lời mở đầu, mục lục, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục từ viết tắt, phụ lục, luận văn có bố cục nhƣ sau: Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận cơ bản về phân tích báo cáo tài chính Chƣơng 2: Phân tích thực trạng báo cáo tài chính tại Công ty Cổ phần PVI Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện thực trạng tài chính tại Công ty Cổ phần PVI qua công tác phân tích báo cáo tài chính. 10 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan về hệ thống báo cáo tài chính doanh nghiệp 1. Khái niệm và mục tiêu của Báo cáo tài chính Kế toán có thể đƣợc coi là một quy trình công nghệ về thu thập, phản ánh, xử lý, tổng hợp, phân tích và cung cấp thông tin mà sản phẩm hoàn thành của quy trình công nghệ này chính là các báo cáo tài chính.
Các báo cáo tài chính đƣợc lập trong giai đoạn cuối của quy trình trên, có nhiệm vụ tổng hợp toàn bộ các thông tin kinh tế - tài chính từ các nghiệp vụ kinh tế phát sinh tại đơn vị hạch toán trong một thời kỳ nhất định. Báo cáo tài chính là các báo cáo kế toán cung cấp các thông tin về tình hình tài chính, tình hình kinh doanh và các luồng tiền của doanh nghiệp đáp ứng các nhu cầu cho những ngƣời sử dụng chúng trong việc đƣa ra các quyết định về kinh tế [9]. Các báo cáo tài chính có nhiệm vụ cung cấp cho ngƣời sử dụng các thông tin hữu ích cho việc ra quyết định kinh doanh, liên quan đến quá trình phân phối, sử dụng các nguồn lực của đơn vị trong quá trình kinh doanh, cũng nhƣ trong việc tính toán, sử dụng các chỉ tiêu kinh tế khác. Qua các thông tin đƣợc trình bày trên báo cáo tài chính, ngƣời sử dụng có thể đánh giá đƣợc tình hình tài chính của doanh nghiệp tại một thời điểm cũng nhƣ khả năng sinh lời từ các hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp trong kỳ, đồng thời đánh giá đƣợc khả năng thanh toán của doanh nghiệp hay dự đoán sự phát triển của doanh nghiệp trong tƣơng lai.
Xét trong một quy trình kế toán, báo cáo tài chính là sản phẩm đầu ra, nhƣng trong mô hình thông tin ra quyết định, các báo cáo tài chính lại đóng 11 vai trò là đầu vào quan trọng cho việc ra quyết định kinh doanh của các nhà quản lý. Có thể thấy vị trí của báo cáo tài chính trong quan hệ với hệ thống thông tin kế toán và mô hình ra quyết định qua mô hình sau: Thông tin tài Báo cáo tài Ngƣời ra quyết MÔ HÌNH chính chính định bên ngoài HỆ THỐNG THÔNG TIN ĐỊNH RA QUYẾT Thông tin Báo cáo quản Ngƣời ra quyết phi tài chính trị nội bộ định bên trong Từ mô hình trên, có thể thấy, để xây dựng một hệ thống thông tin kế toán với mục đích cung cấp thông tin cho việc ra quyết định, cần xuất phát từ hệ thống các báo cáo tài chính. Vì hệ thống báo cáo tài chính thể hiện nhu cầu của ngƣời sử dụng thông tin cũng nhƣ các yêu cầu đối với các thông tin đó, là mục tiêu cần đạt tới của hệ thống kế toán. Từ hệ thống báo cáo tài chính, các chỉ tiêu cụ thể trên báo cáo, kế toán sẽ xây dựng hệ thống tài khoản, sổ sách và quy trình kế toán phù hợp.
Các đối tượng sử dụng Báo cáo tài chính Báo cáo tài chính của doanh nghiệp có thể đƣợc sử dụng bởi nhiều đối tƣợng khác nhau. Mỗi đối tƣợng sử dụng thông tin trên báo cáo tài chính có một mục đích sử dụng riêng, do đó, các yêu cầu và cách thức sử dụng báo cáo tài chính của từng đối tƣợng cũng có nhiều sự khác biệt. Để có đƣợc một hệ thống báo cáo tài chính tốt, kế toán cần nghiên cứu đầy đủ về đối tƣợng sử dụng báo cáo nhƣ một mục tiêu cung cấp thông tin chủ yếu. Xét trên quan hệ với hoạt động kinh doanh của đơn vị, có thể chia đối tƣợng sử dụng báo cáo tài chính thành các nhóm: nhóm những ngƣời ra quyết định trong doanh nghiệp và nhóm những ngƣời ra quyết định bên ngoài doanh 12 nghiệp.
Đối tƣợng chủ yếu sử dụng các báo cáo tài chính là nhóm những ngƣời ra quyết định ở bên ngoài doanh nghiệp, do các báo cáo tài chính là sản phẩm trực tiếp của kế toán tài chính. Những ngƣời này thƣờng không có quan hệ trực tiếp với các hoạt động kinh doanh của đơn vị, bao gồm các đối tƣợng nhƣ: các cổ đông hiện tại, các nhà đầu tƣ, nhà cung cấp, khách hàng, chủ nợ, ngân hàng, các nhà phân tích và tƣ vấn tài chính hay các cơ quan thuế, liên đoàn lao động… và thậm chí còn bao gồm cả các đối thủ cạnh tranh của doanh nghiệp. Còn với mục tiêu ra quyết định cho hoạt động kinh doanh trực tiếp của đơn vị, các nhà quản trị kinh doanh (nhóm những ngƣời ra quyết định bên trong đơn vị) thƣờng quan tâm tới các báo cáo quản trị nội bộ, đƣợc lập theo các nguyên tắc, phạm vi và đối tƣợng hoàn toàn khác so với các Báo cáo tài chính. Tuy nhiên, ngay trong nhóm ngƣời sử dụng báo cáo tài chính bên ngoài doanh nghiệp, cũng có thể chia thành nhiều đối tƣợng khác nhau theo lợi ích sử dụng thông tin và cách thức sử dụng thông tin trên báo cáo tài chính.
Một số nhà đầu tƣ là cá nhân thƣờng chỉ quan tâm đến lợi nhuận và khả năng sinh lời đƣợc trình bày trên báo cáo tài chính. Và do những hạn chế về trình độ kế toán, tài chính, họ chủ yếu xem xét phần diễn giải các chỉ tiêu liên quan đến lợi nhuận đƣợc trình bày trong các thuyết minh báo cáo. Đối với nhóm ngƣời dùng này, các báo cáo tài chính đã đƣợc kiểm toán đƣợc coi là có độ tin cậy cao nhất. Nhóm ngƣời dùng khác bao gồm các chuyên gia phân tích tài chính, các nhà đầu tƣ lớn, các luật gia… thƣờng xem xét, nghiên cứu báo cáo tài chính rất kĩ lƣỡng và sâu sắc, nhất là trƣớc khi ra các quyết định liên quan đến các khoản tiền, tài sản, hoặc khoản đầu tƣ lớn.
Nhóm đối tƣợng này thƣờng có trình độ về kế toán, tài chính ở mức khá cao hoặc có trong tay sự trợ giúp tốt về mặt kế toán, tài chính khi nghiên cứu các báo cáo tài chính. Mỗi đối tƣợng khác nhau sử dụng báo cáo tài chính cho một mục đích khác nhau, bên cạnh đó, trình độ về kế toán tài chính của các đối tƣợng này 13 cũng không đồng đều, dẫn đến cách thức sử dụng thông tin tài chính cũng không giống nhau và yêu cầu của mỗi đối tƣợng đối với báo cáo tài chính của đơn vị cũng rất khác nhau. Những yêu cầu này đều xuất phát từ lợi ích của đối tƣợng, nên khó có thể tránh khỏi sự xung đột về lợi ích giữa các nhóm đối tƣợng sử dụng thông tin kế toán. Trong quá trình lập các báo cáo tài chính, kế toán doanh nghiệp cần phải quan tâm tới vấn đề này vì kế toán có nhiệm vụ đáp ứng các nhu cầu thông tin của các đối tƣợng có quan tâm.
Chính vì vậy, khi xây dựng hệ thống báo cáo tài chính cho doanh nghiệp hay trong quá trình lập các báo cáo cụ thể cho từng kỳ kế toán, kế toán doanh nghiệp thƣờng lấy mục tiêu phục vụ là nhóm đối tƣợng sử dụng thông tin là các nhà đầu tƣ, chủ nợ, ngƣời cho vay… nhóm đối tƣợng này đƣợc coi là tƣơng đối thận trọng trong việc xem xét báo cáo tài chính, có trình độ đủ để hiểu biết đầy đủ các thông tin tài chính, mục đích sử dụng thông tin là để ra các quyết định cho vay, ra hạn nợ, đầu tƣ bổ sung vào doanh nghiệp… dựa trên cơ sở hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Phân loại báo cáo tài chính Báo cáo tài chính có nhiều loại khác nhau, mỗi loại báo cáo có thể đƣợc lập dựa trên các cơ sở số liệu và phạm vi khác nhau, đối tƣợng phục vụ và đặc điểm pháp lý của từng loại báo cáo cũng khác nhau… Hệ thống báo cáo tài chính của một doanh nghiệp thƣờng đƣợc phân chia theo các tiêu thức sau: 1. Phân loại báo cáo theo nội dung kinh tế Cách phân loại này gắn liền với các hoạt động kinh tế - tài chính của đơn vị cũng nhƣ các chỉ tiêu kinh tế đƣợc kế toán phản ánh và các yếu tố của báo cáo theo yêu cầu của Luật kế toán cũng nhƣ các Chuẩn mực kế toán. Theo đó, báo cáo tài chính bao gồm các loại: 14 Bảng cân đối kế toán Là báo cáo tài chính mô tả tình trạng tài chính của một doanh nghiệp tại một thời điểm nhất định.
Đây là báo cáo có ý nghĩa quan trọng đối với mọi đối tƣợng có quan hệ sở hữu, kinh doanh với doanh nghiệp. Kết cấu bảng cân đối kế toán gồm hai phần: phần tài sản và phần nguồn vốn, đƣợc trình bày dƣới dạng một phía hoặc hai phía. Cả hai phần đều bao gồm các chỉ tiêu tài chính phản ánh từng nội dung tài sản và nguồn vốn của doanh nghiệp. Phần tài sản phản ánh giá trị của toàn bộ tài sản hiện có thuộc quyền quản lý và sử dụng của doanh nghiệp tại thời điểm lập báo cáo.
Về mặt kinh tế, các số liệu ở phần tài sản phản ánh đƣợc quy mô và kết cấu tài sản tại thời điểm lập báo cáo đó. Phần nguồn vốn phản ánh cơ cấu vốn đƣợc huy động vào sản xuất kinh doanh, tức là nguồn hình thành các loại tài sản của doanh nghiệp đến thời điểm lập báo cáo. Phần nguồn vốn cho thấy cơ cấu, quy mô nguồn vốn đầu tƣ vào tài sản của doanh nghiệp; phản ánh trách nhiệm của doanh nghiệp về tổng số kinh doanh với các chủ thể nhƣ: Nhà nƣớc, các chủ sở hữu, các chủ nợ, nhà cung cấp, công nhân viên hƣởng lƣơng trong doanh nghiệp… Có thể nói, bảng cân đối kết toán là tài liệu quan trọng bậc nhất giúp ngƣời phân tích đánh giá đƣợc khả năng cân bằng tài chính, khả năng thanh toán, cũng nhƣ tính hợp lý trong cơ cấu nguồn vốn và cơ cấu đầu tƣ vào tài sản của doanh nghiệp. Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là tài liệu cung cấp thông tin kế toán không kém phần quan trọng dƣợc sử dụng trong phân tích tài chính doanh nghiệp.