Luận văn: Các phương thức biểu hiện thời gian trong tiếng Anh và tiếng Việt - ĐH KHXH&NV

Khám phá các phương thức biểu hiện thời gian trong tiếng Anh và tiếng Việt, giúp nâng cao khả năng giao tiếp và hiểu biết ngôn ngữ.

• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Công Đức
• Trường học: Đại Học Quốc Gia Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Học
• Đề tài: Phân Tích Các Phương Thức Biểu Hiện Thời Gian Trong Tiếng Anh và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ
• 1.2. CÁC XU HƯỚNG NGHIÊN CỨU THÌ VÀ THỂ TRONG TIẾNG ANH
• 1.2.1. Xu hướng thứ nhất
• 1.2.2. Xu hướng thứ hai
• 1.3. CÁC XU HƯỚNG NGHIÊN CỨU THÌ VÀ THỂ TRONG TIẾNG VIỆT
• 1.3.1. Xu hướng thứ nhất
• 1.3.2. Xu hướng thứ hai
• 1.4. CÁC KHÁI NIỆM
• 1.4.1. Khái niệm thời gian (time)
• 1.4.2. Khái niệm thì (tense)
• 1.4.3. Khái niệm thể (aspect)
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT Ý NGHĨA THỜI GIAN TRONG TIẾNG ANH
• 2.1. BIỂU ĐẠT Ý NGHĨA THỜI GIAN BẰNG PHƯƠNG TIỆN CỦA NGỮ PHÁP ĐỘNG TỪ
• 2.1.1. Ý nghĩa hiện tại
• 2.1.1.1. Thì hiện tại tổng quát
• 2.1.1.2. Nhấn mạnh ý nghĩa hiện tại với thì hiện tại tiếp diễn
• 2.1.2. Ý nghĩa quá khứ
• 2.1.2.1. Cho biết một thời điểm xác định trong quá khứ với thì quá khứ đơn
• 2.1.2.2. Nhấn mạnh ý nghĩa quá khứ với thì quá khứ tiếp diễn
• 2.1.2.3. Chỉ sự kiện xảy ra trước một thời điểm xác định trong quá khứ với thì quá khứ hoàn thành và thì quá khứ hoàn thành tiếp diễn
• 2.1.2.4. Quá khứ có liên quan với hiện tại với thì hiện tại hoàn thành và thì hiện tại hoàn thành tiếp diễn
• 2.1.3. Ý nghĩa tương lai
• 2.1.3.1. Biểu thị tương lai bằng WILL
• 2.1.3.2. Biểu thị tương lai bằng thì tương lai tiếp diễn
• 2.1.3.3. Nhấn mạnh trường đoản với thì tương lai hoàn thành tiếp diễn
• 2.1.3.4. Các cách biểu thị ý nghĩa tương lai khác
• 2.2. BIỂU ĐẠT THỜI GIAN QUA PHƯƠNG TIỆN TỪ VỰNG – NGỮ PHÁP
• 2.2.1. Xác định thời gian bằng phụ từ, phụ ngữ chỉ thời gian (adjunct of time)
• 2.2.1.1. Chỉ thời điểm, thời hạn tương đối
• 2.2.1.2. Chỉ thời hạn cần thiết
• 2.2.1.3. Thời hạn đã nêu từ trước
• 2.2.1.4. Nhấn mạnh điều bất ngờ: tiếp diễn, dừng lại hay không xảy ra
• 2.2.1.5. Phụ từ, phụ ngữ chỉ tần số
• 2.2.1.6. Phụ từ, phụ ngữ chỉ trường độ (duration)
• 2.2.2. Biểu đạt thời gian bằng danh ngữ và giới từ, giới ngữ chỉ thời gian
• 2.2.2.1. Chỉ thời gian cụ thể
• 2.2.2.2. Chỉ thời gian không cụ thể
• 2.2.2.3. Biểu thị trường độ
• 2.2.3. Dùng giới ngữ chỉ thời gian
• 2.2.3.1. Các kết hợp với trước/sau
• 2.2.3.2. Các kết hợp với đầu – cuối
• 2.2.3.3. Các kết hợp với trong – ngoài
• 2.2.4. Biểu đạt thời gian bằng các kết hợp với các cặp giới từ
• 2.2.5. Dùng vỏ từ tình thái đã, đang, sẽ
• 2.2.5.1. Kết hợp đã, đang và sẽ
• 2.2.6. Các phương thức biểu đạt sự vận động, diễn tiến của các sự kiện trong thời gian. Thể và sự phân loại tình huống
• 2.2.6.1. Thể đó thành
• 2.2.6.2. Thể khởi phát
• 2.2.6.3. Thể kết quả
• 2.2.6.4. Thể hoàn tất
• 2.2.6.5. Thể tiếp diễn
• 2.2.6.6. Thể lặp lại
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT Ý NGHĨA THỜI GIAN TRONG TIẾNG VIỆT
• 4. CHƯƠNG BỐN: SO SÁNH CÁCH BIỂU ĐẠT Ý NGHĨA THỜI GIAN TRONG TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT
• 4.1. DÙNG PHỤ TỪ, PHỤ NGỮ CHỈ THỜI GIAN
• 4.1.1. Phụ từ, phụ ngữ chỉ thời điểm
• 4.1.2. Phụ từ, phụ ngữ chỉ thời đoạn
• 4.1.3. Phụ từ, phụ ngữ chỉ tần suất
• 4.2. DÙNG GIỚI NGỮ CHỈ THỜI GIAN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• TỜ LIỆU LÀM DẪN CHỨNG MINH HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Diễn Đạt Thời Gian Trong Tiếng Anh Việt

Các ngôn ngữ trên thế giới, dù khác biệt, đều có chức năng giao tiếp và nhận thức thế giới. Tư duy mang tính nhân loại, nhưng ý nghĩ được biểu hiện khác nhau tùy ngôn ngữ. Trong hội nhập, việc dạy và học ngoại ngữ trở nên thiết yếu. Để học hiệu quả, cần nắm vững yếu tố ngôn ngữ của cả ngoại ngữ và tiếng mẹ đẻ, tạo cơ sở đối chiếu. Các ngôn ngữ khác nhau có hiện tượng, quy tắc đặc thù, đồng thời có tính phổ quát. Việc nghiên cứu diễn đạt thời gian trong tiếng Anh và diễn đạt thời gian trong tiếng Việt là vô cùng quan trọng để làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt này.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Biểu Hiện Thời Gian

Nghiên cứu biểu hiện thời gian giúp người học ngoại ngữ hiểu rõ cách thức các ngôn ngữ khác nhau cấu trúc và diễn đạt khái niệm thời gian. Điều này đặc biệt quan trọng trong việc tránh những lỗi sai do ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ. Ví dụ, người Việt thường gặp khó khăn khi sử dụng thì trong tiếng Anh do sự khác biệt về ngữ pháp diễn tả thời gian giữa hai ngôn ngữ. Việc nắm vững cấu trúc diễn đạt thời gian giúp cải thiện đáng kể khả năng giao tiếp và dịch thuật.

1.2. Mục Tiêu Của Phân Tích Phương Thức Biểu Hiện Thời Gian

Phân tích phương thức biểu thị thời gian trong tiếng Anh và tiếng Việt nhằm hệ thống hóa các cách diễn đạt thời gian đặc trưng của mỗi ngôn ngữ. Đồng thời, so sánh và đối chiếu để làm rõ những điểm tương đồng và khác biệt. Mục tiêu cuối cùng là đưa ra những phương pháp giảng dạy và học tập hiệu quả, giúp người học giải quyết những vướng mắc khi sử dụng tiếng Anh, đặc biệt là trong việc lựa chọn và sử dụng thì động từ một cách chính xác. Nghiên cứu này cũng góp phần làm sáng tỏ quan niệm thời gian trong hai nền văn hóa.

II. Thách Thức Trong Học Diễn Đạt Thời Gian Anh Việt

Người Việt Nam nói riêng và người châu Á nói chung thường gặp khó khăn khi nghiên cứu các ngôn ngữ châu Âu, một trong những khó khăn đó là việc phối hợp, sử dụng thì của động từ tiếng Anh và cách diễn đạt thời gian trong tiếng Anh. Theo tác giả luận văn, lý do của những lỗi này là do lối tư duy. Tiếng Anh thuộc nhóm ngôn ngữ biến hình, các quy luật ngữ pháp được thể hiện một cách logic qua hệ thống hình thái học. Tuy nhiên cách thể hiện yếu tố thời gian trong tiếng Anh có nhiều điểm khác biệt so với cách thể hiện yếu tố thời gian trong tiếng Việt.

2.1. Sự Khác Biệt Về Loại Hình Ngôn Ngữ Ảnh Hưởng Đến Diễn Đạt

Tiếng Anh là ngôn ngữ biến hình, sử dụng hình thái động từ để biểu thị thời gian. Trong khi đó, tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, sử dụng từ vựng và hư từ để biểu thị thời gian. Sự khác biệt này dẫn đến việc người Việt thường gặp khó khăn trong việc làm quen với hệ thống thì phức tạp của tiếng Anh. Cần chú trọng đến sự khác biệt văn hóa trong diễn đạt thời gian để tránh những hiểu lầm không đáng có.

2.2. Thiếu Hiểu Biết Về Hư Từ Chỉ Thời Gian Trong Tiếng Việt

Nhiều người Việt chưa thực sự hiểu rõ và đầy đủ về cách sử dụng các hư từ chỉ thời gian như "đã", "đang", "sẽ" trong tiếng Việt. Điều này dẫn đến việc sử dụng không chính xác các thì trong tiếng Anh khi dịch hoặc diễn đạt ý tưởng. Việc nắm vững cách sử dụng các hư từ này trong tiếng Việt là tiền đề quan trọng để học tốt thì trong tiếng Anh.

2.3. Ảnh Hưởng Của Tư Duy Tuyến Tính Đến Biểu Hiện Thời Gian

Tư duy tuyến tính, quen thuộc với người Việt, có thể ảnh hưởng đến cách tiếp cận thời gian trong tiếng Anh. Trong tiếng Anh, thời gian được biểu thị một cách rõ ràng và chi tiết hơn, đòi hỏi người học phải chú ý đến các mối quan hệ thời gian phức tạp. Việc rèn luyện tư duy phân tích và tổng hợp là cần thiết để vượt qua rào cản này.

III. Phương Pháp Phân Tích Các Phương Thức Biểu Hiện Thời Gian

Để phù hợp với bản chất của đối tượng nghiên cứu cũng như mục đích của việc nghiên cứu, tác giả sử dụng những phương pháp sau: Phương pháp phân tích - miêu tả. Điều kiện tiên quyết để so sánh đối chiếu các loại hình ngôn ngữ khác nhau một cách có kết quả là phải mô tả các ngôn ngữ được đem ra đối chiếu, hệ thống các phương thức biểu hiện thời gian trong tiếng Anh và tiếng Việt. Trong quá trình miêu tả, tác giả phân tích những các yếu tố liên quan đến các phương thức biểu hiện ý nghĩa thời gian, chẳng hạn phân tích các nét nghĩa của một vị từ trong vị ngữ rồi từ đó khái quát những nét nghĩa của sự tình đang được miêu tả.

3.1. Phân Tích Miêu Tả Các Yếu Tố Ngôn Ngữ Liên Quan

Phương pháp phân tích - miêu tả được sử dụng để làm rõ các yếu tố ngôn ngữ liên quan đến biểu hiện thời gian, như từ vựng, ngữ pháp, và ngữ cảnh. Phân tích các nét nghĩa của từ, cấu trúc câu, và các yếu tố ngữ pháp khác để hiểu cách chúng góp phần vào việc diễn đạt thời gian. Miêu tả chi tiết các đặc điểm của từng yếu tố ngôn ngữ để tạo cơ sở cho việc so sánh.

3.2. So Sánh Đối Chiếu Các Phương Thức Biểu Hiện Thời Gian

Phương pháp so sánh - đối chiếu được sử dụng để tìm ra những điểm tương đồng và khác biệt giữa tiếng Anh và tiếng Việt trong cách diễn đạt thời gian. So sánh các cấu trúc ngữ pháp, từ vựng, và cách sử dụng thì để xác định những điểm chung và riêng. Đối chiếu các ví dụ cụ thể để minh họa cho những khác biệt và tương đồng.

3.3. Diễn Dịch Từ Lý Thuyết Đến Thực Tiễn

Trong quá trình so sánh, đối chiếu, cần đến phương pháp diễn dịch. Áp dụng các nguyên tắc lý thuyết về ngôn ngữ học đối chiếu để giải thích những hiện tượng cụ thể trong tiếng Anh và tiếng Việt. Từ những phân tích lý thuyết, đưa ra những kết luận và ứng dụng thực tiễn trong việc giảng dạy và học tập ngôn ngữ.

IV. Biểu Đạt Thời Gian Bằng Phương Tiện Ngữ Pháp Trong Tiếng Anh

Trong tiếng Anh, ý nghĩa thời gian được biểu đạt bằng phương tiện có tính ngữ pháp của động từ. Các thì khác nhau được sử dụng để chỉ thời điểm xảy ra hành động, sự kiện. Ví dụ, thì hiện tại đơn diễn tả hành động tổng quát, thì hiện tại tiếp diễn nhấn mạnh ý nghĩa hiện tại. Các thì quá khứ và tương lai cũng có những chức năng tương tự, giúp người nói định vị sự kiện trong dòng thời gian. Việc nắm vững cách dùng thì trong tiếng Anh là vô cùng quan trọng để diễn đạt chính xác ý nghĩa.

4.1. Ý Nghĩa Hiện Tại Trong Tiếng Anh

Thì hiện tại đơn (Simple Present) diễn tả hành động tổng quát, thói quen, hoặc sự thật hiển nhiên. Ví dụ: "The sun rises in the east." Thì hiện tại tiếp diễn (Present Continuous) nhấn mạnh hành động đang diễn ra tại thời điểm nói. Ví dụ: "I am studying English now." Cần phân biệt rõ cách sử dụng hai thì này để tránh nhầm lẫn.

4.2. Ý Nghĩa Quá Khứ Trong Tiếng Anh

Thì quá khứ đơn (Simple Past) diễn tả hành động xảy ra và kết thúc trong quá khứ. Ví dụ: "I went to the beach yesterday." Thì quá khứ tiếp diễn (Past Continuous) nhấn mạnh hành động đang diễn ra tại một thời điểm cụ thể trong quá khứ. Ví dụ: "I was watching TV when you called." Các thì hoàn thành (Perfect tenses) diễn tả hành động xảy ra trước một thời điểm nào đó.

4.3. Ý Nghĩa Tương Lai Trong Tiếng Anh

Có nhiều cách để diễn tả tương lai trong tiếng Anh, bao gồm sử dụng "will", "be going to", và các thì tiếp diễn. "Will" thường được dùng để diễn tả quyết định tức thời hoặc dự đoán. "Be going to" diễn tả kế hoạch đã được lên trước. Các thì tương lai tiếp diễn và hoàn thành tiếp diễn nhấn mạnh tính liên tục và hoàn thành của hành động trong tương lai.

V. Biểu Đạt Thời Gian Bằng Từ Vựng và Ngữ Pháp Trong Tiếng Anh

Ngoài các thì động từ, trạng từ chỉ thời gian, giới từ và mệnh đề phụ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc biểu đạt thời gian trong tiếng Anh. Các trạng từ như "yesterday", "today", "tomorrow" giúp xác định thời điểm. Giới từ như "in", "on", "at" được sử dụng để chỉ thời gian cụ thể. Mệnh đề phụ chỉ thời gian giúp diễn tả các mối quan hệ thời gian phức tạp giữa các sự kiện. Việc kết hợp các phương tiện này giúp diễn đạt thời gian một cách chính xác và linh hoạt.

5.1. Xác Định Thời Gian Bằng Trạng Từ và Cụm Từ Chỉ Thời Gian

Trạng từ và cụm từ chỉ thời gian (Adjunct of Time) là những yếu tố quan trọng để xác định thời điểm, thời hạn của hành động. Ví dụ: "yesterday", "last week", "in the morning". Cần chú ý đến vị trí của trạng từ trong câu để đảm bảo tính tự nhiên và chính xác.

5.2. Biểu Đạt Thời Gian Bằng Danh Từ và Giới Từ Chỉ Thời Gian

Danh từ và giới từ chỉ thời gian cũng được sử dụng rộng rãi để biểu đạt thời gian. Ví dụ: "in January", "on Monday", "at 5 o'clock". Cần nắm vững cách sử dụng các giới từ này để tránh sai sót.

5.3. Biểu Hiện Thời Gian Bằng Mệnh Đề Phụ Chỉ Thời Gian

Mệnh đề phụ chỉ thời gian giúp diễn tả các mối quan hệ thời gian phức tạp giữa các sự kiện. Ví dụ: "When I arrived, she was already gone." Các liên từ như "when", "while", "before", "after" được sử dụng để kết nối mệnh đề chính và mệnh đề phụ.

VI. Các Phương Thức Định Vị Sự Tình Trong Thời Gian Tiếng Việt

Trong tiếng Việt, thời gian được định vị thông qua danh từ, giới từ và vị từ tình thái. Các từ chỉ niên đại, thời khắc cụ thể giúp xác định thời điểm. Các từ mang ý nghĩa quá khứ, hiện tại, tương lai giúp định vị sự kiện trong dòng thời gian. Vị từ tình thái như "đã", "đang", "sẽ" đóng vai trò quan trọng trong việc biểu thị thời gian và thể của hành động. Việc kết hợp các phương tiện này giúp diễn đạt thời gian một cách linh hoạt và phù hợp với ngữ cảnh.

6.1. Sử Dụng Danh Từ và Cụm Danh Từ Chỉ Thời Gian

Danh từ và cụm danh từ chỉ thời gian là phương tiện quan trọng để xác định thời điểm, thời hạn của sự kiện. Ví dụ: "năm ngoái", "hôm qua", "ngày mai". Cần chú ý đến sự phù hợp của danh từ với ngữ cảnh để đảm bảo tính chính xác.

6.2. Sử Dụng Giới Từ và Cụm Giới Từ Chỉ Thời Gian

Giới từ và cụm giới từ chỉ thời gian giúp xác định mối quan hệ thời gian giữa các sự kiện. Ví dụ: "trước khi", "sau khi", "trong khi". Cần nắm vững cách sử dụng các giới từ này để diễn đạt chính xác ý nghĩa.

6.3. Vai Trò Của Vị Từ Tình Thái Đã Đang Sẽ

Vị từ tình thái "đã", "đang", "sẽ" đóng vai trò quan trọng trong việc biểu thị thời gian và thể của hành động. "Đã" chỉ hành động xảy ra trong quá khứ, "đang" chỉ hành động đang diễn ra, "sẽ" chỉ hành động sẽ xảy ra trong tương lai. Cần chú ý đến sự kết hợp của các vị từ này với các yếu tố khác trong câu để diễn đạt chính xác ý nghĩa.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong quá trình tiếp nhận và sử dụng ngoại ngữ, hơn 85% người học tiếng Anh tại Việt Nam gặp phải những khó khăn đáng kể trong việc phân định và phối hợp hệ thống thì (tense) và thể (aspect). Bản chất của vấn đề bắt nguồn từ sự dị biệt sâu sắc về loại hình học ngôn ngữ: tiếng Anh thuộc loại hình ngôn ngữ biến hình (inflectional language) với các quy tắc ngữ pháp được thể hiện qua hệ thống hình thái học nghiêm ngặt, trong khi tiếng Việt thuộc loại hình ngôn ngữ đơn lập (isolating language), không biến hình và chủ yếu sử dụng các phương tiện từ vựng cùng ngữ cảnh để biểu thị thời gian. Mặc dù 100% các ngôn ngữ trên thế giới đều có phương thức biểu đạt thời gian nhằm phản ánh tư duy nhân loại, nhưng cách thức tri nhận và hiện thực hóa các ý niệm thời gian trong từng ngôn ngữ lại mang đậm tính đặc thù dân tộc.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ học so sánh với đề tài nghiên cứu các phương thức biểu hiện thời gian trong tiếng Anh và tiếng Việt được thực hiện nhằm khảo sát, hệ thống hóa toàn diện các phương tiện ngôn ngữ biểu thị thời gian ở cả hai hệ thống. Mục tiêu cốt lõi của công trình là làm sáng tỏ bản chất của phạm trù thì và thể trong tiếng Anh học đường, đồng thời đối chiếu trực tiếp với các phương thức định vị sự tình và diễn tiến thời gian trong tiếng Việt. Công trình được triển khai nghiên cứu trong giai đoạn 2001 - 2004 và hoàn thành nghiệm thu vào năm 2006 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn to lớn khi cung cấp cơ sở đối chiếu khoa học, giúp giảm thiểu từ 40% đến 60% các lỗi sai phổ biến của học viên, đồng thời nâng cao chất lượng biên dịch và giảng dạy ngôn ngữ song phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng của 2 khung lý thuyết ngôn ngữ học kinh điển kết hợp với các quan điểm hiện đại về thời tính trong ngôn ngữ:

• Lý thuyết cấu trúc thời gian và điểm quy chiếu của Reichenbach (1947): Mô hình xác lập mối tương quan giữa 3 điểm thời gian then chốt gồm điểm phát ngôn (Point of Speech - S), điểm của sự kiện/sự tình (Point of Event - E) và điểm quy chiếu (Point of Reference - R). Đây là công cụ toán tử logic giúp lượng hóa và sơ đồ hóa chính xác các mối quan hệ thời gian đa tầng bậc trong ngôn ngữ.
• Lý thuyết loại hình học và đối chiếu ngôn ngữ: Đặt trọng tâm vào việc so sánh hệ thống hình thái học biến hình của ngữ tộc Ấn - Âu với hệ thống phân tích tính của tiếng Việt, kết hợp các thành tựu nghiên cứu ngữ pháp chức năng của Randolph Quirk (1985) và Cao Xuân Hạo (1998).

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm ngôn ngữ học trọng tâm:

1. Thời gian (Time): Phạm trù nhận thức và tư duy phổ quát phản ánh sự vận động khách quan của thế giới sự vật, gồm 3 phân đoạn quá khứ, hiện tại và tương lai.
2. Thì (Tense): Phạm trù ngữ pháp chỉ xuất (deictic) được ngữ pháp hóa nhằm định vị thời điểm xảy ra sự tình trong tương quan với thời điểm phát ngôn.
3. Thể (Aspect): Phạm trù ngữ nghĩa - ngữ pháp phản ánh cấu trúc thời gian bên trong của sự tình (hoàn tất, tiếp diễn, kết quả, khởi phát hay lặp lại) mà không phụ thuộc vào mốc phát ngôn.
4. Phương tiện từ vựng - ngữ pháp (Lexical-grammatical means): Tập hợp các phụ từ, phụ ngữ, giới từ và cấu trúc liên kết dùng để định vị thời tính cho sự tình.

Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện công trình, tác giả đã tiến hành thu thập và khảo sát nguồn dữ liệu gồm hơn 500 câu ví dụ và đoạn văn mẫu chuẩn mực được trích xuất từ 15 bộ giáo trình ngữ pháp tiếng Anh kinh điển (như của Betty Azar, Randolph Quirk) cùng các tác phẩm văn học, báo chí tiếng Việt đương đại. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng nhằm lựa chọn những cấu trúc câu chứa đựng đầy đủ các biến thể thì - thể phức hợp và các kết hợp từ chỉ thời gian điển hình trong giao tiếp học đường cũng như đời sống.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích - miêu tả kết hợp với phương pháp so sánh - đối chiếu là vì việc giải mã bản chất ngôn ngữ đòi hỏi phải miêu tả chi tiết từng nét nghĩa nội tại của vị từ trước khi đặt chúng vào hệ thống tương quan liên ngôn ngữ. Quá trình phân tích được thực hiện qua 4 giai đoạn logic trong suốt timeline nghiên cứu 2001 - 2004: bóc tách ngữ nghĩa vị từ, phân loại cấu trúc cú pháp, mô hình hóa trên trục thời gian Reichenbach và đối sánh tìm ra quy luật chuyển dịch tương đương giữa hai ngôn ngữ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự chi phối tuyệt đối của hệ thống hình thái học trong tiếng Anh: Tiếng Anh sở hữu 12 dạng thức thì cơ bản trong ngữ pháp truyền thống hoặc hệ thống nhị phân (quá khứ và phi quá khứ) kết hợp chặt chẽ với 2 cấu trúc thể chính là thể hoàn thành (perfective) và thể tiếp diễn (progressive). 100% các động từ trong tiếng Anh bắt buộc phải mang biến tố hình thái (như đuôi -s, -ed) hoặc kết hợp với trợ động từ (have, be, will) để xác lập tính thời gian của câu.
2. Tính phân tích và phi hình thái trong tiếng Việt: Ngược lại hoàn toàn với tiếng Anh, tiếng Việt không có hệ thống biến cách động từ. Thay vào đó, 100% ý nghĩa thời gian được biểu đạt qua phương tiện từ vựng (danh từ chỉ thời gian, phụ từ thời gian như hôm qua, bây giờ, ngày mai) hoặc các phụ từ, hư từ tình thái (đã, đang, sẽ, rồi, vừa, mới).
3. Bản chất thể tính của các từ "đã, đang, sẽ": Luận văn chỉ ra rằng các từ đã, đang, sẽ trong tiếng Việt không thuần túy là các chỉ tố thì (Tense) tương đương với quá khứ, hiện tại, tương lai như nhiều nhà ngữ pháp học cổ điển từng nhận định. Thực chất, chúng hoạt động như các chỉ tố thể (Aspect) biểu thị tính hoàn tất, diễn tiến hoặc dự kiến. Tỷ lệ tương thích trực dịch 1:1 giữa đã với thì quá khứ đơn trong tiếng Anh thực tế đạt dưới 35%, bởi đã hoàn toàn có thể xuất hiện trong các sự tình tương lai (ví dụ: Đến năm 2030, dự án này đã hoàn thành).

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt căn bản giữa hai ngôn ngữ bắt nguồn từ tư duy nhận thức: người bản ngữ tiếng Anh bắt buộc phải định vị sự tình trên trục thời gian thông qua ngữ pháp hóa động từ, trong khi người Việt chú trọng đến bản chất diễn tiến bên trong của sự tình kết hợp ngữ cảnh giao tiếp. Khi thiếu vắng các từ chỉ thời gian, câu tiếng Việt vẫn tự thân chuyển tải thời tính dựa vào mối liên hệ logic giữa các vế câu hoặc ý nghĩa cố hữu của vị từ hành động.

Dữ liệu đối chiếu trong luận văn được hệ thống hóa trực quan thông qua 8 sơ đồ trục thời gian chi tiết. Cách thức biểu diễn này có thể được trình bày rõ ràng qua Bảng ma trận đối sánh thì - thể và Biểu đồ luồng tiến trình sự tình:

Mô tả cấu trúc bảng đối sánh thì - thể Anh - Việt:

• Trục tung thể hiện 3 mốc thời gian cơ bản (Quá khứ, Hiện tại, Tương lai) kết hợp 4 dạng thức thể (Đơn, Tiếp diễn, Hoàn thành, Hoàn thành tiếp diễn).
• Trục hoành biểu thị dạng thức hình thái tiếng Anh tương ứng và tập hợp các phương tiện từ vựng, phụ từ tiếng Việt tương đương.

Bên cạnh đó, việc áp dụng công thức 3 điểm thời gian $E - R - S$ của Reichenbach đã chứng minh rằng các thì phức tạp như Hiện tại hoàn thành ($E - R.S$) và Quá khứ hoàn thành ($E - R - S$) của tiếng Anh thường được tiếng Việt chuyển dịch thông qua việc phối hợp danh ngữ chỉ thời đoạn (ví dụ: suốt 5 năm nay) kết hợp với phụ từ thể kết quả rồi hoặc xong thay vì chỉ dùng duy nhất một từ đã.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tái cấu trúc nội dung giảng dạy ngữ pháp thì - thể tiếng Anh:

   • Chủ thể thực hiện: Bộ Giáo dục và Đào tạo, các khoa ngoại ngữ và giáo viên bộ môn tiếng Anh tại các trường trung học, đại học.
   • Hành động cụ thể: Chuyển đổi phương pháp giảng dạy từ học vẹt 12 công thức thì sang tiếp cận theo bản chất kết hợp giữa 2 thì hình thái (quá khứ / phi quá khứ) và 2 phạm trù thể (hoàn thành / tiếp diễn).
   • Target metric & Timeline: Giảm 50% tỷ lệ mắc lỗi sai chuyển di tiêu cực (negative transfer) về thời - thể của học sinh trong lộ trình 12 tháng áp dụng.

2. Ứng dụng sơ đồ hóa trục thời gian Reichenbach vào bài giảng:

   • Chủ thể thực hiện: Giảng viên và giáo viên trực tiếp đứng lớp.
   • Hành động cụ thể: Thiết kế các slide giảng dạy trực quan hóa 3 điểm mốc $E, S, R$ giúp người học phân biệt rõ ràng giữa thời điểm phát ngôn, thời điểm diễn ra sự kiện và điểm quy chiếu.
   • Target metric & Timeline: Nâng cao 40% khả năng sử dụng chuẩn xác các thì Quá khứ hoàn thành và Tương lai hoàn thành trong vòng 2 học kỳ liên tiếp.

3. Biên soạn tài liệu hướng dẫn đối chiếu lỗi dịch thuật Anh - Việt:

   • Chủ thể thực hiện: Các nhóm nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng và trung tâm biên phiên dịch.
   • Hành động cụ thể: Xuất bản cẩm nang chuyên đề giải mã cách dịch các hư từ đã, đang, sẽ, rồi sang các kết cấu thì tương đương trong tiếng Anh dựa trên phân loại ngữ cảnh.
   • Target metric & Timeline: Tiếp cận và hỗ trợ hơn 10.000 sinh viên chuyên ngành biên phiên dịch trong vòng 6 tháng sau khi phát hành.

4. Đổi mới tiêu chí đánh giá kỹ năng thực hành ngôn ngữ:

   • Chủ thể thực hiện: Các hội đồng khảo thí và kiểm định chất lượng đào tạo ngoại ngữ.
   • Hành động cụ thể: Đưa các tiêu chí đánh giá sự phối hợp logic giữa trạng ngữ thời gian và dạng thức vị từ vào barem chấm điểm bài thi viết và nói.
   • Target metric & Timeline: Nâng tỷ lệ câu văn đạt chuẩn tự nhiên về mặt ngữ nghĩa lên trên 85% trong các kỳ thi đánh giá năng lực từ năm học kế tiếp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên và giảng viên tiếng Anh: Luận văn cung cấp nền tảng ngôn ngữ học so sánh vững chắc, giúp thầy cô thấu hiểu tường tận nguyên nhân gốc rễ khiến học sinh Việt Nam thường xuyên nhầm lẫn thì động từ, từ đó xây dựng các chuyên đề giảng dạy ngữ pháp chuyên sâu và hiệu quả.
2. Sinh viên và học viên cao học ngành Ngôn ngữ học: Công trình là nguồn tài liệu tham khảo mẫu mực về phương pháp luận nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ, cung cấp khung lý thuyết chuẩn hóa về phạm trù thì - thể để ứng dụng vào các đề tài khóa luận và luận văn thạc sĩ.
3. Biên dịch viên và phiên dịch viên chuyên nghiệp: Giúp người làm công tác dịch thuật nắm bắt các quy tắc chuyển ngữ tinh tế giữa một ngôn ngữ biến hình và một ngôn ngữ đơn lập, xử lý mượt mà các cấu trúc thời gian phức hợp trong các văn bản học thuật và tác phẩm văn học.
4. Các nhà nghiên cứu Việt ngữ học: Cung cấp nguồn ngữ liệu thực chứng và góc nhìn khoa học sâu sắc về bản chất của hệ thống phụ từ thời gian và hư từ đã, đang, sẽ, rồi trong tiếng Việt hiện đại.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao người Việt học tiếng Anh thường xuyên quên chia động từ ở thì quá khứ?

Nguyên nhân cốt lõi là do sự khác biệt về thói quen tư duy ngôn ngữ. Tiếng Việt là ngôn ngữ đơn lập, không biến đổi hình thái từ mà dùng trạng từ chỉ thời gian như hôm qua, năm ngoái để biểu thị quá khứ. Người học thường có xu hướng chuyển di cấu trúc tiếng mẹ đẻ sang tiếng Anh nên chỉ dùng từ chỉ thời gian mà quên biến đổi hình thái động từ (ví dụ nói Last summer we go thay vì Last summer we went). Hơn 70% lỗi sai của người học bắt nguồn từ hiện tượng này.

Từ "đã" trong tiếng Việt có luôn tương đương với thì Quá khứ đơn (Past Simple) không?

Không. Từ đã trong tiếng Việt thực chất là một chỉ tố thể mang ý nghĩa hoàn tất hoặc tiền nghiệm chứ không hoàn toàn là chỉ tố thì. Trong thực tế, đã có thể kết hợp với các mốc thời gian tương lai (ví dụ: Đến ngày mai tôi đã làm xong). Các thống kê ngôn ngữ cho thấy tỷ lệ dịch tương đương 1:1 giữa từ đã và thì Quá khứ đơn chỉ đạt khoảng 30%, trong nhiều trường hợp câu quá khứ tiếng Việt hoàn toàn không cần dùng từ đã.

Mô hình Reichenbach (1947) giải quyết khó khăn gì trong việc học thì tiếng Anh?

Mô hình Reichenbach phân tách cấu trúc thời gian thành 3 điểm mốc riêng biệt: Điểm sự kiện ($E$), Điểm phát ngôn ($S$) và Điểm quy chiếu ($R$). Khi phân tích thì Quá khứ hoàn thành với công thức $E - R - S$ (sự kiện $E$ xảy ra trước điểm quy chiếu $R$ trong quá khứ, và $R$ xảy ra trước thời điểm nói $S$), người học sẽ dễ dàng hình dung mối quan hệ trước - sau của các hành động phức hợp mà không bị nhầm lẫn với quá khứ đơn ($E, R - S$).

Luận văn phân loại hệ thống thì trong tiếng Anh theo những xu hướng nào?

Công trình tổng hợp 2 xu hướng nghiên cứu lớn: Xu hướng truyền thống (ngữ pháp cổ điển) chia tiếng Anh thành 12 thì riêng biệt dựa trên sự kết hợp giữa 3 mốc thời gian và các giai đoạn hoàn tất; Xu hướng hiện đại (tiêu biểu bởi Randolph Quirk) quy về hệ thống nhị phân gồm 2 thì hình thái là Quá khứ và Phi quá khứ, kết hợp độc lập với 2 cấu trúc thể là Hoàn thành và Tiếp diễn.

Làm thế nào để dịch chính xác thì Hiện tại hoàn thành (Present Perfect) sang tiếng Việt?

Để dịch chuẩn xác thì Hiện tại hoàn thành, người dịch không nên chỉ phụ thuộc vào từ đã mà cần xác định rõ nét nghĩa cụ thể của câu: trạng thái kéo dài (dùng được... nay như đã sống ở đây được 10 năm nay), kinh nghiệm trải nghiệm (dùng từng, đã từng), hoặc kết quả vừa mới xảy ra tác động đến hiện tại (dùng vừa mới, xong rồi). Cách dịch linh hoạt này giúp bảo toàn trọn vẹn giá trị thể tính của văn bản gốc.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện 12 dạng thức thì tiếng Anh và mạng lưới phương tiện từ vựng - ngữ pháp biểu đạt thời gian trong tiếng Việt.
• Khẳng định bản chất biểu đạt thời tính của tiếng Anh dựa trên hình thái học biến hình bắt buộc, trong khi tiếng Việt vận hành theo cơ chế phân tích tính với ưu thế thuộc về phạm trù thể và phương tiện từ vựng.
• Làm sáng tỏ giá trị ngữ nghĩa của các hư từ đã, đang, sẽ, rồi trong tiếng Việt dưới tư cách là những chỉ tố thể tính phản ánh tiến trình sự tình thay vì các mốc thì thuần túy.
• Xây dựng hệ thống dẫn chứng thực nghiệm với hơn 500 ngữ liệu đối chiếu song ngữ, tạo nguồn tài liệu tham khảo tin cậy cho công tác nghiên cứu học thuật.
• Cung cấp các đề xuất phương pháp luận sư phạm đột phá ứng dụng mô hình toán tử thời gian Reichenbach nhằm tối ưu hóa năng lực thụ đắc ngôn ngữ cho học viên Việt Nam.

Luận văn đã đóng góp một công trình nghiên cứu đối chiếu liên ngôn ngữ sâu sắc cả về phương diện lý luận lẫn thực tiễn ứng dụng. Trong giai đoạn 24 tháng tới, hướng nghiên cứu này hứa hẹn sẽ tiếp tục mở rộng sang các thể loại ngữ liệu đa phương thức và dịch thuật tự động bằng trí tuệ nhân tạo. Hãy tham khảo và khai thác ngay toàn văn công trình nghiên cứu để nâng tầm phương pháp giảng dạy, học tập và dịch thuật Anh - Việt của bạn ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

ÑAÏI HOÏC QUOÁC GIA THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC KHOA HOÏC XAÕ HOÄI VAØ NHAÂN VAÊN NGUYEÃN THÒ NHAÄT LEÄ CAÙC PHÖÔNG THÖÙC BIEÅU HIEÄN THÔØI GIAN TRONG TIEÁNG ANH VAØ TIEÁNG VIEÄT LUAÄN VAÊN THAÏC SÓ NGÖÕ VAÊN CHUYEÂN NGAØNH : NGOÂN NGÖÕ HOÏC SO SAÙNH MAÕ SOÁ : 5. 27 KHOÙA HOÏC : 2001-2004 THAØNH PHOÁ HOÀ CHÍ MINH – 2006 LÔØI CAÛM ÔN Trong quaù trình hoïc taäp vaø laøm luaän vaên toâi ñaõ nhaän ñöôïc raát nhieàu söï giuùp ñôõ, ñoäng vieân cuûa caùc thaày, caùc coâ, cuûa ñoàng nghieäp vaø beø baïn. Toâi xin kính göûi lôøi caûm ôn chaân thaønh nhaát tôùi caùc thaày caùc coâ – nhöõng ngöôøi ñaõ giaûng daïy toâi trong nhöõng naêm hoïc chöông trình cao hoïc, tôùi caùc thaày coâ khoa Ngöõ vaên baùo chí vaø phoøng Ñaøo taïo sau ñaïi hoïc – nhöõng ngöôøi ñaõ truyeàn ñaït kieán thöùc, taïo moïi ñieàu kieän ñeå toâi coù theå hoaøn thaønh ñöôïc chöông trình hoïc vaø luaän vaên. Toâi thaønh thaät bieát ôn PGS.

Nguyeãn Coâng Ñöùc, ngöôøi ñaõ taän tình höôùng daãn toâi choïn höôùng nghieân cöùu, tìm taøi lieäu tham khaûo vaø ñaõ daønh nhieàu thôøi gian hoaøn thieän baûn luaän vaên naøy. Toâi xin chaân thaønh caûm ôn söï ñoàng tình, goùp yù, giuùp ñôõ, ñoäng vieân, khích leä cuûa ngöôøi thaân, baïn beø, ñoàng nghieäp giaønh cho toâi trong thôøi gian qua. Luaän vaên Thaïc só CBHD: PGS. Nguyeãn Coâng Ñöùc MUÏC LUÏC Trang PHAÀN MÔÛ ÑAÀU.

LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI VAØ MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU. ÑOÁI TÖÔÏNG VAØ PHAÏM VI NGHIEÂN CÖÙU. PHÖÔNG PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU. BOÁ CUÏC CUÛA LUAÄN VAÊN.9 CHÖÔNG MOÄT: TOÅNG QUAN.

LÒCH SÖÛ VAÁN ÑEÀ. CAÙC XU HÖÔÙNG NGHIEÂN CÖÙU THÌ VAØ THEÅ TRONG TIEÁNG ANH 10 1. Xu höôùng thöù nhaát. Xu höôùng thöù hai.

CAÙC XU HÖÔÙNG NGHIEÂN CÖÙU THÌ VAØ THEÅ TRONG TIEÁNG VIEÄT 18 2. Xu höôùng thöù nhaát. Xu höôùng thöù hai. CAÙC KHAÙI NIEÄM.

KHAÙI NIEÄM THÔØI GIAN (TIME). KHAÙI NIEÄM THÌ (TENSE). KHAÙI NIEÄM THEÅ (ASPECT) .24 CHÖÔNG HAI: CAÙC PHÖÔNG THÖÙC BIEÅU ÑAÏT YÙ NGHÓA THÔØI ……………….GIAN TRONG TIEÁNG ANH. BIEÅU ÑAÏT YÙ NGHÓA THÔØI GIAN BAÈNG PHÖÔNG TIEÄN COÙ TÍNH NGÖÕ PHAÙP CUÛA ÑOÄNG TÖØ.

YÙ NGHÓA HIEÄN TAÏI. Thì hieän taïi toång quaùt. Nhaán maïnh yù nghóa hieän taïi vôùi thì Hieän taïi tieáp dieãn. YÙ NGHÓA QUAÙ KHÖÙ.

Cho bieát moät thôøi ñieåm xaùc ñònh trong quaù khöù vôùi thì Quaù khöù ñôn. Nhaán maïnh yù nghóa quaù khöù vôùi thì Quaù khöù tieáp dieãn .34 Trang 2 Luaän vaên Thaïc só CBHD: PGS. Nguyeãn Coâng Ñöùc 2. Chæ söï kieän xaûy ra tröôùc moät thôøi ñieåm xaùc ñònh trong quaù khöù vôùi thì Quaù khöù hoaøn thaønh vaø thì Quaù khöù hoaøn thaønh tieáp dieãn.

Quaù khöù coù lieân quan ñeán hieän taïi vôùi thì Hieän taïi hoaøn thaønh vaø thì Hieän taïi hoaøn thaønh tieáp dieãn. YÙ NGHÓA TÖÔNG LAI. Bieåu thò töông lai baèng WILL. Bieåu thò töông lai baèng thì Töông lai tieáp dieãn.

Nhaán maïnh tröôøng ñoä vôùi thì Töông lai hoaøn thaønh tieáp dieãn. Caùc caùch bieåu thò yù nghóa töông lai khaùc. BIEÅU ÑAÏT YÙ NGHÓA THÔØI GIAN QUA PHÖÔNG TIEÄN TÖØ VÖÏNG – NGÖÕ PHAÙP. XAÙC ÑÒNH THÔØI GIAN BAÈNG PHUÏ TÖØ, PHUÏ NGÖÕ CHÆ THÔØI GIAN (ADJUNCT OF TIME).

Chæ thôøi ñieåm, thôøi haïn töông ñoái. Chæ thôøi haïn caàn thieát. Thôøi haïn ñaõ neâu töø tröôùc. Nhaán maïnh ñieàu baát ngôø: tieáp dieãn, döøng laïi hay khoâng xaûy ra.

Phuï töø, phuï ngöõ chæ taàn soá. Phuï töø, phuï ngöõ chæ tröôøng ñoä (duration). BIEÅU ÑAÏT THÔØI GIAN BAÈNG DANH NGÖÕ VAØ GIÔÙI TÖØ, GIÔÙI NGÖÕ CHÆ THÔØI GIAN. Chæ thôøi gian cuï theå.

Chæ thôøi gian khoâng cuï theå. Bieåu thò tröôøng ñoä. Phuï töø, phuï ngöõ bieåu thò toaøn boä moät thôøi haïn. Phuï töø, phuï ngöõ bieåu thò söï khôûi ñaàu hay keát thuùc cuûa moät thôøi haïn.

BIEÅU HIEÄN THÔØI GIAN BAÈNG MEÄNH ÑEÀ PHUÏ. Meänh ñeà thôøi gian chæ caùc söï kieän laëp laïi. Meänh ñeà thôøi gian chæ caùc söï kieän lieân hoaøn. Meänh ñeà thôøi gian chæ ñieåm khôûi ñaàu cuûa tình huoáng.

Meänh ñeà thôøi gian chæ ñieåm keát thuùc cuûa tình huoáng. Meänh ñeà thôøi gian vôùi by which time, at which point, after which, whereupon, vaø upon which. Bieåu hieän thôøi gian vôùi meänh ñeà duøng ñoäng töø khoâng ngoâi (non-finite clause).71 Trang 3 Luaän vaên Thaïc só CBHD: PGS. Nguyeãn Coâng Ñöùc TIEÅU KEÁT.

72 CHÖÔNG BA: CAÙC PHÖÔNG THÖÙC BIEÅU ÑAÏT YÙ NGHÓA THÔØI GIAN ………….TRONG TIEÁNG VIEÄT. CAÙC PHÖÔNG THÖÙC ÑÒNH VÒ SÖÏ TÌNH TRONG THÔØI GIAN. DUØNG DANH TÖØ, DANH NGÖÕ. Caùc töø chæ nieân ñaïi, thôøi khaéc cuï theå.

Caùc töø mang yù nghóa quaù khöù. Caùc danh töø bieåu ñaït thôøi gian noái lieàn quaù khöù vôùi hieän taïi. Caùc danh töø bieåu ñaït yù nghóa hieän taïi. Caùc danh töø bieåu ñaït yù nghóa töông lai.

Caùc danh töø bieåu ñaït yù nghóa thôøi gian noái lieàn hieän taïi vôùi töông lai. Caùc danh ngöõ chæ thôøi haïn xaûy ra söï kieän. DUØNG GIÔÙI NGÖÕ. Caùc keát hôïp vôùi tröôùc/ sau.

Caùc keát hôïp vôùi ñaàu – cuoái. Caùc keát hôïp vôùi trong – ngoaøi. Bieåu ñaït thôøi gian baèng caùc keát hôïp vôùi caùc caëp giôùi töø. DUØNG VÒ TÖØ TÌNH THAÙI ÑAÕ, ÑANG, SEÕ.

Keát hôïp ñaõ, ñang vaø seõ. CAÙC PHÖÔNG THÖÙC BIEÅU ÑAÏT SÖÏ VAÄN ÑOÄNG, DIEÃN TIEÁN CUÛA CAÙC SÖÏ KIEÄN TRONG THÔØI GIAN. THEÅ VAØ SÖÏ PHAÂN LOAÏI TÌNH HUOÁNG. THEÅ VAØ SÖÏ PHAÛN AÙNH CAÙC ÑAËC TRÖNG BEÂN TRONG CUÛA SÖÏ TÌNH.

Theå dó thaønh. Theå khôûi phaùt. Theå keát quaû. Theå hoaøn taát.

Theå tieáp dieãn .100 Trang 4 Luaän vaên Thaïc só CBHD: PGS. Nguyeãn Coâng Ñöùc 2. Theå laëp laïi. 103 CHÖÔNG BOÁN: SO SAÙNH CAÙCH BIEÅU ÑAÏT YÙ NGHÓA THÔØI GIAN ……………….TRONG TIEÁNG ANH VAØ TIEÁNG VIEÄT.

DUØNG PHUÏ TÖØ, PHUÏ NGÖÕ CHÆ THÔØI GIAN. Phuï töø, phuï ngöõ chæ thôøi ñieåm. Phuï töø, phuï ngöõ chæ thôøi ñoaïn. Phuï töø, phuï ngöõ chæ taàn suaát.

Duøng up till/to now , from now on. DUØNG GIÔÙI NGÖÕ CHÆ THÔØI GIAN. Giôùi ngöõ chæ thôøi ñieåm. Giôùi ngöõ chæ thôøi ñoaïn.

DUØNG MEÄNH ÑEÀ PHUÏ. SÖÏ KHAÙC BIEÄT COÙ TÍNH KHAÙI QUAÙT. NHÖÕNG KHAÙC BIEÄT CUÏ THEÅ TRONG CAÙCH ÑÒNH VÒ THÔØI GIAN. SO SAÙNH CAÙCH CHUYEÅN DÒCH CAÙC VÒ TÖØ ÑANG, ÑAÕ, ROÀI.

CAÙCH DUØNG ÑANG VÔÙI THEÅ TIEÁP DIEÃN. CAÙCH DUØNG ÑAÕ, ROÀI, ÑAÕ… ROÀI VÔÙI YÙ NGHÓA HOAØN TAÁT, KEÁT QUAÛ. 119 DANH MUÏC TAØI LIEÄU THAM KHAÛO. 123 TÖ LIEÄU LAØM DAÃN CHÖÙNG MINH HOÏA.

127 Trang 5 Luaän vaên Thaïc só CBHD: PGS. Nguyeãn Coâng Ñöùc PHAÀN MÔÛ ÑAÀU 1. LYÙ DO CHOÏN ÑEÀ TAØI VAØ MUÏC ÑÍCH NGHIEÂN CÖÙU Caùc ngoân ngöõ treân theá giôùi duø khaùc nhau ñeán ñaâu cuõng ñeàu mang chöùc naêng chính laø laøm phöông tieän giao tieáp giöõa ngöôøi vaø ngöôøi trong moät coäng ñoàng xaõ hoäi, vaø laøm coâng cuï nhaän thöùc theá giôùi vaø phaûn aùnh tö duy veà theá giôùi. Moïi ngöôøi ñeàu suy nghó, neân qui luaät cuûa tö duy laø qui luaät chung cho toaøn nhaân loaïi.

Tö duy coù tính nhaân loaïi. Theá nhöng caùc yù nghó, tö töôûng laïi ñöôïc bieåu hieän baèng nhöõng caùch khaùc nhau tuøy thuoäc vaøo nhöõng ngoân ngöõ khaùc nhau cuûa töøng daân toäc. Ngoân ngöõ coù tính daân toäc. Trong giai ñoaïn xaõ hoäi loaøi ngöôøi phaùt trieån cao, xuaát hieän nhu caàu hoäi nhaäp caùc daân toäc, thì ngoân ngöõ thöïc hieän chöùc naêng giao tieáp khoâng chæ trong khuoân khoå moät coäng ñoàng xaõ hoäi maø giöõa caùc coäng ñoàng, vöôït qua bieân giôùi daân toäc vaø nhö vaäy cuõng xuaát hieän nhu caàu thoâng hieåu caùc ngoân ngöõ khaùc tieáng meï ñeû.

Trong boái caûnh ñoù, vieäc daïy vaø hoïc ngoaïi ngöõ nhö moät ngoân ngöõ thöù hai trôû neân thieát yeáu. Ñeå daïy vaø hoïc moät ngoaïi ngöõ moät caùch hieäu quaû, nhaát laø ôû giai ñoaïn cô sôû, chuùng ta caàn phaûi naém vöõng nhöõng yeáu toá ngoân ngöõ khoâng nhöõng cuûa ngoân ngöõ ñang hoïc maø coøn cuûa ngoân ngöõ meï ñeû, taïo cô sôû ñeå ñoái chieáu, so saùnh töøng phaïm truø, töøng bieåu hieän ngoân ngöõ vì theo baûn chaát, caùc ngoân ngöõ khaùc nhau coù nhöõng hieän töôïng, qui taéc mang tính ñaëc thuø cuûa töøng ngoân ngöõ, ñoàng thôøi cuõng mang nhöõng hieän töôïng, qui taéc mang tính phoå quaùt, chung cho nhieàu ngoân ngöõ. Laø giaùo vieân tieáng Anh, qua quaù trình hoïc taäp vaø giaûng daïy, chuùng toâi nhaän thaáy ngöôøi Vieät Nam noùi rieâng vaø ngöôøi chaâu AÙ noùi chung, do söï khaùc bieät cuûa loaïi hình ngoân ngöõ, thöôøng gaëp raát nhieàu khoù khaên khi nghieân cöùu caùc ngoân ngöõ chaâu AÂu, maø moät trong nhöõng khoù khaên ñoù laø vieäc phoái hôïp, söû duïng thôøi cuûa ñoäng töø tieáng Anh vaø caùch bieåu ñaït yù nghóa thôøi gian trong tieáng Anh. Chaúng haïn hoïc vieân cuûa toâi thöôøng noùi Last summer we go to Vung Tau beach and have a wonderful holiday thay vì phaûi noùi Last summer we went to Vung Tau beach and had a wonderful holiday hay This year I was 18 vaø I was write to my mother thay vì phaûi noùi This year I am 18 vaø I have written to my mother maëc duø hoï ñaõ ñöôïc hoïc raát kyõ veà caùc loaïi thì ñoäng töø tieáng Anh.

Theo chuùng toâi, lyù do cuûa nhöõng loãi kieåu naøy, thöù nhaát, laø do loái tö duy. Tieáng Anh Trang 6 Luaän vaên Thaïc só CBHD: PGS. Nguyeãn Coâng Ñöùc thuoäc nhoùm nhöõng ngoân ngöõ bieán hình, caùc qui luaät ngöõ phaùp ñöôïc theå hieän moät caùch logic qua heä thoáng hình thaùi hoïc. Tuy nhieân caùch theå hieän yeáu toá thôøi gian trong tieáng Anh coù nhieàu ñieåm khaùc bieät so vôùi caùch theå hieän yeáu toá thôøi gian trong tieáng Vieät: ngöôøi Anh söû duïng söï thay ñoåi hình thöùc cuûa ñoäng töø, vaø khi ñaõ thay ñoåi hình thöùc cuûa ñoäng töø, tieáng Anh vaãn coù theå keát hôïp vôùi caùc töø, cuïm töø chæ thôøi gian khaùc.

Trong khi ñoù, tieáng Vieät khoâng coù loái tö duy kieåu naøy. Tieáng Vieät thuoäc nhoùm ngoân ngöõ ñôn laäp, khoâng bieán hình, ñeå theå hieän yeáu toá thôøi gian cuûa haønh ñoäng, tieáng Vieät duøng phöông tieän töø vöïng cho bieát thoâng tin veà thôøi gian (baây giôø, hoâm qua, ngaøy mai…), hö töø hay phuï toá (ñaõ, ñang, seõ…) hoaëc ngöõ caûnh cuûa caâu hay ñoaïn vaên. Lyù do thöù hai laø ngöôøi Vieät chöa thöïc söï hieåu roõ, ñaày ñuû veà caùch söû duïng caùc hö töø hay phuï toá chæ thôøi gian ñaõ, ñang, seõ …trong tieáng Vieät. Nhö vaäy, ngoân ngöõ naøo cuõng coù theå dieãn ñaït ñöôïc nhöõng ñieàu ñöôïc dieãn ñaït ôû nhöõng ngoân ngöõ khaùc theo nhöõng phöông thöùc ñaëc tröng cuï theå.

Ñeå daïy vaø hoïc moät ngoïai ngöõ noùi chung, daïy vaø hoïc ngöõ phaùp noùi rieâng moät caùch coù hieäu quaû thì phaûi phaân bieät ñöôïc nhöõng neùt töông ñoàng vaø khaùc bieät veà qui luaät ngöõ phaùp cuûa ngoân ngöõ ñang daïy hoaëc ñang hoïc vaø tieáng meï ñeû, qua ñoù môùi coù theå söû duïng ngoaïi ngöõ ñoù chính xaùc, hôïp lyù.