MỞ ĐẦU 1. Sự cấp thiết của đề tài Trong thời gian qua, hoạt động chăn nuôi gia cầm nói chung và gà nói riêng ở tỉnh Thái Nguyên đã đạt được những thành tựu đáng kể, số lượng đàn và sản lượng thịt liên tục tăng lên. Bên cạnh sự tăng lên về số lượng, chất lượng thịt cũng được nâng lên nhờ cải thiện hình thức nuôi và chất lượng con giống. Chăn nuôi gà đã góp phần đáng kể vào tạo việc làm và tăng thu nhập cho người lao động; cải thiện bữa ăn và nâng cao đời sống của người dân.
Tuy nhiên, ngành chăn nuôi gà chưa phát triển tương xứng với tiềm năng và lợi thế của địa phương, còn rất nhiều khó khăn và bất cập dẫn tới, hiệu quả sản xuất (HQSX), hiệu quả kinh tế (HQKT) chưa cao và bền vững, chưa tạo ra nhiều việc làm và thu nhập cho người lao động. Có thể nói cả những người chăn nuôi và những người làm công tác quản lý còn băn khoăn, trăn trở trong việc lựa chọn hình thức nuôi, quy mô nuôi, giống gà nuôi, thời gian nuôi. như thế nào sao cho đạt HQSX, HQKT cao nhất. Bên cạnh đó, trong môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt, luôn biến động khó lường và đòi hỏi của hội nhập kinh tế hiện nay thì thách thức đối với ngành chăn nuôi gà ở nước ta ngày càng lớn.
Ngành chăn nuôi gà không chỉ phải đáp ứng tốt như cầu ngày càng cao và khắt khe của người tiêu dùng trong nước, duy trì được sự ổn định trong hoạt động của mình để góp phần vào sự ổn định nền kinh tế vĩ mô mà còn phải cạnh tranh được với các doanh nghiệp nước ngoài và tiến tới xuất khẩu sản phẩm. Để giải quyết những vấn đề này, không còn con đường nào khác là ngành chăn nuôi gà phải không ngừng đổi mới, nâng cao HQSX, chất lượng sản phẩm, hạ giá thành, nâng cao khả năng cạnh tranh và HQKT. Xã Tân Kim thuộc huyện Phú Bình tỉnh Thái Nguyên với đặc điểm đất đai đa dạng phù hợp phát triển chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi gà. Hiện nay 2 xã đang tập trung chăn nuôi gà đồi với các hình thức chủ yếu là bán chăn thả (BCT).
Sự phát triển gà đồi không những góp phần xóa đói giảm nghèo mà còn làm cho Tân Kim trở thành vùng nuôi gà có quy mô lớn. Bên cạnh những ưu thế thuận lợi vẫn tồn tại một số khó khăn do trình độ thiếu hiểu biết và tiếp cận khoa học công nghệ còn hạn chế, nghề chăn nuôi nói chung người chăn nuôi gà đồi nói riêng của xã còn chịu nhiều ảnh hưởng bởi các yếu tố khách quan như dịch bệnh, thị trường, do đó việc nghiên cứu nhằm đưa ra các giải pháp nâng cao HQSX, HQKT của người dân xã Tân Kim trong việc chăn nuôi gà dồi là việc làm rất cần thiết. Xuất phát từ thực tiễn trên tôi nghiên cứu đề tài ‘‘Phân tích hiệu quả sản xuất mô hình gà đồi tại xã Tân Kim huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên’’. Mục tiêu nghiên cứu 1.
Mục tiêu chung Phân tích được thực trạng hiệu quả sản xuất gà đồi tại xã Tân Kim đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao HQSX, HQKT chăn nuôi gà của các hộ nông dân tại xã Tân Kim Huyện Phú Bình. Mục tiêu cụ thể - Đánh giá được thực trạng sản xuất gà đồi Phú Bình trên địa bàn xã - Đánh giá được hiệu quả kinh tế của các hộ chăn nuôi gà đồi xã Tân Kim - Phân tích được thuận lợi khó khăn trong sản xuất gà đồi - Đề xuất giải pháp nhằm nâng cao HQSX, HQKT trong sản xuất gà đồi 1. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa trong học hập và nghiên cứu khoa học Nông nghiệp được xem là ngành chủ đạo của nước ta, trong đó chăn nuôi là một trong những ngành sản xuất chủ yếu.
Ngành chăn nuôi cung cấp các sản phẩm có giá trị kinh tế cao như: thịt, sữa, trứng… đáp ứng các nhu cầu tiêu dùng chủ yếu của người dân. Theo xu hướng phát triển của xã hội 3 trong thời kỳ hội nhập kinh tế, sản phẩm của ngành chăn nuôi không những cung cấp thực. Phân tích hiệu quả chăn nuôi gà đồi của trang trại cho người dân trong nước mà còn là một trong những hàng hóa chủ lực mang lại nhiều ngoại tệ cho đất nước. Hiện nay chăn nuôi gà đồi trong tỉnh còn tồn tại một vài khó khăn: Ảnh hưởng của dịch bệnh H5N1, bệnh đầu đen, bệnh nhiễm cầu trùng máu, giá thức ăn tăng cao, giá gà đồi hơi biến động mạnh … Tuy nhiên xã Tân Kim tiếp tục khuyến khích hộ chăn nuôi đầu tư phát triển chăn nuôi đa dạng và bền vững.
Ý nghĩa trong thực tiễn - Đánh giá thực trạng phát triển, chỉ ra những khó khăn, bất cập trong phát triển ngành chăn nuôi gà đồi. Xác định và so sánh hiệu quả kinh tế chăn nuôi gà đồi theo các tiêu chí khác nhau; Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả và hiệu quả kinh tế chăn nuôi gà đồi để có cơ sở khoa học nhằm định hướng ngành chăn nuôi gà đồi phải đi lên bằng “đôi chân” nào? Đây là vấn đề còn nhiều hoài nghi, trăn trở trong thời gian qua. Phân tích hiệu quả kinh tế chăn nuôi gà đồi trong bối cảnh rủi ro để thấy được khả năng phát triển của ngành trong điều kiện hiện nay. Ước lượng các chỉ số hiệu quả kỹ thuật và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả kỹ thuật để thấy được những hạn chế trong tổ chức, quản lý hoạt động chăn nuôi gà đồi, từ đó có cơ sở khoa học đề xuất giải pháp cải thiện khả năng thực hành của người chăn nuôi.
- Đề xuất các nhóm giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao HQSX, HQKT chăn nuôi gà đồi, đây là cơ sở khoa học để các cơ quan quản lý và người chăn nuôi tham khảo, áp dụng nhằm góp phần hoàn thành chiến lược, mục tiêu phát triển chăn nuôi ở xã Tân kim Phú Bình đề ra. 4 PHẦN 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Khái niệm và đặc điểm của sản xuất nông nghiệp a. Khái niệm sản xuất nông nghiệp Nông nghiệp là quá trình sản xuất lương thực, thực phẩm, thức ăn gia súc, tơ, sợi và sản phẩm mong muốn khác bởi trồng trọt những cây trồng chính và chăn nuôi gia súc gia cầm.
Nông nghiệp là một ngành kinh tế quan trọng trong nền kinh tế mỗi nước, đặc biệt là trong các thế kỉ trước đây khi nông nghiệp chưa phát triển và nông nghiệp không những gắn liền với các yếu tố kinh tế, xã hội, mà cồn gắn liền với các yếu tố tự nhiên. Nông nghiệp là tập hợp các phân ngành như trồng trọt chăn nuôi, chế biến nông sản và công nghệ sau thu hoạch. Trong nông nghiệp có hai loại chính thứ nhất đó là nông nghiệp thuần nông tức là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp có đầu vào hạn chế, không có sự cơ giới hóa trong sản xuất, sản phẩm đầu ra chủ yếu phục vụ cho chính ra đình của mỗi người nông dân. Thứ hai nông nghiệp chuyên sâu là lĩnh vực sản xuất nông nghiệp được chuyên môn hóa trong tất cả các khâu sản xuất nông nghiệp gồm cả việc sử dụng máy móc trong trồng trọt chăn nuôi hoặc trong quá trình chế biến sản phẩm nông nghiệp.
Sản phẩm đầu ra chủ yếu dùng vào mục đích thương mại làm hàng hóa bán ra thị trường hay xuất khẩu. Ngày nay nông nghiệp hiện đại vượt ra khỏi sản xuất nông nghiệp truyền thống nó không những tạo ra các sản phẩm lương thực, thực phẩm phục vụ cho con người mà còn tạo ra các loại khác như sợi dệt, chất đốt, cây cảnh, sinh vật cảnh, chất hóa học, lai tạo giống. Đặc điểm sản xuất nông nghiệp - Sản xuất nông nghiệp được tiến hành trên địa bàn rộng lớn, phức tạp, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên nên mang tính khu vực rõ rệt. - Trong nông nghiệp, ruộng đất là tư liệu sản xuất chủ yếu không thể thay thế được.
Đất đai là điều kiện cần thiết cho tất cả các ngành sản xuất, nhưng nội dung kinh tế của nó lại rất khác nhau. - Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cơ thể sống – cây trồng và vật nuôi. - Sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ cao. Ngoài những đặc điểm chung của sản xuất nông nghiệp nêu trên, nông nghiệp nước ta còn có những đặc điểm riêng cần chú ý đó là: - Nông nghiệp nước ta đang từ tình trạng lạc hậu, tiến lên xây dựng nền nông nghiệp sản xuất hàng hóa theo định hướng XHCN không qua giai đoạn phát triển tư bản chủ nghĩa.
- Nền nông nghiệp nước ta là nền nông nghiệp nhiệt đới, có pha trộn tính chất ôn đới, nhất là ở miền Bắc và được trải rộng trên 4 vùng rộng lớn, phức tạp: Trung du, miền núi, đồng bằng và ven biển. Khái niệm về nông hộ a. Khái niệm về nông hộ Nông hộ là những nông dân làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và dịch vụ…. hoặc làm kết hợp nhiều ngành nghề khác, sử dụng lao động, tiền vốn của gia đình là chủ yếu để sản xuất kinh doanh.
Nông nghiệp tiến hành sản xuất nông lâm ngư nghiệp để phục vụ cho cuộc sống và được gọi là kinh tế hộ gia đình. Trong điều kiện sản xuất hàng hóa và kinh tế thị trường, sự phát triển kinh tế nông hộ giữa các vùng kinh tế - sinh thái có sự tương tác và giao thoa lẫn nhau. Song việc tăng cường khai thác tiềm năng, thế mạnh và điều kiện đặc thù của mỗi vùng kinh tế nông hộ được nhà nước khuyến khích và phát triển. 6 Kinh tế hộ gia đình là loại hình sản xuất có hiệu quả nhất về kinh tế -xã hội tồn tại và phát triển lâu dài và có vị trí quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa sản xuất nông nghiệp, nông thôn.
Kinh tế hộ gia đình phát triển tạo ra sản lượng hàng hóa đa dạng, có chất lượng, có giá trị ngày càng cao, góp phần tăng thu nhập cho người dân, cải thiện mọi mặt về đời sống cung cấp sản phẩm cho công nghiệp và xuất khẩu. Đồng thời quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế được thực hiện ngay từ kinh tế nông hộ. Kinh tế nông hộ luôn gắn liền và chịu tác động mạnh mẽ của những yếu tố và điều kiện tự nhiên, kinh tế, văn hóa, xã hội …của mỗi địa phương, mỗi vùng lãnh thổ.