phần mở đầu, kết luận, nội dung chính của luận văn đƣợc chia thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Khung lý luận về phân tích hoạt động cho vay ngắn hạn đối với khách hàng doanh nghiệp tại ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Phân tích hoạt động cho vay ngắn hạn đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quảng Nam. Chƣơng 3: Khuyến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay ngắn hạn đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quảng Nam. Tổng quan tình hình nghiên cứu.
Trong quá trình thực hiện đề tài, tác giả đã tham khảo các bài báo liên quan đến chủ đề nghiên cứu đăng trên các tạp chí chuyên ngành và một số luận văn đƣợc bảo vệ tại Đại học Đà Nẵng trong những năm gần đây để làm cơ sở nghiên cứu 7 a. Các bài báo liên quan chủ đề đăng trên các tạp chí chuyên ngành trong những năm gần đây (1). Lê Tấn Phƣớc (2016), “Những yếu tố tác động đến tăng trưởng tín dụng ngân hàng thương mại VN”, Tạp chí Tài chính kỳ II tháng 12/2016. Bài viết đánh giá mức độ tác động của các yếu tố đến tăng trƣởng tín dụng dựa trên mô hình theo nghiên cứu của Imran và Nishatm (2013), Sharma và Gounder (2012), Olokoyo (2011) và Guo và Stepanyan (2011) trong đó các nhóm yếu tố và các biến đã đƣợc trích xuất để phát triển một mô hình chuẩn, mà qua đó có thể kiểm tra các yếu tố ảnh hƣởng đến sự tăng trƣởng tín dụng của ngân hàng.
Kết quả nghiên cứu đƣợc so sánh với thực tiễn kết quả tăng trƣởng tín dụng tại các NHTM Việt Nam trong những năm qua. Từ đó tác giả rút ra các kết luận và đề xuất đƣợc các kiến nghị với ngân hàng nhà nƣớc và các NHTM để tăng trƣởng tín dụng một cách hợp lý và chất lƣợng. Nguyễn Thị Gấm, Nguyễn Thanh Tùng, Phạm Quang Hƣng (2017), “Quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp tại các ngân hàng thương mại Việt Nam”, Tạp chí Tài chính ngày 20/08/2017. Bài viết đã chỉ ra rằng việc kiểm soát chất lƣợng tín dụng đối với doanh nghiệp là vấn đề cấp thiết trong quản trị ngân hàng với mục tiêu đảm bảo cho hoạt động tín dụng an toàn, hiệu quả hƣớng đến các chuẩn mực quốc tế trong quản trị rủi ro và phù hợp với môi trƣờng hội nhập thế giới.
Trong thời gian qua, các ngân hàng đã đƣa vấn đề quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp là một trong những nội dung quan trọng trong quản trị ngân hàng và đƣa ra nhiều biện pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng, tuy nhiên kết quả đạt đƣợc vẫn chƣa nhƣ mong muốn. Việc tìm kiếm các giải pháp tích cực nhằm hoàn thiện hệ thống 8 quản trị rủi ro tín dụng đối với doanh nghiệp luôn mang tính cấp thiết và có ý nghĩa quan trọng lâu dài. Lê Thiết Lĩnh (2019), “Hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam tiếp cận vốn tín dụng phát triển sản xuất, kinh doanh”, Tạp chí tài chính kỳ 2 tháng 11/2019. Bài viết đã nêu lên các khó khăn của doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam trong tiếp cận nguồn vốn tín dụng.
Nguyên nhân là do khả năng tài chính của các DN vừa và nhỏ còn hạn chế, rất nhiều DN vừa và nhỏ không đủ uy tín để vay tín chấp, không có dự án khả thi, quy mô hoạt động nhỏ; tính hiệu quả trong hoạt động cũng chƣa chƣa cao. Ngoài ra khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn không chỉ chính các DN vừa và nhỏ mà còn ở phía các ngân hàng bởi các chính sách, điều kiện cho vay. Trong đó, những điều kiện cho vay mang tính chuẩn mực đƣợc đƣa ra dựa trên cơ sở quy định của pháp luật và mọi doanh nghiệp vay vốn cần phải tuân thủ. Và từ đó tác giả đƣa ra các giải pháp để hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận nguồn vốn có hiệu quả.
Các luận văn Thạc sĩ liên quan bảo vệ tại Đại học Đà Nẵng trong những năm gần đây (1). Nguyễn Phú Phúc (2017), “Phân tích tình hình cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam – Chi nhánh Đà Nẵng”. Về mặt cơ sở lý luận, tác giả đã xây dựng cơ sở lý luận có tính đầy đủ về hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Về mặt thực tiễn, tác giả đã đi vào phân tích, làm rõ thực trạng tình hình cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Đà Nẵng.
Từ đó tác giả đã đƣa các giải pháp mang tính hiện đại và 9 thiết thực nhằm hoàn thiện công tác công tác cho vay doanh nghiệp nhỏ và vừa tại đơn vị. Khoảng trống trong luận văn trên là không gian và đối tƣợng nghiên cứu tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Đà Nẵng, chỉ phản ánh đƣợc tình hình cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa bàn chi nhánh Đà Nẵng giai đoạn 2014-2016. Phan Ngọc Sơn (2018), “Hoàn thiện hoạt động cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh ĐăkLăk”. Luận văn đã hệ thống hóa các lý luận cơ bản về cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp.
Qua đó, phân tích thực trạng, đánh giá kết quả đạt đƣợc và những hạn chế, thách thức đối với hoạt động cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh ĐăkLăk. Đồng thời, luận văn cũng đƣa ra một số giải pháp thiết thực nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại đơn vị. Khoảng trống trong luận văn trên là không gian và đối tƣợng nghiên cứu tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh ĐăkLăk, chỉ phản ánh đƣợc tình hình cho vay ngắn hạn doanh nghiệp tại địa bàn Chi nhánh ĐăkLăk trong giai đoạn 2014-2017. Đinh Vũ Hoàng (2018), “Phân tích hoạt động cho vay ngắn hạn khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh ĐăkLăk”.
Luận văn cũng đã đƣa ra các cơ sở lý luận và các khuyến nghị mang tính thực tiễn nhằm hoàn thiện hoạt động cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại đơn vị. Khoảng trống trong luận văn trên là không gian và đối tƣợng nghiên cứu tại Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam – Chi nhánh ĐăkLăk, chỉ phản ánh 10 đƣợc tình hình cho vay ngắn hạn doanh nghiệp tại địa bàn Chi nhánh ĐăkLăk trong giai đoạn 2013-2017. Lê Thị Thanh Vân (2020), “Hoàn thiện hoạt động cho vay ngắn hạn đối với Khách hàng Doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam - Chi nhánh Quảng Bình”. Tác giả cũng đã xây dựng cơ sở lý luận khá chi tiết về cho vay ngắn hạn đối với khách hàng doanh nghiệp của NHTM.
Về mặt thực tiễn, tác giả phân tích tình hình cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình. Các số liệu tác giả phân tích có trọng tâm vào những vấn đề cần thiết đề tập trung làm rõ thực trạng cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại đơn vị từ đó đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác công tác cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại đơn vị. Khoảng trống trong luận văn trên là không gian và đối tƣợng nghiên cứu tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quảng Bình, chỉ phản ánh đƣợc tình hình cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại địa bàn tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2016-2018. Nhìn chung các nghiên cứu đã hệ thống hóa đƣợc cơ sở lý luận về hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp tại các NHTM; phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động cho vay tại các đơn vị nghiên cứu; sau đó đƣa ra các khuyến nghị để hoàn thiện hoạt động cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại đơn vị.
Tuy nhiên chƣa có bài viết nào trình bày và nêu đầy đủ nội dung của hoạt động cho vay ngắn hạn đối với doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quảng Nam. Đồng thời trong 3 năm vừa qua, tại chi nhánh nơi tác giả lựa chọn để làm đề tài nghiên cứu, vẫn chƣa có một nghiên cứu nào về chủ đề này. Vì vậy, từ các khoảng trống về không gian nghiên cứu, thời gian 11 nghiên cứu, đối tƣợng nghiên cứu, địa bàn nghiên cứu,. đã nêu trên, tác giả sẽ tập trung nghiên cứu đề tài: “Phân tích hoạt động cho vay ngắn hạn đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thƣơng Việt Nam - Chi nhánh Quảng Nam”.
12 CHƢƠNG 1 KHUNG LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CHO VAY NGẮN HẠN ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Khái niệm cho vay của Ngân hàng thƣơng mại Cho vay là sự chuyển nhƣợng tạm thời một lƣợng giá trị từ ngƣời sở hữu (NHTM) sang ngƣời sử dụng (ngƣời vay), sau một thời gian nhất định lại quay về với lƣợng giá trị lớn hơn lƣợng giá trị ban đầu. Cho vay chỉ là một trong nhiều hình thức cấp tín dụng.
Bên cạnh cho vay, còn có nhiều hình thức cấp tín dụng khác nhƣ chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán… Theo Thông tƣ số 39/2016/TT-NHNN ngày 30/12/2016 do NHNN ban hành Quy định về hoạt động cho vay của Tổ chức tín dụng, Chi nhánh Ngân hàng nƣớc ngoài đối với khách hàng, Cho vay đƣợc hiểu nhƣ sau: “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi” 1. Nguyên tắc cho vay của Ngân hàng thƣơng mại a. Vốn vay phải có mục đích sử dụng hợp pháp, sử dụng vốn vay đúng mục đích và hiệu quả Mục đích của tín dụng ngân hàng là thông qua hoạt động cho vay để thúc đẩy đời sống kinh tế xã hội phát triển. Ngân hàng không cho vay để thực hiện những hoạt động kinh doanh trái phép, trái chức năng.
Do đó, để ngân hàng có thể tập trung, kiểm soát quá trình sử dụng vốn vay của khách hàng thì khách hàng phải nêu rõ mục đích sử dụng vốn vay trong đơn xin vay, khế ƣớc nợ, hợp 13 đồng tín dụng và buộc phải sử dụng vốn vay đúng mục đích đó.