CHƯƠNG I :LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI PHÍ SẢN XUẤT VÀ TÍNH GIÁ THÀNH SẢN PHẨM TRONG DOANH NGHIỆP XÂY LẮP 1.1 Đặc điểm, yêu cầu và nhiệm vụ hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành trong doanh nghiệp xây lắp.1Đặc điểm của hoạt động kinh doanh xây lắp. Sản phẩm xây lắp có những đặc điểm khác biệt so với các ngành sản xuất vật chất khác và có ảnh hưởng lớn tới công tác tổ chức kế toán. Sản phẩm xây lắp thường có giá trị lớn, kết cấu phức tạp, mang tính đơn chiếc, thời gian sản xuất dài…Do vậy đòi hỏi việc tổ chức quản lý, hạch toán sản phẩm xây lắp phải lập dự toán.Quá trình sản xuất xây lắp phải so sánh với dự toán, lấy dự toán làm thước đo. Về quá trình từ khi khởi công Công Trình tới khi công trình hoàn thành bàn giao đưa vào sử dụng thường dài, nó phụ thuộc vào quy mô, tính chất phức tạp của từng công trình .Vì vậy, khi lập kế hoạch xây dựng phải thận trọng , nêu rõ các yêu cầu về vật tư, tiền vốn, nhân công đồng thời theo dõi quá trình thi công phải chặt chẽ, hạn chế thất thoát đảm bảo sử dụng vốn tiết kiệm, đúng mục đích nhưng vẫn giữ đúng tiến độ thi công và chất lượng Công trình.
Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất, các sản phẩm như (vật tư, thiết bị máy móc, công nhân) luôn phải di chuyển theo mặt bằng và vị trí thi công mặt bằng và vị trí thi công thường nằm rải rác khắp nơi, cách xa trụ sở của công ty. Nguyễn Thị Huệ - Lớp Kế toán K43 MSV:TC 431190 4 Trương Đại học kinh tế quốc dân Chuyên đề tốt nghiệp Đặc điểm này làm cho công tác quản lý sử dụng, hạch toán tài sản, vật tư rất phức tạp. Mặt khác hoạt động xây lắp lại tiến hành ngoài trời thường chịu ảnh hưởng của nhân tố thời tiết khí hậu nên dễ dẫn tới tình trạng hao hụt,lãng phí vật tư, tiền vốn….làm tăng chi phí sản xuất.Yêu cầu quản lý chi phí SX và tính giá thành sản phẩm xây lắp Việc tiết kiệm chi phí sản xuất, hạ giá thành sản phẩm là yếu tố quyết định sự lỗ - lãi của đơn vị xây lắp, đảm bảo mọi công trình, khối lượng công việc phải mang lại một mức lãi tối thiểu do đó yêu cầu đặt ra với công tác quản lý chi phí và tính giá thành sản phẩm xây lắp: - Phân loại chi phí theo từng tiêu thức hợp lý như phân loại theo yếu tố chi phí kết hợp với phân loại theo khoản mục trong giá thành để nắm được nguyên nhân tặng giảm của từng yếu tố trong các khoản mục và có kế hoạch điều chỉnh. - Mỗi công trình, hạng mục công trình đều phải được lập dự toán chi tiết theo từng khoản mục, từng yếu tố chi phí, theo từng loại vật tư tài sản.
- Thường xuyên đối chiếu chi phí thực tế với dự toán để tìm ra nguyên nhân vượt chi so với dự toán và có hướng khắc phục. Nhiệm vụ của kế toán tập hợp CPSX và tính giá thành sản phẩm xây lắp. Để thực hiện được các mục tiêu tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm, xây dựng giá thầu hợp lý, công tác kế toán tập hợp chi phí và tính giá thành sản phẩm phải có các nhiệm vụ chủ yếu sau: - Xác định đúng đối tượng hạch toán chi phí là công trình , hạng mục công trình, các giai đoạn công việc… từ đó xác định phương pháp hạch toán chi phí thích hợp theo đúng các khoản mục quy định và kỳ tính giá thành đã xác định. - Tổ chức tập hợp chi phí và phân bổ chi phí theo đúng đối tượng, cung cấp kịp thời các thông tin, số liệu tổng hợp về các khoản mục chi phí sản xuất và các yếu tố chi phí quy đinhm xác định đúng đắn chi phí phân bổ cho các sản phẩm dở dang cuối kỳ.
Nguyễn Thị Huệ - Lớp Kế toán K43 MSV:TC 431190 5 Trương Đại học kinh tế quốc dân Chuyên đề tốt nghiệp - Ghi chép tính toán phản ánh đầy đủ chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm của hoạt động xây lắp - Định kỳ cung cấp báo cáo về chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm cho lãnh đạo doanh nghiệp, tiến hành phân tích các định mức chi phí , dự toán tình hình thực hiện kế hoạch hạ giá thành sản phẩm, phát hiện kịp thời các yếu tố làm tằn chi phí sản xuất để kịp thời xử lý.2 Đặc điểm kế toán chi phí sản xuất trong doanh nghiệp xây lắp 1.1 Khái niệm và phân loại chi phí sản xuất 1.1 Khái niệm Chi phí sản xuất của đơn vị xây lắp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ chi phí về lao động sống và lao động vật hóa phát sinh trong quá trình sản xuất và cấu thành nên sản phẩm xây lắp.Chi phí sản xuất bao gồm hai bộ phận: + Chi phí về lao động sống: Là các chi phí về tiền công, tiền trích BHXH, BHYT, BHTN, KPCĐ tính vào chi phí sản phẩm xây lắp. + Chi phí lao động vật hóa : Bao gồm chi phí sử dụng TSCĐ, CP NVL, nhiên liệu, công cụ, dụng cu.Trong chi phí về lao động vật hóa gồm hai yếu tố cơ bản là tư liệu lao động và đối tượng lao động.2: Phân loại chi phí sản xuất Chi phí sản xuất nói chung và chi phí trong doanh nghiệp xây lắp nói riêng có thể phân loại theo nhiều tiêu thức khác nhau tùy thuộc vào mục đích và yêu cầu của công tác quản lý , về mặt hạch toán chi phí sản xuất được phân loại theo các tiêu thức sau : 1.1 Phân loại chi phí sản xuất theo nội dung , tính chất kinh tế. Theo cách này, những chi phí có nội dung , tính chất kinh tế thì xếp vào một yếu tố không phân biệt chi phí đó phát sinh ở đâu, lĩnh vực nào. Chi phí nguyên vật liệu : gồm các chi phí NVL chính, vật liệu phụ, phụ tùng thay thế, vật liệu và thiết bị XDCB như xi măng, sắt , thép.
Nguyễn Thị Huệ - Lớp Kế toán K43 MSV:TC 431190 6 Trương Đại học kinh tế quốc dân Chuyên đề tốt nghiệp Chi phí nhân công : gồm toàn bộ tiền lương, tiền công phải trả cho công nhân viên trong doanh nghiệp và các khoản trích trên tiền lương ( BHXH,BHYT…). Chi phí khấu hao máy móc thiết bị : gồm khấu hao của toàn bộ TSCĐ hữu hình, TSCĐ thuê tài chính của DN như máy xúc , máy ủi, nhà văn phòng. Chi phí dịch vụ mua ngoài : là số tiền trả về các dịch vụ mua ngoài , thuê ngoài phục vụ cho hoạt động xây lắp như tiền điện, tiền nước,cước viễn thông…. Chi phí khác bằng tiền : là toàn bộ chi phí phát sinh trong quá trình hoạt động sản xuất kinh doanh ngoài 4 yếu tố chi phí nói trên như : chi phí giao dịch, chi phí hội họp.
tiếp khách,giải phòng mặt bằng, đền bù…. Phân loại các chi phí SX theo nội dung tính chất kinh tế cho biết kết cấu tỷ trọng của từng loại chi phí mà DN đã chi trong HĐSX để lập bảng thuyết minh BCTC phục vụ cho yêu cầu thông tin và quản trị của DN.2 Phân loại chi phí sản xuất theo công dụng kinh tế. Toàn bộ chi phí SX trong doanh nghiệp được chia thành các khoản mục : Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp: bao gồm toàn bộ CP NVL chính, vật liệu phụ, thiết bị XDCB ,CCDC…được sử dụng trực tiếp để tạo ra sản phẩm xây lắp. Không tính vào khoản mục này những chi phí nguyên liệu, vật liệu sử dụng vào mục đích SXC, những hoạt động ngoài sản xuất và nó không bao gồm chi phí vật liệu, nhiên liệu đã tính vào chi phí máy thi công.
Chi phí nhân công trực tiếp : bao gồm tiền lương, tiền công lao động và các khoản trích trên lương theo quy định của công nhân trực tiếp thi công, Không tính vào khoản mục này số tiền công và các khoản trích theo lương của NV sản xuất chung, nhân viên quản lý ,chi phí nhân công sử dụng máy thi công. Chi phí sử dụng máy thi công : là những CP trực tiếp có liên quan đến việc sử dụng máy thi công : Chi phí khấu hao cơ bản, chi phí sửa chữa lớn, sửa chữa nhỏ máy móc thiết bị thi công, tiền lương sử dụng máy thi công và các chi phí khác của máy móc thi công.Chi phí sử dụng máy thi công được chia thành hai Nguyễn Thị Huệ - Lớp Kế toán K43 MSV:TC 431190 7 Trương Đại học kinh tế quốc dân Chuyên đề tốt nghiệp loại : chi phí thường xuyên phát sinh hàng ngày phục vụ cho hoạt động của máy tập hợp trực tiếp trong kỳ và chi phí phát sinh một lần phân bổ theo thời gian sử dụng máy. Chi phí SXC : là những chi phí trực tiếp khác( ngoài các chi phí trên) và các chi phí gián tiếp về tổ chức, quản lý SX xây lắp. các chi phí có tính chất chung cho hoạt động xây lắp gắn liền với tổ, đội.Gồm chi phí nhân viên xưởng, chi phí vật liệu, dụng cụ SX, khấu hao TSCĐ dùng chung cho hoạt động xây lắp….
Phân loại theo cách này giúp cho doanh nghiệp theo dõi được từng khoản mục chi phí phát sinh, là cơ sở xác định giá thành sản phẩm từ đó đối chiếu với giá thành dự toán của công trình, biết được chi phí đó phát sinh ở đâu, tăng hay giảm so với dự toán đồng thời việc phân loại này còn phục vụ cho công tác kế hoạch hóa, phân tích và tính giá thành theo khoản mục , giám sát tình hình thực hiện kế hoạch giá thành và hạ giá thành. Trên đây là các cách phân loại chi phí sản xuất thường dùng trong doanh nghiệp xây lắp , ngoài ra chi phí sản xuất còn được phân loại theo : Định phí và biến phí, Chi phí trực tiếp và chi phí gián tiếp.Biết được cơ cấu chi phí theo từng hoạt động của đơn vị, để đánh giá kết quả kinh doanh của đơn vị.2: Đối tượng kế toán và phương pháp kế toán chi phí sản xuất xây lắp.1 Đối tượng kế toán chi phí sản xuất Đối tượng kế toán tập hợp chi phí sản xuất là phạm vi, giới hạn để tập hợp các chi phí sản xuất phát sinh nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm tra giám sát chi phí và yêu cầu tính giá thành sản phẩm.Như vậy thực chất việc xác định đối tượng tập hợp chi phí sản xuất là xác định nơi các chi phí đã phát sinh và nơi gánh chịu các chi phí.