Phân Tích Chi Phí Sản Xuất và Tính Giá Thành Trong Ngành Xây Dựng Việt Nam

Tổ chức công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại công ty cổ phần đầu tư phát triển công nghệ xây dựng A D.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huệ
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Phân Tích Chi Phí Sản Xuất và Tính Giá Thành Trong Ngành Xây Dựng Việt Nam
• Loại tài liệu: Chuyên đề tốt nghiệp

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP
• 1.1. Đặc điểm, yêu cầu và nhiệm vụ hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành trong doanh nghiệp xây lắp
• 1.2. Đặc điểm kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp
• 1.3. Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất
• 1.3.1. Khái niệm
• 1.3.2. Phân loại chi phí sản xuất
• 1.4. Đối tượng kế toán và phương pháp kế toán chi phí sản xuất xây lắp
• 1.4.1. Đối tượng kế toán chi phí sản xuất
• 1.4.2. Phương pháp kế toán tập hợp chi phí sản xuất
• 1.5. Kế toán tập hợp chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp theo quyết định 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006
• 1.5.1. Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp
• 1.5.2. Chi phí nhân công trực tiếp
• 1.5.3. Chi phí sử dụng máy thi công
• 2. Tổng quan về Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển công nghệ xây dựng A-D
• 3. Một số ý kiến, đề xuất nâng cao chất lượng công tác kế toán tại Công ty

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chi Phí Sản Xuất Xây Dựng Việt Nam Hiện Nay

Ngành xây dựng Việt Nam đang trải qua giai đoạn phát triển mạnh mẽ, đóng vai trò quan trọng trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trong bối cảnh cơ chế thị trường, các doanh nghiệp xây dựng phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt. Để tồn tại và phát triển, việc kiểm soát và quản lý chi phí sản xuất xây dựng một cách hiệu quả là yếu tố then chốt. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải xác định chính xác giá thành công trình xây dựng, từ đó đưa ra các quyết định đúng đắn về giá cả và sử dụng hợp lý các yếu tố cấu thành sản phẩm xây lắp. Theo tài liệu gốc, việc xác định chính xác giá thành sản phẩm là rất cần thiết để giúp nhà quản lý điều hành, phân tích và ra quyết định chủ động, đúng đắn về giá cả.

1.1. Tầm quan trọng của việc quản lý chi phí xây dựng

Quản lý chi phí xây dựng hiệu quả giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng lợi nhuận và đảm bảo sự phát triển bền vững. Việc kiểm soát chi phí ngay từ giai đoạn lập dự toán chi phí xây dựng sẽ giúp các doanh nghiệp chủ động trong việc điều hành và ra quyết định. Việc hạch toán đầy đủ, chính xác chi phí sản xuất sẽ giúp tính giá thành xây dựng sản phẩm xây lắp một cách chính xác. Ngoài ra việc quản lý chi phí cũng cho phép doanh nghiệp so sánh chi phí thực tế với dự toán để có các biện pháp kiểm soát chi phí xây dựng phù hợp.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí xây dựng tại Việt Nam

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chi phí sản xuất xây dựng, bao gồm: giá cả vật liệu xây dựng tại Việt Nam, chi phí nhân công xây dựng, chi phí máy móc xây dựng, biến động tỷ giá, chính sách của nhà nước, và yếu tố thời tiết. Giá cả vật liệu xây dựng như xi măng, sắt thép luôn biến động theo thị trường. Chi phí nhân công cũng phụ thuộc vào tay nghề và khu vực thi công. Việc quản lý rủi ro liên quan đến những yếu tố này là cực kỳ quan trọng để duy trì hiệu quả chi phí xây dựng.

II. Thách Thức Tính Giá Thành Công Trình Xây Dựng Hiện Nay

Việc tính giá thành xây dựng một cách chính xác và hiệu quả là một thách thức lớn đối với các doanh nghiệp xây dựng tại Việt Nam. Sự phức tạp của quy trình hạch toán chi phí xây dựng, sự biến động của giá cả vật liệu xây dựng, và sự thiếu hụt thông tin về định mức xây dựng là những yếu tố gây khó khăn. Ngoài ra, việc quản lý chi phí phát sinh trong xây dựng cũng là một bài toán khó, đòi hỏi sự chuyên nghiệp và kinh nghiệm từ đội ngũ quản lý dự án. Theo tài liệu gốc, sản phẩm xây lắp thường có giá trị lớn, kết cấu phức tạp, mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất dài… Do vậy đòi hỏi việc tổ chức quản lý, hạch toán sản phẩm xây lắp phải lập dự toán.

2.1. Khó khăn trong việc tập hợp chi phí sản xuất xây dựng

Việc tập hợp đầy đủ và chính xác các khoản chi phí sản xuất xây dựng là một thách thức do sự phân tán của các công trình và sự phức tạp của các hoạt động thi công. Các khoản chi phí thường bao gồm: chi phí vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, chi phí máy thi công, và chi phí sản xuất chung. Việc thiếu kiểm soát trong khâu tập hợp chi phí dễ dẫn đến sai sót trong việc tính giá thành công trình.

2.2. Vấn đề định mức và đơn giá xây dựng tại Việt Nam

Hệ thống định mức xây dựng hiện hành đôi khi chưa theo kịp với sự phát triển của công nghệ và vật liệu mới. Việc sử dụng các định mức lạc hậu có thể dẫn đến việc dự toán chi phí xây dựng không chính xác, gây khó khăn cho việc quản lý chi phí. Cần có sự cập nhật thường xuyên và điều chỉnh phù hợp với thực tế để đảm bảo tính chính xác của đơn giá nhân công xây dựng tại Việt Nam và định mức hao phí vật tư xây dựng.

2.3. Rủi ro và chi phí phát sinh trong quá trình thi công

Các chi phí phát sinh trong xây dựng như chậm tiến độ, thay đổi thiết kế, hoặc các yếu tố bất khả kháng (thời tiết, dịch bệnh) có thể ảnh hưởng lớn đến giá thành dự án xây dựng. Việc quản lý rủi ro chi phí xây dựng một cách chủ động là rất quan trọng để giảm thiểu các tác động tiêu cực đến lợi nhuận của doanh nghiệp.

III. Phương Pháp Phân Tích Chi Phí Sản Xuất Xây Dựng Hiệu Quả

Để phân tích chi phí xây dựng một cách hiệu quả, các doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp và công cụ phù hợp. Việc phân tích chi tiết các khoản chi phí theo yếu tố (vật liệu, nhân công, máy móc), theo khoản mục (chi phí trực tiếp, chi phí gián tiếp), và theo công trình sẽ giúp xác định các điểm bất hợp lý và đưa ra các giải pháp tiết kiệm chi phí xây dựng. Việc sử dụng phần mềm quản lý chi phí xây dựng cũng giúp tăng cường hiệu quả và độ chính xác trong quá trình phân tích. Theo tài liệu gốc, cần phân loại chi phí theo từng tiêu thức hợp lý như phân loại theo yếu tố chi phí kết hợp với phân loại theo khoản mục trong giá thành để nắm được nguyên nhân tăng giảm của từng yếu tố.

3.1. Phân tích chi phí theo yếu tố và khoản mục

Việc phân tích chi phí xây dựng theo yếu tố (ví dụ: chi phí vật liệu xây dựng, chi phí nhân công xây dựng, chi phí máy móc xây dựng) và khoản mục (ví dụ: chi phí trực tiếp xây dựng, chi phí gián tiếp xây dựng) giúp xác định rõ cấu trúc chi phí và các yếu tố ảnh hưởng lớn nhất đến giá thành công trình. Điều này giúp doanh nghiệp tập trung vào các khu vực có tiềm năng tối ưu chi phí xây dựng cao nhất.

3.2. So sánh chi phí thực tế với dự toán và định mức

Việc so sánh chi phí thực tế với dự toán chi phí xây dựng và định mức xây dựng là một công cụ quan trọng để kiểm soát và đánh giá hiệu quả quản lý chi phí. Việc xác định các khoản vượt chi so với dự toán giúp doanh nghiệp đưa ra các biện pháp điều chỉnh kịp thời và ngăn chặn các rủi ro tiềm ẩn.

3.3. Sử dụng phần mềm quản lý chi phí xây dựng

Phần mềm quản lý chi phí xây dựng giúp tự động hóa quá trình thu thập, xử lý và phân tích dữ liệu chi phí, tăng cường độ chính xác và giảm thiểu sai sót. Các phần mềm này thường cung cấp các tính năng như lập dự toán, theo dõi chi phí, tạo báo cáo chi phí xây dựng, và phân tích hiệu quả chi phí. Việc áp dụng công nghệ xây dựng mới và vật liệu xây dựng mới cũng cần được tích hợp vào phần mềm.

IV. Các Phương Pháp Tính Giá Thành Xây Dựng Phổ Biến Nhất

Việc lựa chọn phương pháp tính giá thành xây dựng phù hợp là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính chính xác và minh bạch. Có nhiều phương pháp tính giá thành khác nhau, bao gồm: phương pháp trực tiếp, phương pháp phân bước, và phương pháp hệ số. Mỗi phương pháp có ưu và nhược điểm riêng, và việc lựa chọn phương pháp phù hợp phụ thuộc vào đặc điểm của từng công trình và yêu cầu quản lý của doanh nghiệp. Theo tài liệu gốc, muốn xác định được chính xác giá thành sản phẩm thì doanh nghiệp phải hạch toán đầy đủ, chính xác chi phí sản xuất và tính đúng, tính đủ giá thành sản phẩm xây lắp.

4.1. Phương pháp tính giá thành trực tiếp Direct Costing

Phương pháp tính giá thành trực tiếp chỉ tính các chi phí trực tiếp vào giá thành sản phẩm, bao gồm: chi phí vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp, và một phần chi phí máy thi công. Chi phí sản xuất chung được coi là chi phí thời kỳ và không được phân bổ vào giá thành. Phương pháp này đơn giản và dễ thực hiện, nhưng có thể không phản ánh đầy đủ giá thành thực tế của sản phẩm.

4.2. Phương pháp tính giá thành phân bước Process Costing

Phương pháp tính giá thành phân bước được sử dụng khi quy trình sản xuất bao gồm nhiều giai đoạn liên tiếp. Chi phí được tập hợp và phân bổ theo từng giai đoạn, và giá thành của sản phẩm được tính bằng cách cộng dồn chi phí của tất cả các giai đoạn. Phương pháp này phù hợp với các công trình có quy trình sản xuất phức tạp.

4.3. Phương pháp tính giá thành theo hệ số

Phương pháp tính giá thành theo hệ số sử dụng các hệ số phân bổ để phân bổ chi phí sản xuất chung cho các sản phẩm khác nhau. Các hệ số này có thể dựa trên chi phí vật liệu, chi phí nhân công, hoặc các tiêu chí khác. Phương pháp này tương đối đơn giản nhưng đòi hỏi việc lựa chọn hệ số phân bổ phù hợp.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Nghiên Cứu Về Chi Phí Xây Dựng

Nghiên cứu về chi phí xây dựng và giá thành công trình có vai trò quan trọng trong việc cải thiện hiệu quả hoạt động của các doanh nghiệp. Các nghiên cứu tập trung vào việc phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí, đánh giá hiệu quả của các phương pháp quản lý chi phí, và đề xuất các giải pháp tiết kiệm chi phí. Ứng dụng các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được hiệu quả kinh doanh cao hơn. Theo tài liệu gốc, yêu cầu quản lý chi phí và tính giá thành sản phẩm xây lắp là việc tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm là yếu tố quyết định sự lỗ - lãi của đơn vị xây lắp.

5.1. Các nghiên cứu về tối ưu chi phí vật liệu xây dựng

Các nghiên cứu tập trung vào việc tìm kiếm các giải pháp thay thế vật liệu xây dựng truyền thống bằng các vật liệu xây dựng mới có giá thành rẻ hơn và thân thiện với môi trường hơn. Ngoài ra, các nghiên cứu cũng tập trung vào việc cải thiện quy trình quản lý và sử dụng vật liệu xây dựng để giảm thiểu lãng phí.

5.2. Đánh giá hiệu quả các biện pháp tiết kiệm chi phí nhân công

Các nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các biện pháp cải thiện năng suất lao động, đào tạo nâng cao tay nghề cho công nhân, và áp dụng các công nghệ xây dựng mới để giảm thiểu chi phí nhân công. Đơn giá nhân công xây dựng tại Việt Nam cũng là một chủ đề được quan tâm.

5.3. Ứng dụng công nghệ mới trong quản lý chi phí dự án

Các nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của việc ứng dụng các công nghệ xây dựng thông minh và phần mềm quản lý chi phí xây dựng trong việc cải thiện độ chính xác và hiệu quả của quá trình lập dự toán, theo dõi, và kiểm soát chi phí dự án xây dựng. Xây dựng xanh và bền vững trong xây dựng cũng là các xu hướng được quan tâm.

VI. Kết Luận Triển Vọng Về Quản Lý Chi Phí Xây Dựng Việt Nam

Việc quản lý chi phí sản xuất xây dựng và tính giá thành công trình một cách hiệu quả là yếu tố then chốt để các doanh nghiệp xây dựng tại Việt Nam tồn tại và phát triển trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Việc áp dụng các phương pháp phân tích chi phí tiên tiến, sử dụng phần mềm quản lý chi phí, và liên tục cập nhật các định mức xây dựng sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và đạt được hiệu quả kinh doanh cao hơn. Tương lai của ngành xây dựng Việt Nam sẽ gắn liền với sự phát triển của công nghệ xây dựng mới, vật liệu xây dựng mới, và các phương pháp quản lý chi phí thông minh. Theo tài liệu gốc, Nhiệm vụ của kế toán tập hợp CPSX và tính giá thành sản phẩm xây lắp là xác định đúng đối tượng hạch toán chi phí, tổ chức tập hợp chi phí và phân bổ chi phí theo đúng đối tượng.

6.1. Tầm quan trọng của đào tạo và nâng cao năng lực quản lý

Việc đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ quản lý dự án về các kỹ năng quản lý chi phí, quản lý rủi ro, và sử dụng phần mềm quản lý chi phí là rất quan trọng. Đội ngũ quản lý có năng lực sẽ giúp doanh nghiệp đưa ra các quyết định đúng đắn và hiệu quả trong việc kiểm soát chi phí.

6.2. Vai trò của chính sách và pháp luật trong quản lý chi phí

Chính sách và pháp luật của nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng cho các doanh nghiệp xây dựng. Việc ban hành và thực thi các quy định về định mức xây dựng, đơn giá nhân công, và quản lý đấu thầu xây dựng sẽ giúp giảm thiểu các rủi ro và chi phí phát sinh.

6.3. Xu hướng phát triển của ngành xây dựng bền vững và thông minh

Xây dựng xanh, xây dựng thông minh, và bền vững trong xây dựng là các xu hướng phát triển quan trọng của ngành xây dựng trong tương lai. Các xu hướng này đòi hỏi các doanh nghiệp phải áp dụng các công nghệ xây dựng mới, sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, và quản lý chi phí một cách hiệu quả để đạt được các mục tiêu về môi trường và xã hội.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong công cuộc công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước, xây dựng cơ bản (XDCB) giữ vai trò là một ngành sản xuất vật chất độc lập, thực hiện chức năng tái tạo và trang bị tài sản cố định cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Sự chuyển dịch sang cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước đặt các doanh nghiệp xây lắp trước yêu cầu phải tự hạch toán kinh doanh, hoạt động chủ yếu theo phương thức giao nhận thầu giữa chủ đầu tư và nhà thầu xây dựng. Trong bối cảnh cạnh tranh đấu thầu diễn ra gay gắt, việc nâng cao chất lượng công trình đi đôi với hạ giá thành sản phẩm trở thành yếu tố sống còn quyết định sự tồn tại, mức sinh lời và khả năng mở rộng quy mô của doanh nghiệp.

Để định giá dự thầu hợp lý và kiểm soát chi phí thực tế, việc tổ chức hạch toán kế toán chi phí sản xuất và tính đúng, tính đủ giá thành công trình xây lắp là yêu cầu quản trị cấp thiết. Xuất phát từ thực tiễn thực tập tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển công nghệ xây dựng A-D, tác giả Nguyễn Thị Huệ (Lớp Kế toán K43, MSV: TC 431190, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân) đã thực hiện chuyên đề tốt nghiệp với đề tài: "Tổ chức công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp ở Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển công nghệ xây dựng A-D".

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của chuyên đề được xác định rõ:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận chung về công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây lắp.
2. Khảo sát, phân tích và phản ánh thực trạng tổ chức hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển công nghệ xây dựng A-D.
3. Đánh giá những ưu điểm, hạn chế còn tồn tại trong thực tế công tác kế toán tại công ty; từ đó đề xuất một số giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện quy trình hạch toán chi phí và nâng cao chất lượng công tác kế toán tại đơn vị.

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây lắp.
• Phạm vi nghiên cứu:
  • Không gian: Tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển công nghệ xây dựng A-D cùng các đơn vị trực thuộc (các xí nghiệp xây lắp, tiêu biểu là Xí nghiệp Xây dựng số 3) và các công trình cụ thể đơn vị đang thi công (điển hình là Công trình Khu tập thể + Phân trại K3 - Trại giam Thanh Xuân).
  • Thời gian: Dữ liệu kế toán, báo cáo tài chính và hồ sơ quyết toán chi phí công trình trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2013.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết và văn bản quy phạm áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên hệ thống lý luận kế toán doanh nghiệp xây lắp, căn cứ theo các văn bản pháp quy của Bộ Tài chính:

• Quyết định số 15/2006/QĐ-BTC ngày 20/03/2006 của Bộ Tài chính về việc ban hành Chế độ Kế toán Doanh nghiệp.
• Thông tư số 45/2013/TT-BTC ngày 25/04/2013 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ quản lý, sử dụng và trích khấu hao tài sản cố định (TSCĐ).

Khung khái niệm kế toán chi phí và giá thành trong ngành xây lắp được xác lập:

• Chi phí sản xuất xây lắp: Biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí về lao động sống (tiền lương, các khoản trích theo lương như BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) và lao động vật hóa (chi phí sử dụng TSCĐ, nguyên vật liệu, nhiên liệu, công cụ dụng cụ) phát sinh trong kỳ thi công xây lắp.
• Phân loại chi phí sản xuất: Phân loại theo nội dung kinh tế (yếu tố nguyên vật liệu, nhân công, khấu hao máy móc thiết bị, dịch vụ mua ngoài, chi phí khác bằng tiền) và phân loại theo công dụng kinh tế (khoản mục chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp - TK 621; chi phí nhân công trực tiếp - TK 622; chi phí sử dụng máy thi công - TK 623; chi phí sản xuất chung - TK 627).
• Giá thành sản phẩm xây lắp: Biểu hiện bằng tiền của toàn bộ hao phí lao động sống và lao động vật hóa tính cho khối lượng công trình, hạng mục công trình hoàn thành, xác định theo mối quan hệ: $$\text{Tổng giá thành sản phẩm (Z)} = D_{đk} + C - D_{ck}$$ (Trong đó: $D_{đk}$ là chi phí sản xuất dở dang đầu kỳ; $C$ là chi phí sản xuất phát sinh trong kỳ; $D_{ck}$ là chi phí dở dang cuối kỳ).
• Phương pháp đánh giá sản phẩm dở dang: Đánh giá theo giá trị dự toán hoặc theo tỷ lệ hoàn thành tương đương áp dụng cho lắp đặt thiết bị.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Thu thập dữ liệu thứ cấp từ hệ thống hồ sơ pháp lý công ty, các chứng từ gốc (hóa đơn GTGT, bảng chấm công, phiếu thanh toán tạm ứng, phiếu xuất kho, hợp đồng thuê khoán, biên bản nghiệm thu), hệ thống sổ chi tiết, sổ Nhật ký chung và các báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
• Phương pháp kế toán và xử lý thông tin: Sử dụng phương pháp tài khoản kế toán, phương pháp chứng từ kế toán, phương pháp tính giá và phương pháp tổng hợp - cân đối kế toán. Kết hợp phương pháp phân tích, so sánh số liệu giữa thực tế thi công với dự toán công trình được duyệt.
• Nguồn dữ liệu: Hồ sơ kinh doanh và chứng từ kế toán thực tế phát sinh tại Phòng Tài chính - Kế toán Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển công nghệ xây dựng A-D và Xí nghiệp Xây dựng số 3 trong niên độ 2011–2013.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp

Chương 1 tập trung phân tích đặc điểm hoạt động kinh tế - kỹ thuật của ngành xây dựng cơ bản tác động đến công tác kế toán:

• Sản phẩm xây lắp có giá trị lớn, kết cấu kỹ thuật phức tạp, mang tính đơn chiếc, thời gian thi công kéo dài và cố định tại địa điểm thi công, trong khi các yếu tố sản xuất (máy móc, thiết bị, công nhân) phải di chuyển theo công trình. Do đó, công tác quản lý và hạch toán bắt buộc phải lập dự toán và lấy dự toán làm thước đo kiểm soát chi phí.
• Hoạt động thi công diễn ra ngoài trời, chịu tác động lớn của thời tiết, khí hậu, làm tăng nguy cơ hao hụt, hư hỏng vật tư và biến động chi phí.

Về tổ chức kế toán chi phí và giá thành theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC:

• Tập hợp chi phí: Quy định trình tự hạch toán các khoản mục chi phí trực tiếp (TK 621, TK 622, TK 623) và chi phí gián tiếp (TK 627), chi phí vượt định mức không tính vào giá thành mà kết chuyển thẳng vào giá vốn hàng bán (TK 632).
• Tổng hợp chi phí và đánh giá dở dang: Toàn bộ chi phí hợp lý được kết chuyển vào TK 154 ("Chi phí sản xuất kinh doanh dở dang") theo phương pháp kê khai thường xuyên. Xác định giá trị dở dang cuối kỳ căn cứ vào giá trị dự toán của khối lượng xây lắp dở dang chưa được nghiệm thu bàn giao.
• Phương pháp tính giá thành: Hệ thống hóa các phương pháp tính giá thành phổ biến gồm: phương pháp giản đơn (trực tiếp), phương pháp theo đơn đặt hàng, phương pháp theo định mức, phương pháp phân bước, phương pháp theo hệ số và phương pháp theo tỷ lệ.
• Kế toán theo phương thức khoán gọn: Trình bày hạch toán giao khoán công trình/hạng mục công trình trong trường hợp doanh nghiệp tổ chức kế toán tập trung (sử dụng TK 141 "Tạm ứng" để theo dõi) và tổ chức kế toán phân tán (sử dụng TK 1388 và TK 3388).

Chương 2: Tổng quan về Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển công nghệ xây dựng A-D

Chương 2 phản ánh toàn diện về cơ cấu tổ chức, kết quả kinh doanh và thực tế quy trình hạch toán kế toán tại doanh nghiệp khảo sát:

1. Thông tin doanh nghiệp và cơ cấu tổ chức:

• Tên đơn vị: Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển công nghệ xây dựng A-D.
• Thành lập theo Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh số 0103000249 ngày 16/02/2001 do Sở Kế hoạch và Đầu tư TP. Hà Nội cấp, vốn điều lệ 60 tỷ đồng.
• Trụ sở: Số 154 Phạm Văn Đồng, Phường Cầu Giấy, TP. Hà Nội; Văn phòng giao dịch: Số B7-B9 Ngõ 72 Trần Thái Tông, Cầu Giấy, Hà Nội; MST: 0101099965; Đại diện pháp luật: Phạm Ngọc Cường - Tổng Giám đốc.
• Ngành nghề kinh doanh: Tư vấn đầu tư, tư vấn xây dựng; thi công xây dựng công trình công nghiệp, dân dụng, giao thông, thủy lợi; xây dựng hạ tầng kỹ thuật đô thị; buôn bán sản xuất vật liệu xây dựng; kinh doanh bất động sản.
• Bộ máy tổ chức: Đứng đầu là Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc; các phòng chức năng gồm Phòng Hành chính tổng hợp, Phòng Tài chính - Kế toán, Phòng Dự án, Phòng Quản lý chất lượng công trình và các Xí nghiệp xây lắp trực thuộc.

2. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh (2012 - 2013):

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2012	Năm 2013	Chênh lệch (Giá trị)	Tỷ lệ tăng trưởng (%)
Doanh thu thuần	-	-	+25.295 đồng	+74,06%
Giá vốn hàng bán	-	-	+23.315 đồng	+74,06%
Lợi nhuận gộp	-	-	+2.980 đồng	+69,00%
Doanh thu hoạt động tài chính	-	-	-	+1.964,20%
Chi phí tài chính	-	-	-	+24,07%
Chi phí quản lý doanh nghiệp	-	-	-	+63,28%
Lợi nhuận thuần từ HĐKD	-	-	+1.074 đồng	+353,06%
Lợi nhuận sau thuế	-	-	+778 đồng	+267,68%

3. Chính sách kế toán áp dụng:

• Niên độ kế toán: 01/01 đến 31/12; Đơn vị tiền tệ: Đồng Việt Nam (VNĐ).
• Chế độ kế toán áp dụng: Quyết định 15/2006/QĐ-BTC; Hình thức sổ: Nhật ký chung; Phần mềm kế toán: CADS 2010 (CADS accounting net).
• Phương pháp hạch toán hàng tồn kho: Kê khai thường xuyên; tính giá xuất kho: Phương pháp thực tế đích danh; Phương pháp khấu trừ thuế GTGT; Khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng (Thông tư 45/2013/TT-BTC).

4. Thực trạng hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại công ty:

• Đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành: Xác định theo từng công trình (CT), hạng mục công trình (HMCT) hoàn thành bàn giao.
• Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621): Chiếm tỷ trọng lớn nhất (khoảng 70% tổng chi phí sản xuất). Vật tư mua về xuất thẳng tới chân công trình theo giá đích danh (bao gồm giá mua chưa thuế và chi phí vận chuyển, bốc xếp). Quy trình thanh toán thông qua tạm ứng nội bộ cho chủ nhiệm công trình (TK 141), sau đó kế toán công ty ghi nhận chi phí và ghi treo công nợ nội bộ trên TK 33881 ("Chi phí xây lắp phải trả").
  • Minh chứng nghiệp vụ: Phiếu chi số 56 ngày 06/03/2011 tạm ứng cho ông Nguyễn Văn Thước (Chủ nhiệm Xí nghiệp Xây dựng số 3) số tiền 176.000.000 đồng để mua vật tư Công trình Khu tập thể + Phân trại K3 - Trại giam Thanh Xuân (Nợ TK 1413: 176.000.000 đồng). Ngày 30/03/2011, bảng tổng hợp vật tư và hóa đơn về quyết toán ghi Nợ TK 621: 245.000.000 đồng / Có TK 33881: 245.000.000 đồng.
• Chi phí nhân công trực tiếp (TK 622): Chiếm 17–22% tổng chi phí sản xuất. Công ty thực hiện khoán lương cho công nhân thời vụ, tính lương thủ công trên bảng tính Excel căn cứ bảng chấm công. Quy trình hạch toán tạm ứng qua TK 1413 và kết chuyển vào TK 622 cuối kỳ đối ứng với TK 33881.
  • Minh chứng nghiệp vụ: Phiếu chi số 24 ngày 01/04/2011 tạm ứng 60.000.000 đồng chi trả lương tổ anh Đặng Công Tính; ngày 30/04/2011 quyết toán theo chứng từ ghi Nợ TK 622: 49.000.000 đồng / Có TK 33881: 49.000.000 đồng.
• Chi phí sử dụng máy thi công (TK 623): Hạch toán chi phí máy phục vụ thi công gồm lương thợ điều khiển, nhiên liệu, khấu hao và chi phí thuê ngoài.
  • Minh chứng nghiệp vụ: Phiếu chi số 86 ngày 10/08/2011 tạm ứng sửa máy công trình 10.000.000 đồng; ngày 30/08/2011 quyết toán ghi Nợ TK 623: 5.200.000 đồng / Có TK 33881: 5.200.000 đồng, hoàn ứng tiền thừa 4.800.000 đồng.
• Chi phí sản xuất chung (TK 627): Tập hợp lương nhân viên quản lý đội, chi phí bảo hiểm, phí dịch vụ ngân hàng (bảo lãnh thầu, chuyển tiền) và chi phí lán trại, công cụ dụng cụ phục vụ tại công trường.
  • Minh chứng nghiệp vụ: Phiếu chi số 69 ngày 01/04/2011 tạm ứng lương quản lý đội 50.000.000 đồng; cuối tháng quyết toán ghi Nợ TK 627: 42.000.000 đồng / Có TK 33881: 42.000.000 đồng.
• Tổng hợp chi phí và tính giá thành công trình: Sử dụng TK 154 và kết chuyển sang TK 632 khi bàn giao.
  • Số liệu tổng hợp thực tế Công trình Khu tập thể - Phân trại K3 - Trại giam Thanh Xuân:
    • Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp (TK 621): 3.134.xxx đồng.
    • Chi phí nhân công trực tiếp (TK 622): 849.xxx đồng.
    • Chi phí sử dụng máy thi công (TK 623): 41.xxx đồng.
    • Chi phí sản xuất chung (TK 627): 347.514.xxx đồng.
    • Giá thành sản phẩm thực tế hoàn thành bàn giao được kết chuyển: Nợ TK 632: 4.514.xxx đồng (hoặc 4.372.xxx đồng theo hồ sơ quyết toán bàn giao).

Chương 3: Một số ý kiến, đóng góp để nâng cao chất lượng công tác kế toán tại Công ty

Chương 3 tổng kết các đánh giá thực tiễn và đưa ra các kiến nghị hoàn thiện:

1. Đánh giá ưu điểm:

• Doanh nghiệp tổ chức quản lý tài chính chặt chẽ, vốn kinh doanh được bảo toàn và phát triển, không có hiện tượng nợ đọng kéo dài hoặc chiếm dụng vốn.
• Thực hiện phương thức mua vật tư xuất thẳng tới chân công trường theo tiến độ thi công, hạn chế chi phí lưu kho, bốc dỡ trung gian và giảm thiểu ứ đọng vốn.
• Đội ngũ kế toán tại các đội, xí nghiệp được đào tạo bài bản từ trình độ cao đẳng, đại học, thực hiện mở sổ theo dõi chi tiết phát sinh theo từng hạng mục công trình.

2. Các hạn chế còn tồn tại:

• Vi phạm nguyên tắc cơ sở dồn tích: Các khoản chi phí thi công tại đội công trình được theo dõi qua hình thức tạm ứng kéo dài. Hàng tháng đơn vị chỉ chuyển hóa đơn tài chính về phòng kế toán công ty để kê khai khấu trừ thuế GTGT mà chưa gửi đầy đủ toàn bộ chứng từ chi phí phát sinh thực tế, dẫn đến việc phản ánh chi phí công trình chưa kịp thời, dễ bỏ sót số liệu trong kỳ.
• Hạch toán sai lệch bản chất chi phí nhân công: Công ty khoán gọn các khoản trích BHXH, BHYT, BHTN vào đơn giá lương trả trực tiếp cho người lao động thời vụ và hạch toán toàn bộ vào TK 622. Điều này làm tăng chi phí nhân công trực tiếp (TK 622), giảm chi phí sản xuất chung (TK 627), vi phạm Luật Lao động và không trích lập 2% kinh phí công đoàn (KPCĐ).
• Ứng dụng công nghệ chưa đồng bộ: Công tác tính lương và phân bổ chi phí nhân công vẫn làm thủ công trên Excel, chưa tích hợp phân hệ tính lương tự động trên phần mềm kế toán CADS.
• Quy trình định khoản rườm rà: Việc sử dụng tài khoản trung gian TK 33881 để "ghi treo" chi phí phát sinh trước khi bù trừ tạm ứng TK 141 làm phát sinh nhiều bút toán phức tạp không cần thiết.

3. Kiến nghị hoàn thiện:

• Đơn giản hóa quy trình hạch toán tạm ứng: Bỏ việc ghi treo trung gian qua TK 33881, hạch toán trực tiếp chi phí phát sinh đối ứng với TK 141 (mở chi tiết cho từng công trình, hạng mục công trình) khi nhận được chứng từ quyết toán: $$\text{Nợ TK 621, 622, 623, 627 / Có TK 141 (chi tiết công trình)}$$
• Hạch toán đúng quy định về các khoản trích theo lương: Tách biệt tiền lương thực trả (ghi Nợ TK 622) và thực hiện trích các khoản bảo hiểm (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ) đúng tỷ lệ quy định tính vào chi phí sản xuất chung (Nợ TK 627) và trích khấu trừ lương người lao động (Nợ TK 334).
• Hoàn thiện phân hệ phần mềm: Đưa dữ liệu chấm công và tính lương vào phần mềm kế toán CADS để tự động hóa việc tính toán, hạn chế sai sót số liệu thủ công.

---

Kết quả và đóng góp

1. Khái quát bức tranh tài chính và tăng trưởng: Chuyên đề chứng minh tốc độ tăng trưởng của công ty trong giai đoạn 2012–2013 với doanh thu thuần tăng 74,06% (+25.295 đồng), lợi nhuận gộp tăng 69% (+2.980 đồng), lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh tăng 353,06% (+1.074 đồng) và lợi nhuận sau thuế tăng 267,68% (+778 đồng).
2. Minh họa quy trình hạch toán chi phí công trình thực tế: Tác giả đã mô tả chi tiết quy trình luân chuyển chứng từ và hạch toán 4 khoản mục chi phí (NVL trực tiếp chiếm ~70%, nhân công trực tiếp chiếm 17–22%, máy thi công, sản xuất chung) tại Công trình Khu tập thể - Phân trại K3 - Trại giam Thanh Xuân với các định khoản kế toán, phiếu chi và số liệu quyết toán thực tế.
3. Chỉ ra các điểm sai lệch nghiệp vụ trọng yếu: Phát hiện việc gộp bảo hiểm vào tiền lương ghi nhận trên TK 622 làm sai lệch cơ cấu khoản mục chi phí và vi phạm nguyên tắc kế toán dồn tích do chậm trễ chuyển chứng từ từ công trường về văn phòng công ty.
4. Đề xuất giải pháp mang tính thực hành: Đưa ra phương án bỏ tài khoản trung gian TK 33881, chuẩn hóa quy trình thanh toán tạm ứng qua TK 141 chi tiết theo công trình và phương pháp trích lập các khoản trích theo lương (BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ 2%) theo đúng chế độ kế toán hiện hành.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Khảo sát thực tế chỉ tập trung chủ yếu vào một xí nghiệp trực thuộc (Xí nghiệp Xây dựng số 3) và một công trình cụ thể (Công trình Trại giam Thanh Xuân), chưa bao quát toàn bộ các dự án hạ tầng, giao thông hoặc kinh doanh bất động sản khác của công ty.
  • Số liệu phân tích kết quả kinh doanh dựa trên báo cáo tài chính giai đoạn 2012–2013 nên phản ánh các quy định theo Chế độ kế toán Doanh nghiệp ban hành theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC (chưa cập nhật theo Thông tư 200/2014/TT-BTC sau này).
• Hướng mở rộng nghiên cứu:
  • Khảo sát hoàn thiện công tác kế toán chi phí và tính giá thành sản phẩm xây lắp khi doanh nghiệp chuyển đổi áp dụng hệ thống chuẩn mực và chế độ kế toán mới theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
  • Mở rộng phân tích công tác kế toán quản trị chi phí, xây dựng hệ thống định mức dự toán nội bộ và kiểm soát chênh lệch giữa chi phí thực tế với giá trúng thầu cho đa dạng loại hình công trình xây dựng (dân dụng, công nghiệp, thủy lợi, giao thông).

---

Giá trị tham khảo

• Đối với sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán: Tài liệu cung cấp mẫu hình chuyên đề tốt nghiệp thực tế về kế toán chi phí và tính giá thành trong ngành xây lắp; minh họa rõ nét cách thức thu thập chứng từ gốc, ghi chép sổ Nhật ký chung và xử lý quan hệ thanh toán tạm ứng giao khoán nội bộ.
• Đối với cán bộ kế toán tại các doanh nghiệp xây dựng: Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích trong việc nhận diện các lỗi sai sót phổ biến khi hạch toán chi phí nhân công, quản lý hóa đơn mua vật tư xuất thẳng công trường và phương pháp phân bổ chi phí máy thi công, chi phí sản xuất chung cho từng hạng mục công trình.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao đối tượng tập hợp chi phí và đối tượng tính giá thành tại Công ty A-D lại trùng nhau?

Do đặc thù ngành xây dựng cơ bản, sản phẩm xây lắp mang tính đơn chiếc, địa điểm thi công cố định và mỗi công trình có thiết kế kỹ thuật, dự toán riêng biệt. Vì vậy, công ty xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất và đối tượng tính giá thành đều là từng công trình (CT) hoặc hạng mục công trình (HMCT) hoàn thành bàn giao.

2. Công ty A-D quản lý và tính giá vật tư xuất dùng cho công trình như thế nào?

Nguyên vật liệu chiếm khoảng 70% tổng chi phí sản xuất. Để giảm chi phí lưu kho, bốc xếp, vật tư mua về được xuất thẳng đến chân công trình và tính theo phương pháp giá thực tế đích danh (bao gồm giá mua chưa thuế GTGT cộng chi phí vận chuyển, bốc xếp đến chân công trình).

3. Việc hạch toán chi phí nhân công trực tiếp tại Công ty A-D có điểm gì chưa phù hợp?

Công ty thỏa thuận chi trả gộp cả các khoản bảo hiểm (BHXH, BHYT, BHTN) vào tiền lương cho công nhân thời vụ và hạch toán toàn bộ vào TK 622, đồng thời không trích lập kinh phí công đoàn 2%. Việc này làm tăng chi phí nhân công trực tiếp (TK 622), giảm chi phí sản xuất chung (TK 627), làm sai lệch bản chất phân loại chi phí và chưa tuân thủ quy định pháp luật lao động.

4. Tác giả đề xuất cải tiến gì về quy trình định khoản chi phí tạm ứng cho các đội xây dựng?

Thay vì hạch toán chi phí qua tài khoản trung gian TK 33881 ("Chi phí xây lắp phải trả") rồi mới bù trừ tạm ứng, tác giả đề xuất ghi nhận trực tiếp chi phí phát sinh vào các tài khoản chi phí (TK 621, 622, 623, 627) đối ứng giảm trừ trực tiếp trên TK 141 mở chi tiết cho từng công trình để rút ngắn quy trình và giảm thiểu số lượng bút toán phức tạp.

---

Kết luận

Chuyên đề tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Huệ đã hệ thống hóa toàn diện lý luận về kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành trong doanh nghiệp xây dựng cơ bản theo Quyết định 15/2006/QĐ-BTC. Thông qua khảo sát thực tế tại Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển công nghệ xây dựng A-D, nghiên cứu đã phản ánh chi tiết thực trạng luân chuyển chứng từ, phương pháp hạch toán 4 khoản mục chi phí và quy trình xác định giá thành tại các công trình thi công. Đồng thời, chuyên đề đã chỉ ra những tồn tại cụ thể trong việc tuân thủ nguyên tắc dồn tích, hạch toán chi phí nhân công và đề xuất các giải pháp khả thi nhằm hoàn thiện công tác kế toán tại doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I :LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1.1 Đặc điểm, yêu cầu và nhiệm vụ hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành trong doanh nghiệp xây lắp.1Đặc điểm của hoạt động kinh doanh xây lắp. Sản phẩm xây lắp có những đặc điểm khác biệt so với các ngành sản xuất vật chất khác và có ảnh hưởng lớn tới công tác tổ chức kế toán. Sản phẩm xây lắp thường có giá trị lớn, kết cấu phức tạp, mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất dài…Do vậy đòi hỏi việc tổ chức quản lý, hạch toán sản phẩm xây lắp phải lập dự toán.Quá trình sản xuất xây lắp phải so sánh với dự toán, lấy dự toán làm thước đo. Về quá trình từ khi khởi công Công Trình tới khi công trình hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng thường dài, nó phụ thuộc vào quy mô, tính chất phức tạp của từng công trình .Vì vậy, khi lập kế hoạch xây dựng phải thận trọng , nêu rõ các yêu cầu về vật tư, tiền vốn, nhân công đồng thời theo dõi quá trình thi công phải chặt chẽ, hạn chế thất thoát đảm bảo sử dụng vốn tiết kiệm, đúng mục đích nhưng vẫn giữ đúng tiến độ thi công và chất lượng Công trình.

Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất, các sản phẩm như (vật tư, thiết bị máy móc, công nhân) luôn phải di chuyển theo mặt bằng và vị trí thi công mặt bằng và vị trí thi công thường nằm rải rác khắp nơi, cách xa trụ sở của công ty. Nguyễn Thị Huệ - Lớp Kế toán K43 MSV:TC 431190 4 Trương Đại học kinh tế quốc dân Chuyên đề tốt nghiệp Đặc điểm này làm cho công tác quản lý sử dụng, hạch toán tài sản, vật tư rất phức tạp. Mặt khác hoạt động xây lắp lại tiến hành ngoài trời thường chịu ảnh hưởng của nhân tố thời tiết khí hậu nên dễ dẫn tới tình trạng hao hụt,lãng phí vật tư, tiền vốn….làm tăng chi phí sản xuất.Yêu cầu quản lý chi phí SX và tính giá thành sản phẩm xây lắp Việc tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm là yếu tố quyết định sự lỗ - lãi của đơn vị xây lắp, đảm bảo mọi công trình, khối lượng công việc phải mang lại một mức lãi tối thiểu do đó yêu cầu đặt ra với công tác quản lý chi phí và tính giá thành sản phẩm xây lắp: - Phân loại chi phí theo từng tiêu thức hợp lý như phân loại theo yếu tố chi phí kết hợp với phân loại theo khoản mục trong giá thành để nắm được nguyên nhân tặng giảm của từng yếu tố trong các khoản mục và có kế hoạch điều chỉnh. - Mỗi công trình, hạng mục công trình đều phải được lập dự toán chi tiết theo từng khoản mục, từng yếu tố chi phí, theo từng loại vật tư tài sản.

- Thường xuyên đối chiếu chi phí thực tế với dự toán để tìm ra nguyên nhân vượt chi so với dự toán và có hướng khắc phục. Nhiệm vụ của kế toán tập hợp CPSX và tính giá thành sản phẩm xây lắp. Để thực hiện được các mục tiêu tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, xây dựng giá thầu hợp lý, công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm phải có các nhiệm vụ chủ yếu sau: - Xác định đúng đối tượng hạch toán chi phí là công trình , hạng mục công trình, các giai đoạn công việc… từ đó xác định phương pháp hạch toán chi phí thích hợp theo đúng các khoản mục quy định và kỳ tính giá thành đã xác định. - Tổ chức tập hợp chi phí và phân bổ chi phí theo đúng đối tượng, cung cấp kịp thời các thông tin, số liệu tổng hợp về các khoản mục chi phí sản xuất và các yếu tố chi phí quy đinhm xác định đúng đắn chi phí phân bổ cho các sản phẩm dở dang cuối kỳ.

Nguyễn Thị Huệ - Lớp Kế toán K43 MSV:TC 431190 5 Trương Đại học kinh tế quốc dân Chuyên đề tốt nghiệp - Ghi chép tính toán phản ánh đầy đủ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm của hoạt động xây lắp - Định kỳ cung cấp báo cáo về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm cho lãnh đạo doanh nghiệp, tiến hành phân tích các định mức chi phí , dự toán tình hình thực hiện kế hoạch hạ giá thành sản phẩm, phát hiện kịp thời các yếu tố làm tằn chi phí sản xuất để kịp thời xử lý.2 Đặc điểm kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp 1.1 Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất 1.1 Khái niệm Chi phí sản xuất của đơn vị xây lắp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ chi phí về lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong quá trình sản xuất và cấu thành nên sản phẩm xây lắp.Chi phí sản xuất bao gồm hai bộ phận: + Chi phí về lao động sống: Là các chi phí về tiền công, tiền trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ tính vào chi phí sản phẩm xây lắp. + Chi phí lao động vật hóa : Bao gồm chi phí sử dụng TSCĐ, CP NVL, nhiên liệu, công cụ, dụng cu.Trong chi phí về lao động vật hóa gồm hai yếu tố cơ bản là tư liệu lao động và đối tượng lao động.2: Phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất nói chung và chi phí trong doanh nghiệp xây lắp nói riêng có thể phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau tùy thuộc vào mục đích và yêu cầu của công tác quản lý , về mặt hạch toán chi phí sản xuất được phân loại theo các tiêu thức sau : 1.1 Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung , tính chất kinh tế. Theo cách này, những chi phí có nội dung , tính chất kinh tế thì xếp vào một yếu tố không phân biệt chi phí đó phát sinh ở đâu, lĩnh vực nào.  Chi phí nguyên vật liệu : gồm các chi phí NVL chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, vật liệu và thiết bị XDCB như xi măng, sắt , thép.

Nguyễn Thị Huệ - Lớp Kế toán K43 MSV:TC 431190 6 Trương Đại học kinh tế quốc dân Chuyên đề tốt nghiệp  Chi phí nhân công : gồm toàn bộ tiền lương, tiền công phải trả cho công nhân viên trong doanh nghiệp và các khoản trích trên tiền lương ( BHXH,BHYT…).  Chi phí khấu hao máy móc thiết bị : gồm khấu hao của toàn bộ TSCĐ hữu hình, TSCĐ thuê tài chính của DN như máy xúc , máy ủi, nhà văn phòng.  Chi phí dịch vụ mua ngoài : là số tiền trả về các dịch vụ mua ngoài , thuê ngoài phục vụ cho hoạt động xây lắp như tiền điện, tiền nước,cước viễn thông….  Chi phí khác bằng tiền : là toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh ngoài 4 yếu tố chi phí nói trên như : chi phí giao dịch, chi phí hội họp.

tiếp khách,giải phòng mặt bằng, đền bù…. Phân loại các chi phí SX theo nội dung tính chất kinh tế cho biết kết cấu tỷ trọng của từng loại chi phí mà DN đã chi trong HĐSX để lập bảng thuyết minh BCTC phục vụ cho yêu cầu thông tin và quản trị của DN.2 Phân loại chi phí sản xuất theo công dụng kinh tế. Toàn bộ chi phí SX trong doanh nghiệp được chia thành các khoản mục :  Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: bao gồm toàn bộ CP NVL chính, vật liệu phụ, thiết bị XDCB ,CCDC…được sử dụng trực tiếp để tạo ra sản phẩm xây lắp. Không tính vào khoản mục này những chi phí nguyên liệu, vật liệu sử dụng vào mục đích SXC, những hoạt động ngoài sản xuất và nó không bao gồm chi phí vật liệu, nhiên liệu đã tính vào chi phí máy thi công.

 Chi phí nhân công trực tiếp : bao gồm tiền lương, tiền công lao động và các khoản trích trên lương theo quy định của công nhân trực tiếp thi công, Không tính vào khoản mục này số tiền công và các khoản trích theo lương của NV sản xuất chung, nhân viên quản lý ,chi phí nhân công sử dụng máy thi công.  Chi phí sử dụng máy thi công : là những CP trực tiếp có liên quan đến việc sử dụng máy thi công : Chi phí khấu hao cơ bản, chi phí sửa chữa lớn, sửa chữa nhỏ máy móc thiết bị thi công, tiền lương sử dụng máy thi công và các chi phí khác của máy móc thi công.Chi phí sử dụng máy thi công được chia thành hai Nguyễn Thị Huệ - Lớp Kế toán K43 MSV:TC 431190 7 Trương Đại học kinh tế quốc dân Chuyên đề tốt nghiệp loại : chi phí thường xuyên phát sinh hàng ngày phục vụ cho hoạt động của máy tập hợp trực tiếp trong kỳ và chi phí phát sinh một lần phân bổ theo thời gian sử dụng máy.  Chi phí SXC : là những chi phí trực tiếp khác( ngoài các chi phí trên) và các chi phí gián tiếp về tổ chức, quản lý SX xây lắp. các chi phí có tính chất chung cho hoạt động xây lắp gắn liền với tổ, đội.Gồm chi phí nhân viên xưởng, chi phí vật liệu, dụng cụ SX, khấu hao TSCĐ dùng chung cho hoạt động xây lắp….

Phân loại theo cách này giúp cho doanh nghiệp theo dõi được từng khoản mục chi phí phát sinh, là cơ sở xác định giá thành sản phẩm từ đó đối chiếu với giá thành dự toán của công trình, biết được chi phí đó phát sinh ở đâu, tăng hay giảm so với dự toán đồng thời việc phân loại này còn phục vụ cho công tác kế hoạch hóa, phân tích và tính giá thành theo khoản mục , giám sát tình hình thực hiện kế hoạch giá thành và hạ giá thành. Trên đây là các cách phân loại chi phí sản xuất thường dùng trong doanh nghiệp xây lắp , ngoài ra chi phí sản xuất còn được phân loại theo : Định phí và biến phí, Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp.Biết được cơ cấu chi phí theo từng hoạt động của đơn vị, để đánh giá kết quả kinh doanh của đơn vị.2: Đối tượng kế toán và phương pháp kế toán chi phí sản xuất xây lắp.1 Đối tượng kế toán chi phí sản xuất Đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi, giới hạn để tập hợp các chi phí sản xuất phát sinh nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm tra giám sát chi phí và yêu cầu tính giá thành sản phẩm.Như vậy thực chất việc xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là xác định nơi các chi phí đã phát sinh và nơi gánh chịu các chi phí.