MỞ ĐẦU 1.1 Sự cần thiết của đề tài: Bước sang kỉ nguyên của khoa học và công nghệ. Việt Nam đã có rất nhiều cố gắng phát triển mọi mặt,đặc biệt là phát triển mạnh về kinh tế để từng bước vươn lên hòa nhập vào cộng động thế giới, bằng con đường công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Trong đó chú trọng khuyến khích các ngành công nhgiệp phát triển. Do đó việc hình thành dự án xây dựng KCN Tân Phú Thạnh tỉnh Hậu Giang là tất yếu phù hợp với xu thế phát triển chung của đất nước Tuy nhiên các hoạt động phát triển kinh tế, bên cạnh đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của con người, mang lại lợi ích to lớn về kinh tế xã hội cho đất nước thì trong quá trình xây dựng và đi vào hoạt động phát triển đã làm cho môi trường và tài nguyên thiên nhiên ngày càng chịu nhiều tác động tiêu cực: Ô nhiễm môi trường, sự cố môi trường, suy thoái tài nguyên, sự thay đổi khí hậu toàn cầu là hậu quả trực tiếp, gián tiếp của tác động do các dự án, chính sách phát triển không thân thiện môi trường.
Chính vì thế, Chiến lược bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xã hội bền vững là nhận thức đúng đắn và là mối quan tâm sâu sắc, được đặt lên hàng đầu của các cơ quan chức năng nhà nước. Như vậy, công cụ hữu nghiệm nhằm mục đ ích bảo vệ môi trường(BVMT) là việc thi hành nghiêm chỉnh Luật BVMT Việt Nam đã được Quốc Hội thông qua. Và đặc biệt, để quản lý tốt hơn việc sử dụng, tái tạo và bảo tồn tất cả các tài nguyên thiên nhiên trong giai đoạn xây dựng và hoạt động phát triển sau này của dự án cần phải áp dụng công cụ “Đánh giá tác động môi trường (ĐTM)”theo Nghị định 175/CP(cũ) ngày 18.1994 của Chính Phủ trong Bộ luật BVMT (10/01/1994) và hiện nay đã được thay thế bởi Nghị định 80/CP ngày 09/08/2006 của Chính Phủ về việc quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BVMT ra ngày 29/11/2005. ĐTM đã trở thành một khâu quan trọng trong công tác quản lý môi trường và xét duyệt các dự án đầu tư.
Hiện nay VN đã trở thành nhóm quốc gia xem ĐTM là khâu quan trọng và tất yếu phải có trong thủ tục xét duyệt các dự án đầu tư ,phát triển và quản lý các cơ sở đang hoạt động. Chính vì lẽ đó việc ĐTM cho dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh cơ sở hạ tầng KCN Tân Phú Thạnh, huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang là rất cần thiết nhằm đưa ra các phương pháp giảm thiểu các tác động có hại tới môi trường. Kế thừa các số liệu trong báo cáo đánh giá tác động môi trường KCN Tân Phú Thạnh, huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang, tác giả đã thực hiện luận văn tốt nghiệp của mình với đề tài “Nghiên cứu đánh giá tác động môi trường KCN Tân Phú Thạnh, huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang” 4 1.2 Mục tiêu nghiên cứu: - Phân tích,đánh giá,dự báo 1 cách có căn cứ khoa học những tác động có lợi,có hại do các hoạt động của dự án gây ra cho môi trường, bao gồm xây dựng cơ sở hạ tầng và triển khai thực hiện dự án - Đề xuất các phương án tổng hợp, khả thi về mặt quản lý và công nghệ nhằm hạn chế đến mức thấp nhất những ảnh hưởng bất lợi của dự án đến môi trường và cộng đồng 1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng nghiên cứu là đánh giá những tác động do sự hình thành KCN Tân Phú Thạnh huyện Châu Thành A tỉnh Hậu Giang đến môi trường tự nhiên và KT-XH trong khu vực Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu các tác động tới môi trường gây ra trong phạm vi quy hoạch KCN Tân Phú Thạnh và môi trường xung quanh Điều tra thực địa, thu thập số liệu, lấy mẫu phân tích phục vụ đánh giá hiện trạng môi trường tự nhiên,KT-XH trong KCN Tham gia đánh giá, dự báo các tác động và đề xuất một số giải pháp BVMT cho KCN 1.4 Nội dung nghiên cứu: - Mô tả sơ lược về KCN Tân Phú Thạnh - Điều tra thu thập số liệu nghiên cứu hiện trạnh môi trường khu vực KCN - Đánh giá, dự báo các tác động đến môi trường do sự hình thành và hoạt động của KCN - Đề xuất các biện pháp về mặt quản lý và kĩ thuật nhằm khống chế và giảm thiểu ô nhiễm môi trường cho KCN 1.5 Phương pháp nghiên cứu: 1. Phương pháp chung đánh giá ĐTM.
Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) là một môn khoa học đa ngành. Do vậy, muốn dự báo và đánh giá đúng các tác động chính của dự án hoặc của một chương trình, một hành động đến môi trường tự nhiên và kinh tế - xã hội cần phải có các phương pháp khoa học để thực hiện. Dựa vào đặc điểm của dự án, của hành động, của chương trình phát triển kinh tế xã hộ i và dựa vào đặc điểm môi trường, các nhà khoa học đã sử dụng nhiều phương pháp dự báo với mục đích tính toán và đo lường khác nhau: 5 * Nhận dạng Phương pháp nhận dạng được sử dụng nhằm mô tả hiện trạng của hệ thống môi trường trong khu vực dự án và xác định tất cả các thành phần của dự án. Phương pháp này có thể sử dụng kết hợp với một số phương pháp khác như: phòng đoán, lập bảng liệt kê.
* Phỏng đoán Dựa vào các tài liệu quốc tế và những dự án tương tự kết hợp với kinh nghiệm để phỏng đoán các tác động có thể có của dự án đến môi trường tự nhiên và KT-XH theo thời gian và không gian. Ngoài ra ta có thể sử dụng hệ thống thông tin môi trường hay sử dụng các mô hình toán để dự báo các tác động đến môi trường. * Lập bảng liệt kê Phương pháp này được áp dụn g nhằm thể hiện mối tương quan giữa ảnh hưởng của từng hoạt động của dự án đến các vấn đề môi trường được thể hiện trên bảng liệt kê. Trên cơ sở đó định hướng các nghiên cứu tác động chi tiết.
Phương pháp liệt kê là phương pháp tương đối đơn giản, cho phép phân tích một cách chi tiết các tác động của nhiều hoạt động khác nhau lên cùng một nhân tố. * Đánh giá nhanh Các phương pháp đánh giá nhanh do Economopolus soạn thảo, được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ban hành năm 1993 đã được áp dụng để tính tải lượng ô nhiễm do khí thải. Phương pháp này được áp dụng trên cơ sở thống kê tải lượng và thành phần của nước thải, khí thải của nhiều nhà máy trong từng ngành công nghiệp trên khắp thế giới, từ đó xác định được tải lượng từng tác nhân ô nhiễm trong ngành công nghiệp. Nhờ có phương pháp này, có thể xác định tải lượng và nồng độ trung bình cho từng ngành công nghiệp mà không cần đến thiết bị đo đạc, phân tích.
Phương pháp đánh giá nhanh được sử dụng để đánh giá tải lượng ô nhiễm nước, khí… của các công đoạn sản xuất của dự án, dự báo mức độ tác động lan truyền nước thải vào nguồn nước và khí thải vào vùng không khí ở phạm vi nào đó. * Phương pháp giá trị chất lượng môi trường Phương pháp này dựa trên cơ sở phương pháp danh mục môi trường nhưng đi sâu vào ước tính giá trị chất lượng của các nhân tố môi trường bị tác động của khu vực dự án để so sánh tổng giá trị chất lượng môi trường giữa hai khu vực trước và sau khi có dự án, từ đó rút ra kết luận đánh giá. * Phương pháp sơ đồ mạng lưới Dựa theo chuỗi nguyên nhân-hậu quả, xuất phát ban đầu từ phân tích các hoạt động của dự án gây ra các bịến đổi môi trường. Từ các tác động môi trường để xây dựng sơ đồ mạng lưới các tác động, giúp cho người sử dụng dễ dàng nhận bịết các tác động môi trường bậc 1, bậc 2 … của dự án, trợ giúp cho việc đánh giá.
6 *Phương pháp phân tích chi phí-lợi ích mở rộng Phương pháp sử dụng các kết quả phân tích các tác động môi trường của dự án, từ đó đi sâu vào mặt kinh tế môi trường. Ngoài phân tích các chi phí và lợi ích mang tính kỹ thuật mà dự án mang lại, phương pháp còn phân tích các chi phí và lợi ích mà những biến đổi về tài nguyên và môi trường do dự án tạo nên. ĐGTĐMT là một quá trình bao gồm nhiều bước, mỗi bước có những nội dung yêu cầu riêng. Đối với mỗi bước có thể chọn một vài phương pháp thích hợp nhất để đi tới mục tiêu đặt ra.
Mỗi phương pháp đều có điểm mạnh, điểm yếu. Vì thế việc lựa chọn phương pháp cần dựa vào các yếu tố về mức độ chi tiết của ĐTM, kiến thức kinh nghiệm của người thực hiện ĐTM. Các phương pháp cụ thể thực hiện đề tài: Phương pháp khảo sát, lấy mẫu và phân tích mẫu trong phòng thí nghiệm nhằm xác định các thông số và hiện trạng chất lượng môi trường như: Không khí, nước, tiếng ồn tại khu vực thực hiện dự án. Phương pháp thống kê: Nhằm mục đích thu thập số liệu thuỷ văn, kinh tế xã hội, chất lượng môi trường khu vực thực hiện đánh giá tác động để phục vụ cho đề tài Phương pháp đánh giá nhanh: Nhằm tính toán tải lượng ô nhiễm không khí, nước và chất thải rắn cũng như đánh giá tác động của chúng đến môi trường dựa trên kỹ thuật đánh giá nhanh các tác động môi trường của Tổ chức Y tế Thế giới.
Phương pháp lập bảng kiểm tra: Đây là phương pháp cơ bản để đánh giá ĐTM, bảng kiểm tra thể hiện mối quan hệ giữa các hoạt động của dự án với các thông số môi trường có khả năng chịu tác động do dự án. Bảng kiễm tra tốt sẻ bao quát được toàn bộ các vấn đề môi trường của dự án. Từ đó cho phép đánh giá sơ bộ mức độ tác động và định hướng các tác động cơ bản nhất Phương pháp so sánh: Dựa vào bảng tiêu chuẩn ch o phép về chất lượng môi trường để đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường hiện tại như: chất lượng nước mặt, nước ngầm, chất lượng không khí, độ ồn,. Phương pháp phân tích chi phí-lợi ích: Sử dụng các kết quả phân tích các tác động môi trường của dự án, từ đó đi sâu vào mặt kinh tế môi trường.