Môc lôc Trang Lêi giíi thiÖu: Phân Tích Chính Sách Tiền Tệ và Tác Động Đến Kinh Tế Việt Nam

Bài viết phân tích tác động của chính sách tiền tệ đến các nhân tố vĩ mô tại Việt Nam trong thời kỳ đổi mới, cung cấp cái nhìn sâu sắc và dữ liệu định lượng.

• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Quốc Dân
• Chuyên ngành: Kinh Tế Học
• Đề tài: Phân Tích Chính Sách Tiền Tệ và Tác Động Đến Kinh Tế Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: MỐI QUAN HỆ GIỮA CHÍNH SÁCH CUNG TIỀN VỚI MỘT SỐ NHÂN TỐ VĨ MÔ
• 1.1. Phân tích chính sách tiền tệ thông qua các mô hình cho tiền cận sẽ khả dụng
• 1.2. Phân tích mối quan hệ giữa tiền tệ và thu nhập
• 1.3. Phân tích mối quan hệ giữa tiền tệ và giá cả
• 1.4. Phân tích mối quan hệ giữa tiền tệ và cán cân thanh toán
• 1.5. Mối quan hệ nhân quả giữa tiền tệ và các nhân tố vĩ mô
• 2. CHƯƠNG 2: PHÂN TÍCH ĐỊNH LƯỢNG ẢNH HƯỞNG CỦA CHÍNH SÁCH CUNG TIỀN TỚI MỘT SỐ NHÂN TỐ VĨ MÔ CỦA VIỆT NAM TRONG GIAI ĐOẠN GẦN ĐÂY
• 2.1. Kinh tế Việt Nam và chính sách tiền tệ trong giai đoạn 1995-2006
• 2.2. Phân tích chính sách tiền tệ thông qua các mô hình cho tiền cận sẽ
• 2.3. Ảnh hưởng của lường cung tiền tới thu nhập
• 2.4. Ảnh hưởng của tiền tệ đến giá cả
• 2.5. Ảnh hưởng của tiền tệ đến cán cân thanh toán
• 3. CHƯƠNG 3: TỔNG KẾT VÀ CÁC KIẾN NGHỊ NHẰM NÂNG CAO HIỆU LỰC CỦA CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ
• 3.1. Tổng kết
• 3.2. Các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu lực của chính sách tiền tệ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Chính sách tiền tệ và Tác động đến Kinh tế Việt Nam

Chính sách tiền tệ (CSTT) đóng vai trò quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế Việt Nam. Từ những năm 1986, Việt Nam đã thực hiện nhiều cải cách trong CSTT nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát. CSTT không chỉ ảnh hưởng đến lãi suất mà còn tác động đến các yếu tố như tỷ giá, cung tiền và đầu tư nước ngoài. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa CSTT và các yếu tố kinh tế vĩ mô là cần thiết để đánh giá hiệu quả của các chính sách này.

1.1. Định nghĩa và vai trò của Chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ là công cụ mà Ngân hàng Trung ương sử dụng để điều tiết lượng tiền trong nền kinh tế. Vai trò của CSTT bao gồm kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

1.2. Lịch sử phát triển Chính sách tiền tệ tại Việt Nam

Từ năm 1986, Việt Nam đã chuyển mình từ nền kinh tế kế hoạch hóa sang nền kinh tế thị trường. CSTT đã được điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh mới, nhằm hỗ trợ tăng trưởng và ổn định kinh tế.

II. Vấn đề và Thách thức trong Chính sách tiền tệ hiện nay

Mặc dù CSTT đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Lạm phát cao, tỷ giá biến động và sự phụ thuộc vào nguồn vốn nước ngoài là những vấn đề nổi bật. Các chính sách hiện tại cần phải linh hoạt hơn để ứng phó với những biến động này.

2.1. Tác động của lạm phát đến Chính sách tiền tệ

Lạm phát cao ảnh hưởng đến sức mua của người dân và làm giảm hiệu quả của CSTT. Việc kiểm soát lạm phát là một trong những mục tiêu hàng đầu của Ngân hàng Trung ương.

2.2. Tình hình tỷ giá và ảnh hưởng đến nền kinh tế

Tỷ giá biến động có thể gây ra rủi ro cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Chính sách tỷ giá cần được điều chỉnh để đảm bảo sự ổn định cho nền kinh tế.

III. Phương pháp phân tích Chính sách tiền tệ tại Việt Nam

Phân tích CSTT có thể được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau, bao gồm phân tích định lượng và định tính. Việc sử dụng các mô hình kinh tế vĩ mô giúp đánh giá tác động của CSTT đến các yếu tố kinh tế như tăng trưởng và lạm phát.

3.1. Phân tích định lượng trong Chính sách tiền tệ

Phân tích định lượng sử dụng các số liệu thống kê để đánh giá tác động của CSTT đến nền kinh tế. Các chỉ số như lãi suất, cung tiền và tỷ lệ lạm phát thường được sử dụng.

3.2. Phân tích định tính và các yếu tố tác động

Phân tích định tính giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố tâm lý và chính trị ảnh hưởng đến CSTT. Các yếu tố này có thể bao gồm sự tin tưởng của thị trường và các chính sách của chính phủ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Chính sách tiền tệ tại Việt Nam

CSTT không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn rõ ràng trong việc điều hành nền kinh tế. Các chính sách tiền tệ đã giúp ổn định lạm phát và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong nhiều năm qua.

4.1. Kết quả đạt được từ Chính sách tiền tệ

Nhờ vào các chính sách tiền tệ hiệu quả, Việt Nam đã duy trì được mức tăng trưởng kinh tế ổn định và kiểm soát được lạm phát trong nhiều năm.

4.2. Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ việc thực hiện CSTT tại Việt Nam có thể được áp dụng cho các quốc gia khác trong khu vực, đặc biệt là trong việc điều chỉnh chính sách để phù hợp với bối cảnh kinh tế.

V. Kết luận và Tương lai của Chính sách tiền tệ tại Việt Nam

Chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành nền kinh tế Việt Nam. Tương lai của CSTT cần phải linh hoạt và thích ứng với những thay đổi trong môi trường kinh tế toàn cầu.

5.1. Dự báo về Chính sách tiền tệ trong tương lai

Dự báo cho thấy CSTT sẽ cần phải điều chỉnh để ứng phó với những thách thức mới, bao gồm biến đổi khí hậu và sự phát triển của công nghệ tài chính.

5.2. Vai trò của Chính sách tiền tệ trong phát triển bền vững

CSTT không chỉ cần tập trung vào tăng trưởng kinh tế mà còn phải đảm bảo phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nền kinh tế Việt Nam sau giai đoạn khủng hoảng trầm trọng giữa thập niên 1980 với lạm phát phi mã lên tới 3 con số và tốc độ tăng trưởng chỉ đạt khoảng 2,0% đã bước sang thời kỳ phục hồi mạnh mẽ nhờ công cuộc Đổi mới năm 1986. Trong giai đoạn 1995–2006, nền kinh tế đạt mức tăng trưởng bình quân ấn tượng trên 7,0%/năm và tỷ lệ lạm phát được kiểm soát ổn định dưới mức 10,0%. Để duy trì được quỹ đạo tăng trưởng này, việc điều hành chính sách tiền tệ gián tiếp của Ngân hàng Nhà nước đóng vai trò then chốt theo định hướng Luật Ngân hàng Nhà nước ban hành vào tháng 4 năm 1998.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là xác định và đo lường định lượng mức độ tác động của chính sách cung tiền tới các biến số kinh tế vĩ mô cốt lõi bao gồm thu nhập quốc dân, mức giá cả và cán cân thanh toán quốc tế. Mục tiêu cụ thể của luận văn là lượng hóa cơ chế truyền tải tiền tệ thông qua mô hình tiền cơ sở khả dụng, xác định độ trễ tác động của các khối tiền tệ và làm rõ mối quan hệ nhân quả giữa tiền tệ với các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô. Phạm vi nghiên cứu bao quát chuỗi số liệu theo quý trong 12 năm từ Quý 1/1995 đến Quý 4/2006 gồm 48 quan sát được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn của Quỹ Tiền tệ Quốc tế.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện ở việc cung cấp cơ sở khoa học giúp nhà điều hành tối ưu hóa mục tiêu tăng trưởng GDP trên 7,5%/năm, duy trì lạm phát mục tiêu dưới 8,0% và cải thiện cán cân thanh toán tổng thể thông qua việc linh hoạt hóa các công cụ gián tiếp như tái chiết khấu và nghiệp vụ thị trường mở.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết số lượng tiền tệ hiện đại của Milton Friedman và phương trình trao đổi cổ điển của Irving Fisher biểu diễn dưới dạng tích số giữa lượng tiền và tốc độ lưu thông bằng tích số giữa mức giá và sản lượng thực tế. Khung lý thuyết thứ hai là phương pháp tiếp cận tiền tệ đối với cán cân thanh toán do Harry Johnson, Jacob Frenkel và Michael Mussa phát triển, khẳng định mất cân đối trong cán cân thanh toán thực chất là hiện tượng tiền tệ bắt nguồn từ sự mất cân bằng giữa cung và cầu tiền nội địa.

Các khái niệm chính được vận dụng bao gồm: Tiền cơ sở khả dụng đại diện cho nguồn tiền có quyền lực cao sau khi loại trừ phần dự trữ bắt buộc; Khối tiền tệ mở rộng phản ánh tổng phương tiện thanh toán; Tài sản ngoại tệ ròng của Ngân hàng Trung ương đại diện cho luồng dự trữ ngoại hối quốc tế; Tín dụng nội địa ròng và Hệ số nhân tiền hành vi phản ánh khả năng tạo tiền của hệ thống ngân hàng thương mại.

                  +----------------------------+
                  |  Chính sách tiền tệ (NHNN) |
                  +--------------+-------------+
                                 |
        +------------------------+------------------------+
        |                        |                        |
        v                        v                        v
+---------------+        +---------------+        +---------------+
|  Kênh Lãi suất |        |  Kênh Tỷ giá  |        |  Kênh Tín dụng |
+-------+-------+        +-------+-------+        +-------+-------+
        |                        |                        |
        +------------------------+------------------------+
                                 |
                                 v
                +---------------------------------+
                |   Biến số kinh tế vĩ mô         |
                | - Thu nhập quốc dân (GDP)       |
                | - Chỉ số giá tiêu dùng (CPI)    |
                | - Cán cân thanh toán (BP)       |
                +---------------------------------+

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp gồm 48 quan sát quý liên tục từ Quý 1/1995 đến Quý 4/2006 đối với các chuỗi tổng sản phẩm quốc nội, chỉ số giá tiêu dùng, tỷ giá hối đoái và các khối tiền tệ mở rộng. Riêng mô hình phân tích chi tiết tiền cơ sở khả dụng sử dụng chuỗi 36 quan sát quý từ Quý 1/1996 đến Quý 4/2004 trích xuất từ báo cáo tài chính Ngân hàng Nhà nước và cơ sở dữ liệu thống kê tài chính quốc tế của Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Phương pháp chọn mẫu bao phủ toàn bộ giai đoạn chuyển đổi then chốt từ khi hệ thống tài chính áp dụng chuẩn mực thống kê quốc tế từ năm 1994.

Quy trình phân tích định lượng bao gồm kiểm định nghiệm đơn vị Dickey-Fuller mở rộng để kiểm tra tính dừng của chuỗi dữ liệu ở mức ý nghĩa 5%, kỹ thuật lấy sai phân bậc nhất của logarit tự nhiên nhằm khắc phục hiện tượng hồi quy giả mạo và phương pháp trễ phân phối Almon nhằm xác định độ trễ truyền tải. Kiểm định nhân quả Granger kết hợp kiểm định Sims hai chiều được lựa chọn để xác định tính nội sinh hoặc ngoại sinh của cung tiền đối với thu nhập và mức giá.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tài sản ngoại tệ ròng là thành phần chiếm ưu thế tuyệt đối trong cơ cấu tiền cơ sở với tỷ trọng bình quân đạt 97,7% trong tổng tiền cơ sở và duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 6,60%/quý suốt thời kỳ nghiên cứu. Sự biến động của tài sản ngoại tệ ròng phản ánh tác động trực tiếp từ luồng ngoại tệ vào cán cân thanh toán và hoạt động can thiệp mua ròng ngoại tệ của Ngân hàng Trung ương.

Thứ hai, kênh tín dụng cấp cho các ngân hàng thương mại chiếm tỷ trọng bình quân 26,6% trong tiền cơ sở nhưng ghi nhận bước nhảy vọt kể từ Quý 4/1999 sau khi Ngân hàng Nhà nước chính thức ban hành cơ chế tái chiết khấu vào tháng 11 năm 1999. Khoản mục phải trả phi tiền tệ ròng đóng góp mức âm bình quân 33,45%, giữ vai trò là tấm đệm hấp thụ các cú sốc thanh khoản và kiềm chế đà tăng trưởng quá nóng của tiền cơ sở.

Thứ ba, kiểm định nhân quả Granger chỉ ra mối quan hệ nhân quả một chiều rõ rệt chạy từ khối tiền tệ mở rộng sang tổng sản phẩm quốc nội mà không có chiều ngược lại. Tác động lan tỏa của mức cung tiền mở rộng kéo dài từ 2 đến 3 quý trước khi triệt tiêu hoàn toàn.

Thứ tư, ước lượng phương trình luồng dự trữ thuộc phương pháp tiếp cận tiền tệ cho thấy hệ số bù trừ của tín dụng nội địa mang giá trị âm tiệm cận mức âm 0,85 đến âm 0,92, khẳng định việc mở rộng tín dụng nội địa không kiểm soát sẽ gây áp lực thất thoát dự trữ ngoại tệ qua thâm hụt cán cân thanh toán.

Khoản mục cấu thành tiền cơ sở	Tỷ trọng bình quân (%)	Tốc độ tăng trưởng bình quân theo quý (%)
Tài sản ngoại tệ ròng	97,70%	+6,60%
Tín dụng cho các ngân hàng thương mại	26,60%	+3,45%
Tài sản phi tiền tệ ròng khác	-33,45%	-2,10%

Thảo luận kết quả

Cơ chế truyền tải tiền tệ tại Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi vận hành chủ yếu qua kênh cung ứng tiền mặt và tín dụng trực tiếp thay vì qua kênh giá tài sản tài chính. Nguyên nhân xuất phát từ việc thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn này mới đi vào hoạt động với quy mô ban đầu chỉ có 4 doanh nghiệp niêm yết, khiến tỷ trọng thu nhập từ cổ phiếu và trái phiếu chiếm dưới 1,0% tổng thu nhập dân cư. Do đó, người dân có xu hướng thay thế trực tiếp giữa tiền mặt và hàng hóa vật chất khi lượng tiền danh nghĩa tăng lên.

Kết quả thực nghiệm này tương đồng với các phát hiện của một nghiên cứu kinh tế lượng tại Trung Quốc giai đoạn 1952–2002 và nghiên cứu kinh tế vĩ mô tại Nepal giai đoạn 1966–1990, khẳng định rằng tại các thị trường tài chính mới nổi, kiểm soát chỉ tiêu khối lượng tiền mở rộng có độ tin cậy cao hơn so với điều hành qua công cụ lãi suất thuần túy. Sự đồng pha thể hiện qua biểu đồ phân tích chuỗi thời gian giữa tốc độ tăng trưởng cung tiền mở rộng và tốc độ tăng trưởng GDP thực tế cho thấy cung tiền đóng vai trò biến ngoại sinh chi phối đáng kể tăng trưởng kinh tế danh nghĩa.

Đề xuất và khuyến nghị

Chính sách tiền tệ cần tiếp tục hoàn thiện khung khổ vận hành để nâng cao hiệu lực kiểm soát vĩ mô thông qua các giải pháp cụ thể:

• Tái cấu trúc nghiệp vụ thị trường mở: Ngân hàng Nhà nước cần nâng tần suất và quy mô giao dịch giấy tờ có giá trên thị trường mở từ định kỳ hàng tuần sang giao dịch hàng ngày, nhằm trung hòa tối thiểu 80% luồng thanh khoản ngoại hối dư thừa phát sinh từ thặng dư tài khoản vốn, kiểm soát mức tăng trưởng cung tiền mở rộng trong biên độ tối ưu 16% đến 18%/năm.
• Linh hoạt hóa công cụ tái chiết khấu: Khối Nghiệp vụ Tiền tệ cần chuyển đổi hoàn toàn cơ chế cấp vốn tái chiết khấu theo hạn mức sang cơ chế đấu thầu lãi suất chiết khấu định hướng thị trường trong thời hạn 12 đến 24 tháng, giúp các ngân hàng thương mại chủ động thanh khoản ngắn hạn và giảm thiểu tỷ lệ biến động dư nợ vượt trần.
• Thiết lập khuôn khổ tỷ giá trung tâm linh hoạt: Cơ quan quản lý ngoại hối cần phối hợp điều hành biên độ tỷ giá thả nổi có kiểm soát, duy trì mức dự trữ ngoại hối tối thiểu tương đương 14 đến 16 tuần nhập khẩu hàng hóa, hạn chế tình trạng đô la hóa và giảm thiểu độ lệch giá giữa thị trường chính thức và thị trường tự do.
• Chuyển đổi chiến lược sang lạm phát mục tiêu: Ban Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước cần xây dựng lộ trình 3 đến 5 năm chuyển đổi từng bước từ điều hành theo chỉ tiêu khối lượng tiền sang điều hành theo lãi suất chính sách liên ngân hàng, hướng tới mục tiêu duy trì tỷ lệ lạm phát ổn định dưới 4,5%/năm và bảo vệ giá trị đối nội của đồng nội tệ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả mô hình hóa định lượng của luận văn mang lại giá trị thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng chuyên môn:

• Cán bộ hoạch định chính sách tại Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính: Khai thác các hệ số co giãn của tiền cơ sở và cán cân thanh toán để xây dựng phương án dự báo tổng phương tiện thanh toán, lập kế hoạch phát hành tín phiếu kho bạc và điều hòa luồng vốn vay nợ quốc gia.
• Chuyên gia phân tích vĩ mô tại các định chế tài chính và công ty chứng khoán: Vận dụng các phát hiện về độ trễ truyền tải 2 đến 3 quý của khối tiền tệ mở rộng để đưa ra các mô hình dự báo chu kỳ kinh tế, thanh khoản hệ thống ngân hàng và biến động lãi suất thị trường.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh khối ngành Kinh tế - Ngân hàng: Tham khảo phương pháp xây dựng mô hình hệ số nhân tiền khả dụng, quy trình xử lý dữ liệu chuỗi thời gian không dừng bằng kiểm định nghiệm đơn vị và kỹ thuật hồi quy trễ phân phối Almon.
• Giảng viên đại học chuyên ngành Kinh tế lượng và Kinh tế vĩ mô: Sử dụng làm tình huống thực nghiệm điển hình trong giảng dạy các học phần Kinh tế lượng ứng dụng, Chính sách tiền tệ và Tài chính quốc tế tại các trường đại học khối kinh tế.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao luận văn lựa chọn mốc thời gian phân tích từ năm 1995 đến 2006? Giai đoạn 1995–2006 đánh dấu thời điểm Việt Nam kiểm soát hoàn toàn lạm phát phi mã, ổn định tăng trưởng trên 7% và bắt đầu chuẩn hóa hệ thống dữ liệu kinh tế theo tiêu chuẩn của Quỹ Tiền tệ Quốc tế từ năm 1994, đảm bảo tính đầy đủ và nhất quán của chuỗi số liệu 48 quan sát quý.

Tiền cơ sở khả dụng khác biệt như thế nào so với tiền cơ sở thông thường? Tiền cơ sở khả dụng bóc tách các khoản dự trữ bắt buộc theo luật định ra khỏi tiền cơ sở tổng thể, tập trung vào lượng tiền mặt lưu thông và dự trữ vượt trội của các ngân hàng thương mại, giúp phản ánh chính xác khả năng tạo tiền thực tế của hệ thống tín dụng.

Mối quan hệ nhân quả giữa cung tiền và tổng thu nhập quốc dân được xác định ra sao? Kết quả kiểm định nhân quả Granger và Sims khẳng định tồn tại mối quan hệ nhân quả một chiều duy nhất chạy từ mức cung tiền sang thu nhập danh nghĩa với độ trễ phân phối kéo dài đến 3 quý, chứng minh vai trò ngoại sinh của chính sách tiền tệ đối với nền kinh tế.

Phương pháp tiếp cận tiền tệ giải thích thế nào về thâm hụt cán cân thanh toán? Lý thuyết tiếp cận tiền tệ chỉ ra rằng thâm hụt cán cân thanh toán là hệ quả của việc cung tiền nội địa vượt quá nhu cầu tiền tệ thực tế. Khi Ngân hàng Trung ương mở rộng tín dụng nội địa quá mức, lượng tiền dư thừa sẽ thoát ra nước ngoài làm suy giảm dự trữ ngoại hối với hệ số bù trừ âm.

Sự kiện áp dụng nghiệp vụ tái chiết khấu tháng 11/1999 mang lại tác động gì? Cơ chế tái chiết khấu từ cuối năm 1999 đã tạo bước ngoặt chuyển dịch phương thức điều hành chính sách tiền tệ sang công cụ gián tiếp, làm tăng mạnh tỷ trọng tín dụng cấp cho các ngân hàng thương mại lên mức bình quân 26,6% trong cơ cấu tiền cơ sở.

Kết luận

Luận văn đã thực hiện phân tích định lượng toàn diện về tác động của chính sách cung tiền đối với nền kinh tế Việt Nam với những kết luận cô đọng:

• Xây dựng thành công mô hình tiền cơ sở khả dụng phù hợp với đặc thù nền kinh tế chuyển đổi có sự điều tiết của Nhà nước.
• Chứng minh tài sản ngoại tệ ròng chiếm tỷ trọng vượt trội 97,7% trong tiền cơ sở, chi phối trực tiếp nguồn cung tiền tệ quốc gia.
• Xác lập bằng chứng thực nghiệm về tác động thuận chiều có độ trễ của cung tiền mở rộng tới thu nhập quốc dân và chỉ số giá cả.
• Lượng hóa cơ chế bù trừ giữa tín dụng nội địa và dự trữ ngoại hối trong khuôn khổ tiếp cận tiền tệ đối với cán cân thanh toán.
• Đề xuất lộ trình hiện đại hóa các công cụ gián tiếp và chuyển đổi khuôn khổ điều hành hướng tới lạm phát mục tiêu ổn định dưới 4,5%/năm.

Công trình đóng góp một khung phân tích định lượng chuẩn mực cho nghiên cứu tiền tệ tại Việt Nam. Trong các giai đoạn tiếp theo, nghiên cứu cần được mở rộng để đánh giá tác động của dòng vốn đầu tư gián tiếp và sự phát triển của hệ thống thanh toán số đến tốc độ lưu thông tiền tệ. Độc giả và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn bộ mô hình và bộ dữ liệu thực nghiệm để phục vụ công tác phân tích và hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Môc lôc Trang Lêi giíi thiÖu 1 Tæng quan c¸c nghiªn cøu ® cã 4 Ch−¬ng 1: Mèi quan hÖ gi÷a chÝnh s¸ch cung tiÒn víi mét sè nh©n tè vÜ m« 7 1.1 Ph©n tÝch chÝnh s¸ch tiÒn tÖ th«ng qua c¸c m« h×nh cho tiÒn c¬ së kh¶ dông 7 1.2 Ph©n tÝch mèi quan hÖ gi÷a tiÒn tÖ vµ thu nhËp 21 1.3 Ph©n tÝch mèi quan hÖ gi÷a tiÒn tÖ vµ gi¸ c¶ 27 1.4 Ph©n tÝch mèi quan hÖ gi÷a tiÒn tÖ vµ c¸n c©n thanh to¸n 30 1.5 Mèi quan hÖ nh©n qu¶ gi÷a tiÒn tÖ vµ c¸c nh©n tè vÜ m« 41 Ch−¬ng 2: Ph©n tÝch ®Þnh l−îng ¶nh h−ëng cña chÝnh s¸ch cung tiÒn tíi mét sè nh©n tè vÜ m« cña viÖt nam trong giai ®o¹n gÇn ®©y 52 2.1 Kinh tÕ ViÖt nam vµ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ trong giai ®o¹n 1995- 2006 52 2.1 Ph©n tÝch chÝnh s¸ch tiÒn tÖ th«ng qua c¸c m« h×nh cho tiÒn c¬ së 56 2.3 ¶nh h−ëng cña l−îng cung tiÒn tíi thu nhËp 77 2.4 ¶nh h−ëng cña tiÒn tÖ ®Õn gi¸ c¶ 94 2.5 ¶nh h−ëng cña tiÒn tÖ ®Õn c¸n c©n thanh to¸n 111 Ch−¬ng 3: Tæng kÕt vµ c¸c kiÕn nghÞ nh»m n©ng cao hiÖu lùc cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ 131 3.2 C¸c kiÕn nghÞ nh»m n©ng cao hiÖu lùc cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ 137 KÕt luËn 142 Danh môc c¸c c«ng tr×nh cña t¸c gi¶ 144 Danh môc tµi liÖu tham kh¶o 145 Phô lôc 156 MôC LôC CHI TIÕT 219 Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t ViÕt t¾t Nguyªn v¨n tiÕng ViÖt Nguyªn v¨n tiÐng Anh Br Khèi l−îng tiÒn vay tõ Commercial Banks’ borowing from NHTW ther Central Bank BP C¸n c©n thanh to¸n Balance of Payment C Khèi l−îng tiÒn mÆt Curency CB TÝn dông cña c¸c NHTM Credit of Commercial Banks CDMB TÝn dông cña c¸c NHTM Credit to Deposit Money Bank CE TÝn dông cho c¸c doanh Credit to Government Enterprises nghiÖp Nhµ n−íc CGG Khèi l−îng tiÒn theo yªu Claims on General Government cÇu ChÝnh phñ CP TÝn dông cho khu vùc t− Credit to Private Sector nh©n CPI (P) ChØ sè gi¸ tiªu dïng cña Consumer Price Index ViÖt Nam (TÝnh theo n¨m 1994 = 100%) CSTT ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ Monetary Policy D Tæng d− nî cña c¸c NHTM Total Deposit at Commercial Banks DC TÝn dông trong n−íc Domestic Credit DD Tæng tiÒn göi kh«ng kú h¹n Demand Deposit DGDP ChØ sè gi¸ DGDP (GDP Deflator GDP deflator)(N¨m 1994=100%) Dir LZi suÊt chiÕt khÊu cña Discount Interest Rates NHTW DMB TiÒn c¬ së kh¶ dông Disposable High Powered Money Dr LZi suÊt tiÒn göi cã kú h¹n 3 Deposit Interest Rates th¸ng ER Tæng tiÒn dù tr÷ v−ît tréi Excess Reserves Held by cña c¸c NHTM Commercial Banks GD Nî cña ChÝnh phñ GDP Tæng s¶n phÈm quèc néi Gross Domestic Product (at Market cña ViÖt Nam (TÝnh theo Price) gi¸ hiÖn hµnh) GDPAG GDP cña khu vùc s¶n xuÊt Agricultural GDP (at Market Price) c¸c s¶n phÈm n«ng nghiÖp (theo gi¸ hiÖn hµnh) GDPNA GDP cña khu vùc s¶n xuÊt Non- Agricultural GDP (at Market c¸c s¶n phÈm c«ng nghiÖp Price) vµ dÞch vô (Theo gi¸ hiÖn hµnh) GE Tæng chi tiªu cña ChÝnh phñ Government Expenditure GNP Tæng s¶n phÈm quèc d©n Gross National Product LA C¸c kho¶n cho vay vµ tr¶ Loans and Advances of tr−íc cña c¸c NHTM Commercial Banks Lr LZi suÊt cho vay cã kú h¹n Lending Interest Rate 3 th¸ng cña c¸c NHTM M1 Tæng l−îng tiÒn thu hÑp Narrow Money Stock (C+DD + M2 Tæng l−îng tiÒn më réng OD) MABP Ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn tiÒn tÖ Broad Money ( M1 + SD + TD) tíi c¸n c©n thanh to¸n Money and Balance Payments MB Tæng l−îng tiÒn c¬ së Monetary Basis NCG TÝn dông rßng cho ChÝnh Net Credit to the Government phñ NDA Tµi s¶n néi ®Þa rßng Net Domestic Assets NFA Tµi s¶n ngo¹i tÖ rßng Net Foreign Assets NHNN Ng©n hµng Nhµ n−íc The State Bank NHTM Ng©n hµng Th−¬ng m¹i The Commercial Bank NHTW Ng©n hµng Trung −¬ng The Central Bank NNML C¸c kho¶n tµi s¶n phi tiÒn tÖ Net Non-Monetary Liabillities rßng OD C¸c kho¶n nî kh¸c cña c¸c Other Deposits at the Commercial NHTM Banks OiN C¸c kháan ph¶i tr¶ kh¸c Other Items Net rßng t¹i c¸c NHTM Pe L¹m ph¸t kú väng (®−îc Expected Rate Inflation tÝnh lµ trÔ mét chu kú cña CPI) Pf ChØ sè gi¸ quèc tÕ Foreign Price Index Q Thu nhËp thùc (GDP thùc Real GDP tÝnh theo gi¸ 1994) R L−îng tiÒn mÆt dù tr÷ t¹i Reserves Held by Commercial c¸c NHTM Banks RR Dù tr÷ b¾t buéc Required Reserves Held by Commercial Banks Rr LZi suÊt t¸i cÊp vèn Refinancing Interest Rates SD TiÒn göi tiÕt kiÖm t¹i c¸c Savings Deposits at Commercial NHTM Banks TD TiÒn göi cã kú h¹n t¹i c¸c Time Deposits at Commercial NHTM Banks TL Tæng tµi s¶n cña c¸c Total Liabillities of Commercial NHTM Banks X Tû gi¸ hèi ®o¸i gi÷a VND Exchance Rate Between VND and víi USD USD Danh môc c¸c b¶ng biÓu Trang B¶ng 2.1 Tãm t¾t thèng kª cña c¸c nh©n tè tiÒn c¬ së (QuÝ 1/1996- quÝ 4/2004) 57 B¶ng 2.2 KÕt qu¶ kiÓm ®Þnh tÝnh dõng cña c¸c nh©n tè cña tiÒn c¬ së 59 B¶ng 2.3 KiÓm ®Þnh tÝnh dõng cña c¸c khèi l−îng tiÒn cung øng 60 B¶ng 2.4 C¸c kÕt qu¶ håi quy cho biÕn phô thuéc C/DD (1996:1 – 2004:4) 65 B¶ng 2.5 C¸c kÕt qu¶ håi quy cho biÕn phô thuéc T&S/DD (1996:1 – 2004:4) 66 B¶ng 2.6 Tãm t¾t thèng kª chñ yÕu cho c¸c sè liÖu håi qui cña thu nhËp (quÝ 1/ 1995 – quÝ 4/2006) 79 B¶ng 2.7 KiÓm ®Þnh tÝnh dõng cña GDP, GDPAG, GDPNA, GE, M1, M2 79 B¶ng 2.8 Tãm t¾t thèng kª chñ yÕu cho c¸c biÕn gi¸ (quÝ 1/1995 – quÝ 4/2006) 96 B¶ng 2.9 KiÓm ®Þnh tÝnh dõng cña c¸c chuçi sè P, lnP, DGDP, lnDGDP, TYGIA 97 B¶ng 2.10 C¸c kÕt qu¶ håi qui gi÷a tiÒn tÖ vµ gi¸ c¶ ( 1995:Q1 – 2006:Q4) 98 B¶ng 2.11 B¶ng c¸n c©n th−¬ng m¹i cña ViÖt Nam 1997- 2005 112 B¶ng 2.12 Tãm t¾t thèng kª chñ yÕu cho c¸n c©n thanh to¸n 114 B¶ng 2.13 KiÓm ®Þnh Dickey- Fuller cho c¸c biÕn trong c¸n c©n 115 thanh to¸n B¶ng 2.14 KÕt qu¶ kiÓm ®Þnh Granger cho mèi quan hÖ nh©n qu¶ gi÷a tµi s¶n néi ®Þa rßng vµ dù tr÷ ngo¹i tÖ rßng 125 Danh môc c¸c s¬ ®å, ®å thÞ Trang S¬ ®å 1 C¸c kªnh truyÒn t¶i cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ 8 H×nh 2.1 §å thÞ cña GDP vµ c¸c bé phËn cÊu thµnh 78 H×nh 2.2 §å thÞ cña GDP vµ c¸c bé phËn M1, M2 80 H×nh 2.3 §å thÞ cña DGDP vµ CPI 94 1 Lêi giíi thiÖu 1. §Æc ®iÓm chung cña nÒn kinh tÕ Vµo gi÷a nh÷ng n¨m 1980 cña thÕ kû 20, nÒn kinh tÕ ViÖt nam r¬i vµo cuéc khñng ho¶ng trÇm träng víi l¹m ph¸t t¨ng nhanh tíi 3 con sè, hµng n¨m t¨ng tr−ëng kinh tÕ chØ xung quanh 2 phÇn tr¨m. §Ó ph¶n øng cuéc khñng ho¶ng nµy, ChÝnh phñ ViÖt nam ®Z ®−a ra chÝnh s¸ch ®æi míi kinh tÕ vµo n¨m 1986 mµ trong ®ã c¬ chÕ thÞ tr−êng ®Z ®−îc thõa nhËn. Sau h¬n 20 n¨m theo ®uæi chÝnh s¸ch kinh tÕ thÞ tr−êng cã sù ®iÒu tiÕt cña Nhµ n−íc, nÒn kinh tÕ ViÖt nam ®Z ®¹t ®−îc nh÷ng thµnh tùu to lín.

Tõ mét nÒn kinh tÕ víi tû lÖ l¹m ph¸t cã tèc ®é phi mZ, ngµy nay kinh tÕ ViÖt nam cã tèc ®é t¨ng tr−ëng cao, æn ®Þnh trªn 7%, tû lÖ l¹m ph¸t thÊp vµ lu«n gi÷ møc d−íi 10%. KÕt qu¶ cho thÊy sù ®iÒu tiÕt cña ChÝnh phñ ®èi víi nÒn kinh tÕ, ®Æc biÖt lµ nÒn kinh tÕ ®ang chuyÓn ®æi cã mét vai trß cùc kú quan träng. Mét chÝnh s¸ch ®óng sÏ thóc ®Èy qu¸ tr×nh ph¸t triÓn, ®Èy nhanh qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi kinh tÕ. Mét chÝnh s¸ch kh«ng ®óng sÏ cã hËu qu¶ nghiªm träng lµ k×m hZm sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ, lµm chËm qóa tr×nh chuyÓn ®æi.

Víi nh÷ng thµnh tùu nh− hiÖn nay, tr−íc hÕt ®ã lµ thµnh qu¶ cña c«ng cuéc ®æi míi nÒn kinh tÕ. §ång thêi ®ã còng lµ kÕt qu¶ cña viÖc ®iÒu tiÕt ®óng ®¾n c¸c chÝnh s¸ch vÜ m« cña ChÝnh phñ, trong ®ã cã chÝnh s¸ch vÒ tiÒn tÖ. Theo luËt NHNN (th¸ng 4/1998), NHNN ho¹t ®éng v× môc tiªu “æn ®Þnh gi¸ trÞ cña ®ång tiÒn, gãp phÇn ®¶m b¶o an toµn cho ho¹t ®éng ng©n hµng vµ hÖ thèng c¸c tæ chøc tÝn dông, thóc ®Èy ph¸t triÓn kinh tÕ – xZ héi theo ®Þnh h−íng xZ héi chñ nghÜa” (§iÒu 1, kho¶n 3). Víi nhiÖm vô ®−îc giao, tõ nöa cuèi thËp niªn 90, NHNN ®Z x©y dùng mét c¸ch cã hÖ thèng mét khu«n khæ chÝnh s¸ch tiÒn tÖ gi¸n tiÕp vµ b¾t ®Çu ¸p dông c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ gi¸n tiÕp, phèi hîp ®ång bé gi÷a c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, gãp phÇn duy tr× æn ®Þnh lZi suÊt, æn ®Þnh tiÒn tÖ.

V× vËy viÖc nghiªn cøu vai trß vµ ¶nh 2 h−ëng cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®èi víi sù æn ®Þnh, t¨ng tr−ëng cña nÒn kinh tÕ ViÖt nam lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc cÇn thiÕt. §èi t−îng vµ môc ®Ých nghiªn cøu cña ®Ò tµi ViÖc nghiªn cøu ¶nh h−ëng cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ tíi c¸c nh©n tè vÜ m« cña nÒn kinh tÕ ViÖt nam trong giai ®o¹n chuyÓn ®æi ®Z ®−îc nhiÒu nhµ kinh tÕ trong n−íc còng nh− cña n−íc ngoµi ®Ò cËp tíi. Tuy nhiªn viÖc ph©n tÝch ¶nh h−ëng cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ vÒ mÆt ®Þnh l−îng tíi tõng nh©n tè vÜ m«, mèi quan hÖ nh©n qu¶ gi÷a l−îng tiÒn cung øng víi c¸c nh©n tè nµy lµ ch−a cã nhiÒu. Bëi vËy ®Ò tµi “Ph©n tÝch ®Þnh l−îng vÒ t¸c ®éng cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ tíi mét sè nh©n tè vÜ m« cña ViÖt Nam trong thêi kú ®æi míi” ®−îc luËn ¸n lùa chän nghiªn cøu nh»m ph©n tÝch t¸c ®éng trùc tiÕp vÒ mÆt ®Þnh l−îng cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ th«ng qua sù thay ®æi l−îng tiÒn cung øng tíi sù thay ®æi cña mét sè biÕn vÜ m« nh− thu nhËp, gi¸ c¶ vµ c¸n c©n thanh to¸n cña ViÖt nam trong giai ®o¹n võa qua.

Nh÷ng kÕt qu¶ thu nhËn ®−îc dùa trªn c¸c lý thuyÕt c¬ b¶n vÒ tiÒn tÖ vµ nh÷ng m« h×nh thùc nghiÖm ®Z ®−îc kiÓm chøng ë c¸c nÒn kinh tÕ kh¸c trªn thÕ giíi sÏ lµ nh÷ng c¨n cø gãp phÇn nghiªn cøu vai trß vµ t¸c ®éng cña chÝnh s¸ch hiÖn nay cña NHTW ®èi víi môc tiªu æn ®Þnh gi¸ c¶, thóc ®Èy t¨ng tr−ëng kinh tÕ vµ t¹o c«ng ¨n viÖc lµm, gi¶m tû lÖ thÊt nghiÖp. Ph¹m vi nghiªn cøu cña ®Ò tµi Ph¹m vi cña luËn ¸n sÏ ®Ò cËp tíi c¸c vÊn ®Ò sau: vai trß cña cung tiÒn tÖ ë ViÖt nam, ¶nh h−ëng trùc tiÕp cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ mµ ®¹i diÖn lµ l−îng tiÒn cung øng trong c¸c mèi quan hÖ gi÷a tiÒn tÖ vµ thu nhËp, gi÷a tiÒn tÖ vµ gi¸ c¶, gi÷a tiÒn tÖ vµ c¸n c©n thanh to¸n. Tõ c¸c kÕt qu¶ thu ®−îc, luËn ¸n sÏ ph©n tÝch vai trß cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ vµ æn ®Þnh gi¸ c¶ trong giai ®o¹n võa qua.