Chương 1: Cơ sở lý luận về xác định nhu cầu đào tạo trong doanh nghiệp Chương 2: Thực trạng xác định nhu cầu đào tạo cho nhân viên phòng 4 Marketing tại Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm Bưu điện Chương 3: Giải pháp hoàn thiện hoạt động xác định nhu cầu đào tạo cho nhân viên phòng Marketing tại Tổng Công ty Cổ phần Bảo hiểm Bưu điện. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÁC ĐỊNH NHU CẦU ĐÀO TẠO TRONG DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về đào tạo và nhu cầu đào tạo 1. Đào tạo Khái niệm đào tạo đã xuất hiện từ lâu và luôn đi liền với hoạt động kinh doanh cũng như quá trình phát triển của tổ chức.
Hiện tại khái niệm đào tạo được hiểu với một số khái niệm từ các nhà nghiên cứu như sau: Đào tạo theo định nghĩa của Điềm, N. (2015) “Đào tạo được hiểu là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện có hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình. Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn”. Theo quan điểm về đào tạo của Thân, N.
(2012), hoạt động đào tạo là một nhóm các hoạt động nhằm mục tiêu nâng cao tay nghề hoặc kỹ năng của một cá nhân đối với công việc hiện tại đang thực hiện hoặc liên hệ. Cũng theo định nghĩa về đào tạo Armstrong (2001) “Một quá trình có kế hoạch nhằm sửa đổi thái độ, kiến thức hoặc kỹ năng thông qua trải nghiệm học tập, để đạt được hiệu suất hiệu quả trong một hoạt động hoặc phạm vi hoạt động nhất định. Như vậy qua 3 định nghĩa về đào tạo nói trên có thể hiểu đào tạo là các hoạt động nhằm mục đích hỗ trợ người lao động có thể thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình một cách hiệu quả hơn đồng thời cũng theo các định nghĩa trên, hoạt động đào tạo phải được đi cùng với sự phát triển bởi mục tiêu cuối cùng của hoạt động đào tạo trong tổ chức chính là phát triển năng lực của người lao động hướng đến sự phát triển của toàn tổ chức. Nhu cầu đào tạo Theo Điềm, N.
(2015) “Xác định nhu cầu đào tạo là xác định khi nào, ở bộ phận nào cần phải đào tạo, đào tạo kỹ năng nào, cho loại lao động nào và bao nhiêu người. Nhu cầu đào tạo được xác định dựa trên phân tích nhu cầu lao động của tổ chức, các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng cần thiết cho việc thực hiện các công việc và phân tích trình độ, kiến thức, kỹ năng hiện có của người lao động.” Như vậy xác định nhu cầu đào tạo được xác định dựa trên 3 khía cạnh gồm: 6 - Nhu cầu của tổ chức - Yêu cầu về kiến thức, năng lực cần thiết để thực hiện công việc - Trình độ hiện tại của nhân viên. Đến cuối cùng mục tiêu của xác định nhu cầu đào tạo là đào tạo đúng nhu cầu giúp nhân viên nâng cao năng lực, thực hiện công việc tốt hơn và đạt được mục tiêu cá nhân cũng như mục tiêu của tổ chức. Quy trình xác định nhu cầu đào tạo Đối với hoạt động xác định nhu cầu đào tạo đối với mỗi một tổ chức thì bước đầu tiên cần thực hiện là hoạt động phân tích nhu cầu đào tạo.
Hoạt động này được thực hiện nhằm xác định “khoảng cách” giữa năng lực cần có theo yêu cầu của tổ chức và năng lực hiện tại của người lao động. Mục tiêu cuối cùng của hoạt động phân tích nhu cầu đào tạo chính là trả lời được câu hỏi: Tổ chức và người lao động có thực sự cần đến hoạt động đào tạo. Phân tích nhu cầu đào tạo sẽ được thực hiện thông qua: Phân tích tổ chức, Phân tích công việc/nhiệm vụ và Phân tích cá nhân. Phân tích tổ chức Phân tích tổ chức là việc xác định kiến thức, kỹ năng và khả năng mà nhân viên sẽ cần cho tương lai khi tổ chức và công việc của họ phát triển hoặc thay đổi theo chiến lược phát triển của tổ chức.
Mục tiêu của hoạt động phân tích tổ chức là xác định xem liệu hoạt động đào tạo có ích cho chiến lược phát triển của công ty hay không. Bên cạnh đó hoạt động đào tạo có nhận được sự ủng hộ và đồng thuận của quản lý và nhân viên trong tổ chức và tổ chức có đủ nguồn lực để phục vụ cho hoạt động đào tạo hay không. Công cụ có thể được sử dụng để phân tích tổ chức bao gồm: - Nghiên cứu tài liệu có sẵn là chiến lược phát triển tổ chức theo từng giai đoạn: Chiến lược phát triển tổ chức là một bộ kế hoạch chi tiết và toàn diện mà một tổ chức sử dụng để định hình và đạt được mục tiêu lâu dài của mình. Đây không chỉ là một tài liệu đơn lẻ mà là một hệ thống các quyết định, hướng dẫn và mục tiêu cụ thể hỗ trợ quá trình phát triển và tăng trưởng của doanh nghiệp.
Trên cơ sở chiến lược phát triển tổ chức, người lãnh đạo có thể đưa ra những mục tiêu phát triển của tổ chức và tìm ra được câu trả lời cho hai câu hỏi: Thứ nhất, cần phải đào tạo ở đâu trong tổ chức? Câu hỏi này có thể hiểu rằng với những thay đổi hoặc định hướng chiến lược phát triển tổ chức trong mỗi một 7 giai đoạn thì phòng/ ban/ bộ phận nào cần được đào tạo để phục vụ chiến lược tổ chức. Thứ hai, hoạt động đào tạo có mang lại hiệu quả cho tổ chức? Giống như mọi hoạt động đầu tư khác, hoạt động đào tạo tương tự như một hoạt động đầu tư vào nguồn nhân lực của tổ chức. Nếu đầu tư không đủ thì sẽ không mang lại hiệu quả cho tổ chức và ngược lại đầu tư quá nhiều và dàn trải cũng sẽ không có hiệu quả do kết quả thu được quá nhỏ so với nguồn lực bỏ ra. Và cuối cùng hoạt động đào tạo cần mang lại kết quả thực tế thông qua kết quả kinh doanh.
Tuy nhiên việc lượng hóa tác dụng của hoạt động đào tạo vào kết quả kinh doanh diễn ra tương đối khó khăn do những khó khăn để phân tách, cô lập, lượng hóa các nhân tố ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh. Phương pháp nghiên cứu tài liệu có sẵn với chiến lược phát triển triển tổ chức theo từng giai đoạn đảm bảo tính khách quan đồng thời đảm bảo đồng thời là nguồn thông tin tốt về thủ tục, quy trình. Tuy nhiên phương pháp này có nhược điểm là thông tin cũ, không cập nhật đồng thời người nghiên cứu sẽ gặp một số khó khăn trong việc hiểu hết ngôn ngữ chuyên môn. Với những khía cạnh trên, để thu thập được dữ liệu phục vụ cho hoạt động phân tích tổ chức, phương pháp có thể được áp dụng là phỏng vấn sâu với lãnh đạo của tổ chức.
Thông qua phương pháp phỏng vấn sâu, có thể tìm ra định hướng và thái độ của người lãnh đạo trong hoạt động đào tạo do đây là nhóm ra quyết định trong tổ chức do đó việc thực hiện đào tạo diễn ra thuận lợi hay không sẽ do nhóm nhân sự ra quyết định trong tổ chức quyết định. Với nhân viên có thể thực hiện khảo sát bằng bảng hỏi đối với nhận thức của nhân viên đối với hoạt động đào tạo từ đó có thể đánh giá sự sẵn sàng cũng như nhận thức hiện tại của nhân viên đối với hoạt động đào tạo của tổ chức. Việc khảo sát có thể thực hiện vào thời điểm bắt đầu một giai đoạn kinh doanh mới khi có sự thay đổi của chiến lược phát triển của tổ chức. Phân tích công việc Phân tích công việc là việc xem xét các yêu cầu về kiến thức và kỹ năng của từng công việc cụ thể và so sánh các yêu cầu này với kiến thức và kỹ năng thực tế của nhân viên.
Bất cứ một sự chênh lệch giữa yêu cầu và thực tế có thể được xem là nhu cầu đào tạo. Các nguồn thu thập dữ liệu bao gồm bản mô tả công việc, quy trình vận hành tiêu chuẩn, tiêu chuẩn thực hiện, khảo sát bằng bảng hỏi, phỏng vấn sâu, khung năng lực và từ điển năng lực. Phân tích nhiệm vụ hiệu quả sẽ xác định được “các nhiệm vụ phải được thực hiện; điều kiện thực hiện nhiệm vụ; tần suất và thời điểm thực hiện nhiệm vụ; số lượng và chất lượng thực hiện yêu cầu; kỹ 8 năng và kiến thức cần thiết để thực hiện nhiệm vụ; và học những kỹ năng này ở đâu và như thế nào là tốt nhất”. Để thực hiện phân tích công việc có thể sử dụng các phương pháp sau: Phương pháp nghiên cứu tài liệu có sẵn với bảng mô tả công việc của các vị trí, chức danh trong tổ chức; khung năng lực và từ điển năng lực.
Đối với phân tích bản mô tả công việc: Việc phân tích bản mô tả công việc sẽ giúp làm rõ: a. Vị trí của công việc trong cơ cấu tổ chức. Quyền hạn và trách nhiệm. Các nhiệm vụ chính trong quá trình thực hiện công việc.
Với việc phân tích bản mô tả công việc, có thể xác định được những nhiệm vụ giống nhau giữa các vị trí công việc và những nhiệm vụ đặc thù chỉ có trong một số công việc nhất định. Đối với thực hiện phân tích tiêu chuẩn công việc (specifications of job): Sau khi đã có bản mô tả công việc thì tiêu chuẩn thực hiện công việc là những kết quả mà người lao động cần phải đáp ứng trong quá trình thực hiện công việc. Điều này giúp nhân viên có thể hiểu được yêu cầu của tổ chức đối với các nhiệm vụ cũng như công việc được giao. Đối với áp dụng khung năng lực và từ điển năng lực: Khung năng lực là hệ thống cụ thể hóa các hành vi cần thiết của năng lực ở các bậc khác nhau, áp dụng với các vị trí khác nhau trong tổ chức nhằm hoàn thành một cách tốt nhất công việc được giao.
Từ điển năng lực chính là tập hợp tất cả các khung năng lực được chuẩn hóa và áp dụng cho mọi chức danh công việc tại tổ chức phù hợp với giá trị cốt lõi, văn hóa và đặc thù tính chất công việc. Đối với tổ chức đã xây dựng được khung năng lực và từ điển năng lực, việc xác định được sư chênh lệch giữa yêu cầu của tổ chức và thực tế thực hiện công việc của nhân viên.