Phân Tích Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Cấu Trúc Tài Chính Của Các Doanh Nghiệp Ngành Chế Biến Thủy Sản

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính của các dn ngành chế biến thuỷ sản niêm yết, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Phan Nguyên Thùy Trâm
• Người hướng dẫn: PGS. TS Võ Thị Thúy Anh
• Trường học: Đại Học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Phân Tích Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Cấu Trúc Tài Chính Doanh Nghiệp Ngành Chế Biến Thủy Sản
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Kết cấu đề tài
• 0.6. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CẤU TRÚC TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1. CẤU TRÚC TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1.1. Khái niệm cấu trúc tài chính
• 1.2. Các chỉ tiêu phản ánh cấu trúc tài chính
• 1.2.1. Phương pháp đo lường cấu trúc tài chính
• 2. CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CẤU TRÚC TÀI CHÍNH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH CHẾ BIẾN THỦY SẢN NIÊM YẾT TRÊN SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ MỘT SỐ KHUYẾN NGHỊ
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cấu Trúc Tài Chính Doanh Nghiệp Ngành Chế Biến Thủy Sản

Cấu trúc tài chính của doanh nghiệp ngành chế biến thủy sản đóng vai trò quan trọng trong việc xác định khả năng sinh lời và rủi ro tài chính. Các doanh nghiệp trong ngành này thường phải đối mặt với nhiều thách thức như biến động giá nguyên liệu, rủi ro thiên tai và cạnh tranh quốc tế. Việc hiểu rõ cấu trúc tài chính giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động. Theo nghiên cứu của Phan Nguyên Thùy Trâm (2013), cấu trúc tài chính không chỉ ảnh hưởng đến khả năng thanh khoản mà còn đến khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp.

1.1. Khái Niệm Cấu Trúc Tài Chính Trong Ngành Chế Biến Thủy Sản

Cấu trúc tài chính được hiểu là tỷ lệ giữa nợ và vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Trong ngành chế biến thủy sản, cấu trúc này thường bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lời và rủi ro tài chính. Việc xác định cấu trúc tài chính hợp lý giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Cấu Trúc Tài Chính Đối Với Doanh Nghiệp

Cấu trúc tài chính ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng huy động vốn và chi phí vốn của doanh nghiệp. Doanh nghiệp có cấu trúc tài chính hợp lý sẽ dễ dàng tiếp cận nguồn vốn từ các tổ chức tài chính, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường. Nghiên cứu cho thấy, doanh nghiệp có tỷ lệ nợ hợp lý thường có khả năng sinh lời cao hơn.

II. Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Cấu Trúc Tài Chính Doanh Nghiệp Chế Biến Thủy Sản

Nhiều nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp chế biến thủy sản, bao gồm quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lời, và rủi ro tài chính. Những yếu tố này không chỉ tác động đến quyết định tài chính mà còn ảnh hưởng đến khả năng phát triển bền vững của doanh nghiệp. Theo nghiên cứu, doanh nghiệp lớn thường có khả năng huy động vốn tốt hơn và ít rủi ro hơn so với doanh nghiệp nhỏ.

2.1. Quy Mô Doanh Nghiệp Và Cấu Trúc Tài Chính

Quy mô doanh nghiệp là một trong những yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính. Doanh nghiệp lớn thường có khả năng tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn và có thể tận dụng lợi thế quy mô để giảm chi phí. Nghiên cứu cho thấy, doanh nghiệp có quy mô lớn thường có tỷ lệ nợ thấp hơn.

2.2. Khả Năng Sinh Lời Và Rủi Ro Tài Chính

Khả năng sinh lời của doanh nghiệp ảnh hưởng đến quyết định sử dụng nợ. Doanh nghiệp có lợi nhuận cao thường có xu hướng sử dụng ít nợ hơn để giảm rủi ro tài chính. Ngược lại, doanh nghiệp có lợi nhuận thấp có thể phải dựa vào nợ để duy trì hoạt động.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Cấu Trúc Tài Chính

Phương pháp nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính bao gồm phân tích hồi quy và khảo sát thực tế. Việc thu thập dữ liệu từ báo cáo tài chính của các doanh nghiệp chế biến thủy sản niêm yết giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố và cấu trúc tài chính. Nghiên cứu này sử dụng mô hình hồi quy để phân tích dữ liệu và đưa ra kết luận chính xác.

3.1. Phân Tích Hồi Quy Để Xác Định Mối Quan Hệ

Phân tích hồi quy là phương pháp chính được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa các nhân tố và cấu trúc tài chính. Phương pháp này cho phép đánh giá tác động của từng yếu tố đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp chế biến thủy sản.

3.2. Khảo Sát Thực Tế Từ Các Doanh Nghiệp

Khảo sát thực tế từ các doanh nghiệp chế biến thủy sản giúp thu thập thông tin chi tiết về cấu trúc tài chính và các yếu tố ảnh hưởng. Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích để đưa ra những khuyến nghị phù hợp cho doanh nghiệp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Về Cấu Trúc Tài Chính

Kết quả nghiên cứu về cấu trúc tài chính có thể được áp dụng để cải thiện hiệu quả quản lý tài chính của doanh nghiệp chế biến thủy sản. Các doanh nghiệp có thể sử dụng thông tin này để điều chỉnh cấu trúc tài chính, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững. Nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở cho các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong ngành chế biến thủy sản.

4.1. Điều Chỉnh Cấu Trúc Tài Chính Để Tăng Cường Hiệu Quả

Doanh nghiệp có thể điều chỉnh cấu trúc tài chính bằng cách tối ưu hóa tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu. Việc này giúp giảm chi phí tài chính và nâng cao khả năng sinh lời. Nghiên cứu cho thấy, doanh nghiệp có cấu trúc tài chính hợp lý thường có hiệu quả hoạt động cao hơn.

4.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Doanh Nghiệp

Nghiên cứu cũng đề xuất các chính sách hỗ trợ từ chính phủ nhằm giúp doanh nghiệp chế biến thủy sản cải thiện cấu trúc tài chính. Các chính sách này có thể bao gồm hỗ trợ vay vốn, giảm thuế và cung cấp thông tin thị trường.

V. Kết Luận Về Cấu Trúc Tài Chính Doanh Nghiệp Ngành Chế Biến Thủy Sản

Cấu trúc tài chính của doanh nghiệp chế biến thủy sản là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến khả năng phát triển và cạnh tranh. Việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định hợp lý trong việc sử dụng vốn. Tương lai của ngành chế biến thủy sản phụ thuộc vào khả năng tối ưu hóa cấu trúc tài chính và ứng phó với các thách thức từ thị trường.

5.1. Tương Lai Của Cấu Trúc Tài Chính Trong Ngành

Tương lai của cấu trúc tài chính trong ngành chế biến thủy sản sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng với biến động thị trường và chính sách hỗ trợ từ chính phủ. Doanh nghiệp cần chủ động điều chỉnh cấu trúc tài chính để nâng cao khả năng cạnh tranh.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng một cấu trúc tài chính hợp lý, cân nhắc giữa nợ và vốn chủ sở hữu để tối ưu hóa chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc này không chỉ giúp doanh nghiệp tồn tại mà còn phát triển bền vững trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chế biến thủy sản tại Việt Nam đóng góp khoảng 4% GDP trong các năm 2010-2011 và là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực với sản phẩm được xuất khẩu tới 155 thị trường toàn cầu, trong đó EU, Mỹ và Nhật Bản là ba thị trường chính. Tuy nhiên, các doanh nghiệp trong ngành này thường có quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu và khả năng sinh lời thấp, dẫn đến nguy cơ phá sản cao do nhiều yếu tố như thiên tai, rào cản thị trường và hạn chế về vốn. Việc xây dựng cấu trúc tài chính hợp lý trở thành vấn đề cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả tài chính và khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp chế biến thủy sản niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HSX).

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về cấu trúc tài chính và các nhân tố ảnh hưởng, đánh giá thực trạng cấu trúc tài chính của các doanh nghiệp ngành chế biến thủy sản Việt Nam giai đoạn 2009-2012, xác định các nhân tố tác động và đề xuất khuyến nghị chính sách nhằm tối ưu hóa cấu trúc tài chính. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 23 doanh nghiệp niêm yết trên HSX với 368 báo cáo tài chính theo quý từ quý 1/2009 đến quý 4/2012. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp thủy sản nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, giảm thiểu rủi ro tài chính và tăng cường khả năng phát triển bền vững trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết tài chính hiện đại về cấu trúc tài chính, bao gồm:

• Lý thuyết Modigliani và Miller (MM): Khẳng định giá trị doanh nghiệp không phụ thuộc vào cấu trúc tài chính trong điều kiện thị trường hoàn hảo, nhưng khi tính đến thuế thu nhập doanh nghiệp, việc sử dụng nợ có thể làm tăng giá trị doanh nghiệp nhờ lợi ích từ lá chắn thuế.

• Lý thuyết chi phí khánh tận tài chính: Nhấn mạnh chi phí phá sản và chi phí đại diện gia tăng khi doanh nghiệp sử dụng nợ quá mức, dẫn đến tồn tại một cấu trúc tài chính tối ưu cân bằng giữa lợi ích thuế và chi phí khánh tận.

• Lý thuyết thông tin bất đối xứng: Giải thích sự lựa chọn cấu trúc tài chính dựa trên sự khác biệt thông tin giữa nhà quản trị và nhà đầu tư bên ngoài, bao gồm lý thuyết tín hiệu và trật tự phân hạng.

• Lý thuyết vòng đời doanh nghiệp: Cho rằng cấu trúc tài chính thay đổi theo giai đoạn phát triển của doanh nghiệp, với doanh nghiệp mới chủ yếu sử dụng vốn chủ sở hữu và doanh nghiệp phát triển sử dụng nhiều nợ hơn.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: tỷ lệ nợ trên tổng tài sản, tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu, khả năng sinh lời, quy mô doanh nghiệp, cơ hội tăng trưởng, cấu trúc tài sản và khả năng thanh khoản.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng gồm 368 báo cáo tài chính quý của 23 doanh nghiệp ngành chế biến thủy sản niêm yết trên HSX trong giai đoạn 2009-2012. Phương pháp chọn mẫu là toàn bộ các doanh nghiệp niêm yết trong ngành có dữ liệu đầy đủ trong khoảng thời gian nghiên cứu.

Phân tích dữ liệu được thực hiện qua các bước:

• Thống kê mô tả các biến số tài chính và phi tài chính.

• Kiểm định tính dừng của các biến để đảm bảo tính ổn định của dữ liệu.

• Xử lý đa cộng tuyến giữa các biến độc lập.

• Phân tích hồi quy dữ liệu bảng với mô hình hồi quy đa biến nhằm xác định các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính.

Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2009 đến 2012, tập trung vào phân tích định lượng và so sánh kết quả với các lý thuyết tài chính hiện hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô doanh nghiệp có ảnh hưởng tích cực đến tỷ lệ nợ: Kết quả hồi quy cho thấy quy mô doanh nghiệp (đo bằng tổng tài sản) có mối quan hệ thuận chiều và có ý nghĩa thống kê với tỷ lệ nợ trên tổng tài sản, với mức ảnh hưởng khoảng 15-20%. Doanh nghiệp lớn có khả năng huy động vốn vay dài hạn tốt hơn và chi phí vay thấp hơn.

2. Khả năng sinh lời có mối quan hệ nghịch với tỷ lệ nợ: Các doanh nghiệp có tỷ suất sinh lời cao thường sử dụng ít nợ hơn, với mức giảm tỷ lệ nợ khoảng 10-12%. Điều này phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng, khi doanh nghiệp ưu tiên sử dụng vốn tự có để tránh chi phí vay cao.

3. Cấu trúc tài sản hữu hình ảnh hưởng tích cực đến tỷ lệ nợ: Tỷ lệ tài sản cố định hữu hình chiếm khoảng 30-40% tổng tài sản có tác động thuận chiều đến tỷ lệ nợ, do tài sản hữu hình có thể dùng làm tài sản thế chấp, giảm rủi ro cho chủ nợ.

4. Khả năng thanh khoản có mối quan hệ nghịch với tỷ lệ nợ: Doanh nghiệp có khả năng thanh khoản cao thường sử dụng ít nợ hơn, với mức giảm tỷ lệ nợ khoảng 8-10%, phản ánh ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên phù hợp với nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước, đồng thời phản ánh đặc thù ngành chế biến thủy sản với quy mô doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghệ lạc hậu và rủi ro cao. Mối quan hệ thuận chiều giữa quy mô và tỷ lệ nợ cho thấy doanh nghiệp lớn có lợi thế trong việc tiếp cận nguồn vốn vay dài hạn với chi phí thấp hơn, trong khi doanh nghiệp nhỏ phải dựa nhiều vào vốn chủ sở hữu.

Mối quan hệ nghịch giữa khả năng sinh lời và tỷ lệ nợ phản ánh xu hướng sử dụng vốn tự có để giảm chi phí tài chính và rủi ro phá sản. Cấu trúc tài sản hữu hình đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo các khoản vay, giảm chi phí đại diện và bất cân xứng thông tin.

Khả năng thanh khoản cao giúp doanh nghiệp giảm sự phụ thuộc vào nợ vay, tăng tính linh hoạt tài chính. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hồi quy thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố đến tỷ lệ nợ, hoặc bảng so sánh các hệ số hồi quy và mức ý nghĩa thống kê.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quy mô doanh nghiệp thông qua hợp tác và sáp nhập: Các doanh nghiệp nhỏ nên xem xét hợp tác hoặc sáp nhập để nâng cao quy mô, từ đó cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn vay dài hạn với chi phí thấp hơn. Thời gian thực hiện dự kiến 2-3 năm, chủ thể là ban lãnh đạo doanh nghiệp và các cơ quan quản lý ngành.

2. Tối ưu hóa cấu trúc tài sản, tăng tỷ trọng tài sản hữu hình: Đầu tư vào tài sản cố định có thể dùng làm tài sản thế chấp nhằm giảm chi phí vay và tăng khả năng huy động vốn. Kế hoạch đầu tư cần được xây dựng chi tiết trong vòng 1-2 năm, do bộ phận tài chính và quản lý dự án thực hiện.

3. Nâng cao hiệu quả hoạt động để tăng khả năng sinh lời: Tập trung cải tiến công nghệ, quản lý chi phí và mở rộng thị trường nhằm tăng lợi nhuận, từ đó giảm sự phụ thuộc vào nợ vay. Đây là mục tiêu dài hạn, cần kế hoạch 3-5 năm với sự phối hợp của toàn bộ bộ máy doanh nghiệp.

4. Quản lý và cải thiện khả năng thanh khoản: Thiết lập chính sách quản lý dòng tiền hiệu quả, kiểm soát tồn kho và các khoản phải thu để duy trì thanh khoản ổn định, giảm rủi ro tài chính. Thời gian thực hiện 6-12 tháng, do bộ phận kế toán và tài chính đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà quản trị tài chính doanh nghiệp chế biến thủy sản: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính, từ đó xây dựng chính sách tài trợ vốn phù hợp nhằm tối ưu hóa chi phí vốn và tăng giá trị doanh nghiệp.

2. Các nhà đầu tư và tổ chức tín dụng: Cung cấp cơ sở đánh giá rủi ro và tiềm năng tài chính của các doanh nghiệp trong ngành, hỗ trợ quyết định đầu tư và cho vay chính xác hơn.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành tài chính - ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn cấu trúc tài chính trong ngành chế biến thủy sản, đồng thời cung cấp phương pháp nghiên cứu dữ liệu bảng và phân tích hồi quy.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách ngành thủy sản: Hỗ trợ xây dựng các chính sách phát triển ngành, thúc đẩy tái cơ cấu doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong ngành chế biến thủy sản.

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu trúc tài chính là gì và tại sao quan trọng với doanh nghiệp chế biến thủy sản?
   Cấu trúc tài chính là tỷ lệ giữa nợ phải trả và vốn chủ sở hữu dùng để tài trợ cho hoạt động doanh nghiệp. Nó ảnh hưởng đến chi phí vốn, rủi ro tài chính và giá trị doanh nghiệp, đặc biệt quan trọng trong ngành thủy sản do tính chất rủi ro và vốn đầu tư lớn.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến cấu trúc tài chính của doanh nghiệp thủy sản?
   Quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lời, cấu trúc tài sản hữu hình và khả năng thanh khoản là các nhân tố chính ảnh hưởng đến tỷ lệ nợ và vốn chủ sở hữu trong ngành này.

3. Tại sao doanh nghiệp có khả năng sinh lời cao lại sử dụng ít nợ hơn?
   Doanh nghiệp có lợi nhuận cao thường ưu tiên sử dụng vốn tự có để tránh chi phí vay cao và rủi ro phá sản, phù hợp với lý thuyết trật tự phân hạng về ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ.

4. Làm thế nào để doanh nghiệp thủy sản tối ưu hóa cấu trúc tài chính?
   Doanh nghiệp cần cân bằng giữa việc sử dụng nợ và vốn chủ sở hữu, tăng quy mô, đầu tư tài sản hữu hình làm tài sản thế chấp, nâng cao hiệu quả kinh doanh và quản lý thanh khoản hiệu quả.

5. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để phân tích cấu trúc tài chính trong luận văn?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích hồi quy dữ liệu bảng trên 368 báo cáo tài chính quý của 23 doanh nghiệp niêm yết giai đoạn 2009-2012, kết hợp kiểm định tính dừng và xử lý đa cộng tuyến để đảm bảo tính chính xác.

Kết luận

• Cấu trúc tài chính của các doanh nghiệp chế biến thủy sản niêm yết trên HSX chịu ảnh hưởng chủ yếu bởi quy mô doanh nghiệp, khả năng sinh lời, cấu trúc tài sản hữu hình và khả năng thanh khoản.
• Doanh nghiệp lớn và có tài sản hữu hình cao có xu hướng sử dụng nhiều nợ hơn, trong khi doanh nghiệp có khả năng sinh lời và thanh khoản cao ưu tiên sử dụng vốn chủ sở hữu.
• Việc tối ưu hóa cấu trúc tài chính giúp giảm chi phí vốn, tăng giá trị doanh nghiệp và giảm rủi ro phá sản trong ngành thủy sản.
• Nghiên cứu sử dụng dữ liệu bảng và phương pháp hồi quy đa biến, cung cấp cơ sở khoa học cho các quyết định tài chính trong doanh nghiệp.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp nâng cao quy mô, cải thiện hiệu quả kinh doanh và quản lý tài sản nhằm xây dựng cấu trúc tài chính bền vững.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản trị doanh nghiệp thủy sản nên áp dụng các khuyến nghị nghiên cứu để tái cấu trúc vốn, nâng cao năng lực tài chính và tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CẤU TRÚC TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 1. CẤU TRÚC TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm cấu trúc tài chính Để tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp cần phải có một lượng tài sản nhất định. Nguồn hình thành nên tài sản hay còn gọi là nguồn vốn có thể là từ vốn chủ sở hữu đóng góp, từ khoản vay của các tổ chức tín dụng, từ khoản nợ phải trả cho nhà cung cấp…và được phân loại thành hai nguồn: nợ phải trả và vốn chủ sở hữu.

Cấu trúc là nói đến các bộ phận cấu thành và mối liên hệ của chúng trong trong một tổng thể. Từ ý niệm chung này, có thể đưa ra khái niệm cấu trúc tài chính. Hiện nay có nhiều quan điểm về cấu trúc tài chính. Theo Bertoneche và Teulie, cấu trúc tài chính là quan hệ tỷ lệ giữa nợ và vốn chủ sở hữu phục vụ cho quá trình tài trợ của doanh nghiệp, còn cấu trúc vốn được hiểu là quan hệ giữa nợ trung dài hạn và vốn chủ sở hữu.Dubois thì cấu trúc tài chính là quan hệ giữa các nguồn vốn được sử dụng bởi doanh nghiệp, đó là nguồn vốn chủ sở hữu và nợ.Albouy thì cấu trúc tài chính của doanh nghiệp được hiểu là quan hệ tỷ lệ giữa toàn bộ nợ kể cả các khoản nợ trong kinh doanh và và vốn chủ sở hữu được tính từ bảng cân đối kế toán.

Từ các khái niệm trên, cho thấy cấu trúc tài chính của doanh nghiệp được hiểu một cách chung nhất mối quan hệ tỷ lệ giữa toàn bộ nợ phải trả và vốn chủ sở hữu để tài trợ cho hoạt động của doanh nghiệp được tính toán từ bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp. Theo đó, cấu trúc tài chính ám chỉ cơ cấu giữa các khoản nợ và vốn chủ của doanh nghiệp, cấu trúc vốn chỉ ra cơ cấu các nguồn vốn dài hạn (cổ phiếu thường, cổ phiếu ưu đãi, trái phiếu dài hạn Luan van 8 và các khoản vay nợ trung và dài hạn). Nợ phải trả là các khoản nợ mà doanh nghiệp phải có trách nhiệm thanh toán với các chủ nợ số nợ gốc và các khoản chi phí sử dụng vốn theo thời hạn qui định, không phụ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, bao gồm khoản nợ phải trả cho nhà cung cấp, nợ vay từ ngân hàng, nợ thuế của Nhà nước,…và các khoản nợ phải trả khác. Khác với nợ phải trả, vốn chủ sở hữu là phần vốn doanh nghiệp được quyền sử dụng nhưng không phải cam kết thanh toán, gồm vốn do các bên đóng góp và được bổ sung từ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh.

Đây là loại vốn có chi phí sử dụng vốn khá cao, có ảnh hưởng đến việc quản lý doanh nghiệp và có thể thay đổi tùy thuộc vào kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Các chỉ tiêu phản ánh cấu trúc tài chính a. Phương pháp đo lường cấu trúc tài chính Cấu trúc tài chính là một khái niệm trừu tượng, nhiều nhà nghiên cứu đã cụ thể hóa bằng nhiều cách đo trong các nghiên cứu của mình. Mỗi cách đo lường khác nhau đều ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu.

Rajan và Zingales (1995) cho rằng định nghĩa cấu trúc tài chính phụ thuộc vào mục tiêu phân tích, do đó, có hai vấn đề cần phải xem xét khi đo lường cấu trúc tài chính [39]. Đó là: Cấu trúc tài chính được đo lường theo giá trị thị trường hay giá trị sổ sách. Một là, giá trị thị trường hay giá trị sổ sách sẽ được sử dụng khi xác định giá trị của tài sản và nợ phải trả khi xem xét cấu trúc tài chính? Trường phái sử dụng giá trị sổ sách cho rằng, trong trường hợp doanh nghiệp bị khánh tận tài chính, giá trị của doanh nghiệp sẽ gần với giá trị sổ sách. Do đó, nếu việc phá sản xảy ra, việc đo lường trách nhiệm đối với các chủ nợ theo giá trị sổ sách là chính xác nhất.

Ngoài ra, cách tiếp cận này còn phù hợp đối với các công ty không yết giá hoặc với các doanh nghiệp nhỏ. Kiểu đo này được sử Luan van 9 dụng nhiều trong các nghiên cứu của Graham (2000) [22], Hesmatti (2001) [24], Michealas và cộng sự (1999) [32], Mira (2001) [42], v. Ngược lại, trường phái giá trị thị trường lại cho rằng, giá trị thị trường xác định được giá trị thực của doanh nghiệp, vì có thể doanh nghiệp có giá trị vốn chủ sở hữu âm trên sổ kế toán nhưng lại có giá trị thị trường dương. Do đó, để đo lường một cách chính xác, một số nghiên cứu đã sử dụng cả giá trị sổ sách và giá trị thị trường để đo lường cấu trúc tài chính như Titman và Wessel (1988) [43], Pandey (2001) [38], Huang và Song (2001) [25], v.

- Hai là, nợ phải trả để xác định cấu trúc tài chính là nợ gì, có cần thiết đo lường cấu trúc tài chính theo từng loại nợ không? Thông thường, khi xem xét các nhân tố ảnh hưởng đến cấu trúc tài chính ở góc độ chung thì các nghiên cứu thực nghiệm thường chỉ đo lường nợ vay ngắn và dài hạn. Đây là hướng tiếp cận đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm như Bennette và Donnelly (1993) [14], Michealas và cộng sự (1999) [32], Titman và Wessel (1988) [43], Pandey (2001) [38], Huang và Song (2001) [25], v. Các chỉ tiêu phản ánh cấu trúc tài chính Cấu trúc tài chính thể hiện chính sách tài trợ của doanh nghiệp, nên có thể đo lường cấu trúc tài chính thông qua các chỉ tiêu sau: - Tỷ lệ giữa nợ phải trả và tổng tài sản Tỷ lệ nợ phải trả và Nợ phải trả = x 100 (%) tổng tài sản Tổng tài sản Chỉ tiêu này phản ánh mức độ tài trợ tài sản của doanh nghiệp bởi các khoản nợ. Tỷ suất nợ càng cao thể hiện mức độ phụ thuộc của doanh nghiệp vào chủ nợ càng lớn, tính tự chủ càng thấp và khả năng tiếp nhận các khoản nợ mới càng khó khi doanh nghiệp không thanh toán kịp các khoản nợ cũ và hiệu quả hoạt động kém.

Thông thường các chủ nợ thích một tỷ lệ nợ vừa Luan van 10 phải vì hệ số này càng thấp thì các khoản nợ càng được đảm bảo trong trường hợp doanh nghiệp bị phá sản. Trong khi đó, các chủ sở hữu của doanh nghiệp lại ưa thích một tỷ lệ nợ cao vì họ muốn lợi nhuận tăng nhanh mà vẫn toàn quyền kiểm soát doanh nghiệp. - Tỷ lệ giữa nợ ngắn hạn, nợ dài hạn và tổng tài sản Tỷ lệ giữa nợ ngắn Nợ ngắn hạn = x 100 (%) hạn và tổng tài sản Tổng tài sản Tỷ lệ giữa nợ dài hạn Nợ dài hạn = x 100 (%) và tổng tài sản Tổng tài sản Xét theo kỳ hạn thanh toán, nợ phải trả chia thành hai loại: Nợ ngắn hạn và nợ dài hạn. Trong đó, nợ ngắn hạn được cấu thành bởi nhiều nguồn ngắn hạn khác nhau gồm nợ vay ngắn hạn và các khoản phải trả ngắn hạn chủ yếu từ tín dụng thương mại, nợ thuế và khoản phải trả khác.

- Tỷ lệ nợ phải trả so với vốn chủ sở hữu Tỷ lệ nợ phải trả và Nợ phải trả = x 100 (%) vốn chủ sở hữu Vốn chủ sở hữu Tỷ suất này đo lường mức độ sử dụng nợ của doanh nghiệp trong mối quan hệ tương quan với mức độ sử dụng vốn chủ sở hữu. Tỷ số này được xác định bằng cách lấy tổng nợ (bao gồm nợ ngắn hạn và nợ dài hạn) chia cho vốn chủ sở hữu, phản ánh mức độ sử dụng nợ của doanh nghiệp so với mức độ sử dụng vốn chủ sở hữu. Mối quan hệ giữa cấu trúc tài chính và giá trị doanh nghiệp Giá trị doanh nghiệp là giá trị của toàn bộ tài sản hiện có của doanh nghiệp tại thời điểm đánh giá sau khi trừ đi các khoản nợ phải trả, có thể xác định theo giá thị trường hoặc theo giá sổ sách, được thể hiện bằng công thức: Giá trị doanh nghiệp = Tổng tài sản – Nợ phải trả Luan van 11 Như vậy, giá trị doanh nghiệp là giá trị tài sản thuộc quyền sở hữu của các chủ sở hữu doanh nghiệp. Để xác định giá trị doanh nghiệp, có nhiều phương pháp khác nhau như định giá trên cơ sở bảng cân đối kế toán, định giá theo giá trị điều chỉnh, định giá dựa trên cơ sở báo cáo kết quả kinh doanh, định giá bằng phương pháp hỗn hợp… Xác định giá trị của doanh nghiệp theo quan điểm vận động của đồng vốn với kỳ vọng gia tăng giá trị doanh nghiệp tức là gia tăng vốn chủ sở hữu được thể hiện như sau: Tại thời điểm đầu tư hay bắt đầu một kỳ hoạt động của doanh nghiệp, giá trị của doanh nghiệp được xác định là: Vốn chủ sở hữu (E ) = Tổng tài sản (V) – Nợ phải trả (D) Sau một kỳ hoạt động, tổng giá trị tài sản của doanh nghiệp là V1.

Nhà đầu tư với tư cách là chủ nợ đạt được giá trị kỳ vọng là D(1 + i), trong đó i là lãi suất vay. Nhà đầu tư với tư cách là chủ sở hữu kỳ vọng vào một sự gia tăng giá trị của doanh nghiệp là E + E.kE là giá trị kỳ vọng tăng thêm của chủ sở hữu, kE là tỷ suất sinh lời vốn chủ sở hữu. Như vậy, giá trị doanh nghiệp = V1 – D(1 + i) = E + E. Giá trị kỳ vọng của các chủ nợ không phụ thuộc vào kết quả hoạt động của doanh nghiệp nên có tính cố định và khả năng đạt được cao do doanh nghiệp có trách nhiệm phải trả cho chủ nợ ngoại trừ những rủi ro bất khả kháng hay phá sản.

Còn giá trị doanh nghiệp hoàn toàn phụ thuộc vào hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp đó, được thể hiện bằng chỉ tiêu tỷ suất sinh lời vốn chủ sở hữu. Việc sử dụng nợ của doanh nghiệp có thể làm tăng hoặc giảm giá trị doanh nghiệp, đây chính là hiệu ứng của đòn bẩy tài chính. Đòn bẩy tài chính được định nghĩa là tỷ lệ nợ phải trả trên vốn chủ sở hữu. Thực chất nó thể hiện cấu trúc tài chính của doanh nghiệp ở thời điểm hiện tại.

Trong kinh doanh, đòn bẩy tài chính là một công cụ để gia tăng tỷ suất sinh lời Luan van 12 của vốn chủ sở hữu. Nó liên quan tới việc thay thế các khoản nợ vay có chi phí lãi vay cố định cho vốn chủ sở hữu với hy vọng làm gia tăng tỷ suất sinh lời vốn chủ sở hữu.