíi 1330 tû USD (th¸ng 6/2007), Trung Quèc ®· trë thµnh mét c−êng quèc kinh tÕ cã søc ¶nh h−ëng toµn cÇu. Víi søc c¹nh tranh v−ît tréi cña hµng ho¸ Trung Quèc trªn thÞ tr−êng thÕ giíi, t¨ng tr−ëng kinh tÕ ë møc cao trong thêi gian dµi, thÆng dù c¸n c©n th−¬ng m¹i víi hÇu hÕt c¸c ®èi t¸c th−¬ng m¹i, dßng vèn n−íc ngoµi vµo qu¸ m¹nh vµ ngµy cµng gia t¨ng, t¨ng tÝch luü ngo¹i tÖ…Nh©n d©n tÖ (NDT) ®· vµ ®ang bÞ søc Ðp t¨ng gi¸.
¸p lùc t¨ng gi¸ NDT cßn do c¸c yÕu tè néi t¹i cña Trung Quèc nh− h¹n chÕ t¨ng tr−ëng nãng, c¶i c¸ch hÖ thèng tµi chÝnh tiÒn tÖ, vai trß víi t− c¸ch lµ c−êng quèc kinh tÕ. Ngµy 21/7/2005, ChÝnh phñ Trung Quèc ®· quyÕt ®Þnh t¨ng gi¸ trÞ NDT 2,1% so víi USD, ®ång thêi níi réng biªn ®é giao ®éng tû gi¸ hµng ngµy 0,3%. Theo c¸ch ®iÒu chØnh nµy, dù b¸o NDT sÏ cã xu h−íng t¨ng gi¸ trong nh÷ng n¨m tíi. Sù lín m¹nh vÒ ngo¹i th−¬ng cña Trung Quèc lµm gia t¨ng vai trß cña n−íc nµy trong nÒn kinh tÕ thÕ giíi vµ NDT cã ¶nh h−ëng ngµy cµng lín trong thanh to¸n quèc tÕ.
Do ®ã, ®iÒu chØnh tû gi¸ NDT so víi c¸c ®ång tiÒn kh¸c sÏ cã nh÷ng ¶nh h−ëng ®Õn th−¬ng m¹i quèc tÕ nãi chung vµ quan hÖ th−¬ng m¹i cña Trung Quèc víi c¸c quèc gia kh¸c. V× vËy, viÖc nghiªn cøu xu h−íng t¨ng gi¸ NDT vµ t¸c ®éng cña nã víi c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ toµn cÇu thu hót sù chó ý cña c¸c tæ chøc, c¸c chuyªn gia kinh tÕ.