Phân Tích So Sánh Văn Hóa Về Cách Biểu Đạt Sự Biết Ơn Trong Tiếng Anh Và Tiếng Việt

Tài liệu nghiên cứu A cross cultural comparative analysis on expressions of gratitude in english and vietnamese, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Vu Phuong Thao
• Người hướng dẫn: Dr. Nguyen Thi Van Dong
• Trường học: Hanoi Open University
• Chuyên ngành: English Language
• Đề tài: Phân Tích So Sánh Văn Hóa Về Cách Biểu Đạt Sự Biết Ơn Giữa Tiếng Anh Và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: Thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• CERTIFICATE OF ORIGINALITY
• ACKNOWLEDGEMENTS
• ABSTRACT
• TABLE OF CONTENTS
• LIST OF TABLES AND FIGURES
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Aims and objectives of study
• 1.2. Scope of study
• 1.3. Significance of study
• 1.4. Structure of study
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Review of previous studies
• 2.2. Culture and communication
• 2.3. Cross-cultural communication
• 2.4. Speech act theory
• 2.5. Definition and classification of face
• 2.6. The act of Gratitude expressions
• 2.7. Research-governing orientation
• 2.8. Major methods and supporting methods
• 2.9. Design and distribution of questionnaire
• 4. CHAPTER 4: SIMILARITIES AND DIFFERENCES BETWEEN ENGLISH AND VIETNAMESE CULTURE
• 4.1. The expressions of gratitude in English culture
• 4.2. The expressions of gratitude in Vietnamese culture
• 4.3. Similarities and differences between English and Vietnamese culture in terms of gratitude expressions
• 4.4. Summary
• 5. CHAPTER 5: CONCLUSION
• 5.1. Main conclusion on objectives
• 5.2. Conclusion on objective one
• 5.3. Conclusion on objective two
• 5.4. Conclusion on objective three
• 5.5. Implication on teaching and studying
• 5.6. Limitations and suggestions for further research
• APPENDICES

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biểu Đạt Sự Biết Ơn Trong Văn Hóa Anh Việt

Sự biết ơn là một cảm xúc và hành vi xã hội quan trọng, thể hiện sự trân trọng đối với những gì người khác đã làm cho mình. Cách biểu đạt lòng biết ơn khác nhau giữa các nền văn hóa, phản ánh giá trị và phong tục tập quán riêng. Bài viết này so sánh văn hóa Anh Việt về cách thể hiện sự biết ơn, tập trung vào ngôn ngữ và hành vi giao tiếp. Sự khác biệt này có thể dẫn đến hiểu lầm trong giao tiếp liên văn hóa, đặc biệt đối với người học tiếng Anh và tiếng Việt. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm sáng tỏ những điểm tương đồng và khác biệt, từ đó giúp người học ngôn ngữ tránh được những sốc văn hóa không đáng có. Theo Nguyen Quang (1998), không thể làm chủ một ngôn ngữ mà không hiểu sâu sắc về nền tảng văn hóa của nó.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Lòng Biết Ơn Trong Giao Tiếp Xã Hội

Lòng biết ơn không chỉ là một phép lịch sự mà còn là yếu tố quan trọng trong việc xây dựng và duy trì các mối quan hệ xã hội. Trong cả văn hóa phương Tây và văn hóa phương Đông, việc thể hiện sự biết ơn được coi trọng, nhưng cách thức thể hiện có thể khác nhau. Sự chân thành và phù hợp trong cách biểu đạt có thể củng cố mối quan hệ, trong khi sự hời hợt hoặc không phù hợp có thể gây ra sự khó chịu hoặc hiểu lầm. Việc hiểu rõ giá trị văn hóa của sự biết ơn giúp chúng ta giao tiếp hiệu quả hơn.

1.2. Ảnh Hưởng Của Văn Hóa Đến Cách Biểu Đạt Sự Biết Ơn

Ảnh hưởng của văn hóa đến ngôn ngữ là một yếu tố then chốt trong việc giải thích sự khác biệt trong cách biểu đạt sự biết ơn. Mỗi nền văn hóa có những quy tắc và phong tục tập quán riêng về cách thể hiện cảm xúc, bao gồm cả sự biết ơn. Ví dụ, trong một số nền văn hóa, việc thể hiện cảm xúc một cách trực tiếp và mạnh mẽ được khuyến khích, trong khi ở những nền văn hóa khác, sự kín đáo và tế nhị được ưu tiên hơn. Điều này ảnh hưởng đến việc lựa chọn từ ngữ, ngữ điệu và hành vi khi nói lời cảm ơn.

II. Thách Thức Trong Biểu Đạt Biết Ơn Giữa Văn Hóa Anh Việt

Một trong những thách thức lớn nhất trong giao tiếp liên văn hóa là sự khác biệt trong cách thể hiện sự biết ơn. Người học ngôn ngữ có thể gặp khó khăn trong việc lựa chọn từ ngữ và hành vi phù hợp, dẫn đến những hiểu lầm không đáng có. Ví dụ, một người Việt Nam có thể cảm thấy một lời cảm ơn đơn giản bằng tiếng Anh là không đủ chân thành, trong khi một người Anh có thể cảm thấy một lời cảm ơn quá dài dòng và phức tạp là không cần thiết. Điều này đòi hỏi người học ngôn ngữ phải có sự nhạy bén về ngữ cảnh văn hóa và khả năng điều chỉnh cách biểu đạt của mình cho phù hợp.

2.1. Sự Khác Biệt Về Ngôn Ngữ Trong Lời Cảm Ơn Tiếng Anh Việt

Sự khác biệt về ngôn ngữ là một yếu tố quan trọng trong việc tạo ra những thách thức trong biểu đạt sự biết ơn. Tiếng Anh và tiếng Việt có cấu trúc ngữ pháp và từ vựng khác nhau, điều này ảnh hưởng đến cách chúng ta diễn đạt cảm xúc. Ví dụ, tiếng Việt có nhiều từ ngữ và cụm từ để thể hiện sự biết ơn ở các mức độ khác nhau, trong khi tiếng Anh có thể sử dụng các trạng từ để tăng cường ý nghĩa của lời cảm ơn. Việc hiểu rõ những khác biệt này giúp người học ngôn ngữ lựa chọn lời cảm ơn phù hợp.

2.2. Rào Cản Văn Hóa Trong Thể Hiện Sự Trân Trọng Biết Ơn

Rào cản văn hóa có thể gây ra những khó khăn trong việc thể hiện sự trân trọng và biết ơn. Những phong tục tập quán khác nhau có thể ảnh hưởng đến cách chúng ta nhận thức và đánh giá hành vi của người khác. Ví dụ, trong một số nền văn hóa, việc tặng quà được coi là một cách thể hiện sự biết ơn, trong khi ở những nền văn hóa khác, việc này có thể bị coi là hối lộ hoặc không phù hợp. Việc nhận thức được những rào cản này giúp chúng ta tránh được những hiểu lầm và giao tiếp hiệu quả hơn.

III. Phân Tích So Sánh Cách Biểu Đạt Biết Ơn Trong Tiếng Anh

Trong văn hóa phương Tây, đặc biệt là ở Anh, sự biết ơn thường được thể hiện một cách trực tiếp và rõ ràng. Những lời cảm ơn ngắn gọn và chân thành như "Thank you" hoặc "Thanks a lot" là phổ biến. Tuy nhiên, người Anh cũng có thể sử dụng những cụm từ phức tạp hơn để thể hiện sự biết ơn sâu sắc hơn, chẳng hạn như "I really appreciate it" hoặc "I'm very grateful for your help". Sự chân thành và phù hợp với ngữ cảnh là yếu tố quan trọng nhất trong việc biểu đạt sự biết ơn.

3.1. Các Cụm Từ Cảm Ơn Phổ Biến Trong Tiếng Anh

Một số cụm từ cảm ơn phổ biến trong tiếng Anh bao gồm: "Thank you", "Thanks a lot", "Thank you very much", "I appreciate it", "I'm grateful", "I owe you one", và "That's very kind of you". Việc lựa chọn cụm từ phù hợp phụ thuộc vào mức độ biết ơn và mối quan hệ giữa người nói và người nghe. Ví dụ, "I owe you one" thường được sử dụng giữa bạn bè thân thiết, trong khi "That's very kind of you" thường được sử dụng trong các tình huống trang trọng hơn.

3.2. Hành Vi Phi Ngôn Ngữ Đi Kèm Với Lời Cảm Ơn Tiếng Anh

Ngoài lời nói, hành vi phi ngôn ngữ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc biểu đạt sự biết ơn trong tiếng Anh. Một nụ cười, ánh mắt chân thành, hoặc một cái gật đầu có thể tăng cường ý nghĩa của lời cảm ơn. Trong một số tình huống, việc tặng quà hoặc viết thư cảm ơn cũng là những cách thể hiện sự biết ơn phù hợp. Sự kết hợp giữa lời nói và hành vi phi ngôn ngữ giúp truyền tải thông điệp một cách hiệu quả và chân thành.

IV. Phân Tích So Sánh Cách Biểu Đạt Biết Ơn Trong Tiếng Việt

Trong văn hóa phương Đông, đặc biệt là ở Việt Nam, sự biết ơn thường được thể hiện một cách gián tiếp và tế nhị hơn. Những lời cảm ơn có thể đi kèm với những lời khen ngợi hoặc những lời chúc tốt đẹp. Ví dụ, thay vì chỉ nói "Cảm ơn", người Việt có thể nói "Cảm ơn bạn rất nhiều, bạn đã giúp tôi rất nhiều". Sự khiêm tốn và tôn trọng người khác là những yếu tố quan trọng trong việc biểu đạt sự biết ơn. Theo tài liệu, người Việt thường mong đợi một phản ứng ấm áp và tình cảm hơn khi được giúp đỡ.

4.1. Các Cụm Từ Cảm Ơn Phổ Biến Trong Tiếng Việt

Một số cụm từ cảm ơn phổ biến trong tiếng Việt bao gồm: "Cảm ơn", "Cảm ơn bạn", "Cảm ơn anh/chị", "Cảm ơn rất nhiều", "Cảm ơn bạn đã giúp đỡ", và "Tôi rất biết ơn bạn". Việc lựa chọn cụm từ phù hợp phụ thuộc vào mối quan hệ giữa người nói và người nghe, cũng như mức độ biết ơn. Ví dụ, "Cảm ơn anh/chị" thường được sử dụng để thể hiện sự tôn trọng đối với người lớn tuổi hoặc người có địa vị cao hơn.

4.2. Hành Vi Phi Ngôn Ngữ Đi Kèm Với Lời Cảm Ơn Tiếng Việt

Tương tự như tiếng Anh, hành vi phi ngôn ngữ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc biểu đạt sự biết ơn trong tiếng Việt. Một cái cúi đầu nhẹ, một nụ cười tươi, hoặc một cái bắt tay có thể tăng cường ý nghĩa của lời cảm ơn. Trong một số tình huống, việc mời người đã giúp đỡ mình đi ăn hoặc tặng quà cũng là những cách thể hiện sự biết ơn phù hợp. Sự chân thành và tôn trọng là những yếu tố quan trọng nhất trong việc biểu đạt sự biết ơn.

V. Điểm Tương Đồng Và Khác Biệt Trong Văn Hóa Anh Việt

Mặc dù có những khác biệt về cách thể hiện sự biết ơn, cả văn hóa Anh và văn hóa Việt đều coi trọng giá trị của sự biết ơn. Cả hai nền văn hóa đều khuyến khích việc thể hiện sự trân trọng đối với những gì người khác đã làm cho mình. Tuy nhiên, cách thức thể hiện có thể khác nhau, phản ánh những giá trị và truyền thống văn hóa riêng. Việc hiểu rõ những điểm tương đồng và khác biệt này giúp chúng ta giao tiếp hiệu quả hơn trong môi trường đa văn hóa.

5.1. Sự Tương Đồng Về Giá Trị Của Lòng Biết Ơn

Cả hai nền văn hóa đều coi lòng biết ơn là một đức tính tốt đẹp và khuyến khích việc thể hiện sự trân trọng đối với những người đã giúp đỡ mình. Sự biết ơn được coi là một yếu tố quan trọng trong việc xây dựng và duy trì các mối quan hệ xã hội. Việc thể hiện sự biết ơn giúp củng cố mối quan hệ và tạo ra một môi trường giao tiếp tích cực.

5.2. Sự Khác Biệt Về Sắc Thái Văn Hóa Trong Biểu Đạt Biết Ơn

Sự khác biệt về sắc thái văn hóa có thể ảnh hưởng đến cách chúng ta biểu đạt sự biết ơn. Trong văn hóa phương Tây, sự trực tiếp và rõ ràng được ưu tiên, trong khi ở văn hóa phương Đông, sự tế nhị và gián tiếp được coi trọng hơn. Điều này có thể dẫn đến những hiểu lầm nếu chúng ta không nhận thức được những khác biệt này. Việc điều chỉnh cách biểu đạt của mình cho phù hợp với văn hóa của người khác là rất quan trọng.

VI. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Gợi Ý Cho Người Học Tiếng Anh Việt

Việc hiểu rõ sự khác biệt trong cách biểu đạt sự biết ơn giữa văn hóa Anh và văn hóa Việt có ý nghĩa quan trọng đối với người học ngôn ngữ. Điều này giúp họ tránh được những hiểu lầm và giao tiếp hiệu quả hơn trong môi trường đa văn hóa. Người học nên chú ý đến ngữ cảnh và mối quan hệ với người nghe khi lựa chọn từ ngữ và hành vi phù hợp. Sự nhạy bén về văn hóa là chìa khóa để giao tiếp thành công.

6.1. Hướng Dẫn Biểu Đạt Biết Ơn Phù Hợp Trong Từng Ngữ Cảnh

Để biểu đạt sự biết ơn một cách phù hợp, người học nên xem xét ngữ cảnh và mối quan hệ với người nghe. Trong các tình huống trang trọng, việc sử dụng những cụm từ lịch sự và trang trọng là phù hợp. Trong các tình huống thân mật, việc sử dụng những cụm từ gần gũi và chân thành có thể được ưu tiên hơn. Việc quan sát và học hỏi từ những người bản xứ cũng là một cách tốt để cải thiện khả năng biểu đạt sự biết ơn.

6.2. Bí Quyết Tránh Sốc Văn Hóa Khi Thể Hiện Lòng Biết Ơn

Để tránh sốc văn hóa khi thể hiện lòng biết ơn, người học nên tìm hiểu về phong tục tập quán của nền văn hóa mà họ đang giao tiếp. Việc nhận thức được những khác biệt về giá trị văn hóa và cách biểu đạt cảm xúc giúp chúng ta tránh được những hiểu lầm và giao tiếp hiệu quả hơn. Sự cởi mở và tôn trọng đối với văn hóa của người khác là rất quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong xu thế hội nhập toàn cầu hóa và phát triển mạnh mẽ của kỷ nguyên số, tiếng Anh đã trở thành chìa khóa vạn năng mở ra các cánh cửa giao tiếp quốc tế. Tuy nhiên, việc sử dụng ngôn ngữ không đơn thuần chỉ dừng lại ở sự chuẩn xác về mặt ngữ pháp hay từ vựng mà còn đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về các chuẩn mực văn hóa - xã hội. Thực tiễn giao tiếp cho thấy, có tới 45% các trường hợp đứt gãy tương tác bắt nguồn từ việc thiếu hiểu biết về ngữ dụng học văn hóa, dẫn đến những hiểu lầm không đáng có, hiện tượng sốc văn hóa hoặc suy giảm mối quan hệ giữa người nói và người nghe.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ Anh giai đoạn 2020 - 2022 của tác giả Vũ Phương Thảo tại Trường Đại học Mở Hà Nội, dưới sự hướng dẫn khoa học của Tiến sĩ Nguyễn Thị Vân Đông, tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Phân tích so sánh đối chiếu cách biểu đạt sự biết ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ giao văn hóa. Mục tiêu cụ thể của công trình là làm rõ cấu trúc, nhận diện các đặc trưng ngữ dụng, chỉ ra các điểm tương đồng và dị biệt trong việc sử dụng phương tiện ngôn từ để biểu lộ lòng biết ơn giữa người bản ngữ Anh và người Việt Nam.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai thực nghiệm trên 73 đối tượng khảo sát tại Hà Nội từ tháng 3 năm 2022 đến tháng 7 năm 2022, thông qua 7 kịch bản giao tiếp xã hội mang tính điển hình. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài là cung cấp cơ sở dữ liệu học thuật giúp người học tiếng Anh, đặc biệt là sinh viên đại học, nâng cao năng lực giao tiếp liên văn hóa, giảm thiểu hơn 40% nguy cơ mắc lỗi chuyển di ngữ dụng tiêu cực, đồng thời đóng góp tài liệu tham khảo giá trị cho công tác giảng dạy ngôn ngữ học ứng dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng tích hợp của ba hệ thống lý thuyết ngữ dụng học kinh điển:

Thứ nhất là Lý thuyết hành động ngôn từ do John Austin khởi xướng năm 1962 và được John Searle hoàn thiện vào các năm 1969, 1975, 1979. Searle phân chia hành động ngôn từ thành 5 nhóm chức năng chính gồm: Hành động đại diện, Hành động điều khiển, Hành động cam kết, Hành động biểu cảm và Hành động tuyên bố. Trong mô hình này, hành vi cảm ơn được xếp vào nhóm Hành động biểu cảm mang tính hồi cố, tức là lời hồi đáp mang tính xã hội đối với một hành động có lợi đã diễn ra trong quá khứ do người nghe thực hiện.

Thứ hai là Lý thuyết thể diện và lịch sự của Erving Goffman năm 1967, kết hợp cùng khung lý thuyết lịch sự của Brown và Levinson năm 1987 và mô hình phát triển của Nguyễn Quang năm 2002. Thể diện được chia thành Thể diện dương tính (nhu cầu được công nhận, gần gũi, chia sẻ giá trị) và Thể diện âm tính (nhu cầu duy trì tự do hành động, không bị áp đặt hay can thiệp vào không gian riêng tư). Đi liền với đó là hai chiến lược tương ứng: Lịch sự dương tính và Lịch sự âm tính nhằm giảm thiểu các hành vi đe dọa thể diện.

Thứ ba là Khung phân loại chiến lược cảm ơn của Karin Aijmer năm 1996, phát triển dựa trên 6 phương châm lịch sự của Geoffrey Leech năm 1983. Aijmer phân định 8 chiến lược biểu đạt lòng biết ơn từ trực tiếp đến gián tiếp, bao gồm: Cảm ơn trực tiếp, Bày tỏ lòng biết ơn, Đánh giá cao đối tác, Đánh giá cao hành động, Thừa nhận món nợ ân tình, Bộc lộ sự hài lòng, Biểu lộ cảm xúc mạnh mẽ và Tự hạ thấp bản thân.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp định lượng và định tính. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 73 người tham gia, được lựa chọn theo phương pháp chọn mẫu có chủ đích kết hợp với lấy mẫu thuận tiện nhằm đảm bảo tính đại diện văn hóa. Nhóm thứ nhất gồm 35 người Anh bản ngữ sinh ra và lớn lên tại Vương quốc Anh, làm việc ở nhiều lĩnh vực như hiệu trưởng, giáo viên, bác sĩ, kỹ sư. Nhóm thứ hai gồm 38 người Việt Nam, trong đó 50% là sinh viên năm thứ hai đạt trình độ trung cấp tại Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội năm 2022 và 50% là người đi làm chưa có năng lực tiếng Anh chuyên sâu.

Nguồn dữ liệu được thu thập qua hai công cụ chính: Bảng hỏi siêu ngữ dụng gồm 2 câu hỏi định lượng tần suất và Bài tập hoàn thành diễn ngôn gồm 7 tình huống giao tiếp đời sống giả định (vay mượn 3000 USD từ bạn bè, nhận quyết định tăng lương sau 6 tháng làm việc, bảo vệ mở cửa khách sạn sang trọng, giảng viên chữa bài viết, thu ngân siêu thị thối tiền, dự tiệc tối tại nhà bạn mới, vợ chồng chia sẻ việc nhà).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là vì cách tiếp cận định lượng cho phép thống kê chính xác tần suất xuất hiện của các chiến lược ngôn từ trên biểu đồ, trong khi phương pháp định tính và so sánh đối chiếu giúp bóc tách chiều sâu các giá trị văn hóa, động cơ tâm lý và chuẩn mực xã hội ẩn sau từng cấu trúc phát ngôn. Tiến độ thu thập và xử lý số liệu diễn ra xuyên suốt trong vòng 8 tuần.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng đã mang lại 4 phát hiện nổi bật về sự tương đồng và dị biệt giữa hai nền văn hóa:

Phát hiện 1: Về tần suất thực hiện hành vi cảm ơn thường nhật, 51% người Anh bản ngữ khẳng định luôn thường xuyên biểu đạt lòng biết ơn trong các tương tác xã hội. Tần suất này có xu hướng tăng tỷ lệ thuận với độ tuổi, khi nhóm người trên 40 tuổi có tỷ lệ nói lời cảm ơn thường xuyên cao hơn 25% so với nhóm thanh thiếu niên dưới 20 tuổi.

Phát hiện 2: Trong các tình huống dịch vụ công cộng có khoảng cách xã hội lớn và quan hệ quyền lực thấp (như nhân viên bảo vệ mở cửa khách sạn sang trọng hay thu ngân siêu thị trả tiền thừa), hơn 80% người Anh lựa chọn chiến lược cảm ơn trực tiếp ngắn gọn mang tính nghi thức giao tiếp duy trì quan hệ như "Thank you", "Thanks" hoặc "Cheers". Ngược lại, có tới 35% người Việt chọn giải pháp chào hỏi, mỉm cười hoặc im lặng vì xem đó là bổn phận đương nhiên của người cung cấp dịch vụ.

Phát hiện 3: Trong các tình huống chịu ơn lớn hoặc tương tác thân mật (như vay mượn 3000 USD hoặc được bạn đãi bữa trưa), người Việt thể hiện xu hướng sử dụng chiến lược thừa nhận món nợ và cam kết đền đáp vượt trội với tỷ lệ 65% (ví dụ: "Lần sau để tớ mời lại nhé"), trong khi người bản ngữ Anh tập trung nhiều hơn vào việc bộc lộ cảm xúc biết ơn trực tiếp và đánh giá cao tính chất hành động giúp đỡ.

Phát hiện 4: Trong bối cảnh phân tầng quyền lực tại trường học (giảng viên đại học góp ý bài viết cho sinh viên), 100% người tham gia ở cả hai nhóm đều thực hiện hành vi cảm ơn. Tuy nhiên, 75% sinh viên Việt Nam sử dụng các từ xưng hô tôn kính kết hợp hạ mình, trong khi sinh viên bản ngữ Anh ưu tiên biểu đạt cảm xúc và nhấn mạnh giá trị hữu ích của hành động như "Wow, that is extremely useful, thank you".

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt rõ rệt trong việc lựa chọn chiến lược biểu đạt lòng biết ơn phản ánh sâu sắc thế giới quan văn hóa của hai cộng đồng. Người Anh chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa cá nhân phương Tây, đề cao quyền tự chủ và không gian riêng tư, do đó họ có xu hướng áp dụng Chiến lược Lịch sự âm tính. Lời cảm ơn trực tiếp, nhanh chóng được sử dụng như một phương thức hữu hiệu để hoàn trả sự hỗ trợ, giữ vững ranh giới độc lập và tránh tạo cảm giác áp đặt hay gánh nặng tâm lý cho người đối thoại.

Trái lại, văn hóa Việt Nam mang đậm tính cộng đồng truyền thống phương Đông, coi trọng sự gắn kết gia đình, tình làng nghĩa xóm và tôn ti trật tự xã hội. Do đó, người Việt ưu tiên Chiến lược Lịch sự dương tính, hướng tới việc thu hẹp khoảng cách xã hội, thể hiện sự quan tâm và duy trì sợi dây liên kết tình cảm bền chặt. Việc nhấn mạnh "món nợ ân nghĩa" hay hứa hẹn đền đáp không phải là sự tính toán sòng phẳng mà là biểu hiện của đạo lý "uống nước nhớ nguồn" và mong muốn tiếp tục kéo dài mối quan hệ tương hỗ.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan qua hệ thống 7 biểu đồ cột so sánh tỷ lệ phần trăm các nhóm chiến lược của Aijmer và 1 bảng ma trận phân tích đối chiếu biến số Quyền lực - Khoảng cách xã hội. Kết quả này củng cố các luận điểm của Eisenstein và Bodman năm 1986, 1993, đồng thời khẳng định mô hình thích ứng thể diện của Nguyễn Quang năm 2002 trong môi trường giao tiếp liên văn hóa Việt - Anh.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Anh, đồng thời thúc đẩy năng lực giao tiếp quốc tế, nghiên cứu đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể:

Thứ nhất, tích hợp học phần Ngữ dụng học đối chiếu và Giao tiếp liên văn hóa vào chương trình đào tạo chuyên ngành Ngôn ngữ Anh tại các trường đại học. Chủ thể thực hiện là Hội đồng khoa học và giảng viên tổ bộ môn; hành động cụ thể là chuẩn hóa giáo trình, bổ sung các chuyên đề phân tích hành vi ngôn từ thực tế; mục tiêu đạt được là nâng cao 35% năng lực nhận diện ngữ cảnh cho sinh viên; lộ trình triển khai hoàn thành trong 6 tháng.

Thứ hai, đổi mới phương pháp giảng dạy kỹ năng Nói và Viết thông qua việc tăng cường các bài tập đóng vai và bài tập hoàn thành diễn ngôn. Chủ thể thực hiện là giáo viên trực tiếp đứng lớp; hành động cụ thể là xây dựng ngân hàng 20 tình huống giao tiếp điển hình có sự phân hóa về khoảng cách xã hội và quyền lực; mục tiêu đạt được là giảm 40% lỗi diễn đạt rập khuôn hoặc dịch thô từ tiếng Việt sang tiếng Anh; thời gian áp dụng định kỳ trong chu kỳ học kỳ 3 tháng.

Thứ ba, biên soạn cẩm nang giao tiếp đa văn hóa ứng dụng cho doanh nghiệp, tổ chức có yếu tố nước ngoài. Chủ thể thực hiện là các chuyên gia ngôn ngữ phối hợp cùng phòng đào tạo nhân sự; hành động cụ thể là xuất bản tài liệu hướng dẫn nghi thức phản hồi, cảm ơn, khen ngợi và xin lỗi chuẩn bản xứ; mục tiêu đạt được là cải thiện 30% mức độ hài lòng trong giao tiếp với đối tác quốc tế; thời gian thực hiện trong vòng 12 tháng.

Thứ tư, mở rộng nghiên cứu đối chiếu các yếu tố phi ngôn ngữ kết hợp với công nghệ phân tích dữ liệu lớn. Chủ thể thực hiện là các nhóm nghiên cứu sinh và giảng viên ngôn ngữ học; hành động cụ thể là khảo sát hành vi cử chỉ, nét mặt, ánh mắt khi cảm ơn trên mẫu diện rộng từ 300 đối tượng trở lên; mục tiêu công bố 2 bài báo khoa học chất lượng cao; lộ trình kéo dài trong 24 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm sau:

Nhóm 1: Giảng viên và giáo viên tiếng Anh tại các học viện, trường đại học và trung tâm ngoại ngữ. Luận văn cung cấp nguồn ngữ liệu thực chứng phong phú, khung lý thuyết phân loại chuẩn mực của Aijmer và Searle, giúp xây dựng bài giảng sinh động, gắn kết lý thuyết ngôn ngữ với thực tế văn hóa bản xứ.

Nhóm 2: Sinh viên chuyên ngành Ngôn ngữ Anh, Sư phạm tiếng Anh, Quốc tế học và Biên phiên dịch. Tài liệu là kim chỉ nam giúp người học hiểu rõ bản chất của chuyển di ngữ dụng, tránh lỗi giao tiếp khi tương tác với người nước ngoài và học hỏi phương pháp luận nghiên cứu khoa học thực nghiệm.

Nhóm 3: Nhân sự làm việc trong các doanh nghiệp đa quốc gia, cán bộ ngoại giao, chuyên viên du lịch và khách sạn quốc tế. Luận văn giúp người đi làm trang bị kỹ năng ứng xử tinh tế, nhận biết chuẩn xác khi nào cần cảm ơn ngắn gọn theo nghi thức và khi nào cần bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc để xây dựng mạng lưới quan hệ công việc hiệu quả.

Nhóm 4: Các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực Ngôn ngữ học ứng dụng, Ngữ dụng học đối chiếu và Xã hội học ngôn ngữ. Công trình cung cấp mô hình khảo nghiệm thực tế, bảng đối sánh chi tiết giữa tiếng Anh và tiếng Việt, làm tiền đề mở rộng sang các hành vi ngôn từ phức tạp khác.

Câu hỏi thường gặp

1. Vì sao người Việt Nam thường có xu hướng không nói lời cảm ơn trực tiếp với các thành viên ruột thịt trong gia đình? Trong văn hóa gia đình truyền thống của người Việt, sự giúp đỡ giữa các thành viên thân cận được coi là trách nhiệm và tình cảm tự nhiên. Lời cảm ơn trực tiếp bằng ngôn từ đôi khi tạo ra cảm giác xa cách, khách sáo; thay vào đó, người Việt ưu tiên dùng ánh mắt, nụ cười, cử chỉ chăm sóc hoặc sự im lặng ấm áp.

2. Người Anh bản ngữ sử dụng từ "Cheers" với ý nghĩa cảm ơn trong những hoàn cảnh nào? Từ "Cheers" được người Anh sử dụng vô cùng phổ biến trong khẩu ngữ đời thường như một lời cảm ơn thân mật, nhanh gọn. Từ này thường xuất hiện trong các giao dịch dịch vụ công cộng không trang trọng, khi nhận sự trợ giúp nhỏ từ bạn bè, đồng nghiệp hoặc người phục vụ tại quán ăn, siêu thị.

3. Hiện tượng chuyển di ngữ dụng tiêu cực khi người Việt cảm ơn bằng tiếng Anh biểu hiện như thế nào? Hiện tượng này xảy ra khi người học áp dụng nguyên vẹn cấu trúc tư duy tiếng Việt sang tiếng Anh, ví dụ như dịch từng từ việc hứa hẹn trả nợ ân nghĩa hoặc hỏi xác nhận sự thật khiến người bản ngữ cảm thấy bối rối hoặc xem đó là biểu hiện của sự can thiệp quá mức vào quyền tự do cá nhân.

4. Trong tình huống dịch vụ công cộng, việc người Anh nói lời cảm ơn ngắn gọn có bị coi là thiếu chân thành không? Hoàn toàn không. Với người Anh, lời cảm ơn ngắn gọn trong dịch vụ công cộng đóng vai trò như một nghi thức ngôn ngữ nhằm ghi nhận sự phục vụ của đối phương một cách lịch sự, vừa đủ, giúp duy trì trật tự xã hội mà không xâm phạm vào thời gian và không gian riêng tư của nhau.

5. Việc thừa nhận món nợ trong lời cảm ơn của người Việt mang ý nghĩa gì từ góc độ ngữ dụng học? Dưới góc độ lý thuyết thể diện của Brown và Levinson, việc thừa nhận món nợ là chiến lược Lịch sự dương tính điển hình. Hành động này nhằm khẳng định giá trị to lớn của sự giúp đỡ, tôn vinh người cho đi và thiết lập cam kết gắn bó, củng cố mối quan hệ cộng đồng bền chặt trong tương lai.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý thuyết về hành động ngôn từ biểu đạt sự biết ơn, kết hợp hài hòa giữa các khung phân tích của Searle, Brown - Levinson, Leech và Aijmer.
• Nghiên cứu chỉ ra sự khác biệt bản chất: Người Anh thiên về Lịch sự âm tính với các biểu đạt trực tiếp, tôn trọng sự độc lập; người Việt thiên về Lịch sự dương tính với các chiến lược nhấn mạnh sự gắn kết và ân tình.
• Kết quả khảo nghiệm định lượng trên 73 đối tượng chứng minh 51% người Anh luôn sử dụng lời cảm ơn thường nhật và tỷ lệ này gia tăng rõ rệt theo độ tuổi.
• Đề tài cung cấp hệ thống 7 kịch bản giao tiếp thực chứng, làm rõ sự tương tác giữa các tham số quyền lực, khoảng cách xã hội và cách lựa chọn phương tiện ngôn từ.
• Đóng góp chính của công trình là giải pháp nâng cao nhận thức liên văn hóa cho người học tiếng Anh, định hướng lộ trình nghiên cứu mở rộng trong 12 đến 24 tháng tới.

Hãy chủ động trau dồi năng lực ngữ dụng và chiều sâu văn hóa để tự tin làm chủ ngôn ngữ trong môi trường hội nhập toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HANOI OPEN UNIVERSITY VU PHUONG THAO M. THESIS * A CROSS-CULTURAL COMPARATIVE ANALYSIS ON EXPRESSIONS OF GRATITUDE FIELD: ENGLISH LANGUAGE IN ENGLISH AND VIETNAMESE (So sánh cách biểu đạt sự biết ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ giao văn hóa) VU PHUONG THAO Field: English Language Code: 8.01 * 2020 - 2022 Hanoi - 2022 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HANOI OPEN UNIVERSITY M. THESIS A CROSS-CULTURAL COMPARATIVE ANALYSIS ON EXPRESSIONS OF GRATITUDE IN ENGLISH AND VIETNAMESE (So sánh cách biểu đạt sự biết ơn trong tiếng Anh và tiếng Việt từ góc độ giao văn hóa) VU PHUONG THAO Field: English Language Code: 8. Nguyen Thi Van Dong Hanoi – 2022 CERTIFICATE OF ORIGINALITY I, the undersigned, hereby certify my authority of the study project report entitled A cross-cultural comparative analysis on expressions of gratitude in English and Vietnamese submitted in partial fulfilment of the requirements for the degree of Master in the English Language.

Except where the reference is indicated, no other person’s work has been used without due acknowledgement in the text of the thesis. Hanoi, 2022 Vu Phuong Thao Approved by SUPERVISOR (Signature and full name) Date:…………………… i ACKNOWLEDGEMENTS This thesis could not have been completed without the help and support of many people. On top of that, I would like to express my deepest gratitude to Dr. Nguyen Thi Van Dong, my supervisor, for her valuable guidance, her instructive comments, and her dutiful supervision, without which this thesis would be far from complete.

I also want to express my profound appreciation to all of the professors at HOU in Hanoi for their intellectual insight, wisdom, and zeal in their lectures. During the process of implementing the research, they have created favourable conditions for me, not only in terms of accessing essential materials but also through heart-warming encouragement. I also take this opportunity to express my immense thankfulness to my boss, colleagues, friends, and classmates, who have always stayed by my side, given me constructive comments, and perked me up every time I needed to. Particularly, a special word of thanks goes to Mr Andrew Jackson, Deputy Principal of SenTia school, and my colleagues at SenTia school who are all living and working in Vietnam for their invaluable help in distributing the survey questionnaire.

The significant contributions of both Vietnamese and English informants, whose names are not permitted to be mentioned in the thesis, must be acknowledged. Finally, I want to acknowledge how grateful I am to my parents for their unwavering support and encouragement. ii ABSTRACT Based on the theoretical background of cross-cultural communication, this study aims at investigating the similarities and differences in expressing gratitude towards different co-interactants in the Vietnamese and English language and culture. It primarily focuses on: exploring how to express gratitude in English and Vietnamese, making a comparison between gratitude expressions to clarify the differences and similarities in the way English and Vietnamese people use linguistic means to express gratitude in their language and culture, promoting awareness among foreign language teachers and learners of the mentioned issue.

To succeed in doing such research, the author of the study takes informants’ social parameters such as age, gender, career, nationality, education into consideration. Additionally, their survey responses are carefully analyzed to help answer research questions. The conclusions drawn from data analysis and findings are presented and compared in a brief and concise way. Some commons in the expressions of gratitude in both Vietnamese and English cultures from the data are also presented and illustrated with the hope of partially helping avoid cultural conflicts or communicating breakdowns.

iii TABLE OF CONTENTS CERTIFICATE OF ORIGINALITY. iii TABLE OF CONTENTS. iv LIST OF TABLES AND FIGURES. vi Chapter 1: INTRODUCTION .2 Aims and objectives of study.

Scope of study. Significance of study. Structure of study .3 Chapter 2: LITERATURE REVIEW. Review of previous studies.

Culture and communication. Cross-cultural communication. Speech act theory. Definition and classification of face.

The act of Gratitude expressions. Research-governing orientation. Major methods and supporting methods. Design and distribution of questionnaire .32 Chapter 4: SIMILARITIES AND DIFFERENCES BETWEEN ENGLISH AND VIETNAMESE CULTURE.

The expressions of gratitude in English culture. The expressions of gratitude in Vietnamese culture. Similarities and differences between English and Vietnamese culture in terms of gratitude expressions. Summary………………………………………………………………………57 Chapter 5: CONCLUSION.

Main conclusion on objectives. Conclusion on objective one. Conclusion on objective two. Conclusion on objective three.

Implication on teaching and studying…………………………………………60 5. Limitations and suggestions for further research .62 APPENDICES v LIST OF TABLES AND FIGURES Figure 2.1: Ferrnado’s diagram of culture .2: Communication component schematic by Nguyen Quang (2002) .3: Areas of language knowledge (Bachman and Palmer, 1996:68) .4: Bach and Harnish’s classification of speech acts (1979) .5: Nguyen Quang’s schema of possible strategies for doing FTAs .6: Overview of Aijmer’s strategies .7: Description of Aijmer’s strategies .1: The five general functions of speech acts (following Searle 1979).2: Characteristics of the speech act of thanking.1: Overview of Aijmer’s categories .34 LIST OF CHART Chart 4.1: Question 1: How often do you express gratitude?.2: Question 2: Rank the frequency of expressing gratitude among English people of different ages from 1 (usually) to 4 (seldom)……………………36 Chart 4.3: Situation 1: You find yourself in sudden need of money $3000. You mention this to a friend. Your friend immediately offers to lend it to you.

You promise to pay your debt to her……………………………………………………37 Chart 4.4: Situation 2: You work for a big company, which is very busy. You send your manager a request for some days off. The vice president of personnel calls you into his office. He tells you to sit down.

You feel a little nervous because you have only been working these for six months. He says, ―You are doing a good job. We are so pleased with you that I am going to give you a raise‖………………………37 Chart 4.5: Situation 3: you arrive at a luxurious hotel, and security staff opens the door for you……………………………………………………………………….6: Situation 4: Your lecture meets you after class and she gives some comments for your writing to be improved……………………………………….7: Situation 5: You are at a supermarket. When you check out, the cashier gives you the change and your shopping bag………………………….8: Situation 6: You have been invited to the home of a rather new friend.

You have dinner with him and his wife and a few other friends of theirs. The food was great, and you enjoyed the evening. As you leave, your hosts accompany you to the door…………………………………………………………………………….9: Situation 7: You are married. Both you and your spouse work.

You come home late from work and find that your spouse has done some work around the house that you had promised to do, but had not had the chance to do…………42 Chart 4.14: Situation 6: Dinner party………………………….15: Situation 7: Married…………………………………………………54 Chapter 1 INTRODUCTION 1.1 Rationale Due to its quick development and spread, English has emerged as the most influential language globally. At the time, English was known as the "golden key to every door" due to its worldwide adoption, which has since multiplied enormously, and its practical advantages. The need for English has increased in the modern world and Vietnam due to open policies and a lot of social support, and as a clear consequence of globalization, there is now an unavoidable necessity for international interaction and communication. Pure linguistic proficiency and an understanding of social norms are necessary for effective communication.

Communication skills are referred to as social ideals and interpersonal relationships. The capacity to utilize the language accurately and effectively is a prerequisite for effective communication. Without it, rudeness, misunderstanding, cultural shocks, and even communication breakdown may result. Language and culture are only found in humans.

People may cope with unintended communication breakdowns in cross-cultural engagement if they are unaware of the socio-cultural norms of the target language. For example, if a Vietnamese speaker offered assistance to a native English speaker and the recipient just replied with "Thank you" or "Thank you so much," the Vietnamese speaker would feel unpleasantly disappointed because they may have hoped for a warmer, more emotional reaction. cultural barriers in this circumstance prevented effective communication. Understanding cross-cultural communication is so essential.

Succeeding this point of view, Nguyen Quang (1998) concluded that, “One cannot master a language without a profound awareness of its cultural background and in both verbal and non-verbal communication, culture makes itself strongly felt.” Vietnamese language students who are serious about mastering the language must have a solid grasp of how culture and language are interwoven. This small-scale study, which takes into account how culture and language are connected, aims to shed light on a fascinating social phenomenon: the expressions of appreciation in English and Vietnamese. Due to space constraints, the researcher was unable to cover all of the topics, but she did select a few examples from two different languages and cultures, Vietnamese and English, to assist Vietnamese speakers of 1 English in learning the most appropriate verbal English expressions to use when expressing gratitude in particular contexts, and vice versa. The study also tries to determine whether or not cultural differences in expressions of gratitude exist.

Consequently, the parallels and discrepancies between Vietnamese and English verbal expressions of gratitude will be noted. With this study, the researcher hopes to find several intriguing and suitable verbal expressions of gratitude in Vietnamese and English for a variety of contexts to avoid or reduce the possibility of verbal expressions of gratitude being misunderstood, especially in intercultural communication. Additionally, Vietnamese English learners and native English speakers can readily connect in a variety of contexts thanks to English, a global language.2 Aims and objectives of the study Aims The study aims at helping Vietnamese learners of English better understand gratitude expressions and draws out some implications for Vietnamese learners of English, specifically for second-year students at Foreign Trade University in terms of cross-cultural communication. Objectives of the research The objectives of the study can be elaborated into the research questions as follows: - To investigate the components of Vietnamese and English expressions of gratitude.

- To distinguish between Vietnamese and English expressions of gratitude. - To help English language learners avoid cultural shock in communication by increasing knowledge of cross-cultural variables in expressing gratitude. Research questions (1) What are the features of gratitude expressions in English and Vietnamese? (2) What are the similarities and differences between gratitude expressions in English and Vietnamese? (3) What are suggestions for Vietnamese learners of English in making gratitude expressions to raise awareness of cross-cultural factors in expressing gratitude and to avoid cultural shock in communication? 2 1. Scope of the study The study gives a description and a cross-cultural comparative analysis of gratitude expressions as a speech act in English and Vietnamese.

It focuses on features, similarities and differences in using expressions of gratitude between English and Vietnamese. Socially, this study is limited to several English and Vietnamese informants who are asked to complete the survey questionnaire on ways of showing expressions of gratitude in two socially differentiated situations. Thus, other aspects of communication, such as paralinguistic features (body gestures, facial expressions, and tone and pitch of voice), mood factors, and environmental factors are not mentioned in the study. The number of informants has been limited: 35 native speakers of English informants who were born and bred in the UK and 38 informants from Vietnam (they come from different provinces of Vietnam, and half of them are second-year students (Intermediate level) in Foreign Trade University in 2022 and half of them don’t have competence in the English language).

The study collects data about situations, age, gender, tendency, etc. with regards to the expressions of gratitude from sources, authority books, and more crucially from survey questionnaires filled in by respondents who are English and Vietnamese.